Bərdə Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(021)-1835/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № 2(021)-1835/2021 09.06.2021 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əhmədov Elsun Məzahir oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X3 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Cavabdeh İlqar oğluna qarşı «aliment tələbinə» dair iddiası üzrə mülki işə Bərdə Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı İlham qızı cavabdeh Mahmudov Fərid İlqar oğluna qarşı «aliment tələbinə» dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Cavabdeh 23 fevral 2011ci il təvəllüdlü Mahmudlu Məhəmməd Fərid oğlunun, 03 noyabr 2014-cü il təvəllüdlü Mahmudlu faiz Fərid oğlunun yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün hər ay hər uşağa görə 80 (səksən) manat olmaqla cəmi 160 (yüz altmış) manat məbləğində alimentin tutularaq onun xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı cavabdeh Mahmudov Fərid İlqar oğlu ilə 10 oktyabr 2009-cu oldə faktiki ailə həyatı qurmuş və 21 oktyabr 2011-ci ildə isə Cavabdehla nikahlarını rəsmi qeyd etdirmişlər. Cavabdehla birgə nikahlarından 23 fevral 2011ci il tarixdə oğlu Mahmudlu Məhəmməd Fərid oğlu, 03 noyabr 2014-cü ildə oğlu X5 adlı uşaqları anadan olmuşdur. Cavabdehla 21 oktyabr 2011-ci ildə Bərdə rayon Qeydiyyat Şöbəsində 677 nömrə ilə qeydə alınmış nikahları Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021)- 3316/2017 nömrəli qətnaməsi ilə pozulmuşdur. Cavabdehla nikahın pozulması haqqında qətnamə ilə uşaqaları onun himayəsində saxlanılmışdır. O, nikahın pozulması haqqında iddia qaldırarkən cavabdehə qarşı aliment tələbi qoymamışdır. Güman etmişdir ki, oğlanları Məhəmməd və Faiq öz övladları olduğu üçün cavabdeh onlara maddi yardım göstərəcəkdir. Lakin cavabdeh Cavabdeh nikahları pozulduqdan sonra bu günə qədər yetkinlik yaşına çatmayan övladlarına nə maddi, nə də mənəvi yardım göstərməmişdir. Nikahları pzoulduqdan sonra hazıra qədər o, çətinliklə də olsa övladlarını saxlamışdır. Lakin hazırda övladları böyümüşdür, onların tələbatı artmışdır. Həmçinin hal-hazırda mövcud olan iqtisadi böhran şəraitində o, uşaqlara təkbaşına baxa bilmir, onları saxlamaq və tərbiyyə etmək üçün maddi kömək lazımdır,cavabdeh uşaqlara maddi köməklik göstərmdiyindən uşaqları dolandırmaq qayğısı onun üzərinə düşmüşdür. Maddi vəziyyəti ağırdır, uşaqları dolandırmağa gücü çatmır, ona görə də Cavabdeh yetkinlik yaşına çatmayan 23 fevral 2011ci il təvəllüdlü Mahmudlu Məhəmməd Fərid oğlunun, 03 noyabr 2014-cü il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay hər uşağa görə 80 manat olmaqla, cəmi 160 manat aliment tutulub ona verilməlidir. Cavabdeh Fərid Mahmudov fərdi işlə məşğul olur, onun qazancı (gəliri) qeyri müntəzəm və dəyişən olmaqla kifayət qədər yüksəkdir. İddiaçı məhkəməyə teleqram göndərərk, iddianı müdafiə etdiyini göstərərək, iddia tələbinin təmin olunmasını, işə iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh İlqar oğluna məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən olunmuş qaydada məlumat verilsə də, o, heç bir səbəb göstərmədən məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin üzürlü olmasına dair hər hansı sübut təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş üzrə təqdim olunmuş digər sübutları yoxlayaraq, iddia tələbinin dəlillərini nəzərə alaraq, işdə olan sübutları işin bütün faktiki hallarının tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmasına əsaslanmaqla hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə olunmuş AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Mustafayeva İlhamə İlham qızı 11 fevral 1988-ci il tarixdə anadan olumuşdur, Bərdə şəhəri, Gəncə küçəsi ev 38-də qeydiyyatdadır. Belə ki, iş materiallarına əlavə olunmuş AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh oğlu xx xxx 1988-ci tarixdə anadan olumuşdur, Bərdə şəhəri, Gəncə küçəsi ev 38-də qeydiyyatdadır. İş materiallarına əlavə olunmuş Bərdə rayon İcra hakimiyyəti Başçısının Bərdə şəhər İnzibati Ərazi dairəsi üzrə nümayəndliyi tərəfindən verilmiş 30 aprel 2021-ci il tarixli 2845 saylı arayışdan görünür ki, Mustafayeva X6 şəhəri, Gəncə küçəsi 38-li evdə yaşayaır. İş materiallarına əlavə olunmuş AZ İİ716528 nömrəli çıxarışdan müəyyən olunur ki, Mahmudov Fərid İlqar oğlu ilə İddiaçı arasında nikah 21 oktyabr 2011-ci ildə rəsmi qeyd edilmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş AZ-İ № 759473 saylı arayışdan görünür ki, tərəflərin birgə nikahlarından 23 fevral 2011-ci il təvəllüdlü X4 adlı uşaqları vardır. İş materiallarına əlavə olunmuş AZ-İİİ № 719136 saylı arayışdan görünür ki, tərəflərin birgə yayaşıy dövründə 03 noyabr 2014-cü il təvəllüdlü X5 adlı uşaqları vardır. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən olundu ki, İddiaçı ilə Cavabdeh 2011-ci il tarixdə rəsmi nikaha daxil olmaqla ailə qurmuşlar. Birgə nikahlarından 23 fevral 2011ci il təvəllüdlü Mahmudlu Məhəmməd Fərid oğlu, 03 noyabr 2014-cü il təvəllüdlü X5 adlı uşaqları anadan olmuşdur. Tərəflərin Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021)-3316/2017 nömrəli 18 sentyabr 2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə nikahları pozulmuşdur. Tərəflər ayrıldıqdan sonra uşaqlar anasının himayəsində qalmışdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 34-cü maddəsinin İV bəndinə əsasən ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunun 8-ci maddəsinə əsasən, hər bir uşağın yaşamaq, normal şəraitdə fiziki, əqli və mənəvi cəhətdən inkişaf etmək hüququ vardır. Dövlət bu şəraiti təmin edən iqtisadi, sosial-hüquqi və digər tədbirlər görməyi, sağlam və təhlükəsizlik mühit yaratmağı öz öhdəsinə götürür. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunun 13-cü maddəsinə əsasən, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minumum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. «Uşaq Hüquqları haqqında» Konvensiyanın müddəalarında qeyd olunur ki, yetkinlik yaşına çatmayanlarla bağlı məsələlər məhkəmə tərəfindən həll edilərkən ilk növbədə uşaqların layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsi təmin edilməlidir. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun 19-cu maddəsinə uyğun olaraq valideynlərin uşağın tərbiyəsində bərabər hüquq və vəzifələri vardır. Onlar uşağı sağlam böyütməli, ümumbəşəri və milli dəyərlər əsasında tərbiyə etməli, müstəqil həyata hazırlamalıdırlar. Uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifələridir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının «Uşaq Hüquqları haqqında» Konvensiyasının 3-cü maddəsinə əsasən uşaqlar barəsində bütün tədbirlərdə əsas diqqət uşaq mənafelərinin daha yaxşı təmin edilməsinə yönəldilir, istər bu tədbirlər sosial təminat məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr tərəfindən görülsün, istərsədə məhkəmələr, inzibati və ya qanunvericilik orqanları tərəfindən. Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancının (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alarsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanılması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. «Azərbaycan Respublikasında 2021-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən uşaqlar üçün 175 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, qanunvericiliyin sadalanan normalarının mənasına görə aliment institutunun təyinatı ilk növbədə uşaqların mənafelərinin təmin edilməsindən, uşaqların saxlanmasında könüllü iştirak etməyən valideynlərin onların saxlanmasına məcburi cəlb olunmasından ibarətdir. Ailə qanunvericiliyi alimentin tutulması zamanı tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini, diqqətəlayiq olan digər halları nəzərə alır, lakin bu zaman həlledici amil kimi uşağın əvvəlki təminat səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanmasını müəyyənləşdirir. Bununla yanaşı, hər il ölkə üzrə bir uşağın saxlanması üçün tələb olunan yaşayış minimumu müəyyən edilir və həmin məbləğ qanunla tənzimlənir. Azırbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 81.2-ci maddəsinə əsasən valideynlərin əlavə xərclərə cəlb olunması qaydasını məhkəmə müəyyən edir. Bu xərclərin miqdarı məhkəmə tərəfindən valideynlərin və uşaqların ailə və maddi vəziyyəti, eləcə də tərəflərin diqqətəlayiq olan digər maraqları nəzərə alınmaqla, hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində müəyyən olunur. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, iddia tələbində göstərilən pulun tutulması cavabdehin üzərinə icrası mümkün olmayan öhdəliyin qoyulması ilə nəticələnə bilər. Məhkəmə mülki prosessual qanunvericiliyinə müvafiq olaraq ədalət mühakiməsini çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirərək, həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradaraq, iş üzrə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra, sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq, məcmu halda hüquqi qiymət verilməli, əsas diqqət yetkinlik yaşına çatmamış uşağın mənafeyinə, uşağın maddi cəhətdən təmin olunmasına yönəlməli, Azərbaycan Respublikasında bir uşaq üçün yaşayış minimumunun 175 manat olmasını, uşaqları saxlamaq hər iki valideyinin vəzifəsi olmasını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh İlqar oğlundan 23 fevral 2011ci il təvəllüdlü Mahmudlu Məhəmməd Fərid oğlunun, 03 noyabr 2014-cü il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatana qədər hər ay bir uşağın saxlanılması üçün 80 (səksən) manat, cəmi 160 (yüz altmış) manat sabit pul məbləğində aliment İddiaçı qızının xeyrinə tutulmalıdır. Məhkəmə həmçinin uşaqlar üçün aliment tutulması ilə bağlı qeyd edir ki, həmin aliment 04 may 2021-ci il tarixdən, yəni məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 234.2.1-ci maddəsinə əsasən şəxsin saxlanılması üçün vəsaitlərin, o cümlədən alimentlərin alınması haqqında qətnamələr dərhal icra olunur. Müki Prosessual Məcəllənin 9.1, 9.3, 14.2, 88, 217.1, 218.1, 218.3 və 220.4-cü maddələrinə görə hər hansı mübahisənin qanuni və əsaslı həlli üçün məhkəmə baxışı zamanı məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq qiymət verməlidir. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən etməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. 23 fevral 2011-ci il təvəllüdlü Mahmudlu Məhəmməd Fərid oğlunun, 03 noyabr 2014-cü il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün, məhkəməyə müraciət edildiyi, yəni 04 may 2021-ci il tarixdən başlayaraq Cavabdeh İlqar oğlundan hər ay bir uşağa görə 80 (səksən) manat, cəmi 160 (yüz altmış) manat sabit pul məbləğində aliment iddiaçı Mustafayeva İlhamə İlham qızının xeyrinə tutulsun. Qətnamə dərhal icra edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bərdə Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.