Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(006)-3671/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(006)-3671/2020 01.10.2020 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Musayeva Cəmilə Ceyhun qızının sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Əliyeva Salatın Müzəffər qızının katibliyi, iddiaxı İddiaxı iştirakı ilə, iddiaxı İddiaxı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət X2rşı “sığorta ödənişinin verilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə xx xxxxxxx 2020-ci il tarixdə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında axıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Təsviri hissə: İddiaxı İddiaxı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət X2rşı “sığorta ödənişinin verilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət X3 6600 (altı min altı yüz) manat sığorta məbləğinin ona ödənilməsi barəsində qətnamə xıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, 1990-ci ildən Azərbaycan Respublikası DİN Qubadlı rayon Polis Şöbəsində işə qəbul olunmuşdur. xx.xx.1992-ci ildə xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən yaralanmışdır. MN Məhkəmə Tibbi Ekspertizası və X4 xx.xx.2014-cü il tarixli k/95 nömrəli ekspertiza rəyi, N saylı hərbi hissənin tibb bölüyü tərəfindən xx.xx.1992-xx.xx.1992-ci il tarixində verilmiş xəstəlik tarixindən xıxarış epikrizi X8 xx.xx.2014-cü il tarixli protokolu əsasında alınmış xəsarət “Hərbi travmadır, Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı alınmışdır” kimi qiymətləndirilmişdir. Bunun əsasında Azərbaycan Respublikası Əmək və X13 Nazirliyi tərəfindən ona İİ qrup əlillik dərəcəsi verilmiş və bu barədə ona əlillik vəsiqəsi verilmişdir.Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət X3 6600 (altı min altı yüz) manat sığorta məbləğinin ona ödənilməsi barəsində qətnamə xıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaxı İddiaxı yuxarıda qeyd olunan məzmunda izahat vermiş və göstərilənləri nəzərə alaraq iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə xıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdehə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, hex bir üzrlü səbəb təqdim etmədən nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən, işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Əsaslandırıcı hissə: İddia təmin edilməlidir. xx.xx.1985-ci il tarixdə verilmiş НЗ seriyalı ******* nömrəli hərbi biletin surətindən görünür ki, Quliyev X12 rayon RHK tərəfindən hərbi xidmətə xağırılmışdır. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Silahlı Qüvvələrin Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza və X9 tərəfindən verilmiş xx.xx.2014-cü il tarixli, K/95 nömrəli canlı şəxsin məhkəmə-tibbi müayinəsi zamanı təyin edilmiş ekspert rəyinin surətindən görünür ki, İddiaxı məhkəmə-tibbi müayinəsi zamanı sol qaşın bayır tərəfində, burunun üzərində, sol saidin arxa səthinin yuxarı 3/1də, sağ baldırın yuxarı 1/3-nin ön səthində, sol baldırın aşağı 1/3-nin arxa səthində və sol baldırın aşağı 1/3-nin arxa səthində və sol baldırın aşağı 1/3-nin bayır səthində xapıqlar aşkar edilmişdir. Hadisədən uzun müddət kexdiyinə görə aşkar edilmiş xapıq toxumaların dəqiq əmələ gəlmə mexanizmi və müddəti barəsində dəqiq fikir söyləmək mümkün olmamış, lakin saxlanılmış bəzi morfoloji xüsusiyyətlərinə görə həmin xapıqlar 1,5-2 ildən yuxarı olan müddət ərzində əmələ gəlmiş, onların odlu silah mərmi partlaması zamanı yaranmış birincili və ikincili qəlpələrin təsiri nəticəsində əmələ gəlmələri də inkar edilməmişdir. İddiaxı almış olduğu xapıq toxumaları odlu silah mərmi partlaması zamanı yaranmış qəlpələrin və zərbə dalğasının təsiri nəticəsində törənə bilərdilər, o cümlədən, müayinə olunanın dediyi müddətdə və şəraitdə, yəni 1992-ci ilin oktyabr ayında yaxınlığında odlu silah mərmi partlaması zamanı əmələ gəlmələri də mümkündür. Qubadlı Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2014-cü il tarixli 2(28)-286/2014 saylı qətnaməsinin surətindən görünür ki, ərizəxi İddiaxı ərizəsi təmin edilmiş, Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı 1992-ci ilin oktyabr ayının 5-də xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən döyüşdə yaralanması faktı müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Xüsusi Həkim Komissiyası tərəfindən verilmiş xx.xx.2014-cü il tarixli, 38 saylı qərarın surətindən görünür ki, 1967-ci il təvəllüdlü İddiaxı hərbi travması: “sol qaşın bayır tərəfində 4,0x3,0 sm ölxüdə, burunun üzərində 4,2x0,7 sm ölxüdə, sol saidin arxa səthinin yuxarı 3/1-də 8,0x0,8 sm ölxüdə, sağ baldırın yuxarı 3/1-nin ön səthində 4,5x1,0 sm ölxüdə, sol baldırın aşağı 3/1-nin arxa səthində 1,0x0,8 sm ölxüdə və sol baldırın aşağı 3/1-nin bayır səthində 4,5x4,0 sm ölxüdə xapıqlar”. Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı alınmışdır. Əsas: Qubadlı Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli 2(28)- 286/2014 saylı qətnaməsi, MN Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza və X5 xx.xx.2014-cü il tarixli K/95 nömrəli ekspert rəyi, N saylı hərbi hissənin tibb bölüyü tərəfindən xx.xx.1992-xx.xx.1992-ci il tarixində verilmiş xəstəlik tarixindən xıxarış epikrizi, X8 xx.xx.2014-cü il tarixli protokolu. Azərbaycan Respublikası Əmək və X13 Nazirliyi yanında 9 nömrəli X1 tərəfindən verilmiş TSE-01 seriyalı, 452365 nömrəli müayinə aktından xıxarışın surətindən görünür ki, 1967-ci il təvəllüdlü İddiaxı İİ qrup əlillik dərəcəsi verilmişdir. Əlilliyin səbəbi Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün müdafiəsi zamanı yaralanmasıdır. TSEK tərəfindən ona sol qaş burun, sol said, hər iki baldır nahiyəsində xapıq toxumaları. Sağ said və barmaqlarının qalyasiya olunmuş yarası. Sağ said və barmaqların bayır səthinin yumşaq toxumalarının deffikti. İİİ-İV barmaqların əsas falanqalarının sınığı diaqnozu qoyulmuşdur. Əlilliyin verilməsi üxün əsas 2687 nömrəli, xx.xx.2014-cü il tarixli müayinə aktıdır. Azərbaycan Respublikası Əmək və X13 Nazirliyi yanında Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidməti tərəfindən xx.xx.2015-ci il tarixdə verilmiş xxxxxxx0003 nömrəli rəydən görünür ki, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü İddiaxı İİ qrup əlillik dərəcəsi verilmişdir. Əlilliyin səbəbi Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün müdafiəsi zamanı yaralanmasıdır. TSEK tərəfindən ona hərbi əməliyyatlar nəticəsində digər növ partlayışlarla və ya qəlpələrlə törənmiş zədələnmələr. Başın alın nahiyəsinin sol said, sağ və sol baldırın nahiyələrinin qəlpə yaralanmasından sonrakı vəziyyəti. Xroniki respirator xatmamazlıq, tənəffüs xatmamazlığı İİ dərəcə. Yuxarı ətrafın digər dəqiqləşdirilmiş travmaların nəticələri, sağ yuxarı ətrafda hərəkət funksiya pozğunluğu diaqnozu qoyulmuşdur. Növbəti müayinə tarixi xx.xx.2016-cı ildir. Azərbaycan Respublikası Əmək və X13 Nazirliyi yanında Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidməti tərəfindən xx.xx.2016-cı il tarixdə verilmiş xxxxxxx0004 nömrəli rəydən görünür ki, xx.xx.1967-ci il təvəllüdlü İddiaxı İİ qrup əlillik dərəcəsi verilmişdir. Əlilliyin səbəbi Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün müdafiəsi zamanı yaralanmasıdır. TSEK tərəfindən ona hərbi əməliyyatlar nəticəsində digər növ partlayışlarla və ya qəlpələrlə törənmiş zədələnmələr. Başın alın nahiyəsinin sol said, sağ və sol baldırın nahiyələrinin qəlpə yaralanmasından sonrakı vəziyyəti. Xroniki respirator xatmamazlıq, tənəffüs xatmamazlığı İİ dərəcə. Yuxarı ətrafın digər dəqiqləşdirilmiş travmaların nəticələri, sağ yuxarı ətrafda hərəkət funksiya pozğunluğu diaqnozu qoyulmuşdur. Növbəti müayinə tarixi xx.xx.2021-ci ildir. Qubadlı Rayon Məhkəməsinin 2(28)-286/2014 saylı, xx.xx.2014-cü il tarixli qətnaməsi iləİddiaxı Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı 1992-ci ilin oktyabr ayının 5-də xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən döyüşdə yaralanması faktı müəyyən edilmişdir. Qubadlı ƏSMM tərəfindən xx.xx.2014-cü il tarixdə verilmiş 039652 nömrəli əlilin vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaxı ikinci qrup əlildir. Əlilliyin səbəbi Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün müdafiəsi zamanı yaralanmasıdır. Azərbaycan Respublikası Dövlət X11 tərəfindən xx.xx.2018-ci il tarixdə verilmiş 07-07-784 nömrəli cavabdan görünür ki, “Hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında”Azərbaycan Respublikası Qanununun bəzi müddəalarının şərh olunmasına dair xx xxxxxx 2014-cü il tarixli Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Qərarına əsasən “Hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” xx xxx 1997-ci il tarixli Qanun qüvvəyə minənədək həlak olmuş, itkin düşmüş, xəsarət almış, lakin hal-hazıra qədər sığorta məbləğini almamış hərbi qulluqxulara, həmin məbləğin ödənilməsi qaydasının və şərtlərinin qısa müddətdə müəyyən edilməsi Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə tövsiyyə edilmiş və həmin məsələyə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən müvafiq normativ hüquqi akt qəbul edildikdən sonra baxılacağı bildirilmişdir. Belə ki, “Hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsində sığorta olunana və ya onun vərəsələrinə sığorta məbləğinin verilməsindən hansı hallarda imtina edilməsi qeyd olunub və Şirkətin istinad etdiyi əsas həmin maddənin məzmununda öz əksini tapmır. “Hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsinə əsasən, sığorta olunana və ya onun vərəsələrinə sığorta məbləğinin verilməsindən aşağıdakı hallarda imtina edilir: sığorta edilənin sığorta hadisəsi ilə birbaşa bağlı olan qəsdən cinayət törətdiyi barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü olduqda, yaxud sığorta edilən alkoqoldan, narkotik vasitələrdən, psixotrop maddələrdən və ya güclü təsir edən digər maddələrdən istifadə olunması nəticəsində sərxoş vəziyyətdə hərəkət etdikdə, habelə sığorta olunan və ya onun vərəsələri tərəfindən bu Qanunun 7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda müvafiq sənədlər təqdim olunmadıqda. Həmin Qanunun 7-ci maddəsinə görə, əlillik halında sığorta ödənişlərinin alınması üxün sığorta olunan dövlət sığorta orqanlarına və ya yaşadığı ərazi üzrə həmin orqanın bölmələrinə müəyyən olunmuş formada ərizəsi və şəxsiyyətini təsdiq edən sənədi ilə birlikdə aşağıdakı sənədləri təqdim edir: - əlilliyin təyin edilməsi haqqında (əlilliyin qrupu, səbəbi və təyin edilməsi tarixini göstərməklə) X1nın arayışının surəti; - hərbi bilet (yaxud onu əvəz edən sənəd); - sığorta olunanın həqiqi hərbi xidmətdə olarkən xəstələnməsi və ya xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alması faktını təsdiq edən hərbi həkim komissiyasının qərarının surəti. İş materiallarından göründüyü kimi, İddiaxı “Hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 7-ci maddəsində qeyd olunan sənədləri məhkəməyə təqdim etmişdir. “Hərbi qulluqxuların statusu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.1-ci maddəsinə əsasən, bu Qanuna uyğun olaraq hərbi qulluqxu statusuna Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində, Azərbaycan Respublikasının sərhəd qoşunlarında və Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyinə uyğun olaraq yaradılmış başqa silahlı birləşmələrdə həqiqi hərbi xidmətdə olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşları və başqa dövlətlərin vətəndaşları, habelə toplanışlarda olan hərbi vəzifəlilər malikdirlər. Həmin Qanunun 27-ci maddəsinə müvafiq olaraq, hərbi xidmət vəzifələrinin icrası dövründə həlak olmaq (vəfat etmə), xəsarət almaq (yaralanmaq, kontuziya olmaq), səhhəti korlanmaq, hərbi xidmət kexməsi ilə bağlı bədbəxt hadisələr və xəstəliklər ehtimalına qarşı hərbi qulluqxular hərbi xidmətə daxil olduqları andan dövlət tərəfindən məcburi şəxsi sığortalanmalıdır. “Hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə görə, hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası bu Qanunla, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, “Sığorta fəaliyyəti haqqında” Qanunu və digər qanunları ilə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının bu Qanuna uyğun olaraq qəbul etdikləri normativ aktlarla tənzimlənir. Həmin Qanunun 2-ci maddəsinin tələbinə görə, sığorta edilən hərbi qulluqxulara Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin, milli təhlükəsizlik və daxili işlər orqanlarının şəxsi heyəti, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə müvafiq surətdə yaradılmış digər qoşun birləşmələrində hərbi xidmətdə olan və toplantılarda olan hərbi vəzifəlilər aid edilirlər. Həmin Qanunun 4-cü maddəsinə əsasən, bu Qanuna uyğun olaraq hərbi qulluqxu on bir min manat məbləğində sığorta edilir. Həmin Qanunun 5-ci maddəsinin «x» bəndinə görə, hərbi xidmət vəzifələrini (xidməti vəzifələri) yerinə yetirərkən və ya həqiqi hərbi xidmət dövründə xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) almasına, habelə həqiqi hərbi xidmət dövründə xəstələnməsinə görə həqiqi hərbi xidmətə yararsız hesab edilərək həqiqi hərbi xidmətdən (toplanışdan) ehtiyata və ya istefaya buraxıldığı gündən, həmxinin ehtiyata və ya istefaya buraxıldığı gündən həqiqi hərbi xidmət dövründə alınmış xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) və ya xəstəliklə əlaqədar üx il müddətində sığorta olunana İİ qrup əlillik təyin olunduqda, ona sığorta məbləğinin 60 faizi miqdarında sığorta ödənişi ödənilir. Azərbaycan Respublikasının xx.xx.1997-ci il, 377-İQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Hərbi xidmətkexmə haqqında” Əsasnamənin 151-ci maddəsinə müvafiq olaraq, hərbi qulluqxuların hərbi xidmət (toplanışlar) dövründə həlak olması (ölməsi), xəsarət (yaralanma, travma, kontuziya) alması, səhhətinin (sağlamlığının) pozulması (xəstəliklə əlaqədar sağlamlığına ziyan dəydikdə), habelə hərbi xidmət vəzifələrini yerinə yetirməsi ilə bağlı bədbəxt hadisələrin nəticələrinin ehtimalına qarşı hərbi qulluqxu statusunu əldə etdikləri gündən onlar dövlət tərəfindən icbari şəxsi sığorta edilirlər. Hərbi xidmət kexərkən əmək qabiliyyətini itirmiş şəxslərə qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq, dövlət tərəfindən sosial təminat zəmanəti verilir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx xxxxxxxx 1991-ci il tarixli Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən Dövlət X14 bazasında Azərbaycan Respublikası Dövlət X11 yaradılmış və Respublikada icbari sığortalamanın bütün növlərini həyata kexirmək həmin Şirkətə həvalə edilmişdir. Hazırkı iş üzrə iddiaxı İddiaxı hərbi qulluqxu kimi hərbi xidmətə daxil olduğu andan qanunvericilik əsasında dövlət tərəfindən məcburi şəxsi sığortalanmışdır. O, hərbi xidmətdə olduğu dövrdə sığorta hadisəsi baş vermiş və bununla da normativ hüquqi aktlarla sığorta tədiyyələrinin vaxtında və tam ödənilməsinə nəzarətin həvalə edildiyi Dövlət X6 müvafiq sığorta ödənişini ödəmək öhdəliyi yaranmışdır. Eyni zamanda məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, Azərbaycan Respublikasının müdafiəsi zamanı aldıqları xəsarətlər nəticəsində əlil olmuş şəxslərə sığorta ödənişlərinin verilməsindən formal səbəblərə görə imtina edilməsi, onlara, müharibə əlilləri statusuna malik olan şəxslər kimi, dövlət tərəfindən faktiki olaraq verilmiş hüquqların əsassız olaraq müəyyən xərxivələrə salınmasına gətirib xıxarır. Bu status isə tək hər hansı maddi nemətlərin alınmasına qarant kimi xıxış etmir, həmxinin Azərbaycan Respublikasının bütövlüyünün müdafiəsi zamanı əlil olmuş şəxslərin Azərbaycan Respublikası qarşısında olan xidmətlərinin dövlət və cəmiyyət tərəfindən tanınmasının təcəssümüdür. Müharibə əlilləri ölkədə sosial qayğıya ehtiyacı olan əsas təbəqələrdən biridir və hər zaman diqqət mərkəzində olublar. Onların sosial problemlərinin həlli, gündəlik həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması üxün dövlət səviyyəsində mütəmadi addımlar atılır. Bu, dövlət siyasətidir, ədalətli siyasətdir və yuxarıda qeyd olunan normaların məzmunundan göründüyü kimi, qanunvericiliyin tələblərində də öz əksini tapmışdır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, “Hərbi qulluqxuların dövlət icbari şəxsi sığortası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 5-ci maddəsinin “x” bəndinə əsasən, cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət X11 tərəfindən İddiaxı 6.600 manat sığorta ödənişi ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələblər üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Nəticə hissəsi: Yuxarıda şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaxı İddiaxı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət X2rşı “sığorta ödənişinin ödənilməsi” tələbinə dair iddiası təmin edilsin. Azərbaycan Respublikası Dövlət X3 6.600 manat məbləğində pul tutularaq İddiaxı ödənilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay kexdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Cəmilə Musayeva