Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(002)-528/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(002)-528/2022 04.04.2022 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əsədov Kamran Bağır oğlunun sədrliyi, X11 iclas katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı aliment tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN E T D İ: İddiaçı Cavabdeh qarşı aliment tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırımışdır ki, o, Cavabdeh ilə 28.04.2011-ci il tarixdə Xaçmaz rayon qeydiyyat şöbəsində nikahlarını rəsmiləşdirməklə ailə həyatı qurmuşlar. Birgə nikah dövründə 2 övladları olmuşdur. 29.05.2011-ci il təvəllüdlü X8, 07.06.2015-ci il təvəllüdlü X10. Cavabdehlə bir müddət mehriban yaşamış, lakin aralarında narazılıqların artması onların tamamilə ayrı-ayrı insanlar olmasına dəlalət etmişdir. O, ailəsinin dağılmasını istəməmiş, lakin birgə yaşamaları da mümkün olmamışdır. Bütün bu olanlara görə cavabdeh X6 ilə aralarında olan nikah Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 31.08.2017-ci il tarixli, 2(067)-3940/2017 saylı qətnaməsi ilə pozulmuş, həmin vaxtdan uşaqları onun yanında qalmışlar. Buna görə də, uşaqların maddi cəhətdən təmin olunması üçün çətinlik çəkir. Çünki onların gündəlik tələbatları, sağlamlıqları və ümumiyyətlə cəmiyyətə layiqli bir insan kimi yetişməsi üçün kifayət qədər vəsait tələb olunur. Bütün öhdəliklər isə onun üzərində qalmışdır. Halbuki uşaqlarının saxlanılması üçün onların tələbatlarını ödəmək bir valideyn kimi cavabdehin də borcudur. Göstərilənləri nəzərə alaraq, Cavabdeh 29.05.2011-ci il təvəllüdlü X8 və 07.06.2015ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay hər uşaq üçün 193 manat olmaqla, ümumilikdə iki uşağa görə 386 manat sabit məbləğdə alimentin tutularaq, ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Sonradan İddiaçı iddia ərizəsinə əlavə təqdim edərək, Cavabdeh 17.07.2021-ci il tarixdən başlayraq, 29.05.2011-ci il təvəllüdlü X8 və 07.06.2015-ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay hər uşağa görə 175 manat olmaqla, ümumilikdə iki uşağa 350 manat, 01.01.2022-ci il tarixdən başlayaraq isə hər ay hər uşağa görə 193 manat olmaqla, ümumilikdə 386 manat sabit pul məbləğdə alimentin və mediasiya üçün ödədiyi 50 manat pulun cavabdehdən tutularaq, ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh iddia tələbini qəbul etməyərək, iddianın rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq iddiaçı məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinə əsasən işə iddiaçının iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə cavabdehin çıxışını dinləyib, mülki iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən iddia qısmən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 31.08.2017-ci il tarixli, 2(067)-3940/2017 saylı qətnaməsindən görünür ki, iddiaçı X1 Cavabdeh qarşı nikahın pozulması, uşaqların ananın himayəsinə verilməsi tələbinə dair iddiasının təmin edilməsi, Xaçmaz rayonunun Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən X9 ilə Cavabdeh arasında 28 aprel 2011ci il tarixdə başlanmış nikah qeydinin pozulması, 29.05.2022-ci il təvəllüdlü X8 və 07 iyun 2015-ci il təvəllüdlü X4 boşanmadan sonra iddiaçı X1 yanında saxlanılması qət edilmişdir. İş materiallarında olan Bakı şəhəri Qubadlı rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş 11 may 2012-ci il tarixli, AZ-İİ 879510 seriyalı doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, tərəflərin birgə nikahından olan 29 may 2011-ci il təvəllüdlü X2 atası Cavabdeh, anası isə X5r. İş materiallarında olan Bakı şəhəri Qubadlı rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş 06 oktyabr 2015-ci il tarixli, AZ-İİİ 548385 seriyalı doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, tərəflərin birgə nikahından olan 07 iyun 2015-ci il təvəllüdlü X4 atası Cavabdeh, anası isə X5r. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 82.3-cü maddəsində əsasən bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir. Tərəflərin əvvəllər rəsmi nikahda olmaları, həmin nikahdan 2 uşaqlarının olması, həmin uşaqların ananın yanında saxlanılmasına dair hallar aşkar olmaqla, həmin faktların yenidən mübahisələndirilməsinə və sübut edilməsinə yol verilmir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının (bundan sonra – Konstitusiya) 17-ci maddəsinin İ və İİ hissələrinə əsasən, cəmiyyətin əsas özəyi kimi ailə dövlətin xüsusi himayəsindədir. Uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. Konstitusiyanın 34-cü maddəsinin İİİ və İV hissələrində müəyyən olunmuşdur ki, analıq, atalıq, uşaqlıq qanunla mühafizə edilir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur. Konstitusiyada təsbit olunmuş insan hüquq və azadlıqlarının qorunması sahəsində, eləcə də cəmiyyətin və şəxsiyyətin gələcək inkişafı ilə bağlı ölkəmizdə mühüm addımlar atılmışdır. Azərbaycan Respublikası 21 iyul 1992-ci il tarixində BMT-nin “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyasını ratifikasiya etmiş, 1993-cü ildə “Uşaqların yaşaması, müdafiəsi və inkişafının təmin edilməsi haqqında” Ümumdünya Bəyannaməsinə, eləcə də X7 bir sıra Konvensiyalarına və digər mötəbər beynəlxalq aktlara qoşulmuşdur. “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyanın 18-ci maddəsinin 1-ci bəndinə görə, iştirakçı dövlətlər uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün hər iki valideynin ümumi və eyni məsuliyyət daşıması prinsipinin tanınmasını təmin etməkdən ötrü mümkün olan bütün səyləri göstərirlər. Uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün əsas məsuliyyəti valideynlər və ya müvafiq hallarda qanuni qəyyumlar daşıyırlar. Uşağın ən yaxşı mənafeyi onların əsas qayğı obyektidir. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 7 saylı Protokolunun 5-ci maddəsinə görə, ərlə arvad bərabər hüquqlara malikdirlər və uşaqları ilə münasibətlərdə, habelə nikaha daxil olmaq, nikahda olmaq və boşanma ilə bağlı bərabər mülki-hüquqi cavabdehlik daşıyırlar. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (bundan sonra – “Uşaq hüquqları haqqında” Qanun) 19-cu maddəsinə əsasən, valideynlərin uşağın tərbiyəsində bərabər hüquq və vəzifələri vardır. Onlar uşağı sağlam böyütməli, ümumbəşəri və milli dəyərlər əsasında tərbiyə etməli, müstəqil həyata hazırlamalıdırlar. Uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifələridir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 132.1.1 və 132.1.2-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” 5 oktyabr 2012-ci il tarixli Qərarda formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə əsasən, uşaq hüquqlarının həyata keçirilməsi, uşaqların yüksək mənəviyyatlı, hərtərəfli şəxsiyyət kimi formalaşmasına şərait yaradılması Azərbaycan Respublikasının dövlət siyasətinin üstün istiqamətlərindən biridir. Uşaqlar barəsində dövlət siyasəti hər bir uşağın zəruri maddi və məişət şəraitində böyüyüb tərbiyə olunmasının, mütərəqqi tələblər əsasında təhsil almasının, layiqli vətəndaş kimi formalaşmasının təmin edilməsinə yönəldilir. Hər bir uşaq ailədə yaşamaq və tərbiyə almaq, öz valideynlərini tanımaq və onların qayğısından istifadə etmək, onlarla birgə yaşamaq hüququna malikdir. Eyni zamanda, uşağın öz valideynləri tərəfindən tərbiyə olunmaq, öz maraqlarının təmin olunması, hərtərəfli inkişafı, onun ləyaqətinə hörmət olunması hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Uşaqlarını saxlamağın qayda və formasını valideynlər müstəqil müəyyən edirlər. Valideynlər bu Məcəllənin 16-cı fəslinə uyğun olaraq yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını saxlamaq barədə saziş (aliment ödənilməsi barədə saziş) bağlamaq hüququna malikdirlər. Valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur (75.1-75.4-cü maddələr). Göstərilən Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə görə valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. “Yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, 2022-ci il üçün ölkə üzrə uşaqlar üçün yaşayış minimumu 193 manat təşkil edir. Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsinə uyğun olaraq, aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. Məhkəmə tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini nəzərə alıb, hesab edir ki, İddiaçı Cavabdeh qarşı aliment tələbinə dair iddiası qismən təmin edilməli, Cavabdeh 29.05.2011ci il təvəllüdlü X3, 07.06.2015-ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün 06.01.2022-ci il tarixdən başlayaraq, Cavabdeh hər ay hər uşağa görə 150 manat olmaqla, cəmi iki uşağa görə 300 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq, İddiaçı ödənilməlidir. İddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Çünki ailə qanunvericiliyinin tələbinə görə aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. Burada yalnız qanunvericilikdə göstərilən müstəsna hallarda alimentin əvvəlki vaxtlar üçün tutulmasına yol verilir. Lakin məhkəmə araşdırması ilə müəyyən edillmişdir ki, hazırkı iş üzrə məhkəməyə müraciət edənədək iddiaçı əvvəlki vaxtlara görə aliment almaq üçün heç bir tədbir görməmiş, cavabdeh isə həmin müddət ərzində ümumiyyətlə aliment ödəməkdən yayınmamışdır. Bundan başqa, iddiaçı cavabdehin daha artıq aliment ödəməyə maddi imkanının olması ilə bağlı sübutları da məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, Cavabdeh mediasiya üçün ödənilmiş 50 manat pul vəsaiti tutularaq, İddiaçı ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233, 357, 360, 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddiaçı İddiaçı Cavabdeh qarşı aliment tələbinə dair iddiası qismən təmin edilsin. Cavabdeh 29.05.2011-ci il təvəllüdlü X8 və 07.06.2015-ci il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün 06.01.2022-ci il tarixdən başlayaraq, Cavabdeh hər ay hər uşağa görə 150 manat olmaqla, cəmi iki uşağa görə 300 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq, İddiaçı ödənilsin. Cavabdeh mediasiya üçün ödənilmiş 50 manat pul vəsaiti tutularaq İddiaçı ödənilsin. Qətnamə dərhal icra edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Kamran Əsədov