Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(060)-192/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № e-2(060)-192/2022 05.04.2022 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Abdullayev Emin Ağamusa oğlunun sədrliyi, X5 oğlunun katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə, cavabdehin nümayəndəsi, vəkil X3 iştirakı ilə, iddiaçı "xxxx" ASC-nin Cavabdeh qarşı subroqasiya qaydasında pul tələbinə dair mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: "xxxx" ASC (bundan sonra - iddiaçı) Cavabdeh (bundan sonra – cavabdeh) qarşı iddia ərizəsi ilə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən subroqasiya qaydasında iddiaçının xeyrinə dəymiş ziyana görə ödənilmiş 15675 manat sığota ödənişinin və 30,40 manat dövlət rüsumunun tutulmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, 19.03.2021-ci il tarixində cavabdeh tərəfindən idarə olunan **-BM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW 3281” markalı avtonəqliyyat vasitəsi ilə "PAŞA Sığorta” ASC tərəfindən "Avtonəqliyyat vasitələrinin tam sığortası” növü üzrə sığortalanmış **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtonəqliyyat vasitəsinə yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zərər vurulmuşdur. Baş vermiş yol nəqliyyat hadisəsi ilə bağlı DYP əməkdaşları tərəfindən cavabdeh barəsində TP ******* saylı inzibati tənbeh vermə haqqında qərar tərtib olunmuş və sürücü cərimə edilmişdir. İddiaçı tərəfindən tərtib olunmuş zərər aktına əsasən **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtonəqliyyat vasiitəsinin təmiri üçün dəymiş ziyan ümumi 15 775 manat müəyyən edilmişdir. 29.04.2021-ci il tarixli sığorta aktına əsasən dəymiş ziyana 100 manat azadolma çıxılmaqla 15 675 manat məbləğində sığorta ödənişinin zərərçəkən avtonəqliyyat vasitəsinin təmiri üçün ödənilməsi qərara alınmış və köçürmə həyata keçirilmişdir. Köçürülmə həyata keçirildikdən sonra zərərvuran şəxsin mülki məsuliyyətini icbari sığortasının olmadığı müəyyənləşdirilmişdir. Sığortaçı tərəfindən sığortalıya ödənilmiş azadolma çıxılmaqla 15 675 manat məbləğində vəsaitin "xxxx" ASC-nin bank hesabına ödənilməsi barədə cavabdehə müvafiq bildiriş göndərilmiş lakin, cavabdeh dəymiş zərər məbləğini ödəməkdən yayınmışdır. Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 21.10.2021-ci il tarixli qərardadı ilə iş üzrə məhkəmə-əmtəəşşünaslıq ekspertizası təyin edilmiş və iş üzrə icraat ekspertin rəyi alınanadək dayandırılmışdır. 04.03.2022-ci il tarixində iş üzrə ekspertin rəyi məhkəməyə daxil olmuş və iş üzrə icraat təzələnmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi ekspert rəyi ilə razı olmadığını bildirərək məhkəmədən iddianın təmin olunmasını xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi ekspert rəyi ilə razı olmadığını bildirərək iddianın rədd edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iştirak edən şəxslərin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını və iddia ərizəsinin dəlillərini araşdıraraq aşağıdakı nəticəyə gəlir. AD seriyalı, 810517 saylı nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsinin surətindən görünür ki, “BMW 328İ” markalı”, **-BM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin sahibi Cavabdehdur. AD seriyalı, 601782 saylı nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsinin surətindən görünür ki, **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtomobilin sahibi X1r. İşdə olan 29.04.2021-ci il tarixli sığorta aktına əsasən **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtonəqliyyat vasitəsinə dəymiş zərərə görə iddiaçı tərəfindən 15675 manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir. Həmin akta əsasən **-FK- *** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtonəqliyyat vasitəsinə dəymiş zərər 15775 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə sığorta hadisəsi hesab edilə bilən halın təfərrüatları barədə arayışdan görünür ki, mülkiyyətçisi və hadisə baş verən anda sürücüsü Cavabdeh olan **-BM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW 3281” markalı avtonəqliyyat vasitəsi ilə toqquşma nəticəsində 19.03.2021-ci ildə, Bakı şəhərinə baş vermiş yol-nəqliyyat hadisəsi ilə bağlı mülkiyyətçisi və hadisə baş verən anda sürücüsü X2 olan **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtonəqliyyat vasitəsinə ziyan dəymişdir. Bakı şəhər BPİ DYPİ əməkdaşı tərəfindən cavabdeh barəsində 20.03.2021-ci il tarixli inzibati xəta haqqında protokol tərtib olunmuşdur. 20.03.2021-ci il tarixli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarla cavabdeh Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsinə əsasən təqsirli bilinərək 40 manat cərimə edilmişdir. “Zərər dəymiş avtonəqliyyat vasitəsinin qiymətləndirilməsinə dair hesabat”a əsasən, **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “Bmw M5” markalı avtonəqliyyat vasitəsinə dəymiş ziyanın ümumi miqdarı 15775 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. 04.03.2022-ci il tarixdə məhəməyə daxil olmuş Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 21.02.2022-ci il tarixli, 9/8753 saylı ekspert rəyində göstərilmişdir ki, 2013-cü il buraxılışlı, “BMW M5” markalı, **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmir-bərpa xərci avtoehtiyat hissələrinə köhnəlmə faizi tətbiq edilməklə təxminən 9198 manat müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinə (bundan sonra – Mülki Məcəllə) əsasən sığorta müqaviləsi sığortalının müvafiq sığorta haqqı ödəməsi müqabilində sığorta obyektinin məruz qala biləcəyi risklərlə bağlı itkilərin, dəyən zərərin əvəzinin və ya razılaşdırılan pul məbləğinin müəyyən bir hadisənin baş verməsi əsasında ödənilməsinin sığortaçı tərəfindən öhdəlik kimi götürülməsi şərtlərinin təsbit edildiyi razılaşmadır (883.1.). Sığorta obyekti sığortalının, yaxud sığorta olunanın qanunazidd olmayan hər hansı əmlak mənafeyidir (886.1.). Əmlak sığortasının obyektləri sığortalının əmlaka sahibliyi, ondan istifadəsi və (və ya) ona sərəncam verməsi, sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi, digər fiziki şəxslərin sağlamlığına xəsarət yetirməsi və ya fiziki şəxslərin əmlakına, həmçinin hüquqi şəxslərə vurduğu zərərin əvəzinin ödənilməsi, istehsalat fəaliyyəti ilə bağlı əmlak mənafeləridir. Əmlak sığortasına əmlakın və mülki məsuliyyətin sığortası aiddir (888.1.). İşin mübahisəsiz hallarından göründüyü kimi iddiaçı tərəfindən sığortalanmış avtomobil cavabdehin təqsiri ucbatından sığorta hadisəsinə uğramışdır. Həmin sığorta hadisəsi nəticəsində **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtonəqliyyat vasitəsinə ziyan dəymişdir. İddiaçı bununla bağlı həmin avtomobilin sahibinə sığorta ödənişi həyata keçirmişdir. Hal-hazırda iddiaçı həmin məbləği cavabdehdən tələb edir. Mülki Məcəlləyə əsasən subroqasiya hüququ bu Məcəllənin 936.6-cı maddəsi nəzərə alınmaqla, sığorta ödənişi almış şəxsin ona dəymiş zərərə görə məsuliyyət daşıyan şəxsə qarşı malik olduğu hüquqlardan və vasitələrdən həmin ödənişi vermiş sığortaçının istifadə etmək hüququdur (936.1.). Faydalanan şəxsin zərərvuran şəxsə qarşı zərərin əvəzini ödəmək tələbi (iddiası) ilə bağlı hüquq əmlak sığortası üzrə sığorta ödənişini vermiş sığortaçıya subroqasiya qaydasında onun verdiyi sığorta ödənişi məbləğində keçir (936.2.). Sığortaçı subroqasiya hüququndan zərərvuran şəxsin özünə və (və ya) müvafiq sığorta hadisəsi ilə bağlı risklər üzrə həmin şəxsin məsuliyyətini sığortalamış sığortaçıya, həmçinin qanunvericiliyə əsasən dəyən zərərə görə sığortalı və ya faydalanan şəxs qarşısında maddi məsuliyyət daşıya bilən digər şəxsə qarşı istifadə edə bilər (936.5.). Həyat sığortası siniflərinə və fərdi qəza sığortasına aid olan hallarda subroqasiya hüququ tətbiq edilmir (936.6.). Hazırkı işdə iddiaçının cavabdehə qarşı subroqasiya hüququnun yaranması üçün ilk öncə ziyanın cavabdeh tərəfindən vurulması müəyyən edilməlidir. Eyni zamanda Mülki Məcəllədə göstərilmişdir ki, ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə ilə bağlı fəaliyyəti (nəqliyyat vasitələrindən, mexanizmlərdən, yüksək gərginlikli elektrik enerjisindən, atom enerjisindən, partlayıcı maddələrdən, güclü təsir edən zəhərlərdən və i.a. istifadə edilməsi; tikinti fəaliyyətinin və onunla bağlı digər fəaliyyətin həyata keçirilməsi və s.) nəticəsində mülki hüquq pozuntusu törətmiş fiziki və hüquqi şəxslər yüksək təhlükə mənbəyinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməyə borcludurlar, bu şərtlə ki, zərərin qarşısıalınmaz qüvvənin təsiri və ya zərərçəkənin qəsdi nəticəsində əmələ gəldiyini sübuta yetirməsinlər. Zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi yüksək təhlükə mənbəyinə mülkiyyət hüququ ilə və ya digər qanuni əsasla (icarə hüququ ilə, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnamə üzrə və i.a.) sahiblik edən fiziki və ya hüquqi şəxsin öhdəsinə qoyulur (1108.1.). Cavabdeh tərəfindən idarə olunan **-BM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW 3281” markalı avtonəqliyyat vasitəsi ilə **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW M5” markalı avtonəqliyyat vasitəsinə yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zərər vurulmuşdur. Cavabdeh **-BM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, “BMW 3281” markalı avtomobilin sürücüsü olmaqla baş vermiş yol-nəqliyyat hadisəsinin iştirakçısı olmuşdur. Cavabdeh yol hərəkəti qaydalarını pozması nəticəsində iddiaçı tərəfindən sığortalanmış “BMW M5” markalı avtomobilə ziyan dəymişdir. Həmin ziyan iddiaçı tərəfindən ödənilmişdir. İddiaçı həmin məbləği cavabdehdən tələb edir. İş üzrə təyin edilmiş məhkəmə-əmtəəşünaslıq ekspertizasının rəyinə əsasən 2013cü il buraxılışlı, “BMW M5” markalı, **-FK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmirbərpa xərci avtoehtiyat hissələrinə köhnəlmə faizi tətbiq edilməklə təxminən 9198 manat müəyyən edilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, ekspert rəyində göstərilən məbləğ cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. İddia qismən təmin edildiyi üçün iddiaçının iddia ərizəsi verilməsi üçün ödədiyi 30 manat dövlət rüsumunun 15 manatı, həmçinin 100 manat ekspertiza xərci də cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 119, 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. 9198 (doqquz min yüz doxsan səkkiz) manat məbləğində pul və 15 (on beş) manat dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq iddiaçı "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. İş üzrə aparılmış ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 100 (yüz) manat Cavabdeh tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Emin Abdullayev