Şamaxı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(074)-88/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şamaxı rayonu İş № e-2(074)-88/2025 05.11.2025 ŞAMAXI RAYON MƏHKƏMƏSİ Şamaxı Rayon Məhkəməsinin hakimi İsmayılov Natiq Əvəz oğlunun sədrliyi, Alıyeva Sevinc Ağasəf qızının katibliyi, İddiaçı və Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 4680 manat məbləğində pulun və ödənilmiş 67 manat dövlət rüsumunun alınıb ona verilməsi barədə qətnamə qət edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, Cavabdeh qayınanasının vasitəsilə tanımışdır. O, cavabdehə qızıl-zinət və məişət avadanlıqları vermiş və o isə satıb pulunu ona vermişdir. Bununla da onun etibarını qazanmışdır. Sonuncu dəfə 2023-cü ildə o ona 4300 manatlıq qızıl-zinət əşyası verib. Həmçinin 380 manatlıq da məişət avadanlığı verib. Hazırda o, nə qızılları, nə də əmlakı ona qaytarmır. Ona görə də hazırkı iddia ilə məhkəməyə müraciət edir. Qeyd edir ki, bununla bağlı sübutları var. Həmin sübutlar səs yazısından və şahid ifadələrindən ibarətdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etdi. Əlavə olaraq bildirdi ki, qızıllar şəxsən onun olub. O, komplekti Aygünə özü verib. Uşaq sırğasını isə qaynanası verib. Əvvəlki məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh iddia tələbini qəbul etməyərək, iddia tələbinin təmin edilməməsini xahiş etdi. Əlavə olaraq bildirdi ki, iddiaçının qaynanası qızılları Elçinə verib. Elçin də pulu İsmayılın yoldaşının kartına atıb. Qızılı Elçin ona hədiyyə alıb. O, uşaq sırğası, tozsoran və süfrəni İsmayıldan alıb. Elçin 2 ədəd qolbaq alıb, birini özünə birini isə ona alıb. Qızılları o, bəyənmiş lakin Elçin almışdır. Onun İsmayıla pul borcu olmayıb. Komplektləri qaynanası iş yerində göstərib, o isə bəyənməyib, qaytarıb. Sumqayıt ŞPİ-nin 3-cü Polis Bölməsində araşdırma aparılandan sonra qızıl almayıb və həmin vaxtdan heç bir ödəniş etməyib. Əvvəlki məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X1 izahat verib bildirdi ki, cavabdeh anası ilə bir iş yerində çalışıb. Onun anası Aygünə qızıl verməyib. Onun yoldaşı İsmayıl bir komplekt, 1 ədəd tozsoran, 1 ədəd sport dəst, 1 ədəd uşaq sırğasını cavabdehə verib. Cavabdeh bildirib ki, əşyaların pulunu Elçin ödəyəcək. Lakin, Elçin pul göndərməyib. Elçin adlı şəxsi tanımırlar. Uşaq sırğası ayrıca verilib. Məhkəmə mülki işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 567-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. 600.1-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.2-ci maddəsinə əsasən əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Nisyə satılmış əşyaların qiymətinin sonradan dəyişməsi, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yenidən hesablaşmaya səbəb olmur. 600.3-cü maddəsinə əsasən satıcı əşyanı vermək vəzifəsini icra etmədikdə bu Məcəllənin 441-ci maddəsində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. 600.4-cü maddəsinə əsasə əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 18 mart 2019-cu il tarixli Qərarında qeyd olunur ki, mülki prosessual qanunvericilikdə də çəkişmə prinsipinin mövcudluğu hər bir tərəfə öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etmək vəzifəsini qoyur. Sübutetmə vəzifəsinin tərəflər arasında bölüşdürülməsinin ümumi qaydalarını Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsi müəyyən edir. Bu qaydalar onu ifadə edir ki, işdə iştirak edən hər bir şəxs istinad etdiyi halların mövcudluğunu və doğruluğunu yalnız özü sübut etməlidir və heç kəs, o cümlədən məhkəmə onu bu vəzifədən azad edə bilməz. Həmin Qərarda qeyd olunur ki, hüquqi həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Təqdim olunmuş sübutlar əsasında həqiqətin müəyyən edilməsi isə məhkəmə tərəfindən sübutların düzgün qiymətləndirilməsindən asılıdır. İddiaçı cavabdehin ondan müəyyən əşyalar və qızıl-zinət əşyası alması və buna görə məişət əşyalarına görə 380 manat, qızıl-zinət əşyalarına görə 4300 manat borclu olmasına dair heç bir sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Lakin cavabdeh Sumqayıt ŞPİ-nin 3cü Polis Bölməsində araşdırma aparılan zaman İddiaçı “Araz” marketin qarşısında ona müəyyən əşyalar və qızıl-zinət əşyaları satmasını və buna görə 390 manat borcu qalmasını etiraf etmişdir. İddiaçı yalnız həyat yoldaşı ilə cavabdehin və onun bacısının səs yazılarını məhkəməyə təqdim etmişdir ki, cavabdeh həmin səs yazılarının tam təqdim edilmədiyini və ya həmin səs yazılarının ona göndərilmədiyini bildirmişdir. İddiaçı isə həmin səs yazılarını tam formada məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2021-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, şəxs tərəfindən əqdin qarşı tərəfinin bildirdiyi iradə ifadələrini əks etdirən danışıqların həmin münasibət barəsində yaranan hüquqi mübahisənin həllində istifadə olunması öz-özlüyündə şəxsi toxunulmazlıq hüququna qəsd kimi qiymətləndirilə bilməz. Belə ki, həmin danışıq və yazışmalar əqdin tərəfləri üçün sirr deyildir və mahiyyət etibarı ilə aralarındakı hüquqi münasibətlə bağlı bir-birlərinə yazılı mətn halında çatdırdıqları iradə ifadələrindən və bildirişlərindən fərqlənmir. Bu baxımdan başqa şəxslə deyil, birbaşa əlaqədar tərəflər arasında olan danışıqların mülki mübahisənin həlli zamanı istifadə edilməsi Mülki Prosessual Məcəllənin 76.3-cü maddəsi ilə nəzərdə tutulan hallara aid edilə bilməz. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, verilmiş iddia qismən təmin edilməli, 390 manat məbləğində pul cavabdehdən alınaraq iddiaçıya verilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan və iddia qismən təmin edildiyindən məhkəmə xərcinə daxil olan dövlət rüsumunun 30 manatı cavabdehə aid edilməli və buna görə də iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumunun 30 manatı cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməli, ödənilmiş dövlət rüsumunun qalan məbləği isə iddiaçıya aid edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinə müvafiq olaraq məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələbinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Yuxarıda göstərilənlərə əsaslanaraq və Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 227 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 390 manat pul və dövlət rüsumunun əvəzi kimi ödənilmiş 30 manat pul olmaqla ümumilikdə, 420 manat pul tutularaq İddiaçı ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Şamaxı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Natiq İsmayılov