Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № e-2(3-6)-2963/2026 07.09.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI İddiaçı "X1" MMC-nin cavabdeh Cavabdeh qarşı iş üzrə Açar sözlər:( “şərəfinxxxxləyaqətin və işgüzar nüfuzun müdafiəsi”) hakimlər X4 (sədrliyi və məruzəsi ilə)xxxxAbbasova Günel Məhərrəm qızı və Məmmədov Məmməd Allahverdi oğlundan ibarət tərkibdəxxxxhakim köməkçisi Həsənova Ləman Rasim qızının katibliyixxxxiddiaçının nümayəndəsi vəkil Nümayəndə Camal oğluxxxxcavabdeh və cavabdehin vəkili vəkil1 iştirakı iləxxxxBakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı iş üzrə ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsindən cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi: İşin halları və iş üzrə məhkəmə icraat(lar)ı:
1. Cavabdeh Cavabdeh tərəfindən “xxxx Travel” MMC işarələnməklə özünə məxsus “harada var” adlı səhifənin xxxx-story bölməsində paylaşılan “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“Saxtakar Şirkəti necədə müdafiə edirsiniz”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”. “Məhkəmə predmeti olaraq sahibkarlığa nə qədər ziyan dəyib onun mühasibatlığını göstərməlidirlər” məzmunlu paylaşımların “xxxx” X6 Cəmiyyətinin işgüzar nüfuzunu ləkələyən ifadələr hesab olunması; həmin məzmunlu yazılara görə cavabdeh Cavabdeh tərəfindən İnstagram sosial şəbəkəsi vasitəsilə “xxxx” X6 Cəmiyyətindən üzr istənilməklə təkzib yerləşdirilməsixxxxödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 100 manatxxxxvurulmuş mənəvi zərərin əvəzi kimi 8000 manatxxxxhüquqi yardımın göstərilməsi üçün Bakı ** saylı Vəkil bürosuna ödənilmiş 400 manat pulun cavabdehdən tutularaq “xxxx” Travel MMC-yə ödənilməsi barədə iddia (tələbinin dəqiqləşdirilməsi) ərizəsi ilə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır kixxxxcavabdeh Cavabdeh instaqram sosial şəbəkəsində özünə məxsus “xxxx” səhifəsində və səhifənin status xxxx bölümündə şirkətin işgüzar nüfuzunu zədələyən və həqiqətə uyğun olmayan məlumatları paylaşmışdır. Belə kixxxxcavabdeh xxxxsində “X1” MMC-nin tağ etməklə “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx travel məni 4ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”. Bəlixxxxsizin kimi neçə neçə şəxslər yazıblar. Bloger ömründə heç yeri görməyib axı o necə travel məsləhəti verə bilər”? “sizə deyirəm sosial mediada gördüyünüz hər şeyə şübhə ilə yanaşın. İnsanlar yalan danışmağa o qədər öyrəşiblər kixxxxheç uf da demədən rahatlıqla yalan danışırlar. Hələ mənə deyirlər biz işləməmişik”xxxx“Saxtakar Şirkəti necədə müdafiə edirsiniz” Daha sonra xxxx səhifəsinin story-xxxx bölməsində “deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”. “Birinci deyir biz blogerlərlə işləmirik. Sonra deyir restoran blogeri özü paylaşıb” “Restoranları qarış-qarış gəzib ən bərbad yerləri pul qarşılığında reklam edən sizin şirkəti pulsuz paylaşdı hə? Uşaq başı aldadırsız”? “Müştəri yazıb mənə bunların qeyri profesionallığından danışır. Sübutlarla” “Bu qədər şəffafdırlarsaxxxxversinlər məhkəməyə. Birinci mən tərəfdən heç bir pozuntu yoxdur. İzləyicimin mesajını ictimailəşdirmişəm.” “Məhkəmə predimet olaraq sahibkarlığa nə qədər ziyan dəyib onun mühasibatlığını göstərməlidirlər”. “İkinci görək mənə hədə-qorxu gəlməyin sonu necə olur”. Tərəflərindən inbox vasitəsi ilə cavabdehə müraciət edilərək paylaşımının yalnış olduğuxxxxaraşdırma aparmadan həqiqətə uyğun olmadığını yazdığınıxxxxonların şirkəti tağ etməklə şirkətin işgüzar nüfuzunu zədələdiyini bildirərəkxxxxpaylaşımın silinməsini xahiş etsələr dəxxxxcavabında “Silmirəm məhkəyə verin qoy ictimailəşsin” deyə cavab vermişdir. Cavabdehin bu paylaşımlarından sonra müştəriləri şirkətə zəng və sms yazaraq hadisə ilə maraqlanmışxxxxtərəflərindən müştərilərə geniş izahat vermək məcburiyyəti yaranmış və bu hərəkətlər nəticəsində işgüzar nüfuzları zədələnmişdir. Hüquqi yardımın göstərilməsi ilə bağlı Bakı ** saylı Vəkil Bürosu ilə hüquqi yardıma dair ##.##.2025-ci il tarixli müqavilə imzalanmış və 400 manat pul Bakı ** saylı Vəkil Bürosuna köçürülmüşdür.
2. Cavabdeh məhkəməyə yazılı etiraz ilə müraciət edərək bildirmişdir kixxxxiddiada göstərilənlər həqiqətə uyğun deyil. İddiaçı qoşmaya əlavə etdiyi ekran şəkli iləxxxxözü öz iddiasını təkzib edir. Belə kixxxxo qeyd edir kixxxxcavabdeh xxxx Travel MMC-ni xxxxlərdə tağ edib. Bu tamamilə əsassızdır. Sübut olaraq iddiaçının özünün əlavə etdiyi qoşmada görünür kixxxxcavabdeh heç bir səhifəni tağ etməyib. Yalnız izləyicisinin ona göndərdiyi mesajı öz xxxxlərində paylaşıb və bu xxxx 24 saat aktiv qalıb. Cavabdehin xxxxlərdə paylaşdığı mesaj onun söz azadlığı hüququdur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 47-ci maddəsinə əsasən hər kəsin fikir və söz azadlığı hüququ vardır. Heç kəs öz fikir və əqidəsini açıqlamağa və ya ondan dönməyə məcbur edilə bilməz. 5 Oktyabr 2025-ci il tarixindəxxxxistifadəçi adı Humay.Hagverdiyeva olan şəxsxxxxInstagram sosial şəbəkəsində xxxx adlı səhifənin sahibi Cavabdeh mesaj yazaraqxxxxtanınmış bloggerin reklamının qurbanı olduğunu bildirmişdir. xxxx Travel adlı şirkətdən şikayətlənmişdir. Cavabdeh ona cavab yazaraq bildirmişdir kixxxxbelə şikayətlər tur şirkətləri haqda çox olur. Və yazışmanı Instagram sosial şəbəkəsinin xxxxlər bölümündə paylaşmışdır. Cavabdeh bu yazışmaya qədər xxxx adlı şirkətin varlığından xəbərsiz olmuşdur. Sadəcə ona yazan izləyicinin şikayətini paylaşmışdır. Bu cavabdeh Cavabdehxxxxhəm də şikayətçi Humay.Hagveriyeva adlı hesabın istifadəçisinin ifadə hüququdur. Bununla yanaşıxxxxmüştərinin istehlakçı hüququ vardır. Mesajın paylaşılmağında Humay.Hagveriyeva adlı hesabın istifadəçisinin istəyi olmuşdur. Cavabdeh Cavabdehxxxxizləyicinin istəyi olmasaydıxxxxvə ya paylaşılmağı təkzib etsəydixxxxpaylaşmazdı. İddiaçı iddia edir kixxxxpaylaşım xxxx Travel MMC-nin işgüzar nüfuzuna zərər vurmuşdur. Bu iddia tamamilə əsassızdır və heç bir sübutu yoxdur. Instagram sosial şəbəkəsində yalnız 24 saat qalan bir xxxxnin bu effekti verməyi qeyri-mümkündür. Xüsusilə dəxxxxsəyahət şirkətlərində müştəri məmnuniyyətini ölçmək üçün aylar keçməlidir. Paylaşım ediləndən bir neçə gün sonra şirkətin nüfuzuna zərər vurulduğunu iddia etmək əsassızdır. Burada iddiaçı haqqında şikayətini bildirən şəxs istehlakçı Humay.Hagveriyeva adlı hesabın istifadəçisidirxxxxCavabdeh deyil. Cavabdeh Cavabdeh bu mesaj ona yazılana qədər xxxx adlı şirkəti tanımırdı və şirkət haqqında şəxsi fikir bildirməmişdir. Sadəcə öz izləyicisinin mesajını paylaşmışdır. Cavabdehxxxxbu şirkətə bilərək zərər vurmaq istəməyinin sübutu yoxdurxxxxçünki o şirkəti tanımırdı. İddia ərizəsinə əlavə edilən qoşmalar cavabdehin şəxsi yazışmalarının qeyri-qanuni yol ilə əldə olunmağı kobud qanun pozuntusudu. Şəxsi yazışmaların gizliliyi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə qorunur və bu hüququn pozulması cinayət məsuliyyəti yaradır. Şəxsi yazışmalar yalnız ünvanlandığı şəxsin razılığı ilə paylaşıla bilər. İddiaçıxxxxqeyri-qanuni yolla bu məsələyə aidiyyatı olmayan bir şəxsləxxxxFeride.Seyidovaa adlı Instagram istifadəçisi ilə cavabdeh Cavabdeh şəxsi mesaj qutusunda olan yazışmalarını ələ keçirmiş və iddia ərizəsinə qoşma olaraq əlavə etmişdir. xxxx Travel Şirkətinin sahibi olduğunu iddia edən şəxsxxxxcavabdehdən paylaşımı silməyini istəməmişdir. İddiaçı ərizədə qeyd etmişdir kixxxxcavabdehə yazaraq paylaşımı silməyini xahiş etmişdir. Bu tamamilə yalan iddiadır. Suvarovau adlı Instagram istifadəçisi cavabdehə Instagram mesaj bölümündə aqressiv şəkildə yazmışdır kixxxxvəkili cavabdehlə əlaqə saxlamaq istəyir. Cavabdeh isə cavab olaraq yazmışdır kixxxxo sadəcə izləyicisinin mesajını paylaşıb. Əgər belə bir şey yoxdursaxxxxHumay.Hagveriyeva adlı hesabın istifadəçisi ilə danışmağı təklif etmişdir. Humay.Hagveriyeva adlı hesabın istifadəçisinin cavabdehə göndərdiyi WhatsApp yazışmalarını xxxx Travel şirkətinin sahibi olduğunu iddia edən şəxsin özünə göndərmişdir kixxxxmüştərinin problemi həll olunsun. xxxx Travel Şirkətinin sahibi olduğunu iddia edən şəxsxxxxqeybət tipli Instagram səhifəsində cavabdeh Cavabdeh haqda yanlış məlumat yaymışdır. Suvarovau adlı Instagram istifadəçisixxxxcavabdeh Cavabdeh paylaşımından sonraxxxxazdanchoxdanmagazin adlı qeybət məlumatlar paylaşılan səhifədəxxxxcavabdeh haqqında xoşagəlməz sözlər paylaşdırmışdır. İddia etmişdir kixxxxcavabdeh izləyicisi adından bu mesajı yazmışdır. Halbukixxxxcavabdeh Suvarovau adlı Instagram istifadəçisinə sübutlar göndərmişdir. Bununla yanaşıxxxxhəmin azdanchoxdanmagazin adlı qeybət məlumatlar paylaşılan səhifədə cavabdeh Cavabdeh ilə şəxsi yazışmalarını icazəsizxxxxqeyriqanuni olaraq paylaşdırmışdır.
3. İşin icraatı zamanı müəyyən edilmişdir ki: - Məhkəməyə təqdim edilmiş “İnstagram” sosial şəbəkəsi üzərindən aparılmış yazışmalara əsasənxxxxHumay Haqverdiyeva adlı şəxs özünə məxsus “humay.hagverdiyeva” adlı profildən cavabdeh Cavabdeh məxsus “xxxx” səhifəsinin şəxsi mesajlar bölməsinə: “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı” məzmunlu müraciət ünvanlamışdır. Həmin müraciətə cavab olaraq cavabdeh Cavabdeh: “Bəli sizin kimi neçə neçə şəxslər yazıblar. Bloger ömründə heç yeri görməyib axı o necə travel məsləhəti verə bilər”? ifadələrini istifadə etmişxxxxardınca isə sözügedən yazışmanın ekran görüntüsünü (screenshot) anonim qaydada götürərək “xxxx” səhifəsinin “xxxx” (story) bölməsində paylaşaraq ictimailəşdirmişdir. Qeyd olunan paylaşıma münasibət bildirən Şahid (“feride.seyidovaa” profili ilə) şəxsi mesaj bölməsində cavabdehə müraciət edərəkxxxx“X1” MMC-nin daimi müştərisi olduğunu və indiyədək hər hansı bir problemlə qarşılaşmadığını qeyd etmişdir. Cavabdeh Cavabdeh isə buna cavab olaraq: “Saxtakar Şirkəti necədə müdafiə edirsiniz” ifadəsini mesaj şəklində ünvanlamışdır. Eyni zamandaxxxxcavabdehin “xxxx” bölməsindəki paylaşımları ilə əlaqədar iddiaçının nümayəndəsi X3 (“suvarovau” profili ilə) cavabdehə məxsus səhifəyə yazaraq “X1” MMC-nin rəhbəri olduğunu bəyan etmişdir. Nümayəndə paylaşılan məlumatların həqiqətə uyğun olmadığını bildirərəkxxxxonların silinməsini tələb etmişxxxxəks təqdirdə hüquqlarının müdafiəsi məqsədilə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdir. Cavabdeh Cavabdeh isə cavabında paylaşımı silməkdən imtina edərəkxxxxtərəfin məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olduğunu bildirmişdir. Bundan sonra cavabdeh Cavabdeh səhifəsinin xxxx bölməsində yeni paylaşım edərək qeyd etmişdir kixxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”xxxx“Məhkəmə predmeti olaraq sahibkarlığa nə qədər ziyan dəyib onun mühasibatlığın göstərməlidirlər”; - Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid bildirmişdir kixxxx2022-ci ildən “X1” MMC-ni səyahət şirkəti kimi tanımışxxxx2024-cü ildən isə həmin şirkətdən turlar almışdır. Cavabdehi tanımır. Onun “xxxx” səhifəsinin xxxx bölməsində etdiyi paylaşımı görərək münasibət bildirmişdir. Qeyd etmişdir kixxxxhəmin şirkətdən dəfələrlə turlar almış və heç bir problem yaşamamışdır. Həmçinin vizaya imtina gəlməsi səhayət şirkəti ilə bağlı deyil. Cavabdehə təklif etmişdir kixxxxaralarında olan yazışmanın da ekran görüntüsünü alaraq xxxx bölməsində paylaşsın. Cavabdeh isə kobudcasına razılaşmayaraq şirkət barəsində saxtakar olduqlarını bildirmişdir.
4. Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı iş üzrə ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmişxxxxcavabdeh Cavabdeh “İnstagram” Sosial Şəbəkəsində paylaşdığı “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”. ifadələrinin iddiaçı “X2” MMC-nin işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumat hesab edilməsixxxxcavabdeh Cavabdeh üzərinə "İnstagram” Sosial Şəbəkəsində “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”. ifadələrinin təkzib edilməsi öhdəliyinin qoyulmasıxxxxödənilmiş dövlət dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 100 manat məbləğində pul vəsaitixxxxhüquqi yardımın göstərilməsinə görə ödənilmiş 400 manat məbləğində xidmət haqqıxxxxümumilikdə 500 manat məbləğində pul vəsaitinin cavabdeh Cavabdeh tutularaq iddiaçı “X1” MMC-yə ödənilməsixxxxiddianın qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir. Qətnamədə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 46xxxx57; Mülki Məcəllənin 1.2xxxx23.1xxxx23.2xxxx23.4xxxx1096.1xxxx1097.1; Mülki Prosessual Məcəllənin 119-cu maddələrinə istinadən qeyd edilmişdir kixxxx məhkəmə tərəflərin izahatlarını və mülki iş materiallarını nəzərdən keçirərək belə qənaətə gəlir kixxxxiddia qismən əsaslıdır və qismən təmin edilməlidir. Belə kixxxxməhkəmə “xxxx” haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ** saylı qərarına istinadən qeyd edir kixxxxişgüzar nüfuz fiziki və ya hüquqi şəxsin sahibkarlıq və ya digər sahədə peşəkar fəaliyyətinə görə cəmiyyətdə barəsində formalaşmış rəydir. Şəxsin şərəfinin və işgüzar nüfuzunun ləkələnməsi onun barəsində həqiqətə uyğun olmayan alçaldıcı məlumatlarınxxxxtəhqiramiz ifadə və hərəkətlərin yayılması ilə şərtləndirilir. Bu baxımdan şərəfin və işgüzar nüfuzun müdafiəsi barədə işlərə baxılarkən üç hal aydınlaşdırmalıdırlar: məlumatınxxxxifadənin və ya hərəkətin şəxsin şərəfinixxxxləyaqətini və işgüzar nüfuzunu ləkələməsi; məlumatın doğru olmaması; yayılmanın mövcudluğu. Odur kixxxxşərəfin və işgüzar nüfuzun müdafiəsini tələb edən iddiaçı məlumatlarınxxxxifadələrin və ya hərəkətlərin cavabdeh tərəfindən ifadə edildiyini və (və ya) yayıldığınıxxxxeləcə də ona münasibətdə şərəf və ləyaqətinixxxxişgüzar nüfuzunu ləkələyən xarakter daşıdığınıxxxxcavabdeh isə yalnız məlumatlara münasibətdə onların həqiqətə uyğun olduğunu sübut etməlidir. Yayılma dedikdə məlumatların və ya ifadələrin üçüncü şəxsəxxxxyaxud qeyri-müəyyən şəxslər dairəsinə onun (onların) eşidə və qavraya biləcəkləri şəkildə bəyan edilməsixxxxhabelə hərəkətlərin həmin şəxslərin görə və qavraya biləcəyi şəkildə edilməsi başa düşülür. Yayılma informasiya agentliklərindəxxxxaudiovizualxxxxçapxxxxonlayn media subyektlərindəxxxxhabelə sosial şəbəkələrdə yayımlanmaqlaxxxxəsərlərdə təsvir və ifadə edilməkləxxxxyığıncaq və toplantılarda səsləndirilməklə (edilməklə)xxxxməlumatın və ya ifadənin məktubxxxxərizəxxxxşikayət və digər sənədlərdə göndərilməsi yolu ilə və s. üsullarla edilə bilər. Şərəfxxxxləyaqət və ya işgüzar nüfuzu ləkələyən məlumatların yayılması ilə bağlı işlərə baxarkənxxxxxüsusilə yayılan məlumatların məzmununa və onların ictimai şüurda təsirinin ağırlığınaxxxxiddiaçının keçirdiyi mənəvi sarsıntı və (və ya) iztirabların dərəcəsinəxxxxdigər mənfi nəticələrin yaranıb-yaranmamasınaxxxxməlumatların yayılma müddətixxxxüsuluxxxxyeri və zərərçəkmiş şəxs haqqında mənfi ictimai fikrin formalaşdırılmasındakı rolunaxxxxiddiaçının işgüzar nüfuzunaxxxxhabelə şəxsiyyətinəxxxxonun ictimai mövqeyinəxxxxvəzifəsinə təsir edibetməməsinə və digər əhəmiyyətli hallara diqqət yetirməlidir. İşgüzar nüfuzun müdafiəsixxxxhabelə mənəvi zərərin kompensasiyası əsasları bu qərarda əks olunmuş şərəf və ləyaqətin müdafiəsi ilə bağlı ümumi qaydalara (hüquqi əsaslarıxxxxdispozisiya şərtlərixxxxəməlin hüquqazidliyini aradan qaldıran hallarxxxxprezumpsiya və sübutetməxxxxhüquqların müdafiəsi və mənəvi zərərin kompensasiyası üsulları və s.) uyğun həyata keçirilməlixxxxhabelə işgüzar nüfuza aid aşağıdakı özünəməxsus xüsusiyyətlər də nəzərə alınmalıdır. Əlavə olaraq qeyd edilməlidir kixxxxişgüzar nüfuzun ləkələnməsindən doğan maddi zərərin tutulması əsasları da bu qərarda əks olunmuş ümumi qaydalara tabedir. Hazırkı mülki iş üzrə işin həqiqi hallarınınxxxxtərəflərin məhkəmə iclasında verdiyi izahatların və təqdim edilmiş sübutların təhlili nəticəsində cavabdeh tərəfindən iddiaçı “X1” MMC-nin işgüzar nüfuzuna xələl gətirilməsi müəyyən edilmişdir. İş materiallarından aydın olur kixxxxgeniş auditoriya üçün nəzərdə tutulmuş paylaşımlarında yer alan: “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir” ifadələri işgüzar nüfuza xələl gətirən məlumatlar kimi qiymətləndirilməlidir. Bu məlumatların yayılması faktı sosial şəbəkədən əldə edilmiş və işə əlavə olunmuş ekran görüntüləri və cavabdehin məhkəmə iclaslarında verdiyi etirafedici izahatları ilə tam sübuta yetirilmişdir. Həmin ifadələrin məzmunu və yayılma forması (həm şəxsi yazışmaxxxxhəm də profilin “xxxx” bölməsindəki kütləvi paylaşımlar) iddiaçı şirkətin bazar subyekti kimi formalaşdırdığı peşəkar imicinə və etibarlılığına birbaşa zərbə vurur. Bu cür məlumatlar cəmiyyətdə şirkət barəsində mənfi rəyin formalaşmasınaxxxxmüştəri etimadının itirilməsinə və nəticə etibarilə işgüzar nüfuzun zədələnməsinə səbəb olur. Məhkəmə qeyd edir kixxxxcavabdeh “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı” ifadələrin özünə məxsus olmadığınıxxxxüçüncü şəxsin ona ünvanlandığı yazını paylaşdığını və buna görə də məsuliyyət daşımadığı ilə bağlı dəlilinə qiymət verərəkxxxxbelə qənaətə gəlir kixxxxqeyd edilən dəlillər əsassızdır. Belə kixxxxməhkəmə araşdırması zamanı “X1” MMC-nin müştərisi olmuş şəxsin həqiqətən dəxxxxcavabdeh Cavabdehğa yuxarıda qeyd edilən məzmunda müraciət etdiyi müəyyən edilsə dəxxxxqeyd edilən məlumatların həqiqətə uyğun olub-olmadığı cavabdeh tərəfindən yoxlanılmadanxxxxhəmin məlumatlar cavabdehin “İnstagram” sosial şəbəkəsində olan səhifəsinin “xxxx” bölümündə paylaşılmışıdr. Gösətrilənlərlə yanaşı cavabdeh yaydığı məlumatların həqiqətə uyğun olduğunu təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Məhkəmə cavabdeh tərəfindən sosial şəbəkədə olan səhifəsində etdiyi “deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir” paylaşıma münasibətdə qeyd edir kixxxxməhkəməyə təqdim edilmiş X3 ilə Cavabdeh arasında sosial şəbəkənin şəxsi yazışma bölməsində aparılan yazışmaların məhkəməyə təqdim edilmiş sürətindən X3 cavabdehə ünvanlandığı yazıların xəbərdarlıq xarakterini daşıdığıxxxxbu müraciətlərin cavabdehi hədələnməsi niyyəti ilə yazılmadığı müəyyən edilir. Məhkəmə qeyd edir kixxxx“hədələmək” sözünün mənası birini hədə-qorxu ilə qorxutmaqxxxxtəhdid etməkxxxxzorakılıq və ya zərər vurmaqla çəkindirməyə çalışmaq mənasını verir və insanlarda mənfixxxxtənqidi fikir formalaşdırır. Məhkəmə qeyd edir kixxxxcavabdeh bu paylaşımda cəmiyyətin adını qeyd etməsə dəxxxxbütün yazışmaların bir gün ərzində aparıldığını nəzərə alaraqxxxxbu paylaşımda daxxxxəslində iddiaçı “X1” MMC-ni nəzərdə tutduğu paylaşımı görənlər üçün aşkardır. Məhkəmə cavabdeh Cavabdeh “İnstagram” sosial şəbəkəsi şəxsi mesaj bölməsində Şahid qızna (“feride.seyidovaa”xxxx“Saxtakar Şirkəti necədə müdafiə edirsiniz” ifadəsi ilə bağlı qeyd edir kixxxxhəmin yazının şəxsi mesaj bölməsində Şahid müraciətlərinə cavab olaraq yazıldığı və artıq daha əvvəl şirkətin digər müştərinin ona ünvanlandığı müraciətin mənfi məzmunun təsiri altında olduğunu nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir kixxxxbu kontekstdə istifadə edilmiş ”saxtakar” sözü mənfi məna daşısa daxxxxcavabdehin subyektiv qiymətləndirici münasibəti olmaqla şirkətin nüfuzunu ləkələmək kimi məqsəd güdməmişdir. Məhkəmə cavabdehin sosial şəbəkədə olan səhifəsində “Məhkəmə predmeti olaraq sahibkarlığa nə qədər ziyan dəyib onun mühasibatlığın göstərməlidirlər” paylaşımı ilə bağlı qeyd edir kixxxxhəmin paylaşım ümumi məlumat xarakterini daşıyır və hüquqi şəxsin işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumat kimi qiymətləndirilə bilməz. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə belə qənaətə gəlir kixxxxcavabdeh Cavabdeh tərəfindən “İnstagram” sosial şəbəkəsində istifadə edilmiş “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir” ifadələr iddiaçı “X1” MMCnin işgüzar nüfuzunu ləkələyən ifadələr hesab edilməlidir. Məhkəmə iddiaya “Mən məşhur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“Saxtakar Şirkəti necədə müdafiə edirsiniz”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”. “Məhkəmə predmeti olaraq sahibkarlığa nə qədər ziyan dəyib onun mühasibathğım göstərməlidirlər” məzmunlu yazılara görə cavabdeh Cavabdeh tərəfindən İnstagram sosial şəbəkəsi vasitəsilə “xxxx” X6 Cəmiyyətindən üzr istənilməklə təkzib yerləşdirilməsi hissəsində qiymət verərək hesab edir kixxxxiddia bu hissədə qismən əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun qərarına əsasən xxxx və mənəvi zərərin kompensasiyası üsullarından biri kimi təkzibxxxxən azı iki nəfərin yanında yayılmış şəxsin şəxsiyyət hüquqlarını (şərəf və ləyaqətinixxxxfiziki və hüquqi şəxsin işgüzar nüfuzunu ləkələyənxxxxşəxsi təhlükəsizlik və digər hüquqları) pozan məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı barədə bəyanatdır. Təkzibin mətni və verilmə üsulu iddia tələbinin məzmunundan asılı olmayaraqxxxxməhkəmə tərəfindən müəyyənləşdirilə bilər. xxxx və mənəvi zərərin kompensasiyası üsullarına aid olan üzr istənilməsi ilə bağlı qeyd olunmalıdır kixxxxKonstitusiyanın 24 və 46-cı maddələrində şəxsiyyətin ləyaqətinin dövlət tərəfindən qorunması bəyan edilərəkxxxxşəxsin insan ləyaqətini alçaldan rəftara və ya cəzaya məruz qalması qadağan edilmişdir. Bu baxımdan fiziki şəxs edilmiş hər hansı əmələ görə (mülkixxxxinzibatixxxxinzibati xətaxxxxcinayət və digər) öz iradəsinə zidd şəkildə heç bir fizikixxxxhüquqi şəxs və ya dövlət orqanı tərəfindən üzr istənilməyə məcbur edilə bilməz. Belə məcburetmə insan ləyaqətini alçaldan rəftar hesab olunmaqlaxxxxşəxsə mənəvi zərərin vurulmasına səbəb ola bilər. Bu əsasla mənəvi zərərin ödənilməsinə dair iddialara baxılarkən məhkəmələr tərəfindən məcburetmənin mövcudluğunun müəyyən edilməsi zamanı şəxsin üzr ifadə edərkən bunu könüllü etməsinə dair bildirdikləri ilə kifayətlənməyərəkxxxxüzrün icra edilməsi yerixxxxşəraitixxxxhəmin vaxt şəxsin emosional-psixoloji vəziyyətixxxxhabelə işin digər halları nəzərə alınmalıdır. Digər tərəfdənxxxxüzr istəmənin könüllü və ya məcburi olmasından asılı olmayaraqxxxxüçüncü şəxslər və ya orqanlar tərəfindən media subyektlərindəxxxxsosial şəbəkələrdə və ya digər vasitələrlə yayımlanması hüquqazidd olmaqlaxxxxkütləvilik baxımından həmin şəxsə daha böyük həcmdə mənəvi zərərin vurulması ilə nəticələnə bilər. Belə olan halda məhkəmə hesab edir kixxxxmənəvi zərərin kompensasiyası üsulu kimi məcburi qaydada üzr istənilməsi yol verilməz olduğu nəzərə alınmaqlaxxxxcavabdeh Cavabdeh üzərinə hüquqi şəxsin işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumat hesab edilmiş “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir” ifadələrinin təkzib edilməsi öhdəliyi qoyulmalıdır. İddia tələbi üzr istənilməsi hissəsində təmin edilməməlidir. Məhkəmə vurulmuş mənəvi zərərin əvəzi kimi 8000 manat pul vəsaitinin ödənilməsi hissəsinə qiymət verərək qeyd edir kixxxxsözügedən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun qərarına əsasən hüquqi şəxslərdən fərqli olaraqxxxxfərdi sahibkarlarxxxxhabelə vəkillərxxxxnotariuslarxxxxauditorlarxxxxqiymətləndiricilərxxxxelmxxxxtədris və sair peşə sahibləri də işgüzar nüfuzlarını ləkələyən məlumatların yayılmasına görə mənəvi zərərin kompensasiyasını tələb etmək hüququna malikdirlər. Hüquqi şəxslərin işgüzar nüfuzlarının pozulması isə yalnız maddi zərərlə nəticələnə bildiyindənxxxxonlar işgüzar nüfuzun müdafiəsinə yönəlmiş tələblərlə yanaşıxxxxMülki Məcəllənin 21-ci maddəsində nəzərdə tutulan real zərərin və əldən çıxmış faydanın ödənilməsini tələb edə bilərlər. İşgüzar nüfuzu ləkələyən məlumatlar - üçüncü şəxslərdə şəxsin işgüzar fəaliyyəti və bu fəaliyyətin keyfiyyəti barədə mənfi rəyin yaradılmasına yönəlmiş və həqiqətə uyğun olmayan məlumatlardır. Bu baxımdan qeyd edilməlidir kixxxxhər hansı məlumatın işgüzar nüfuzu ləkələyən hesab edilməsi üçün sadalanan bu iki şərt birlikdə mövcud olmalıdır. Bu məlumatlar bir qayda olaraq aid olduğu fiziki və ya hüquqi şəxs tərəfindən qanunvericiliyi pozmasınaxxxxsui-istifadə hallarınaxxxxhaqsız rəqabətə yol verməsixxxxsahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar biznes tərəfdaşlarının və istehlakçıların hüquqlarının və maraqlarınınxxxxişgüzar davranış qaydalarını pozması kimi mənfi xarakterli informasiya hesab olunur. Məsələnxxxxmüvafiq malların satışı ilə məşğul olan şəxsin barəsində müştərilərin aldadılmasına dairxxxxyaxud da təmir-tikinti işləri görən şirkətin bu fəaliyyət üçün müvafiq razılıq olmadan qanunsuz fəaliyyət göstərməsinə dair məlumatlar. Göründüyü kimi mənəvi zərərin kompensasiyasını tələb etmək hüququ fiziki şəxslərə aid edilmişdir. Hüquqi şəxslər isə real zərərin və əldən çıxmış faydanın ödənilməsini tələb edə bilərlər. Belə olan halda məhkəmə hesab edir kixxxxiddiaçı “xxxx Travel” MMC-nin mənəvi zərərin əvəzi kimi 8000 manat ödənilməsi tələbinə dair iddiası rədd edilməlidir. Apelyasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri
5. Cavabdeh apellyasiya şikayəti verərəkxxxxBakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-ci il tarixli e-*(***)-****/**** nömrəli qətnaməsinin iddia tələbinin təmin edilən hissədə ləğv edilməsixxxxiddiaçı “X1” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh Cavabdeh qarşı şərəf və ləyaqətin müdafiəsi tələbinə dair iddiasının təmin edilməməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Şikayətdə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 47; Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 23; Mülki Prosessual Məcəllənin 9xxxx24xxxx76.1xxxx77.1xxxx88xxxx97xxxx119.1xxxx217xxxx218.1-ci maddələrinə; Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “xxxx” haqqında 24 dekbar 2025-ci il tarixli qərarına istinadən qeyd edilmişdir kixxxxcavabdeh Cavabdeh “İnstagram” Sosial Şəbəkəsində paylaşdığı “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”. ifadələri “Humay.hagverdiyeva” adlı istifadəçi tərəfindən cavabdehə şəxsi mesaj vasitəsilə göndərilmiş və şikayət izləyicinin müraciəti əsasında anonim qaydada paylaşılmışdır. Paylaşım zamanı “X1” MMC birbaşa işarə edilməmişxxxxşirkətin rəsmi hesabına yönləndirmə edilməmişdir. Bu cavabdeh Cavabdehxxxxhəm də şikayətçi “Humay.Hagveriyeva” adlı hesabın istifadəçisinin ifadə hüququdur. Bununla yanaşıxxxxmüştərinin istehlakçı hüququ vardır. Mesajın paylaşılmağında Humay.Hagveriyeva adlı hesabın istifadəçisinin istəyi olmuşdur. Cavabdeh izləyicinin istəyi olmasaydı və ya paylaşılmağı təkzib etsəydi paylaşmazdı. Cavabdeh Cavabdeh bu mesaj ona yazılana qədər xxxx adlı şirkəti tanımırdı və şirkət haqqında şəxsi fikir bildirməmişdir. Sadəcə öz izləyicisinin mesajını paylaşmışdır. Qeyd olunan paylaşımın şirkətin işgüzar nüfuzuna xələl gətirməsi mümkün deyildir. Məhkəmə cavabdehin yayılmış məlumatların həqiqətə uyğun olduğunu təsdiq edən sübut təqdim etmədiyini qeyd etsə dəxxxxiddiaçının məhkəmə iclasındakı izahatı bunun əksini göstərir. Belə kixxxxiddiaçı Humay Haqverdiyevanın jurnalistlərlə birlikdə şirkətə gəldiyini və problemin qarşılıqlı şəkildə həll olunduğunu bildirmişdir. Bu isə paylaşımda qeyd olunan narazılığın real olduğunu və Humay Haqverdiyeva adlı müştərinin həqiqətən şirkətdən şikayətçi olduğunu təsdiq edir. Bundan əlavəxxxxməhkəmə qərarında qeyd etmişdir kixxxxiddiaçının nümayəndəsi cavabdehə yazaraq paylaşılan məlumatların silinməsini tələb etmişxxxxcavabdeh isə həmin paylaşımları silməkdən imtina etmişdir. Həmin mövqeyə münasibətdə bildirilir kixxxxnümayəndə tərəfindən göndərilmiş mesajlarda paylaşımların silinməsi ümumiyyətlə tələb olunmamışdır. Eyni zamandaxxxxməhkəmə “deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”. ifadəsini işgüzar nüfuzu ləkələyən məlumat kimi qiymətləndirmişdir. Halbukixxxxhəmin paylaşımda hər hansı şirkətin adı qeyd olunmamışxxxxkonkret olaraq iddiaçı göstərilməmişdir. Bundan əlavəxxxxməhkəmə tərəfindən həmin ifadənin iddiaçının işgüzar nüfuzuna hansı formada zərər vurduğu əsaslandırılmamışdır. Beləlikləxxxxyuxarıda göstərilən hallar onu deməyə əsas verir kixxxxiş üzrə zərərin faktiki və hüquqi əsasları tam müəyyən edilməmişxxxxsübutetmə yükü iddiaçı tərəfindən yerinə yetirilməmişxxxxnəticədə isə qanunsuz və əsassız məhkəmə qətnaməsi qəbul edilmişdir. Heç kəs öz fikir və əqidəsini açıqlamağa və ya fikir və əqidəsindən dönməyə məcbur edilə bilməz. Cavabdeh Cavabdeh “İnstagram” Sosial Şəbəkəsində paylaşdığı ifadələr həm cavabdeh Cavabdehxxxxhəm də şikayətçi Humay.Hagveriyeva adlı hesabın istifadəçisinin ifadə hüququdur. Cavabdeh şirkət haqqında şəxsi fikir bildirməmişdir. Sadəcə öz izləyicisinin mesajını paylaşmışdır. Qeyd olunmalıdır kixxxxbir hüququn həyata keçirilməsi digər hüququn məhdudlaşdırılması və ya ümumiyyətlə nəzərə alınmaması ilə müşayiət edilə bilməz. Bu baxımdan şərəfinxxxxləyaqətin və işgüzar nüfuzun müdafiəsi həyata keçirilərkən fikirxxxxsöz azadlığı hüququnuxxxxhəmçinin hər bir şəxsin müraciət etmək hüququnu nəzərdə tutan Konstitusiya müddəalarına da riayət edilməli və həmin hüquqlar arasında mütənasiblik təmin olunmalıdır. Həmçinin nəzərə alınmalıdır kixxxxbütün hüquqlar həyata keçirilərkən biri digəri ilə rəqabətdə olur və ona görə də qanunun mənəvi zərərin ödənilməsini nəzərdə tutan müddəaları tətbiq edilərkən bir hüququn müdafiəsi digər hüququn məhdudlaşdırılması hesabına həyata keçirilə bilməz. Cavabdeh sosial şəbəkədə etdiyi paylaşımı məlumat xarakterli olmaqlaxxxxiddiaçının işgüzar nüfuzu ilə bağlı qeyri-müəyyən şəxslər dairəsinə ünvanlanmamışdır. Cavabdehin bu hərəkəti iddiaçının işgüzar nüfuzunu ləkələmək məqsədi daşımamış,“Humay.hagverdiyeva” adlı istifadəçi tərəfindən cavabdehə şəxsi mesaj vasitəsilə göndərilmiş şəxsin subyektiv rəyini və mülahizələrini əks etdirməkləxxxxfikir və söz azadlığı kimi konstitusion hüquqlarının realizə edilməsinə yönəlmişdir. İddiaçı tələbində qeyd olunan ifadələrin cavabdeh tərəfindən yoxlanılmamasını əsas gətirsə dəxxxxhesab edir kixxxxcavabdehin belə bir öhdəliyi olmamışdır. Eyni mövqe mövcud plenum qərarında da xüsusi olaraq belə vurğulanmışdır kixxxxşəxsin barəsində tənqidxxxxhabelə qiymətləndirici fikir və mülahizə xarakterli məlumatlar və ya ifadələr onun şərəf və ləyaqətinin ləkələnməsinə səbəb olmadığındanxxxxbu əsasla xxxx və mənəvi zərərin kompensasiyası tələbləri istisna edilir. Belə məlumat və ya ifadələrin məzmununa qiymət verməmişdən əvvəl onların faktların təsvirinixxxxyoxsa şəxsin məsələyə dair subyektiv qiymətləndirməsini ehtiva etməsinə diqqət yetirilməlidir. Belə kixxxxfaktların təsviri məlumatların həqiqiliyinin sübuta yetirilməsini tələb etdiyi haldaxxxxqiymətləndirilmə sübutetməni tələb etmir. Fiziki şəxs onun şərəfinixxxxləyaqətini və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyənxxxxşəxsi və ailə həyatının sirrini və ya şəxsi və ailə toxunulmazlığını pozan məlumatların məhkəmə qaydasında təkzib olunmasını tələb edə bilərxxxxbu şərtlə kixxxxhəmin məlumatları yaymış şəxs onların həqiqətə uyğun olduğunu sübuta yetirməsin. Bu maddənin fiziki şəxsin işgüzar nüfuzunun müdafiəsinə dair qaydaları müvafiq olaraq hüquqi şəxsin işgüzar nüfuzunun müdafiəsinə də tətbiq edilir. Şəxsin şərəfinin və işgüzar nüfuzunun ləkələnməsi 3 halın birlikdə mövcudluğu ilə şərtləndirilir: birincisixxxxməlumatxxxxtəhqiramiz ifadə və ya hərəkət şəxsin şərəfinixxxxləyaqətini və işgüzar nüfuzunu ləkələməli; ikincisixxxxbelə məlumatxxxxifadə və ya hərəkət yayılmış olmalı; üçüncüsüxxxxləkələmə məlumatın yayılması ilə bağlıdırsaxxxxhəmin məlumat yalan olmalıdır. İşgüzar nüfuzu ləkələyən məlumatlar həm də üçüncü şəxslərdə şəxsin işgüzar fəaliyyəti və bu fəaliyyətin keyfiyyəti barədə mənfi rəyin yaradılmasına yönəlmiş olmalıdır. Cavabdeh tərəfindən yayılan məlumatlar izləyicinin müraciəti əsasında paylaşılmışxxxxcavabdehin həmin məlumatlar barədə müstəqil mövqeyi olmamışdırxxxxmənfi rəy yaradılması məqsədi daşımamışdır. Bundan əlavəxxxxiddiaçının məhkəmə iclasındakı izahatından görünür kixxxxHumay Haqverdiyeva jurnalistlərlə birlikdə şirkətə gəlmiş və problem qarşılıqlı şəkildə həll edilmişdir. Bu isə paylaşımda qeyd olunan narazılığın real olduğunu və Humay Haqverdiyeva adlı müştərinin həqiqətən şirkətdən şikayətçi olduğunu təsdiq edir. Lakin məhkəmə qeyd olunan halları nəzərə almadan cavabdehin paylaşımının şirkətin işgüzar nüfuzunu ləkələdiyi qənaətinə gəlmişdir. Bununla yanaşı məhkəmə cavabdeh tərəfindən sosial şəbəkədə olan səhifəsində etdiyi “deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir” paylaşıma münasibətdə qeyd edir kixxxxməhkəməyə təqdim edilmiş X3 ilə Cavabdeh arasında sosial şəbəkənin şəxsi yazışma bölməsində aparılan yazışmaların məhkəməyə təqdim edilmiş sürətindən X3 cavabdehə ünvanlandığı yazıların xəbərdarlıq xarakterini daşıdığıxxxxbu müraciətlərin cavabdehi hədələnməsi niyyəti ilə yazılmadığı müəyyən edilir. Məhkəmə qeyd edir kixxxx“hədələmək” sözünün mənası birini hədə-qorxu ilə qorxutmaqxxxxtəhdid etməkxxxxzorakılıq və ya zərər vurmaqla çəkindirməyə çalışmaq mənasını verir və insanlarda mənfixxxxtənqidi fikir formalaşdırır. Məhkəmə qeyd edir kixxxxcavabdeh bu paylaşımda cəmiyyətin adını qeyd etməsə dəxxxxbütün yazışmaların bir gün ərzində aparıldığını nəzərə alaraqxxxxbu paylaşımda daxxxxəslində iddiaçı “X1” MMCni nəzərdə tutduğu paylaşımı görənlər üçün aşkardır. Bu hissədə ilk olaraq qeyd edilməlidir kixxxxcavabdehin paylaşımında iddiaçının adı qeyd edilməmişxxxxsadəcə onun rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs tərəfindən məhkəmə ilə ““hədələndiyi”ni qeyd etmişdir. Belə olan halda məhkəmə tələbi həmin hissədə təmin edərkən nəzərə almamışdır kixxxxiddiaçının bu tələb ilə məhkəməyə müraciət etmək üçün subyektiv hüququ olmamışdır(M.Bağırovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının ## ### 2007-ci il tarixli qərarı). Bundan əlavəxxxxməhkəmə fərziyyəyə əsaslanan mövqedən çıxış edərəkxxxxqətnamədə “cavabdeh bu paylaşımda cəmiyyətin adını qeyd etməsə dəxxxxbütün yazışmaların bir gün ərzində aparıldığını nəzərə alaraqxxxxbu paylaşımda daxxxxəslində iddiaçı “X1” MMC-ni nəzərdə tutduğu paylaşımı görənlər üçün aşkardır” ifadəsini işlətmişdir. Bu isə qanuna və faktlara əsaslanmayanxxxxümumiyyətlə əsaslandırılmayan və ehtimallar üzərinə qurulan mövqe olmuşdur. Plenum qərarına əsasən işgüzar nüfuz fiziki şəxsin peşəkar fəaliyyətə başladığıxxxxsahibkar statusunu əldə etdiyi və ya hüquqi şəxs kimi dövlət qeydiyyatına alındığı andan deyilxxxxyalnız müəyyən dövr ərzində həyata keçirdiyi fəaliyyətlə bağlı etimad qazanmasından sonra yaranır. Belə kixxxxhər hansı subyektin müəyyən müddət ərzində müxtəlif sahələrdə biznes və ya digər peşəkar fəaliyyətlə məşğul olmasıxxxxyerli və xarici bazarlarda tanınmasıxxxxticarət dövriyyəsinə malik olmasıxxxxmüvafiq əmtəə nişanları adı altında məhsullar istehsal etməsixxxxişlər görməsixxxxxidmətlər göstərməsixxxxbiznes reytinqlərində yer tutmasıxxxxhəmin subyekt barədə çoxsaylı müsbət xarakterli tərəfdaş və müştəri rəylərininxxxxnəşrlərin mövcudluğu onun işgüzar nüfuzunu formalaşdırmış olur. İddiaçı bu tələblə çıxış edərkənxxxxməhkəməyə işgüzar nüfuzu ilə bağlı sübutları təqdim etməli idi. Lakin iş materialları və məhkəmə iclasının audio-video yazıları ilə tanış olarkən bu halın araşdırıldığınaxxxxsübutların tədqiq edildiyinəxxxxhəmçinin iddiaçının buna dair izahatlar verdiyinə rast gəlinməmişdir. Bu isə ona dəlalət edir kixxxxiddiaçının Plenum qərarında göstərilənlərdən irəli gələn mənanı kəsb edən “işgüzar nüfuzunun” olması məhkəmə araşdırması zamanı öz təsdiqini tapmamışdır. İşin hallarından da göründüyü kimixxxxcavabdeh Cavabdeh “İnstagram” Sosial Şəbəkəsində paylaşdığı “Mən məhşur blogerin saxta travel şirkət reklamının qurbanı oldum yayda. xxxx Travel məni 4 ay yubadıb axırda səfirliyə yalnış sənədlər veribxxxximtina cavabı aldı. Hallalıq vermirəm bütün yayımı ümidlə gözləyibxxxxheç elədilər yayımı”xxxx“deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir”. ifadələri iddiaçı “X2” MMC-nin işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumat hesab edilmişxxxxlakin həmin paylaşımda hər hansı şirkətin adı qeyd olunmaması nəzərə alınamışxxxxişin halları hərtərəfli araşdırılmamış və həmin ifadələrin iddiaçının işgüzar nüfuzuna hansı formada zərər vurduğu əsaslandırılmamışdır. Birinci instansiya məhkəməsi iş üzrə təqdim edilmiş sübutlara tam və hərtərəfli qiymət verməmişxxxxonların hüquqi nəticəyə təsirini lazımi qaydada əsaslandırmamışdır. Qətnamədən göründüyü kimixxxxməhkəmə iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş ayrı-ayrı sənədlərə əsassız üstünlük vermişxxxxiddiaçının subyektiv izahatlarını və təqdim etdiyi qeyrirəsmi məlumatları əsas sübut kimi qəbul etmişxxxxiş üzrə faktiki halları hərtərəfli və obyektiv şəkildə araşdırmamışdır. Məhkəmə həmin sənədlərin mötəbərliyinixxxxqarşılıqlı əlaqəsini və hüquqi nəticəyə təsirini qiymətləndirmədənxxxxyalnız formal yanaşma sərgiləmişxxxxnəticədə işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən hallar nəzərdən kənarda qalmışdır. Buxxxxsübutların qiymətləndirilməsi qaydasının pozulması ilə yanaşıxxxxməhkəmənin obyektivlik və qərəzsizlik prinsiplərinin də pozulmasına gətirib çıxarmışdır. Məhkəmə hüquqi yardımın göstərilməsinə görə ödənilmiş 400 (dörd yüz) manat məbləğində xidmət haqqının cavabdehdən tutulmasını qət etmişdir. Əvvəla həmin xərcin zəruriliyi və miqdarı iş materialları ilə tam əsaslandırılmamışdır. Bundan əlavəxxxxiddianın qismən təmin edilməsinə baxmayaraqxxxxməhkəmə xərcləri tərəflər arasında mütənasib şəkildə bölüşdürməmişdir. Qanunda dövlət rüsumundan azad olunma əsası kimi işgüzar nüfuzun ləkələnməsi halı nəzərdə tutulmamışdır. Buna görə dəxxxxdövlət rüsumunun cavabdehdən tutulması qanuni və əsaslı hesab edilə bilməz. Hesab edir kixxxxiddia tələbi rədd edilərkənxxxxödənilmiş dövlət rüsumu və məhkəmə xərcləri də iddiaçının özünə aid ediləcəkdir. Bununla yanaşıxxxxcavabdeh apellyasiya şikayəti verilməsi üçün vəkilə 600 manat ödəniş etmişdir. Apellyasiya şikayəti təmin edilərkənxxxxbu məbləğ də iddiaçıdan alınaraqxxxxcavabdehə ödənilməlidi. Məhkəmə qətnamədə işə qiymət verən zaman mövqeyini belə qeyd edir kixxxx“hədələmək” sözünün mənası birini hədə-qorxu ilə qorxutmaqxxxxtəhdid etməkxxxxzorakılıq və ya zərər vurmaqla çəkindirməyə çalışmaq mənasını verir və insanlarda mənfixxxxtənqidi fikir formalaşdırır. Məhkəmə onu nəzərə almamışdır kixxxxbu kontekstdə istifadə olunan “hədələmək” ifadəsi yuxarıda qeyd olunan mənanı əks etdirmir. Belə kixxxxməhkəmə ilə hədələmək dedikdəxxxxcavabdehi bu paylaşımından çəkindirmək üçün atılan addım mənasında istifadə etmişdir. Məhkəmə “hədələmək” ifadəsinin leksik mənasını tək başına yoxxxxxkontekstdə “məhkəmə ilə hədələyir” frazeoloji birləşmə kimi qiymətləndirməli idi. Belə kixxxxikinci ifadə birincidən fərqli olaraq məhkəməyə müraciət ediləcəyi mənasına gəlir. Hər hansı fiziki təhdid və ya zorakılığı ifadə etmir. Əgər məhkəmə bu hallara qanuna uyğun qiymət vermək istəyirdisəxxxxo zaman MPM 97-ci maddəyə uyğun olaraq öz təşəbbüsü ilə linqvistik ekspertiza təyin etməli idi. məhkəmə prosessual qanunvericiliyin tələblərini pozmaqla işə baxmış və işi icraata götürməkdə haqlı olmamışdır. Belə kixxxxmübahisənin predmetindən müəyyən edilir kixxxxcavabdeh marketoloq kimi (2007624772) fəaliyyət göstərən fiziki şəxsdir. Belə kixxxxşəxsin məhkəmə müdafiəsi hüququnun tam həcmdə həyata keçirilməsi və pozulmuş hüquqların ədalət mühakiməsinin əsas prinsiplərinin tələblərinə cavab verən şəkildə bərpa edilməsi üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan xüsusi təminatlardan biri aidiyyət institutudur. Buna fərqli yanaşma Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 62-ci maddəsində göstərilən hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququnun pozulması ilə nəticələnir. Ali Qanunun normasının mahiyyətindən aydın olur kixxxxişin baxılması üçün aidiyyət müvafiq sahəvi qanunvericiliklə tənzimlənir. Hazırda baxılan mübahisə mülki məhkəmə icraatı ilə bağlı olduğundan qeyd edirik kixxxxhəmin icraat üzrə aidiyyət qaydaları Azərbaycan Respublikası MülkiProsessual Məcəlləsinin III fəsli ilə tənzimlənir. Hər bir kəs özünün qanunla qorunan hüquq və mənafelərinin müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir. Bu hüquq Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60cıxxxxhəmçinin mülki məhkəmə icraatı üzrə MülkiProsessual Məcəllənin 4-cü maddəsindən irəli gəlir. Mülki-Prosessual Məcəllənin 4.1-ci maddəsinə əsasən bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarınıxxxxeləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər. Şəxs öz hüquqlarının və mənafeyinin müdafiəsi üçün birinci instansiya məhkəməsinə iddia ərizəsi və ya müvafiq icraat növü üzrə ərizə ilə müraciət edən zaman oxxxxAzərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş tələblərə əməl etməklə verilməlidir kixxxxbu tələblərdən biri müraciətin aidiyyəti üzrə qanunla müəyyən edilmiş məhkəməyə təqdim olunmasıdır. Mülki prosessual qanunvericiliyə görə məhkəmə aidiyyəti ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi zamanı şəxsin hüquqlarının və qanuni maraqlarının əsas prosessual təminatlarından biri kimi qəbul olunur. Bu isə məhkəmə aidiyyəti qaydalarının qanunla dəqiq müəyyən edilməsini və aydın başa düşülməsini tələb edir. Əks halda məhkəmə və tərəflər qarşısında bu və ya digər işin hansı məhkəmədə baxılması məsələsində qeyri-müəyyənliyin yaranması ilə yanaşıxxxxməhkəmələr tərəfindən işə ağlabatan müddətdə baxılmasında çətinlik yarana və şəxsin pozulmuş hüquqlarının səmərəli bərpa edilməsi mümkünsüz ola bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 24.3-cü maddəsində nəzərdə tutulur kixxxxməhkəmə mübahisənin məhkəmə aidiyyəti ilə əlaqədar məsələlərini ərizənin məhkəmənin icraatına qəbul edilməsi zamanı yoxlamalıdır; 25.1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olmayan mübahisələrə dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında ümumi məhkəmələr baxır; 26.1-ci maddəsinin tələbinə görə sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə (kommersiya mübahisələrinə) dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında kommersiya məhkəmələri baxır; 30-cu maddəsi ilə müəyyən edilir kixxxxbir-biri ilə əlaqədar olan bir neçə tələbi birləşdirərkənxxxxonlardan bir qismi ümumi məhkəməyəxxxxdigərləri isə kommersiya məhkəməsinə aiddirsəxxxxtələblərə kommersiya məhkəməsində baxılmalıdır; 31-ci maddəsinin mahiyyətindən görünür kixxxxaidiyyət qaydalarının pozulmasına yol verilmir. Aidiyyət qaydalarına riayət etməklə məhkəmənin öz icraatına qəbul etdiyi işxxxxsonradan başqa məhkəməyə aid olsa daxxxxmahiyyəti üzrə həmin məhkəmədə həll edilməlidir; 32.3 və 32.4-cü maddələrinə görə hakimin özü də mübahisənin məhkəməyə aidiyyəti olmamasını aşkara çıxara bilər. Aidiyyət haqqında məsələ qalxdıqdaxxxxhakim işin aidiyyəti üzrə göndərilməsi və ya aidiyyət haqqında ərizənin rədd edilməsi barədə əsaslandırılmış qərardad çıxarır; 34-cü maddəsinə əsasən məhkəmələrə aid olan işlərə birinci instansiya üzrə rayon (şəhər) məhkəmələrixxxxkommersiya məhkəmələri tərəfindən baxılır; 152.1 və 152.1.3-cü maddələrinin mahiyyətinə görə əgər iş ərazi və ya məhkəmə aidiyyəti üzrə həmin məhkəmədə baxılmalı deyildirsə hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. Mülki prosessual qanunvericiliyin tələblərindən aydın olur kixxxxiddia ərizəsi (və ya ərizə) məhkəməyə daxil olarkən ilkin olaraq məhkəmə onun ərazi və ya məhkəmə aidiyyəti qaydalarına əməl etməklə verilib-verilməməsini yoxlamalıxxxxbuna əməl edilməməsi halında iddia ərizəsi geri qaytarılmalıxxxxiddia ərizəsini səhvən icraatına qəbul etdikdə isə iddia tələbinin aidiyyəti üzrə göndərilməsinə dair müvafiq məhkəmə aktı qəbul etməlidir. Mübahisənin ümumi və kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsinə gəldikdə isə Mülki-Prosessual Məcəllənin 24-cü maddəsində göstərilir kixxxxAzərbaycan Respublikasının məhkəmələrixxxxpozulmuş və barəsində mübahisə edilən hüquq və azadlıqların müdafiəsi məhkəmədən kənar digər qaydada həyata keçirilmirsəxxxxbu Məcəlləyə və ya digər qanunlara müvafiq olaraq belə hüquq və azadlıqları müdafiə və təmin edir. Mübahisənin ümumi məhkəməyə və ya kommersiya məhkəməsinə aidiyyəti işdə iştirak edən şəxslərin subyektiv tərkibixxxxmübahisənin predmeti və hüquq münasibətlərinin xarakteri nəzərə alınmaqlaxxxxbu Məcəlləyə müvafiq olaraq müəyyən edilir. “İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsixxxxməhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ######## 2020-ci il tarixlixxxx** nömrəli qərarının 11-ci bəndində qeyd edilir kixxxxqanunverici məhkəmə aidiyyətini yeni qaydada müəyyən edən zamanxxxxhəm mübahisənin subyekt tərkibininxxxxhəm də predmetinin məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olmasını tələb edir. Mülki iş materiallarını yuxarıda qeyd edilən hər bir şərtin mövcudluğu baxımından tədqiq edərək birinci şərtin araşdırılmasına münasibətdə bildiririk kixxxx"Elektron Məhkəmə" informasiya sistemindən çıxarılmış məlumatlardan cavabdehlərin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olması və vergi ödəyicisi kimi qeydiyyata alınması müəyyən olunur. Yuxarıda göstərilənlərdən tərəflərin subyektiv tərkibinin sahibkarlıq statusuna malik olan şəxs olması öz təsdiqini tapır. İkinci şərtinxxxxyəni mübahisənin predmetinin yoxlanılmasına gəldikdə kollegiya "Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 372.5-ci maddəsinin həmin Məcəllənin 155xxxx156 və 372.4-cü maddələri ilə müqayisəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ###### 2012-ci il tarixli qərarına istinadən bildirir kixxxxmülki prosesdə iddianın predmeti dedikdəxxxxiddiaçınınxxxxbarəsində qərar qəbul olunmasını xahiş etdiyi subyektiv hüquq başa düşülür. İddianın predmetinə qanunla qorunan maraqlarıxxxxo cümlədən bütövlükdə hüquq münasibətlərini aid etmək olar. Təsbit olunmuş mülki hüquqların müdafiə vasitələrini nəzərə alaraq iddiaçı məhkəmədən: birincisixxxxcavabdehi hər hansı hərəkəti yerinə yetirməyə məcbur etməyi və ya belə hərəkəti etməkdən çəkindirməyi xahiş edə bilər. Bu cür iddianın predmetini iddiaçının cavabdeh tərəfindən müvafiq öhdəliyin könüllü olaraq yerinə yetirilməməsi ilə əlaqədar müəyyən hərəkətləri tələb etmək hüququ təşkil edir. Məsələnxxxxcavabdehdən pul vəsaitinin tutulması barədə iddianın predmetini iddiaçının bu pul məbləğinin alınmasına dair maddi subyektiv hüququ (tələb etmək hüququ) təşkil edir; ikincisixxxxiddiaçı məhkəmədən hüquq münasibətlərininxxxxsubyektiv hüquqların və ya öhdəliklərin mövcudluğunu və ya onların olmamasını etiraf etməyi tələb edə bilər. Bu halda iddianın predmetini hər hansı əşyayaxxxxəqli fəaliyyət nəticələrinə dair müstəsna hüquqlara aid olan mülkiyyət hüququxxxxəqdin etibarsızlığı və s. təşkil edir;- üçüncüsüxxxxiddiaçının tələbi əsasında məhkəmə hüquq münasibətlərini dəyişdirə və ya onlara xitam verə bilər (MPMin 53-cü maddəsi). Bu zaman iddianın predmetini tərəflər arasında mövcud münasibətlərin dəyişdirilməsinə və ya onlara xitam verilməsinə dair iddiaçının birtərəfli iradə ifadəsi təşkil edir. Mülki işin faktiki hallarından müəyyən edilir kixxxxcavabdehə qarşı verilmiş işgüzar nüfuzun müdafiəsinə dair iddia sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 1-ci maddəsinin qeyd hissəsinə görə bu Məcəllədə kommersiya mübahisələri dedikdə sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələr başa düşülür. “Sahibkarlıq fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyəti dedikdə şəxsin müstəqil surətdə həyata keçirdiyixxxxəsas məqsədi əmlak istifadəsindənxxxxmalların istehsalından və (və ya) satışındanxxxxişlər görülməsindən və ya xidmətlər göstərilməsindən mənfəət (fərdi sahibkarlar tərəfindən gəlir) götürülməsi olan fəaliyyətdir. Bu əsasla hesab edir kixxxxişə ərazi aidiyyəti ilə yox məhkəmə aidiyyəti qaydalarına uyğun baxılmalıxxxxqətnamə ləğv edilməklə iş aidiyyəti üzrə kommersiya məhkəməsinə göndərilməlidir. Birinci instansiya məhkəməsi iş üzrə cavabdehin hərəkətlərinin şirkətin işgüzar nüfuzunu ləkələdiyini təsdiq edən mötəbərxxxxobyektiv və qanuni sübutlar mövcud olmadığı haldaxxxxyalnız iddiaçının təqdim etdiyi birtərəfli dəlillərə istinad etməklə “X1” MMC-nin işgüzar nüfuzunun ləkələndiyi qənaətinə gəlmişdir. Qeyd edək kixxxxXətai Rayon Məhkəməsi yayılmış məlumatların cavabdehin və onun izləyicisinin ifadə hüququ olduğunu və məlumatların həqiqiliyinin iddiaçı tərəfindən etiraf olunması hallarını nəzərə almadanxxxxişin hallarını hərtərəfli araşdırmadanxxxxyalnız iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş dəlillərə əsaslanaraq cavabdehin hərəkətlərini şirkətin işgüzar nüfuzunu ləkələyən hal kimi qiymətləndirmişdir.
6. İddiaçı apellyasiya şikayətinə etiraz etmiş və etiraz ərizəsində qeyd etmişdir kixxxxAzərbaycan Respublikası Konstitusiyasının: 46-cı maddəsinin birinci və ikinci hissələrinə əsasən hər kəsin öz şərəf və ləyaqətini müdafiə etmək hüququ vardır. Şəxsiyyətin ləyaqəti dövlət tərəfindən qorunur. Heç bir hal şəxsiyyətin ləyaqətinin alçaldılmasına əsas verə bilməz. 57-ci maddəsinin birinci hissəsinə əsasən Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlət orqanlarına şəxsən müraciət etməkxxxxhabelə fərdi və kollektiv yazılı müraciətlər göndərmək hüququ vardır. “xxxx” haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ** saylı qərarına istinadən qeyd edir kixxxxişgüzar nüfuz fiziki və ya hüquqi şəxsin sahibkarlıq və ya digər sahədə peşəkar fəaliyyətinə görə cəmiyyətdə barəsində formalaşmış rəydir. Şəxsin şərəfinin və işgüzar nüfuzunun ləkələnməsi onun barəsində həqiqətə uyğun olmayan alçaldıcı məlumatlarınxxxxtəhqiramiz ifadə və hərəkətlərin yayılması ilə şərtləndirilir. Bu baxımdan şərəfin və işgüzar nüfuzun müdafiəsi barədə işlərə baxılarkən üç hal aydınlaşdırmalıdırlar: məlumatınxxxxifadənin və ya hərəkətin şəxsin şərəfinixxxxləyaqətini və işgüzar nüfuzunu ləkələməsi; məlumatın doğru olmaması; yayılmanın mövcudluğu. Odur kixxxxşərəfin və işgüzar nüfuzun müdafiəsini tələb edən iddiaçı məlumatlarınxxxxifadələrin və ya hərəkətlərin cavabdeh tərəfindən ifadə edildiyini və (və ya) yayıldığınıxxxxeləcə də ona münasibətdə şərəf və ləyaqətinixxxxişgüzar nüfuzunu ləkələyən xarakter daşıdığınıxxxxcavabdeh isə yalnız məlumatlara münasibətdə onların həqiqətə uyğun olduğunu sübut etməlidir. Yayılma dedikdə məlumatların və ya ifadələrin üçüncü şəxsəxxxxyaxud qeyri-müəyyən şəxslər dairəsinə onun (onların) eşidə və qavraya biləcəkləri şəkildə bəyan edilməsixxxxhabelə hərəkətlərin həmin şəxslərin görə və qavraya biləcəyi şəkildə edilməsi başa düşülür. Yayılma informasiya agentliklərindəxxxxaudiovizualxxxxçapxxxxonlayn media subyektlərindəxxxxhabelə sosial şəbəkələrdə yayımlanmaqlaxxxxəsərlərdə təsvir və ifadə edilməkləxxxxyığıncaq və toplantılarda səsləndirilməklə (edilməklə)xxxxməlumatın və ya ifadənin məktubxxxxərizəxxxxşikayət və digər sənədlərdə göndərilməsi yolu ilə və s. üsullarla edilə bilər. Şərəfxxxxləyaqət və ya işgüzar nüfuzu ləkələyən məlumatların yayılması ilə bağlı işlərə baxarkənxxxxxüsusilə yayılan məlumatların məzmununa və onların ictimai şüurda təsirinin ağırlığınaxxxxiddiaçının keçirdiyi mənəvi sarsıntı və (və ya) iztirabların dərəcəsinəxxxxdigər mənfi nəticələrin yaranıb-yaranmamasınaxxxxməlumatların yayılma müddətixxxxüsuluxxxxyeri və zərərçəkmiş şəxs haqqında mənfi ictimai fikrin formalaşdırılmasındakı rolunaxxxxiddiaçının işgüzar nüfuzunaxxxxhabelə şəxsiyyətinəxxxxonun ictimai mövqeyinəxxxxvəzifəsinə təsir edibetməməsinə və digər əhəmiyyətli hallara diqqət yetirməlidir. İşgüzar nüfuzun müdafiəsixxxxhabelə mənəvi zərərin kompensasiyası əsasları bu qərarda əks olunmuş şərəf və ləyaqətin müdafiəsi ilə bağlı ümumi qaydalara (hüquqi əsaslarıxxxxdispozisiya şərtlərixxxxəməlin hüquqazidliyini aradan qaldıran hallarxxxxprezumpsiya və sübutetməxxxxhüquqların müdafiəsi və mənəvi zərərin kompensasiyası üsulları və s.) uyğun həyata keçirilməlixxxxhabelə işgüzar nüfuza aid aşağıdakı özünəməxsus xüsusiyyətlər də nəzərə alınmalıdır. Əlavə olaraq qeyd edilməlidir kixxxxişgüzar nüfuzun ləkələnməsindən doğan maddi zərərin tutulması əsasları da bu qərarda əks olunmuş ümumi qaydalara tabedir. Sadalanan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmişxxxxtərəflərindən təqdim olunmuş sübutlara əsaslanaraq hesab edir kixxxxcavabdeh tərəfindən edilən paylaşımlar iddiaçı MMC-nin işgüzar nüfuzunu ləkələyən hal kimi 1-ci instansiya məhkəməsi təərfindən düzgün qiymətləndirilmişdir. Cavabdeh tərəfindən verilmiş Apellyasiya Şikayətində göstərilən xüsusatlar tamamı ilə formal xarakter daşımaqla yanaşı sadəcə olaraq məhkəmə aktının irasının gecikdirilməsinə hesablanmış addımdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 385.2. maddəsinə əsasənxxxx“Birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz”. Bakı şəhər Xətai rayon Məhkəməsinin e- *(***)-****/**** saylı qətnaməsindən cavabdeh Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin əsassız olduğundan təmin edilməməsixxxxBakı şəhər Xətai rayon Məhkəməsinin e-*(***)-****/**** saylı qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya icraatında müəyyən edilən hallar və məhkəmə prosesi iştirakçılarının izahatları
7. Cavabdehin vəkili vəkil1 ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmiş və ərizəsində qeyd etmişdir kixxxxAzərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinə əsasənxxxxhüquqi şəxs dəymiş real zərərin və əldən çıxmış faydanın ödənilməsini tələb edə bilər. İddiaçı iddia edir kixxxxpaylaşımdan sonra müştərilər zəng edib və işgüzar nüfuza zərər dəyib. Lakin birinci instansiya məhkəməsinin rəsmi tələbinə baxmayaraqxxxxiddiaçı guya daxil olan mənfi zənglərixxxxSMS yazışmalarını və ya maliyyə itkilərini təsdiq edən heç bir rəsmi audit rəyixxxxmühasibat sənədi və ya rəsmi maliyyə hesabatı təqdim edə bilməmişdir. Sübuta yetirilməmiş maddi zərər əsasında məhkəmənin mənfi nəticə çıxarması və cavabdeh üzərinə öhdəliklər qoyması maddi hüquq normalarının kobud şəkildə pozulmasıdır. Mülki Məcəllənin 23-cü maddəsinə görəxxxxişgüzar nüfuzun zədələnməsi üçün yayılan məlumatın yalan (həqiqətə uyğun olmayan) olması mütləq şərtdir. Doğru məlumatın ictimailəşdirilməsi işgüzar nüfuzun ləkələnməsi sayıla bilməz. İş materiallarına əlavə etdiyi real müştəri Humay Haqverdiyevanın səs yazılarının rəsmi transkripti və rəsmi vizadan imtina sənədi birmənalı şəkildə sübut edir kixxxxiddiaçı şirkət həqiqətən də müştərinin viza sənədlərini 4 ay yubatmışxxxxsəfirliyə yanlış sənədlər təqdim etmiş və imtina almasına səbəb olmuşdur. Hətta iddiaçı tərəf birinci instansiya məhkəməsində Humay Haqverdiyevanın həqiqətən onların müştərisi olduğunu və narazılıq yarandığını etiraf etmişdir. Belə olan haldaxxxxtamamilə həqiqətə uyğun olan bir istehlakçı şikayətinin anonim şəkildə paylaşılmasına görə cavabdehə təkzib öhdəliyinin qoyulması qanun qarşısında bərabərlik və ədalət mühakiməsi prinsiplərinə tamamilə ziddir. Mülki Məcəllənin 5-ci maddəsinə əsasənxxxxmülki hüquq münasibətlərinin iştirakçıları öz hüquqlarını vicdanla həyata keçirməlidirlər. Hüquqdan (o cümlədən məhkəmə müdafiəsi hüququndan) digər şəxsə zərər vurmaqxxxxqisas almaq və ya subyektiv qeyriqanuni maraqları təmin etmək üçün istifadə edilməsi mülki qanunvericilikdə hüquqdan suiistifadə (abuse of right) kimi tövsif olunur və yolverilməzdir. Mövcud mübahisədə iddiaçı "X1" MMC-nin rəhbərliyinin hərəkətləri mülki dövriyyə iştirakçısının səmimi və vicdanlı davranışından tamamilə uzaqdır: 1. İddiaçı rəhbərliyi müştəri narazılığını peşəkar şəkildə həll etmək əvəzinəxxxxcavabdehə qarşı aqressiv hədə-qorxu xarakterli mesajlar ünvanlamışxxxxdərhal təhdid yolunu seçmişdir. 2. Ən əsasıxxxxiddiaçı tərəf cavabdehin digər şəxslərlə (Fəridə Seyidova) apardığı şəxsi yazışmaları qanunsuz olaraq ələ keçirmiş və bu yazışmaları sosial şəbəkələrdəxxxxxüsusilə də el arasında qeybət səhifəsi kimi tanınan kütləvi "azdanchoxdanmagazin" profilində paylaşdırmaqla cavabdehə qarşı məqsədli şəkildə şəxsi qarayaxma kampaniyası yürütmüşdür. 3. İddiaçı rəhbərliyi cavabdehin digər bloggerlərə qarşı etdiyi peşəkar marketinq tənqidlərini şəxsi kontekstə çəkərəkxxxxcəmiyyətdə (xüsusilə xanımlar arasında) cavabdeh barəsində süni və mənfi rəy formalaşdırmağa çalışmışxxxxbu məhkəmə prosesindən sosial media mühitində öz nüfuzunu qaldırmaq və fərdi intiqam almaq məqsədilə bir alət kimi istifadə etmişdir. Bu hallar açıq şəkildə sübut edir kixxxxiddiaçı şirkətin əsl məqsədi qanunla qorunan "işgüzar nüfuzun müdafiəsi" deyilxxxxməhkəmə sistemindən və qanunsuz əldə edilmiş şəxsi sənədlərdən sui-istifadə etməklə marketoloq kimi fəaliyyət göstərən cavabdehin şərəf və ləyaqətini ləkələməkxxxxonu sosial şəbəkələrdə şantaj etmək və media fəaliyyətinə qanunsuz mane olmaqdır. Yuxarıda qeyd olunan maddi-hüquqi dəlillərixxxxiş materiallarında mövcud olan sübutları və iddiaçının açıq qərəzlilik nümayiş etdirərək hüquqdan sui-istifadə etməsi faktını diqqətə alaraqxxxxCavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin təmin edilməsinixxxxXətai Rayon Məhkəməsinin qanunsuz və əsassız qətnaməsinin təmin edilmiş (təkzib öhdəliyi və 500 AZN məhkəmə xərcləri) hissədə tamamilə ləğv edilməsinixxxxməhkəmə xərcləri və cavabdehin vəkilə ödədiyi məsrəflərin iddiaçıya aid edilməsixxxxiddiaçı şirkətin iddialarının tamamilə rədd edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
8. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdeh instagram sosial şəbəkəsinin açıq diskusiya platforması olduğunuxxxxixtisasının marketoloq olduğunuxxxxöz instagram hesabında blogerləri tənqid etdiyini bildirmişxxxxhazırkı mübahisələndirilən məsələ ilə bağlı isə vətəndaş mövqeyindən yanaşaraq paylaşım etdiyinixxxxiddiaçı şirkətin rəhbərinin məhkəmə iclasında iştirak edərək müştəri Humay adlı xanımla belə bir narazıçılığın olması faktını təsdiq etdiyini qeyd etmişxxxxbirinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsini xahiş etmişdir.
9. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdehin vəkili vəkil1 Səfər oğlu apellyasiya şikayətinin məzmunu ilə eynilik təşkil edən şəkildə izahat vermişxxxxşikayətin təmin edilməsini və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləvğ edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
10. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi vəkil Nümayəndə apellyasiya şikayətinə etiraz ərizəsini müdafiə etmiş və şikayətin təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya baxışının hədləri
11. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ##.##.2011-ci il tarixli Qərarına və Mülki Prosesual Məcəllənin 372-ci maddəsinə əsasən: məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsi baxımdan birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığı onun barəsində açıq (və dolayısı ilə) mübahisə edilən hissədə-yəni ilkin iddia tələbi üzrə yoxlanılmalıdır. Tətbiq edilən hüquq və apelyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
12. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının tələblərinə əsasən : 46. İ. Hər kəsin öz şərəf və ləyaqətini müdafiə etmək hüququ vardır. II. Şəxsiyyətin ləyaqəti dövlət tərəfindən qorunur. Heç bir hal şəxsiyyətin ləyaqətinin alçaldılmasına əsas verə bilməz.
13. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 23-cü maddəsinə əsasən: 23.1. Fiziki şəxs onun şərəfinixxxxləyaqətini və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyənxxxxşəxsi və ailə həyatının sirrini və ya şəxsi və ailə toxunulmazlığını pozan məlumatların məhkəmə qaydasında təkzib olunmasını tələb edə bilərxxxxbu şərtlə kixxxxhəmin məlumatları yaymış şəxs onların həqiqətə uyğun olduğunu sübuta yetirməsin. Faktik məlumatlar natamam dərc edildikdə dəxxxxəgər bununla şəxsin şərəfinəxxxxləyaqətinə və ya işgüzar nüfuzuna toxunulursaxxxxeyni qayda tətbiq edilir. Marağı olan şəxslərin tələbi ilə fiziki şəxsin şərəf və ləyaqətinin müdafiəsinə onun ölümündən sonra da yol verilir; 23.2. Əgər fiziki şəxsin şərəfinixxxxləyaqətinixxxxişgüzar nüfuzunu ləkələyən və ya şəxsi və ailə həyatının sirrinə qəsd edən məlumatlar mediada yayılmışdırsaxxxxhəmin mediada da təkzib edilməlidir. Əgər göstərilən məlumatlar rəsmi sənədə daxil edilmişdirsəxxxxhəmin sənəd dəyişdirilməli və bu barədə marağı olan şəxslərə məlumat verilməlidir. Digər hallarda təkzib qaydasını məhkəmə müəyyənləşdirir; 23.3.Mediada hüquqlarına və ya qanunla qorunan mənafelərinə toxunan məlumatlar dərc edilmiş (yayımlanmış) fiziki şəxsin həmin mediada öz cavabının dərc edilməsi (yayımlanması) hüququ vardır; 23.4. Şərəfinixxxxləyaqətini və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumatlar yayılmış fiziki şəxsin həmin məlumatların təkzibi ilə yanaşıxxxxonların yayılması nəticəsində vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır; 23.5. Əgər fiziki şəxsin şərəfinixxxxləyaqətini və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumatları yaymış şəxsi müəyyənləşdirmək mümkün deyildirsəxxxxbarəsində bu cür məlumatlar yayılmış şəxsin ixtiyarı var kixxxxhəmin məlumatların həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar sayılmasını tələb etsin.
14. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “xxxx haqqında” ** №-li ## ###### 2025-ci il tarixli qərarına əsasən: 1.1.Şəxsiyyət (qeyri-əmlak) hüquqları – şəxsə anadangəlmə və ya qanunla mənsub olanxxxxiqtisadi dəyəri olmayanxxxxşəxsiyyəti ilə bağlı olmaqla ayrılaxxxxözgəninkiləşdirilə və ya hər hansı başqa üsulla ötürülə bilməyən hüquq və azadlıqlardır. 1.2.Toxunulmaz olan şəxsiyyət hüquqlarına hörmət etmək və onları pozmamaq hər kəsin borcudur. Bu baxımdan şəxsiyyət hüquqları onu pozan hər kəsə qarşı irəli sürülə bilən hüquqlardır (mütləq hüquq) və onların müdafiəsinə müddət şamil olunmur. 1.3.Şəxsiyyət hüquqlarına Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının (bundan sonra - Konstitusiya) III fəslində sadalanan hüquq və azadlıqlarxxxxAzərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq hüquqi sənədlərdə və daxili qanunvericilik aktlarında təsbit edilmiş sair hüquqlar (valideynlikxxxxuşaqla ünsiyyətxxxxunudulmaq hüquqları və s.) aiddir. 1.4. Nəzərə alınmalıdır kixxxxinsan varlığını təşkil edən dəyərlərin sadalanması mümkün olmadığı üçün şəxsiyyət hüquqlarının dairəsi qeyri-məhduddur. Ona görə də qanunvericilikdə birbaşa göstərilən hüquqlarla yanaşıxxxxbu qərarın 1.1-ci bəndində sadalanan xüsusiyyətlərə malik olan digər hüquqlar və azadlıqlar da insanın ləyaqətinin və dəyərinin qorunması məqsədilə şəxsiyyət hüquqları çərçivəsində qiymətləndirilə bilər. 1.5. Bu hüquqlar fiziki şəxslə yanaşıxxxxbəzi hallarda hüquqi şəxslərə də aiddir. Hüquqi şəxsin öz adından şəxsi qeyriəmlak hüquqları əldə etmək və həyata keçirmək hüququ qanunda nəzərdə tutulmuşdur. Ad hüququxxxxişgüzar nüfuzun qorunmasıxxxxkommersiya sirrinin qorunmasıxxxxunudulmaq hüququxxxxolduğu yeri seçmək azadlığı və s. hüquqi şəxsin qeyri-əmlak hüquqları sayılır. Odur kixxxxxxxx ilə bağlı təminatlar mahiyyətinə uyğun gəldiyi halda hüquqi şəxslərə də şamil olunur. 1.6. Şəxsiyyət hüquqlarının toxunulmazlığıxxxxpozulmazlığı və ayrılmazlığı konstitusion səviyyədə təminat altına alınmışdır. Dövlət hər kəsin şəxsiyyət hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir . 2.2.1. İnsan ləyaqəti qorunur və ona hörmət edilirxxxxhər kəsin öz şərəf və ləyaqətini müdafiə etmək hüququ vardır. Şəxsiyyətin ləyaqəti dövlət tərəfindən qorunur. Heç bir hal şəxsiyyətin ləyaqətinin alçaldılmasına əsas verə bilməz. Heç kəs işgəncə və əzabaxxxxinsan ləyaqətini alçaldan rəftara və ya cəzaya məruz qala bilməz. 2.2.2. Şərəf – fiziki şəxsin mənəvi keyfiyyətlərinəxxxxictimai və şəxsi davranışında əsas tutduğu mənəvi-əxlaqi prinsiplərinə görə cəmiyyətdə qazandığı dəyərdir. 2.2.3. Ləyaqət – fiziki şəxsin doğulduğu andan insan olması səbəbi ilə sahib olduğu mənəvi dəyərdir. 2.2.4. İşgüzar nüfuz – fiziki və ya hüquqi şəxsin sahibkarlıq və ya digər sahədə peşəkar fəaliyyətinə görə cəmiyyətdə barəsində formalaşmış rəydir. 2.2.5. Şəxsin şərəfinin və işgüzar nüfuzunun ləkələnməsi onun barəsində həqiqətə uyğun olmayan alçaldıcı məlumatlarınxxxxtəhqiramiz ifadə və hərəkətlərin yayılması ilə şərtləndirildiyi haldaxxxxləyaqətin alçaldılması üçün belə məlumatlarınxxxxifadələrin və hərəkətlərin üçüncü şəxslərin iştirakı olmadan da bilavasitə həmin şəxsə bildirilməsi və ya edilməsi yetərli hesab edilir. Odur kixxxxhətta yayılma halı olmadıqda daxxxxhəqiqətə uyğun olmayan alçaldıcı məlumatlarınxxxxhabelə təhqiramiz ifadələrin ünvanlandığı şəxsə bildirilməsinin və ya hərəkətlərin edilməsinin sübuta yetirilməsixxxxsonuncunun ləyaqətinin alçaldılması qənaətinə gəlinməsi üçün yetərlidir. 2.2.6. Bu baxımdan məhkəmələr şərəfin və işgüzar nüfuzun müdafiəsi barədə işlərə baxarkən üç halı aydınlaşdırmalıdırlar: məlumatınxxxxifadənin və ya hərəkətin şəxsin şərəfinixxxxləyaqətini və işgüzar nüfuzunu ləkələməsi; məlumatın doğru olmaması; yayılmanın mövcudluğu. Ləyaqətin alçaldılması ilə bağlı işlərə baxılarkən isə yayılmanın mövcudluğunun araşdırılması istisna edilir. Bununla yanaşıxxxxqiymətləndirmə həyata keçirilərkən bu qərarın 4.24-cü bəndində qeyd edilən əməlin hüquqazidliyini aradan qaldıran halların mövcudluğu da araşdırılmalıdır. 2.2.7. Odur kixxxxşərəfin və işgüzar nüfuzun müdafiəsini tələb edən iddiaçı məlumatlarınxxxxifadələrin və ya hərəkətlərin cavabdeh tərəfindən ifadə edildiyini və (və ya) yayıldığınıxxxxeləcə də ona münasibətdə şərəf və ləyaqətinixxxxişgüzar nüfuzunu ləkələyən xarakter daşıdığınıxxxxcavabdeh isə yalnız məlumatlara münasibətdə onların həqiqətə uyğun olduğunu sübut etməlidir. 2.2.8. Şəxsin şərəf və ləyaqətini ləkələyən məlumatlar dedikdəxxxxşəxsiyyətini alçaldan və həqiqətə uyğun olmayan yazılı (mətnxxxxşəkilxxxxkarikaturaxxxxaudioxxxxvideo və s.)xxxxhabelə şifahi informasiyalar başa düşülür. İşgüzar nüfuzu ləkələyən məlumatlar dedikdə isə bu qərarın 2.3.5-ci bəndində göstərilən məlumatlar başa düşülür. Hər hansı məlumatın şərəf və ləyaqətixxxxhabelə işgüzar nüfuzu ləkələyən məlumat hesab edilməsi üçün sadalanan iki şərt birlikdə mövcud olmalıdır. 2.2.9. Şəxsin şərəfxxxxləyaqət və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyən məlumatlardan fərqli olaraqxxxxifadələr və hərəkətlər şəxsin barəsində təhqiramiz sözlərin işlədilməsi və hərəkətlərin edilməsini ehtiva edir. 2.2.10. Şəxsin barəsində tənqidxxxxhabelə qiymətləndirici fikir və mülahizə xarakterli məlumatlar və ya ifadələr onun şərəf və ləyaqətinin ləkələnməsinə səbəb olmadığındanxxxxbu əsasla xxxx və mənəvi zərərin kompensasiyası tələbləri istisna edilir. Belə məlumat və ya ifadələrin məzmununa qiymət verməmişdən əvvəl onların faktların təsvirinixxxxyoxsa şəxsin məsələyə dair subyektiv qiymətləndirməsini ehtiva etməsinə diqqət yetirilməlidir. Belə kixxxxfaktların təsviri məlumatların həqiqiliyinin sübuta yetirilməsini tələb etdiyi haldaxxxxqiymətləndirilmə sübutetməni tələb etmir. 2.2.18. Yayılma dedikdə məlumatların və ya ifadələrin üçüncü şəxsəxxxxyaxud qeyrimüəyyən şəxslər dairəsinə onun (onların) eşidə və qavraya biləcəkləri şəkildə bəyan edilməsixxxxhabelə hərəkətlərin həmin şəxslərin görə və qavraya biləcəyi şəkildə edilməsi başa düşülür. 2.2.19. Yayılma informasiya agentliklərindəxxxxaudiovizualxxxxçapxxxxonlayn media subyektlərindəxxxxhabelə sosial şəbəkələrdə yayımlanmaqlaxxxxəsərlərdə təsvir və ifadə edilməkləxxxxyığıncaq və toplantılarda səsləndirilməklə (edilməklə)xxxxməlumatın və ya ifadənin məktubxxxxərizəxxxxşikayət və digər sənədlərdə göndərilməsi yolu ilə və s. üsullarla edilə bilər. 2.2.26. Şərəfxxxxləyaqət və ya işgüzar nüfuzu ləkələyən məlumatların yayılması ilə bağlı işlərə baxarkənxxxxməhkəmələr xüsusilə yayılan məlumatların məzmununa və onların ictimai şüurda təsirinin ağırlığınaxxxxiddiaçının keçirdiyi mənəvi sarsıntı və (və ya) iztirabların dərəcəsinəxxxxdigər mənfi nəticələrin yaranıb-yaranmamasınaxxxxməlumatların yayılma müddətixxxxüsuluxxxxyeri və zərərçəkmiş şəxs haqqında mənfi ictimai fikrin formalaşdırılmasındakı rolunaxxxxiddiaçının işgüzar nüfuzunaxxxxhabelə şəxsiyyətinəxxxxonun ictimai mövqeyinəxxxxvəzifəsinə təsir edib-etməməsinə və digər əhəmiyyətli hallara diqqət yetirməlidirlər.
15. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “xxxx haqqında” ** №-li ## ###### 2025-ci il tarixli qərarına əsasən: 6.1.xxxx üsulları - şəxsiyyət hüquqlarının pozulmasının təsbit edilməsixxxxpozuntunun qarşısının alınmasıxxxxpozuntunun aradan qaldırılması (şəxsin azadlıq hüquqununxxxxuşaqla ünsiyyət hüququnun bərpasıxxxxuşağın ölkədən çıxışına imkanın təmin edilməsixxxxişçinin əmək müqaviləsində və ya xasiyyətnaməsində düzəlişin edilməsixxxxyayılmış məlumatların təkzib edilməsixxxxsilinməsixxxxanonimləşdirilməsixxxxgizlədilməsixxxxonlara düzəliş edilməsi və ya cavabın verilməsixxxxüzr istənilməsixxxxhüquq pozuntusu barədə məhkəmə qərarının mediada dərc edilməsi və s.). 6.8. xxxx və mənəvi zərərin kompensasiyası üsullarından biri kimi təkzibxxxxən azı iki nəfərin yanında yayılmış şəxsin şəxsiyyət hüquqlarını (şərəf və ləyaqətinixxxxfiziki və hüquqi şəxsin işgüzar nüfuzunu ləkələyənxxxxşəxsi təhlükəsizlik və digər hüquqları) pozan məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı barədə bəyanatdır. Təkzibin mətni və verilmə üsulu iddia tələbinin məzmunundan asılı olmayaraqxxxxməhkəmə tərəfindən müəyyənləşdirilə bilər. 6.9. Məlumatın silinməsi və düzəlişi adından göründüyü kimixxxxyayılmış məlumatın silinməsini və ya ona müvafiq düzəlişin edilməsini (çap mediasında dərc olunmuş məlumatlar istisna olunmaqla) ehtiva edir. Cavabın verilməsi isə yayılmış məlumata şəxsin özünün münasibətini ifadə etmək imkanıdır. 6.13. Media subyekti tərəfindən şəxsiyyət hüquqlarını pozan məlumatlar yayıldıqdaxxxxfikirlər təhrif olunduqda fiziki şəxsin özünün və ya nümayəndəsininxxxxhüquqi şəxsin rəhbərininxxxxyaxud səlahiyyətli nümayəndəsinin həmin media subyektində 1 (bir) ay müddətində cavab verməkxxxxhabelə media subyektindən həqiqətə uyğun olmayan məlumatın təkzib olunmasınıxxxxdüzəlişin verilməsinixxxxüzr istənilməsini tələb etməkxxxxyaxud birbaşa məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardır. Belə bir tələblə müraciət edilən zamanxxxxyaxud məhkəmə qərar çıxaran zaman media subyektinin fəaliyyəti (yayımı) müvəqqəti dayandırılmışsa və ya o yenidən təşkil olunmuşsaxxxxtəkzibxxxxcavab və ya düzəliş həmin media subyektinin və ya onun hüquqi varisinin vəsaiti hesabına iddiaçının istədiyi media subyektlərinin birində dərc oluna (yayımlana) bilər.
16. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 31 may 2002-ci il tarixli Qərarına əsasən: 1. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinin müddəaları yalnız real zərərinxxxxhabelə əldən çıxmış faydanın ödənilməsini nəzərdə tutur. Həmin Məcəllənin 23-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş zərər dedikdə şərəfinxxxxləyaqətin və işgüzar nüfuzun ləkələnməsi ilə bağlı şəxsə dəymiş mənəvi zərər (fiziki və mənəvi iztirablar) və maddi zərər başa düşülür. 2. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə tövsiyyə olunsun kixxxxAzərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsində digər qeyri-əmlak hüquqlarının və qeyri-maddi nemətlərin müdafiəsini müəyyən etsin. 3. Mənəvi zərərin ödənilməsixxxxhabelə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş başqa məhdudiyyətlərin tətbiq edilməsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə qorunan digər əsas hüquq və azadlıqlarla mütənasib olmaqla hər bir konkret halda məhkəmənin mülahizəsindən asılıdır.
17. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin tələblərinə əsasən: 9.3. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməlidir. Oxxxxöz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərləxxxxonların verdiyi izahatlarlaxxxxsənədlərlə əsaslandırmalıdır. Məhkəməxxxxqərarını özünün qulluq mövqeyinə görə irəli sürdüyü hüquqi dəlillərlə əsaslandıra bilməz. 78.1. Sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər təqdim edilir. Məhkəmə baxışı zamanı sübutların təqdim edilməsinə o halda yol verilir kixxxxbunun üçün əsaslar məhkəmə baxışı gedişində əmələ gəlmiş olsun və ya işdə iştirak edən şəxslər işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər sübutların təqdim edilməsinin onlardan asılı olmayan səbəblərə görə mümkün olmadığını əsaslandırsın. 81. Qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. 217.4. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 217.5. Bu Məcəllənin 10-1.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş məhkəmə icraatında işə baxan məhkəmə öz qətnaməsini yalnız elektron məhkəmə icraatı materiallarına əlavə edilmiş və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
18. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığı mübahisələndirilən hissədə yoxlayan məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 385- 390-cı maddələrinə istinadən hesab edir kixxxxqətnamə maddi və prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmışxxxxiş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara uyğun əsaslandırılmışdır. Belə kixxxxiş materiallarından görünür kixxxxcavabdeh özünəməxsus İnstagram hesabında iddiaçı MMC-nin işgüzar nüfuzuna xələl gətirən üçüncü şəxslə olan yazışmanı paylaşaraq yaymışdır. Məlumatı öz sosial şəbəkə hesabında geniş istifadəçi auditoriyasında yayan şəxs məlumatın həqiqiliyini faktlarla təsdiq etməlidirxxxxcavabdeh tərəfindən sosial şəbəkədə paylaşılan məlumatın doğruluğunuxxxxhəqiqətə uyğun olduğunu təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Cavabdehin “deməli travel şirkətinin rəhbəri olduğunu iddia edən şəxs mənə yazıb məni məhkəmə ilə hədələyir” ifadəsinin təkzib olunması və bu hissədə ekspertizanın keçirilməsi ilə bağlı dəlilinə gəlincə isə məhkəmə kollegiyası qeyd edir kixxxxAzərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsində qeyd edilmişdir ki: İ. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Cavabdehin iddiaçının bu qanuni müraciət xəbərdarlığını auditoriyaya hədə-qorxu kimi təqdim etməsi yanlış ictimai rəy formalaşdırır. Sözügedən ifadənin sadə və aydın mənada işgüzar nüfuza vuracağı mənfi təsirin hüquqi qiymətləndirilməsi məhkəmənin səlahiyyətinə aid olduğundan bu məsələ üzrə linqvistik ekspertizanın təyin edilməsinə prosessual zərurət olmamışdır.
19. Beləlikləxxxxməhkəmə kollegiyası hesab edir kixxxxapellyasiya şikayəti təmin edilməməli və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
20. Kollegiya əsassız apellyasiya şikayəti üzrə ödənilən dövlət rüsumuna (məhkəmə xərclərinə) dair məsrəflərin onu ödəyən şəxsə aid olması qənaətindədir.
21. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 392xxxx393 və 402-406-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası q ə t e t d i: Cavabdeh Cavabdeh apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı iş üzrə ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində cavabdeh tərəfindən Bakı Apellyasiya Məhkəməsi (“Elektron Məhkəmə” informasiya sistemi) vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə bilər.