Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Astara rayonu İş № 2(018)-316/2024 12.03.2024 ASTARA RAYON MƏHKƏMƏSİ Astara Rayon Məhkəməsinin hakimi İbrahimov Zamin Vəliyəddin oğlunun sədrliyi, hakim köməkçisi X8 oğlunun katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment tələbinə” dair iddiası üzrə mülki işə Astara Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı 24 yanvar 2024-cü il tarixində iddia ərizəsi ilə Astara Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, 23 dekabr 2016-cı il təvəllüdlü X4 və 23 dekabr 2017-ci il təvəllüdlü X1 üçün Cavabdeh uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay hər uşaq üçün 235 (iki yüz yetmiş beş) manat olmaqla, ümumilikdə iki uşağa görə 470 (dörd yüz yetmiş) manat sabit pul məbləğində alimentin alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə 2016-cı il fevral ayında faktiki nikah münasibətinə girməklə ailə həyatı qurmuşdur. Faktiki nikahlarından 23 dekabr 2016-cı il təvəllüdlü X4 və 23 dekabr 2017-ci il təvəllüdlü X3 adlı uşaqları olmuşdur. Cavabdehlə aralarında rəsmi nikah olmadığı üçün uşaqların atalığı müəyyən edilərək doğum haqqında şəhadətnamə verilmişdir. Hazırda cavabdehlə ayrı yaşayırlar. Azyaşlı uşaqları onun himayəsində böyüyür. Cavabdeh uşaqları ilə maraqlanmır, uşaqların saxlanması üçün heç bir maddi köməklik göstərmir. Odur ki, cavabdehdən azyaşlı uşaqları - 23 dekabr 2016-cı il təvəllüdlü X4 və 23 dekabr 2017-ci il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay hər uşaq üçün 235 (iki yüz yetmiş beş) manat olmaqla, ümumilikdə iki uşağa görə 470 (dörd yüz yetmiş) manat sabit məbləğində aliment, eyni zamanda mediasiya müraciəti üçün ödədiyi 55 manat rüsumunu tutulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. İddiaçı məhkəməyə teleqramla müraciət edərək üzürlü səbəbdən məhkəmə iclasında iştirak edə bilməyəcəyini, məhkəmə iclasını onun iştirakı olmadan keçirib iddianın təmin olunması barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə baxışı iclasında iştirak edən Cavabdeh məhkəmə iclasında iddianı qismən qəbul edərək izahatında göstərdi ki, İddiaçı ilə 2016-cı ilin fevral ayında faktiki nikah münasibətinə girməklə ailə qurmuşdur. Faktiki nikahlarından 23 dekabr 2016-cı il təvəllüdlü X4 və 23 dekabr 2017-ci il təvəllüdlü X3 adlı uşaqları olmuşdur. Artıq bir müddətdir ki, ayrı yaşayırlar. Azyaşlı uşağına köməklik edə bilməməsinin səbəbi heç bir yerdə işləməməsidir. Hazırda maddi çətinliyi olduğu üçün iddiaçının tələb etdiyi alimenti ödəyə bilməyəcəkdir. Qeyd olunanların nəzərə alınmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə Cavabdeh izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq belə hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıda qeyd olunanlarla əsaslandırır. İddiaçı cavabdehə qarş tələblərini aşağıdakı sənədlərlə əsaslandırmışdır: 1.Şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən və yaşayış yeri barədə arayışdan görünür ki, İddiaçı Astara rayonun, Şiyəkəran kəndində qeydiyyatda olmaqla həmin ünvanda yaşayır.
2. Doğum haqqında şəhadətnamələrin təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, Cavabdeh ilə İddiaçı faktiki nikahlarından 23 dekabr 2016-cı il təvəllüdlü X4 və 23 dekabr 2017-ci il təvəllüdlü X3 adlı iki uşaqları dünyaya gəlmişdir.
3. “İlkin mediasiya sessiyasında iştirak edilməməsi barədə” ayarışdan görünür ki, 12 dekabr 2023-cü il tarixində, saat 10:00-da keçirilməli olan ilkin mediasiya sessiyasında İddiaçı nümayəndəsi iştirak etmişdir. İddiaçı 55 (əlli beş) manat məbləğində mediasiyaya dair xərci ödəmişdir. Beləliklə, məhkəmə baxış iclasında iş materiallarına əsasən müəyyən olundu ki, tərəflərin iki uşaqları var. Hal-hazırda azyaşlı uşaqlar iddiaçının yanında qalır. İddiaçı həmin uşaqların yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay hər uşaq üçün 235 (iki yüz yetmiş beş) manat olmaqla, ümumilikdə iki uşağa görə 470 (dörd yüz yetmiş) manat sabit pul məbləğində aliment tələb edir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin aylıq stabil gəliri olmadığı üçün ondan iddiaçının xeyrinə sabit pul məbləğində aliment tutulmalıdır. Aliment tələb üzrə tətbiq edilən maddi hüquq normaları:
1. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur.
2. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 34-cü maddəsinə müvafiq olaraq ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur.
3. “Uşaq hüquqları haqqında” Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 12 noyabr 1989-cu il tarixli Konvensiyasının 3-cü maddəsinə əsasən uşaqlar barəsində bütün tədbirlərdə əsas diqqət uşaq mənafelərinin daha yaxşı təmin edilməsinə yönəldilir, istər bu tədbirlər sosial təminat məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr tərəfindən görülsün, istərsə də məhkəmələr, inzibati və ya qanunvericilik orqanları tərəfindən edilsin.
4. Həmin Konvensiyanın 27-ci maddəsinə əsasən hər bir uşaq özünün fiziki, əqli, mənəvi, əxlaqi və sosial inkişafı ücün lazımi həyat səviyyəsi hüququna malikdir. Lazımi həyat səviyyəsinin təmin edilməsi ücün əsas məsuliyyəti valideynlər daşıyırlar.
5. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinin tələbinə görə valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar.
6. Qeyd olunan Məcəllənin 75.4-cü maddəsinin tələbinə görə isə valideynlər uşaqların saxlanmasından imtina etdikdə həmin vəsait valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Cavabdeh uşaqları saxlamadığından uşaqların saxlanmaları üçün ondan aliment tutulmalıdır.
7. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər.
8. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 78.2-ci maddəsinə əsasən sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Məhkəmə uşağın saxlanması ilə bağlı gündəlik qayğıların iddiaçının üzərinə düşməsini onun diqqətəlayiq mənafeyi kimi nəzərə alır və qeyd edir ki, alimentin miqdarının hər ay hər uşaq üçün 160 manat olmaqla ümumilikdə iki uşağa görə 320 manat məbləğində müəyyən edilməsi qanunvericiliyin tələbinə uyğundur. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsinə əsasən hər uşağın yaşamaq, normal şəraitdə fiziki, əqli və mənəvi cəhətdən inkişaf etmək hüququ vardır. Dövlət bu şəraiti təmin edən iqtisadi, sosial hüquq və digər tədbirlər görməyi sağlam və təhlükəsiz mühit yaratmağı öz öhdəsinə götürür. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 19-cu maddəsinə əsasən uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi təlabatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifəsidir. Məhkəmə hesab edir ki, tərəflərin maddi vəziyyəti, diqqətəlayiq maraqları, Azərbaycan Respublikası üzrə uşaqlar üçün yaşayış minimumunun məbləği nəzərə alınmaqla uşağın mənafeyinə cavabdehdən hər ay hər uşaq üçün 160 manat olmaqla ümumilikdə iki uşağa görə 320 manat məbləğində alimentin tutulması hazırki işin faktiki hallarına və sadalanan hüquq normalarının tələblərinə uyğun olmaqla əsaslı və ədalətlidir. Əks halda, hazırki işdə xeyrinə aliment tutulan uşaqların maraqları əhəmiyyətli dərəcədə pozulmuş olar. Məhkəmə qeyd edir ki, Ailə Məcəlləsinin aliment öhdəlikləri ilə bağlı normalarında bilavasitə “Yaşayış minumumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa istinad olunmasa da, “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsində deyilir ki, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat hüququ vardır. Uşağın minimum dolanacaq xərcləri isə “Yaşayış minumumu haqqında” Qanunla müəyyən edilmişdir. Bu baxımdan yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların saxlanması üçün aliment tutularkən həmin qanunun tələbləri nəzərə alınmalıdır. Azərbaycan Respublikası “Mediasiya haqqında” Qanunun 36.5-ci maddəsinə əsasən “Mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müqavilə”də və mediasiyaya dair qeyd-şərtdə başqa şərt nəzərdə tutulmayıbsa, həmçinin ilkin mediasiya sessiyasında tərəfin üzrsüz səbəbdən iştirak etməməsi halında digər tərəfin bütün mediasiya xərclərini ödədiyi hallar istisna olmaqla, mediasiyaya çəkilən xərclər tərəflər arasında bərabər şəkildə bölüşdürülür. Mediasiyaya dair qeyd-şərtə və ya “mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müqavilə”nin şərtlərinə zidd olaraq mediasiyada, həmçinin ilkin mediasiya sessiyasında üzrsüz səbəbdən iştirak etməyən tərəf mediasiya ilə bağlı digər tərəfin çəkdiyi bütün mediasiya xərclərini ona ödəməlidir. İş materiallarından müəyyən olundu ki, 12 dekabr 2023-cü il tarixində saat 10:00-da keçirilməli olan ilkin mediasiya sessiyasında İddiaçı nümayəndəsi iştirak etmişdir. İddiaçı 55 (əlli beş) manat məbləğində mediasiyaya dair xərci ödəmişdir. Ona görə də, 55 (əlli beş) manat məbləğində olan mediasiyaya dair xərcini cavabdehdən alınaraq iddiaçıya verilməlidir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsinə əsasən aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. İddiaçı aliment tutulması üçün 24 yanvar 2024-cü il tarixində məhkəməyə müraciət etdiyindən aliment həmin tarixdən başlayaraq tutulmalıdır. İddiaçı aliment tələbinə görə dövlət rüsumunu ödəməkdən azaddır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.2-ci maddəsinə və “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun 9.4-cü maddəsinə görə iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. İddianın cavabdehdən hər ay hər uşaq üçün 160 manat olmaqla ümumilikdə iki uşağa görə 320 manat miqdarında tutulması ilə bağlı hissəsi təmin olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 112.1.3-cü maddəsinə görə aliment alınması haqqında iddialarda iddianın qiyməti bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə məyyən edilir. Məhkəmə qətnaməsi ilə hər ay hər uşaq üçün 160 manat olmaqla ümumilikdə iki uşağa görə 320 manat məbləğində alimentin tutulması nəzərə alınmaqla bir il ərzində ödəmələrin məcmusu 3840 (üç min səkkiz yüz qırx) manat təşkil edir. Göründüyü kimi, aliment tələbi barədə iddianın qiyməti iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq da 1000 manatdan çoxdur. “Dövlət rüsumu haqqında” Qanunun 8.1.2-ci maddəsinə görə belə halda ödənilməsi müəyyən olunmuş rüsumun məbləği 58,40 (əlli səkkiz manat, qırx qəpik) manat qəpik təşkil edir. Odur ki, 58,40 (əlli səkkiz manat, qırx qəpik) manat məbləğindəki pul cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrinin göstərişini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏT ETDİ:
1. İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment tələbinə” dair iddiası qismən təmin edilsin.
2. 23 dekabr 2016-cı il təvəllüdlü X4 və 23 dekabr 2017-ci il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün 24 yanvar 2024-cü il tarixindən başlayaraq Cavabdeh hər ay hər uşaq üçün 160 (yüz altmış) manat olmaqla ümumilikdə iki uşağa görə 320 (üç yüz iyirmi) manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq İddiaçı verilsin.
3. İddia qalan hissədə təmin olunmasın.
4. İddiaçı aliment tələbi barədə iddia ərizəsinin verilməsinə görə dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunduğundan həmin iddia ərizəsinin verilməsinə görə ödənilməsi müəyyən edilmiş 58,40 (əlli səkkiz manat, qırx qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. 5.İddiaçı tərəfindən ödənilən 55 (əlli beş) manat məbləğində olan mediasiyaya xərci Cavabdeh alınıb İddiaçı ödənilsin.
6. Qətnamə dərhal icra edilsin.
7. Qətnamə rəsmi qaydada verildikdən sonra 01 (bir) ay müddətində Astara Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 01 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim: Zamin İbrahimov