Naxçıvan MR Şərur Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(110)-455/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şərur şəhəri İş № e-2(110)-455/2023 31.05.2023 NAXÇIVAN MR ŞƏRUR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qarayev Seymur Əlfəddin oğlunun sədrliyi, X1 məhkəmə iclas katibliyi ilə, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “kredit borcunun qaytarılması” tələbinə dair mülki işə Şərur Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək, Cavabdeh İddiaçı ASC-nin hesabına əsassız varlanması nəticəsində əldə etdiyi 2819.43 manat, iddia ərizəsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 49,60 manat və borca illik 5%-lə hesablanmış 140.97 manat əldən çıxamış faydanın Cavabdeh tutulub İddiaçı ASC-yə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia ərizəsində Cavabdeh (bundan sonra “Cavabdeh”) İddiaçı ASC-yə (bundan sonra “İddiaçı” və ya “Bank”) məxsus plastik kart istifadəçisi olduğunu, iddiaçı tərəfindən verilmiş plastik kart cavabdeh tərəfindən istifadə edildiyini, belə ki, Cavabdeh ona məxsus kart hesabından, ona aid olmayan bankın vəsaitini bir neçə dəfə əməliyyatlar apararaq istifadə etdiyini, cavabdehin həmin kart hesabından (borcluya məxsus kart hesabının № ********************) 30.3-31.3.2022 tarixləri aralığında “onlayn” ödəniş əməliyyatları apardığını, məbləğin bir qismini ATM-dən məxaric etdiyini, həmçinin kart hesabından digər kart hesablarına köçürmələr etdiyini (çıxarış əlavə edilir), nəticədə Cavabdeh banka cəmi 2819,43 (iki min səkkiz yüz on doqquz manat, 43 qəpik) manat ziyan vurduğunu, Bank tərəfindən cavabdehə borcunun olması ilə bağlı bildiriş göndərildiyini, lakin borclu tərəfindən bu günə kimi heç bir ödəniş edilmədiyini, cavabdeh tərəfindən əsassız varlanma nəticəsinə əldə olunmuş vəsait qaytarılmadığından hazırda ona qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yarandığını qeyd etmişdir. İddiaçı təşkilat İddiaçı ASC-yə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə əvvəlcədən rəsmi qaydada məlumat verilmiş, iddiaçı təşkilatın nümayənəsi məhkəmə baxışı iclasına gəlməmiş, lakin xx.xx.2023-ci il tarixdə “Elektron Məhkəmə” sistemi vasitəsi ilə məhkəməyə ünvanladığı ərizənin məzmunundan görünür ki, İddiaçı ASC-i cavabdehə qarşı “banka aid pul vəsaitinin qaytarılması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etdiyini, mülki işin məhkəmə iclasının xx.xx.2023-cü il tarixə təyin edildiyini, iddiaçı tərəf kimi bildiririk ki, məhkəməyə iddia ilə müraciət olunan zaman iddia ilə bağlı bütün zəruri hesab edilən sənədlərin məhkəməyə təqdim edildiyini, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinə əsasən mülki işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasının mümkün olduğunu, iddia ərizələrinin tam əsaslı və qanuni olduğunun hesab etdiklərini, yuxarıda göstərilənləri, iddia ərizəsində qeyd etdiklərini nəzərə alaraq məhkəmədən mülki işə iddiaçı tərəfin bütün məhkəmə iclaslarında iştirakı olmadan baxılmasını, iddianın tam təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185.6-cı maddəsinə əsasən məhkəmə baxışı iclasının iddiaçı təşkilatın nümayəndəsinin iştirakı olmadan keçiriiməsini mümkün hesab etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə əvvəlcədən rəsmi qaydada məlumat verilmiş, lakin o, məhkəmə baxışı iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin üzürlü səbəbləri barədə məhkəməyə hər hansı bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki- Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən mülki işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarında olan sübutlara qiymət verərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia ərizəsi təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə olunmuş 08 oktyabr 2020-ci il tarixli Xüsusi şərtlər hesab və ödəniş katına dair müqaviləndən aydın olur ki, Cavabdeh ilə "xxxx" ASC arasında xüsusi şərtləri ehtiva edən hesab və ödəniş kartına dair müqavilə bağlanmışdır; Həmin Müqavilənin 1-ci bəndinə əsasən Bank Müştəriyə bank hesabı açmağı, Azərbaycan Respublikasının hüquqi aktlarında və bu müqavilədə nəzərdə tutulan şərtlə və məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla açılmış hesaba daxil olan pul vəsaitini qəbul edib mədaxil etməyi, həmin müvafiq məbləğlərin köçürülməsinə və verilməsinə, hesab üzrə digər əməliyyatların aparılmasına dair müştərinin sərəncamlarına yetirməyi, müştərinin isə göstərilmiş bank xidmətlərinin haqqını bankın qüvvədə olan tarif dərəcələrinə əsasən ödəməyi öhdəsinə götürür; Həmin Müqavilənin 2-ci bəndinə əsasən bank emissiya etdiyi AR ərazisində və AR hüdudlarından kənarda istifadə edilə bilən ödəniş kartının (bundan sonra “Kart”) müştərinin istifaəsinə verməyi öhdəsinə götürür. Müştəri isə müvafiq komsyon haqları, ona göstərilmiş xidmətlərinin haqqını Bankın qüvvədə olan Tarif dərəcələrinə əsasən banka ödəməyi öhdəsinə götürür. Karta görə xidmət müştəri tərəfindən ödənilməzsə; a) Bank öhdəliklərinin icrasından azad olunur; b) Bank bu müqaviləyə birtəfəli qaydada xitam verə bilər. Müştərinin Banka işgüzar münasibətlərinin xarakterindən asılı olaraq Bank müştərinin qeyri-adi və cinayət yolu ilə əldə edilən vəsaitlərinin və yaxud digər əmlakın leqallaşdırılması və terrorizmin maliyələşdirilməsi baxımından şübhəli əməliyyatlarını müşahidə etdikdə Bank kartı bloklaşdıra, kart hesabını bağlaya və ya bu müqaviləyə birtərəfli qaydada xitam verə bilər; İş materiallarına əlavə olunmuş 08 oktyabr 2020-ci il tarixli ödəniş kartının alınması üçün ərizədən görünür ki, Cavabdeh plastik kart almaq "xxxx" ASC-nin 28 may filialına müraciət etmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş 16 oktyabr 2020-ci il tarixli 112TT**********5412 nömrəli Balansdankənar məxaric orderinin surətindən görünür ki, 1 ədəd Debet kredit kartı Cavabdeh imza etdirilməklə təqdim edilmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2022 – xx.xx.2022-ci il dövrü əhatə edən hesabdan çıxarışdan görünür ki, Cavabdeh ayrı-ayrı vaxtlarda kartdan istifadə edərək müxtəlif əməliyyatlar aparmışdır. İş materiallarında olan xx.xx.2023-cü il tarixli, ********** nömrəli, Mədaxil Qəbzindən görünür ki, “Kapital Bank“ ASC tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırılması ilə əlaqədar dövlət büdcəsinin AZ60AİİB******************** xəzinə hesabına 49.60 manat rüsum ödənilmişdir. İş materiallarında olanİddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh ünvanladığı xx.xx.2022-ci il tarixli bildirişdən müəyyən olur ki, "xxxx" ASC borcun 5 təqvim günü ərzində karta mədaxil edilməsi ödənilməsi xahiş edilmiş, Əks halda vəsaitin qaytarılması ilə bağlı məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş yuxarıda qeyd edilən sənədlərlə müəyyən edildi ki, ”Kapital Bank“ ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 08 oktyabr 2020-ci il tarixli Xüsusi şərtlər hesab və ödəniş katına dair müqaviləsinə əsasən 1-ci bəndinə əsasən Bank bu müqaviləyə əsasən Müştəriyə bank hesabı açmağı Azərbaycan Respublikasının hüquqi aktlarında və bu müqavilədə nəzərdə tutulan şərtlə və məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla açılmış hesaba daxil olan pul vəsaitini qəbul edib hesab üzrə habelə kart vasitəsi ilə əməliyyatların aparılmasına dair müştərinin sərəncamlarına vermiş, ona Maestro növdə kart təqdim etmiş, müştəri isə göstərilmiş bank xidmətlərinin haqqını bankın qüvvədə olan tarif dərəcələrinə əsasən ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Müştəri kartdan istifadə etməklə müxtəlif vaxtlarda bankın 3110.57 manat məbləğində vəsaitini məxaric etmiş, həmin vəsaitin 290.0 manatını Banka qaytarsa da, banka 2819.43 manat məbləğində borcu yaranmışdır. “Müştəri” kreditin və ona hesablanmış faizlərin ödənilməsi üzrə müqavilə ilə üzərinə düşən öhdəliklərə əməl etməmiş, “Bank”ın bununla bağlı xəbərdarlığını yerinə yetirməmişdir.“Müştəri“ öhdəliyini vaxtında icra etmədiyi üçün “Bank” ona qarşı məhkəmədə iddia qaldırmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: - 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür; - 739.2-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır; -741-ci maddəsinə əsasən, əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir; - 385.1-ci maddəsində deyilir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır; - 386.1-ci maddəsində göstərilir ki, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır; - 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür; - 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyi icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur; - 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır; - 445.2.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır; -448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və ya müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Məhkəmə bu qənaətə gəlir ki, işin faktiki hallarından və mülki qanunvericiliyin tələblərindən görünür ki, Cavabdeh yazılı formada bağlanmış kredit müqaviləsinin şərtlərinə əməl etməməklə kreditor qarşısında üzərinə götürdüyü öhdəyi lazımınca yerinə yetirmədiyindən iddiaçı təşkilat borcun tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməkdə tam haqlı olmuşudr. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, iddia tələbi gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5% dərəcəsi olmaqla 140.97 (bir yüz qırx manat doxsan yeddi) manat məbləğində əldən çıxmış fayda qismində borcun tutulması hissəsində də əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə əsasən borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə, əgər kreditor digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz ödəməyə borcludur. Faizdən faiz ödənilməsi yolverilməzdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3, 399.4, 445 və 449-cu maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair» xx.xx.2014-cü il tarixli Qərarının ikinci hissəsinə əsasən kredit müqaviləsində nəzərdə tutulmuş müddət ərzində öhdəlik icra edilmədikdə və ya icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə, habelə kreditor digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmədikdə, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə görə kreditor gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir Məhkəmə hesab edir ki, işin faktiki hallarından və mülki qanunvericiliyin tələblərindən görünür ki, “Müştəri” yazılı formada bağlanmış müqavilənin şərtlərinə əməl etməməklə “Bank” qarşısında müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirmədiyindən “Bank” borcun tutulması ilə bağlı məhkəmədə iddia qaldırmağa məcbur olmuşdur. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilərək, 08 oktyabr 2020-ci il tarixli Xüsusi şərtlər hesab və ödəniş katına dair müqaviləyə əsasən Cavabdeh 2819.43 (iki min səkkiz yüz on doqquz manat qırx üç) manat borc, gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 140.97 (bir yüz qırx manat doxsan yeddi) manat məbləğində əldən çıxmış fayda, cəmi 2960.40 (iki min doqquz yüz altmış manat, qırx qəpik) manat məbləğində pul alınaraq İddiaçı Açıq Səhəmdar Cəmiyyətinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin: - 222.2-ci maddəsinə əsasən, pul vəsaitlərinin tutulması haqqında iddianı təmin edərkən hakim əsas borcu, ziyan və dəbbə pulunu (cərimə, penya) ayrı-ayrılıqda müəyyən etməklə, alınmalı olan ümumi məbləği qətnamədə göstərir; - 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia tələbi təmin etdiyindən iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün ödənilmiş 49.60 (qırx doqquz manat altmış qəpik) manat dövlət rüsumunun əvəzi də cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin: - 14.2-ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; - 77.1-ci maddəsinə görə isə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; - 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırı; - 218.3-cü maddəsinə görə hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır... qət etdi: İddia təmin edilsin. 08 oktyabr 2020-ci il tarixli Xüsusi şərtlər hesab və ödəniş katına dair müqaviləsinə əsasən Cavabdeh 2819.43 (iki min səkkiz yüz on doqquz manat qırx üç) manat borc, gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 140.97 (bir yüz qırx manat doxsan yeddi) manat, cəmi 2960.40 (iki min doqquz yüz altmış manat, qırx qəpik) manat borc, 49.60 (qırx doqquz manat altmış qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olmaqla, ümumilikdə 3010 (üç min on) manat məbləində məbləğində pul alınaraq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədən, o, tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şərur Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti vermək olar. Hakim: Seymur Qarayev