Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(010)-2879/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-2879/2020 17.08.2020 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Suraxanı Rayon Məhkəməsinin hakimi Rzayeva Nərminə Cahangir qızının sədrliyi ilə, Məhkəmə iclas katibi İmanov Rəşadət Rəvayət oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı, Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı sabit pul məbləğində aliment tələbinə dair mülki işə Bakı şəhərində məhkəmənin inzibati binasında xx xxxxxx 2020-ci il tarixdə acıq məhkəmə iclasında baxaraq, M ÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı sabit pul məbləğində aliment tələbinə dair məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh X2 üçün heç olmasa hər ay 170 manat, qızı X1 üçün 170 manatdan az olmamaq şərti ilə cəmi 340 manat aliment tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, 2006-cı ildən nikah yaşı az olduğuna görə qeyri-rəsmi nikahda olduğu Cavabdeh ilə nikahını xx xxxxxx 2010-cı ildə rəsmiləşdirmişdir. Nikahları Suraxanı rayon qeydiyyat şöbəsində 542735 saylı nikah haqqında şəhadətnamə ilə qeyd alınmışdır. Onların birgə nikahlarından xx xxx 2007-ci il təvəllüdlü X10 və xx xxxxxx 2009-cu il təvəllüdlü X8 dünyaya gəlmişdir. Övladları onun himayəsindədir və hazırki bazar iqtisadiyyatı dövründə hamıya məlumdur ki, bir uşağı yeməklə və geyimlə təmin etmək həddindən artıq çətindir. O, övladlarını saxlaya bilmir, maddi cəhətdən çətinlik çəkir, Cavabdeh valideyn borcunu yerinə yetirmək istəmir, uşaqlarının saxlanması üçün heç bir maddi yardım göstərmir. Ona görə də Cavabdeh oğlu X2 üçün heç olmasa hər ay 170 manat, qızı X1 üçün 170 manatdan az olmamaq şərti ilə cəmi 3xx xxxxx 2020-ci ilin yanvar ayından başlayaraq aliment tutulması zəruridir. Cavabdeh X2 üçün heç olmasa hər ay 170 manat, qızı X1 üçün 170 manatdan az olmamaq şərti ilə cəmi 340 manat aliment tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. İddia ərizəsi icraata qəbul edilərək, qanunamüvafiq prosessual hərəkətlər edilmiş, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri müəyyən edilmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı iddia ərizəsinin müdafiə edərək, öz izahatında onun cavabdehlə olan münasibətdə çox ciddi probləmlərin olmadığını lakin cavabdehin öz uşaqlarına laqeyd münasibəti onu alimentlə bağlı məhkəməyə müraciət etməyə məcbur etməyini göstərmişdir. Belə ki, cavabdeh uşaqlarının təhsili, maddi tələbatlarını qarşılamır. Onun özü satıcı işləyir və bir çox hissəsini özü və qaynanası qarşılayır. Uşaqlarla davranış və rəftarı çox yaxşı deyil və bu səbəblərdən də iddianın təmin olunmasını xahiş edir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh öz izahatında iddianı tam qəbul etmədiyini, o, iddiaçı ilə tam olaraq razı olmadığını qeyd edərək, belə ki, indiyə kimi işlədiyini və evinə maddi yardım etdiyini bildirmişdir, lakin son zamanlar pandemiya ilə əlaqədar olaraq, maddi durumunun çox yaxşı olmadığını bununla belə evinə və ailəsinə maddi yardım göstərmədiyini bildirmişdir. Uşaqlarla bağlı yardım edilməməsini onların tənbəllik, evdə fiziki işlə məşğul olmadıqları ilə izah etmişdir. Son olaraq alimentin ödənməsinə etiraz etmədiyini, lakinbunun gələcək münasibətləri üçün təsir edəcəyini bildirmişdir. Məhkəmə iddiaçının və cavabdehin izahatlarını və çıxışlarını dinləyib və məhkəməyə təqdim edilmiş sənədlərə obyektiv hüquqi qiymət verib aşağıdakılara görə iddianı əsaslı hesab edir. İş materiallarına əlavə edilmiş Bakı şəhəri Suraxanı rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş AZ-İ seriyalı 542735 nömrəli xx xxxxxx 2010-cu il nikahının bağlanması haqqında şəhadətnaməyə əsasən Cavabdeh və X9 nikahlarını xx xxxxxx 2010-cu il tarixdə bağlanmış, bu barədə nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında xx xxxxxx 2010-cu il tarixdə 108 sayla qeyd edilmişdir. Nikah ləğv olunduqdan sonra ərin soyadı Əfəndiyev, arvadın isə Əfəndiyeva kimi qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan Suraxanı rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş, AZ-İİ seriyalı 021707 nömrəli, xx.xx.2007-ci il tarixli doğum haqqında şəhadətnamənin notarial qaydada təsdiq olunmuş sürətindən görünür ki, X11 xx.xx.2007-ci il tarixdə anadan olmuşdur. Bu barədə doğum haqqında akt qeydləri kitabında xx xxxxxxx 2007-ci il tarixdə 2549 sayla qeyd edilmişdir. Ata qrafasında Cavabdeh, ana qrafasında X9 qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan Suraxanı rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş, AZ-İİ seriyalı 382251 nömrəli, xx.xx.2010-cu il tarixli doğum haqqında şəhadətnamənin notarial qaydada təsdiq olunmuş sürətindən görünür ki, X8 xx.xx.2009-cu il tarixdə anadan olmuşdur. Bu barədə doğum haqqında akt qeydləri kitabında xx xxxxxx 2010-cu il tarixdə 102 sayla qeyd edilmişdir. Ata qrafasında Cavabdeh, ana qrafasında X9 qeyd edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 34-cü maddəsinin İV bəndinə əsasən ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ həm də borcudur. X3 Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiyasının 3-cü maddəsinə əsasən uşaqlar barəsində bütün tədbirlərdə əsas diqqət uşaq mənafelərinin daha yaxşı təmin edilməsinə yönəldilir, istər bu tədbirlər sosial təminat məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr tərəfindən görülsün, istərsə də məhkəmələr, inzibati və ya qanunvericilik orqanları tərəfindən. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 5-ci maddəsinə görə dövlət orqanları, bütün fiziki və hüquqi şəxslər öz fəaliyyətində uşaqların mənafelərini üstün tutmalı, onların hüquqlarının təmin olunmasına şərait yaratmalıdırlar. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 5-ci maddəsinə əsasən dövlət orqanları, bütün fiziki və hüquqi şəxslər öz fəaliyyətində uşaqların mənafelərini üstün tutmalı, onların hüquqlarının təmin olunmasına şərait yaratmalıdırlar «Uşaq hüquqları haqqında» qanunun 13-cü maddəsində aidiyyəti orqan və təşkilatların üzərinə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququnu təmin edən qərarlar vermək öhdəliyi qoyur. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 19-cu maddəsinə görə valideynlərin uşağın tərbiyəsində bərabər hüquq və vəzifələri vardır. Onlar uşağı sağlam böyütməli, ümumbəşəri və milli dəyərlər əsasında tərbiyə etməli, müstəqil həyata hazırlamalıdırlar. Uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifələridir. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 56.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 75.4-cü maddəsinə əsasən valideynlər uşaqları saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Həmin Məcəlləsinin 78-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Tərəflərdən hər biri ilə uşaq qalıbsa, bir valideyndən az təminatlı digər valideynin xeyrinə hər ay tutulan alimentin miqdarı bu Məcəllənin 78.2-ci maddəsinə uyğun olaraq məhkəmə tərəfindən sabit pul məbləğində müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 99-cu maddəsinə əsasən ailə üzvləri arasında aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, aliment məhkəmə qətnaməsinə əsasən tutulur. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, hər bir valideyn övladını saxlamağa, onun maddi və mənəvi tələbatının ödənilməsini təmin etməyə borcludur. Hər hansı bir valideyn övladının saxlanmasından yayındıqda və ya saxlamaqdan, maddi tələbatının ödənilməsindən imtina etdikdə onun valideynlik borcunun yerinə yetirilməsi üçün məcburi qaydada aliment alına bilər. Bu zaman ilk növbədə həmin valideynin aylıq qazancının olub-olmaması aydınlaşdırılmalı, əgər hər hansı bir aylıq qazancı yoxdursa və ya şəxsin qazancı uşaqların saxlanılması üçün yetərli hesab olunmazsa, onda ondan sabit məbləğdə aliment alınmalıdır. Alimentin miqdarı uşağın maddi tələbatının ödənilməsinin minimum həddində müəyyən edilir ki, uşağın saxlanılmasının yaşayışı minimum həddə təmin edilsin. Uşağın saxlanılması üçün yaşayış minimumdan az olmayaraq, daha yüksək həddə də alimentin tutulması istisna edilmir. “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 8-2/2016 saylı, xx xxxx 2016-cı il qərarının 8.2-ci bəndinə görə uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır (“Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsi). Nikahın pozulması ilə əlaqədar uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminatın aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas verir. Məhkəmə uşağın qayğısına qalmaq, uşağını saxlamaq hər bir valideynin həm qanunla müəyyən olunmuş vəzifəsi, həm də mənəvi borcu olmasını təyin olunmuş alimentin uşağın maksimum dərəcədə cəmiyyətdə normal inkişafına, o cümlədən normal, yəni, qida rassionlarına uyğun şəkildə qidalanması, fiziki cəhətdən inkişafına, tərbiyyəsinə, təhsilinə, müalicəsinə və sair xidmət etməsinə,hər bir uşağın Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat hüququ olmasını, uşağın azyaşlı olmaqla gündəlik tələbatının artmasını və uşaqlar üçün yaşayış minimumu, qanunvericiliyin göstərilən müddəalarına rəhbər tutaraq məhkəmə iddianın təmin edilərək, Cavabdeh xx xxx 2007-ci il təvəllüdlü X6 və xx xxxxxx 2009-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün sabit pul məbləğdə aliment qət edilməsini məqsədəmüvafiq hesab edir. Tutulacaq sabit pul məbləğinin miqdarına münasibətdə isə tərəflərin qarşılıqlı mövqeyini, qanunvericiliyin tələblərini nəzərə almaqla məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən hər ay hər uşaq üçün 170 (bir yüz yetmiş) manat olmaqla, cəmi 340 manat sabit pul məbləğində aliment tutulması ağlabatan məbləğ kimi qəbul edilə bilər. Yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, iddia tələbi təmin edilməli, Cavabdeh xx xxx 2007-ci il təvəllüdlü X6 və xx xxxxxx 2009-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay 170 (bir yüz yetmiş) manat olmaqla, cəmi 340 manat sabit pul məbləğində aliment İddiaçı xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsinə əsasən aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. İş materiallarından müəyyən olunur ki, İddiaçı aliment tutulması üçün ilkin müraciəti xx xxxx 2020-ci il tarixdə olduğundan məhkəmə hesab edir ki, məhz həmin tarixdən alimentin tutulması hesablanmalıdır. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəməyə verilən iddia ərizələrindən iddia qiyməti 500 manatdan çox olduqda 30 manat məbləğində dövlət rüsumu tutulur. Bu Qanunun 9.1.2-ci maddəsinə əsasən, aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 112.1.3-cü maddəsinə əsasən, iddianın qiyməti, aliment alınması haqqındakı iddialarda – bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 119.2-ci maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Belə olan halda, iddiaçı dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edildiyinə, məbləğlər arasında fərq nəzərə alınmaqla 1 illik ödəmənin məcmusu 500 manatdan çox olduğuna və iddia təmin olunduğuna görə məhkəmə hesab edir ki, 30 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə keçirilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT E T D İ: İddia təmin edilsin. Birgə nikahdan anadan olmuş xx xxx 2007-ci il təvəllüdlü X6 və xx xxxxxx 2009-cu il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün xx xxxx 2020-ci il tarixdən hesablanaraq hər ay hər uşaq üçün 170 manat olmaqla, cəmi 340 manat aliment Cavabdeh tutularaq İddiaçı xeyrinə tutulsun. Qətnamə aliment hissəsində dərhal icra edilsin. Cavabdeh 30 (otuz) manat dövlət rüsumu alınaraq dövlət büdcəsinə verilsin. Qətnamənin surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Suraxanı rayon məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Nərminə Rzayeva