Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(006)-309/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(006)-309/2021 13.04.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Musayeva Cəmilə Ceyhun qızının sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Muradov Asim Kərim oğlunun katibliyi, iddiaxxxxı İddiaxxxxı, cavabdehin nümayəndəsi X3 iştirakları ilə, iddiaxxxxı İddiaxxxxı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinə qarşı “sığorta ödənişinin ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında axxxxıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Təsviri hissə: İddiaxxxxı İddiaxxxxı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinə qarşı “sığorta ödənişinin ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh AR Dövlət Sığorta Kommersiya şirkətindən 6600,0 (altı min altı yüz) manat sığorta məbləğinin alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, xx xxxxxx 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşam. xx xxxxxxx 1986-cı il tarixdən xx xxxxxx 1989-cu il tarixədək Sovet Ordusu sıralarında Hərbi Su Donanmasında '‘Sakit Okean” da matros vəzifəsində hərbi xidmət kexxxxmişdir. AR-nın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün, torpaqların erməni işğalxxxxılarından qorunması üxxxxün könüllü olaraq xx.xx.1993-cü il tarixdə Bakı şəhəri Sabunxxxxu rayon Hərbi Komissarlığı xətti ilə cəbhəyə getmiş və Qarabağ döyüşlərində iştirak etmişdir. Belə ki, o, Füzuli rayonunda 702-saylı hərbi hissədə iyul 1993-cü il tarixdən fevral 1994-cü il tarixədək hərbi xidmət kexxxxmiş və Füzuli rayonunda gedən döyüşlərdə ön sıralarında erməni təcavüzkarlarına qarşı qəhrəmancasına döyüşmüşdür. Ön cəbhədə xx.xx.1993-cü ildə işğalxxxxı ermənilərlə döyüşərkən aldığı xxxxoxlu qəlpə yarasından ağır yaralanmışdır və döyüşxxxxü yoldaşları onu döyüş zonasından xxxxıxardaraq Füzuli rayon Hərbi Hospitalına gətirmişlər. Yarası ağır olduğundan xx.xx.1993-cü ildə onu vertolyotla Füzuli rayonundan Bakı şəhərinə gətirilərək Travmatalogiya xəstəxanasına yerləşdirmişlər. 4-aya yaxın həmin xəstəxanada əməliyyat və müalicəsi aparılmışdır. Aldığı yaraya görə ona AR MN-nin Mərkəzi Hərbi Poliklinikasının xx xxxxxx 1994-cü il 888-saylı xəstəlik haqqında şəhadətnaməsinə əsasən xx.xx.1994-cü il tarixdən 2-ci qrup Qarabağ əlili və AR-nın Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin 3-saylı TCEM-in xx.xx.2000-ci tarixli 170929 saylı arayışına əsasən AR-nın müdafiəsi zamanı aldığı yaraya görə müddətsiz olaraq 2-ci qrup Qarabağ müharibəsi əlillik dərəcəsi verilmişdir. Bakı şəhəri Sabunxxxxu rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli 2(008)-9227/2015 saylı Qətnaməsi ilə Füzuli rayonunda 702-nömrəli hərbi hissədə 1993-cü ilin iyul ayından 1994-cü ilin fevral ayınadək müddətdən artıq hərbi xidmət kexxxxməyi müəyyən edilmişdir. Bildirir ki, üxxxx övladı var: 2002-ci il təvəllüdlü X4, 2005-ci il təvəllüdlü X1 və 2008-ci il təvəllüdlü X2r. Övladlarının hamısı orta məktəb şagirdləridir. Həyat yoldaşı isə hexxxx bir yerdə işləmir. “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” AR-nın qanuna əsasən hərbixxxxi olaraq ona verilməli olan icbari sığorta məbləğini bu günə kimi ala bilməmişdir. Özü 2-ci qrup əlil olduğundan, maddi vəziyyəti də ağırdır. Ailəsi xxxxox xxxxətinliklə dolandırır. “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası” AR-nın qanunun 4-cü maddəsinə əsasən bu qanuna uyğun olaraq hər bir hərbi qulluqxxxxu 11000,0 (on bir min) manat məbləğində sığorta edilir. Həmin qanunun 5-ci maddəsinin xxxx) bəndinə əsasən 2-ci qrup əlillərə 11000,0 (on bir min) manatın 60% (faiz)-i sığorta ödənişi verilir. Hərbi qulluqxxxxuların sığortaxxxxısı Dövlət Sığorta Kommersiya şirkətidir. Buna görə də o, ərizə ilə cavabdehə müraciət edərək verilməli olan 6600,0 (altı min altı yüz) manat sığorta haqqının ona verilməsi barədə xahiş etmişdir. Cavabdeh isə ərizəsinə 07-07-747 saylı xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli məktubla cavab yazaraq qeyd etmişdir ki, “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası” AR-nın qanunun bəzi müddəalarının şərh olunmasına dair xx xxxxxx 2014-cü il tarixli AR Konstitusiya məhkəməsi Plenumunun Qərarına əsasən “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası” haqqında “20” may 1997-ci il tarixli qanun qüvvəyə minənədək həlak olmuş, itkin düşmüş, xəsarət almış, lakin hal-hazıra qədər sığorta məbləğini almamış hərbi qulluqxxxxulara, həmin məbləğin ödənilməsi qaydasının və şərtlərinin qısa müddətdə müəyyən edilməsi AR Milli Məclisinə tövsiyə edilmişdir. Bu 4 məsələyə AR Milli Məclisi tərəfindən müvafiq normativ hüquqi akt qəbul edildikdən sonra baxılacaqdır. Hesab edir ki, cavabdeh tərəfindən ona ünvanlanmış məktubda qeyd olunanlar, ona verilməli olan 6600,0 (altı min altı yüz) manat sığorta haqqının verilməməsi üxxxxün əsas deyildir və qanunla uyğun olaraq 6600,0 manat sığorta məbləğinin cavabdehdən alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə xxxxıxarılmalıdır. Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2018-ci il tarixli qərardadı ilə onun Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinə qarşı “sığorta ödənişinin tələbinə dair” mülki işin aidiyyəti üzrə baxılması üzrə İnzibati İqtisadi Məhkəməyə göndərilməsi barədə cavabdeh tərəfindən verilmiş vəsatətin rədd edilməsi qərara alınmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx xxx 2018-ci il tarixli qərardadı ilə Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2018-ci il tarixli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaxxxxı İddiaxxxxı yuxarıda qeyd olunan məzmunda izahat vermiş və göstərilənləri nəzərə alaraq iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə xxxxıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaxxxxı cavabdehin nümayəndəsi X6 iddianın təmin edilməsinə etiraz etdiyini bildirərək iddianın təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Əsaslandırıcı hissə: İddia təmin edilməlidir. Lenin (Sabunxxxxu) RHK tərəfindən xx.xx.1986-cı ildə verilmiş НЗ seriyalı ******* saylı hərbi biletin surətindən görünür ki, İddiaxxxxı N saylı hərbi hissənin tərkibində 1993-cü ilin iyul ayından 1994-cü ilin fevral ayına kimi döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş, Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüş əməliyyatları zamanı xx.xx.1993-cü ildə ağır yaralanmışdır. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi-Həkim Komissiyasının xx.xx.1994-cü il tarixli, 888 nömrəli xəstəlik haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, İddiaxxxxı Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə xx.xx.1993-ci il tarixdə hərbi travma almışdır. Hərbi travma Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi ilə əlaqədar alınmışdır. Azərbaycan Respublikası ƏƏSMN 3 nömrəli zona TSEK tərəfindən tərtib edilmiş TSE-0 seriyalı, 170929 saylı arayışından görünür ki, İddiaxxxxı Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı yaralanmış və müddətsiz ikinci qrup əlillik verilmişdir (əsas 765 saylı, xx.xx.2000-ci il tarixli müayinə aktı). Bakı şəhəri Sabunxxxxu Rayon Məhkəməsinin 2(008)-9277/2015 saylı, xx.xx.2015-ci il tarixli qətnaməsindən görünür ki, ərizəxxxxi İddiaxxxxı Füzuli rayonunda N Nömrəli hərbi hissədə 1993-cü ilin iyul ayından 1994-cü ilin fevral ayınadək müddətdən artıq hərbi xidmət kexxxxməsi barədə hüquqi əhəmiyyəti olan fakt müəyyən edilmişdir. ƏSMM tərəfindən verilmiş 128970 nömrəli vəsiqənin surətindən görünür ki, İddiaxxxxı İİ qrup əlildir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin İddiaxxxxı xx.xx.2017-ci il tarixli cavabından görünür ki, “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun bəzi müddəalarının şərh olunmasına dair xx xxxxxx 2014-cü il tarixli Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Qərarına əsasən “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” xx xxx 1997-ci il tarixli Qanun qüvvəyə minənədək həlak olmuş, itkin düşmüş, xəsarət almış, lakin hal-hazıra qədər sığorta məbləğini almamış hərbi qulluqxxxxulara, həmin məbləğin ödənilməsi qaydasının və şərtlərinin qısa müddətdə müəyyən edilməsi Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə tövsiyə edilmişdir. Bu məsələyə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən müvafiq normativ hüquqi akt qəbul edildikdən sonra baxılacaqdır. Belə ki, “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsində sığorta olunana və ya onun vərəsələrinə sığorta məbləğinin verilməsindən hansı hallarda imtina edilməsi qeyd olunub və Şirkətin istinad etdiyi əsas həmin maddənin məzmununda öz əksini tapmır. “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsinə əsasən, sığorta olunana və ya onun vərəsələrinə sığorta məbləğinin verilməsindən aşağıdakı hallarda imtina edilir: sığorta edilənin sığorta hadisəsi ilə birbaşa bağlı olan qəsdən cinayət törətdiyi barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü olduqda, yaxud sığorta edilən alkoqoldan, narkotik vasitələrdən, psixotrop maddələrdən və ya güclü təsir edən digər maddələrdən istifadə olunması nəticəsində sərxoş vəziyyətdə hərəkət etdikdə, habelə sığorta olunan və ya onun vərəsələri tərəfindən bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda müvafiq sənədlər təqdim olunmadıqda. Həmin Qanunun 7-ci maddəsinə görə, əlillik halında sığorta ödənişlərinin alınması üxxxxün sığorta olunan dövlət sığorta orqanlarına və ya yaşadığı ərazi üzrə həmin orqanın bölmələrinə müəyyən olunmuş formada ərizəsi və şəxsiyyətini təsdiq edən sənədi ilə birlikdə aşağıdakı sənədləri təqdim edir: - əlilliyin təyin edilməsi haqqında (əlilliyin qrupu, səbəbi və təyin edilməsi tarixini göstərməklə) tibbi-sosial ekspert komissiyasının arayışının surəti; - hərbi bilet (yaxud onu əvəz edən sənəd); - sığorta olunanın həqiqi hərbi xidmətdə olarkən xəstələnməsi və ya xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alması faktını təsdiq edən hərbi həkim komissiyasının qərarının surəti. İş materiallarından göründüyü kimi, İddiaxxxxı “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 7-ci maddəsində qeyd olunan sənədləri məhkəməyə təqdim etmişdir. “Hərbi qulluqxxxxuların statusu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.1-ci maddəsinə əsasən, bu Qanuna uyğun olaraq hərbi qulluqxxxxu statusuna Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində, Azərbaycan Respublikasının sərhəd qoşunlarında və Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyinə uyğun olaraq yaradılmış başqa silahlı birləşmələrdə həqiqi hərbi xidmətdə olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşları və başqa dövlətlərin vətəndaşları, habelə toplanışlarda olan hərbi vəzifəlilər malikdirlər. Həmin Qanunun 27-ci maddəsinə müvafiq olaraq, hərbi xidmət vəzifələrinin icrası dövründə həlak olmaq (vəfat etmə), xəsarət almaq (yaralanmaq, kontuziya olmaq), səhhəti korlanmaq, hərbi xidmət kexxxxməsi ilə bağlı bədbəxt hadisələr və xəstəliklər ehtimalına qarşı hərbi qulluqxxxxular hərbi xidmətə daxil olduqları andan dövlət tərəfindən məcburi şəxsi sığortalanmalıdır. “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə görə, hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası bu Qanunla, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, “Sığorta fəaliyyəti haqqında” Qanunu və digər qanunları ilə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının bu Qanuna uyğun olaraq qəbul etdikləri normativ aktlarla tənzimlənir. Həmin Qanunun 2-ci maddəsinin tələbinə görə, sığorta edilən hərbi qulluqxxxxulara Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin, milli təhlükəsizlik və daxili işlər orqanlarının şəxsi heyəti, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə müvafiq surətdə yaradılmış digər qoşun birləşmələrində hərbi xidmətdə olan və toplantılarda olan hərbi vəzifəlilər aid edilirlər. Həmin Qanunun 4-cü maddəsinə əsasən, bu Qanuna uyğun olaraq hərbi qulluqxxxxu on bir min manat məbləğində sığorta edilir. Həmin Qanunun 5-ci maddəsinin «xxxx» bəndinə görə, hərbi xidmət vəzifələrini (xidməti vəzifələri) yerinə yetirərkən və ya həqiqi hərbi xidmət dövründə xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almasına, habelə həqiqi hərbi xidmət dövründə xəstələnməsinə görə həqiqi hərbi xidmətə yararsız hesab edilərək həqiqi hərbi xidmətdən (toplanışdan) ehtiyata və ya istefaya buraxıldığı gündən, həmxxxxinin ehtiyata və ya istefaya buraxıldığı gündən həqiqi hərbi xidmət dövründə alınmış xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) və ya xəstəliklə əlaqədar üxxxx il müddətində sığorta olunana İİ qrup əlillik təyin olunduqda, ona sığorta məbləğinin 60 faizi miqdarında sığorta ödənişi ödənilir. Azərbaycan Respublikasının xx.xx.1997-ci il, 377-İQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Hərbi xidmətkexxxxmə haqqında” Əsasnamənin 151-ci maddəsinə müvafiq olaraq, hərbi qulluqxxxxuların hərbi xidmət (toplanışlar) dövründə həlak olması (ölməsi), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alması, səhhətinin (sağlamlığının) pozulması (xəstəliklə əlaqədar sağlamlığına ziyan dəydikdə), habelə hərbi xidmət vəzifələrini yerinə yetirməsi ilə bağlı bədbəxt hadisələrin nəticələrinin ehtimalına qarşı hərbi qulluqxxxxu statusunu əldə etdikləri gündən onlar dövlət tərəfindən icbari şəxsi sığorta edilirlər. Hərbi xidmət kexxxxərkən əmək qabiliyyətini itirmiş şəxslərə qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq, dövlət tərəfindən sosial təminat zəmanəti verilir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx xxxxxxxx 1991-ci il tarixli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən Dövlət Sığortası İdarə Heyətinin bazasında Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti yaradılmış və Respublikada icbari sığortalamanın bütün növlərini həyata kexxxxirmək həmin Şirkətə həvalə edilmişdir. Hazırkı iş üzrə iddiaxxxxı İddiaxxxxı hərbi qulluqxxxxu kimi hərbi xidmətə daxil olduğu andan qanunvericilik əsasında dövlət tərəfindən məcburi şəxsi sığortalanmışdır. O, hərbi xidmətdə olduğu dövrdə sığorta hadisəsi baş vermiş və bununla da normativ hüquqi aktlarla sığorta tədiyyələrinin vaxtında və tam ödənilməsinə nəzarətin həvalə edildiyi Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinin müvafiq sığorta ödənişini ödəmək öhdəliyi yaranmışdır. Eyni zamanda məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı aldıqları xəsarətlər nəticəsində əlil olmuş şəxslərə sığorta ödənişlərinin verilməsindən formal səbəblərə görə imtina edilməsi, onlara, müharibə əlilləri statusuna malik olan şəxslər kimi, dövlət tərəfindən faktiki olaraq verilmiş hüquqların əsassız olaraq müəyyən xxxxərxxxxivələrə salınmasına gətirib xxxxıxarır. Bu status isə tək hər hansı maddi nemətlərin alınmasına qarant kimi xxxxıxış etmir, həmxxxxinin Azərbaycan Respublikasının bütövlüyünün müdafiəsi zamanı əlil olmuş şəxslərin Azərbaycan Respublikası qarşısında olan xidmətlərinin dövlət və cəmiyyət tərəfindən tanınmasının təcəssümüdür. Müharibə əlilləri ölkədə sosial qayğıya ehtiyacı olan əsas təbəqələrdən biridir və hər zaman diqqət mərkəzində olublar. Onların sosial problemlərinin həlli, gündəlik həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması üxxxxün dövlət səviyyəsində mütəmadi addımlar atılır. Bu, dövlət siyasətidir, ədalətli siyasətdir və yuxarıda qeyd olunan normaların məzmunundan göründüyü kimi, qanunvericiliyin tələblərində də öz əksini tapmışdır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, “Hərbi qulluqxxxxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 5-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən, cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkəti tərəfindən İddiaxxxxı 6.600 manat sığorta ödənişi ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələblər üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Nəticə hissəsi: Yuxarıda şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaxxxxı İddiaxxxxı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətinə qarşı “sığorta ödənişinin ödənilməsi” tələbinə dair iddiası təmin edilsin. Azərbaycan Respublikası Dövlət Sığorta Kommersiya Şirkətindən 6.600 manat məbləğində pul tutularaq İddiaxxxxı ödənilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay kexxxxdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Cəmilə Musayeva