Quba Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(027)-2525/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Quba şəhəri İş № 2(027)-2525/2025 20.10.2025 QUBA RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xəlilova Nigar Nemət qızının sədrliyi, Hacıyev Əmiraslan Arif oğlunun katibliyi, İddiaçı və cavabdeh Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel Ərəstun qızının iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızına qarşı aliment tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Quba şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq m ü ə y y ə n e t d i: I. İşin mahiyyəti: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel Ərəstun qızı ilə birgə nikahdan olan övladları 04 iyul 2014-cu il təvəllüdlü X2 və 19 may 2017-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşma çatanadək saxlanılması üçün cavabdehdən hər ay hər uşağa görə 250 (iki yüz əlli) manat olmaqla, cəmi 500 (beş yüz) manat məbləğində alimentin alınaraq ona ödənilməsi, mediasiyaya ödədiyi 60 (altmış) manat rüsumun cavabdehdən alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddiasını onunla əsaslandırmışdır ki, Quba Rayon Məhkəməsinin 2(027)- 124/2025 saylı, xx.xx.2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə, Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış nikah pozulmuş, birgə nikahdan olan övladları 04 iyul 2014-cu il təvəllüdlü X2 və 19 may 2017-ci il təvəllüdlü X3 onun himayəsinə verilməsi qət edilmişdir. Birgə nikahdan olan 04 iyul 2014-cu il təvəllüdlü X4 və 19 may 2017-ci il təvəllüdlü X1 üçün cavabdeh uşağa heç bir maddi yardım göstərmir. Maddi imkanı zəifdir. Artıq bir ildən çoxdur ki, uşaqlar onun himayəsindədir. Uşaqların saxlanılması hər iki valideynin vəzifəsidir. O, ilkin olaraq cavabdehlə aralarında olan mübahisənin məhkəmədən kənar qaydada həll edilməsi üçün mediasiyaya müraciət etmişdir. Cavabdeh ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmədiyindən, ona xx.xx.2025-ci il tarixli arayış verilmişdir. Ona görə də, birgə nikahdan olan 04 iyul 2014-cu il təvəllüdlü X2 və 19 may 2017- ci il təvəllüdlü X1 üçün Cavabdeh hər ay hər uşağa görə 250 (iki yüz əlli) manat olmaqla, cəmi 500 (beş yüz) manat məbləğində aliment tutularaq ona ödənilməlidir. Ona görə də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. O, qanunvericiliyin mediasiya prosesində iştirakla bağlı tələbinə riayət etmişəm və mediatorun müvafiq sənədini iddia ərizəsinə əlavə edir. Cavabdeh Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızı məhkəməyə iddia tələbinə etiraz ərizəsi ilə müraciət edərək, göstərmişdir ki, Quba Rayon Məhkəməsinin 2(027)-124/2025 saylı, xx.xx.2025-ci il tarixli qətnaməsindən apellyasiya şikayəti vermişdir. O, uşaqları ilə ünsiyyətdə olmaq üçün xx.xx.2024, xx.xx.2024 və xx.xx.2024-cü il tarixlərdə müvəqqəti təminat tədbiri ilə bağlı məhkəməyə müraciət etmiş, lakin, İddiaçı hər dəfə uşaqları ona qarşı dolduraraq uşaqları ilə ünsiyyətdə olmağının qarşısını almışdır. O, bir ana kimi uşaqları ilə görüşə bilmir. Onu evdən qovaraq uşaqlarını ona göstərmir. Dəfələrlə uşaqları ilə ünsiyyətdə olmaq və ya danışmaq üçün zəng etməyinə baxmayaraq buna şərait yaratmamışdır. O, atasının himayəsində yaşayır. Səhhətində nasazlıq olduğundan heç yerdə işləyə də bilmir. Calal Noruzbəyov onu bir ana kimi övladları ilə ünsiyyətdə olmağa imkan vermir, lakin ondan hər uşağa 250 manat olmaqla 500 manat aliment tələb edir. Lakin o, bir heç yerdə səhhətimlə bağlı işləyə bilmir. Lakin iddiaçı onun qızıllarını sataraq evinin önündə otaq düzəldib bərbərlik edir (VÖEN var). Bundan əlavə olaraq iddiaçı musiqiçilik edərək də əlavə qazanc əldə edir. Xəstəliyini, heç yerdə işləməməklə atasının himayəsində yaşamağını nəzərə alaraq alimenti ən aşağı həddə kəsilməsini xahiş edir. II. Tərəflərin mövqeləri: Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək, uşaqların onun himayəsində olduğunu, cavabdehin uşaqlarla maraqlanmadığını, maddi yardım etmədiyini bildirərək, iddiasının təmin olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında cavabdeh Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızı iddianı qəbul etməyərək, etirazda göstərdiklərini təsdiq edərək, verdiyi izahatında bildirmişdir ki, aliment ödəməyə razı deyil, xəstəliyi ilə əlaqədar heç yerdə işləyə bilmir, qazancı yoxdur. İİİ. İşin faktiki halları: İş materiallarında olan AZE №18862761 saylı Azərbaycan Respublikası vətəndaşınəın şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, X4 xx.xx.2014-cü il tarixdə doğulmuşdur. Atası İddiaçı, anası Cavabdehdır. İş materiallarında olan AZE №18862771 saylı Azərbaycan Respublikası vətəndaşınəın şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, X6 xx.xx.2017-ci il tarixdə doğulmuşdur. Atası İddiaçı, anası Cavabdehdır. İş materiallarında olan Quba Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 2(027)-124/2025 saylı qətnaməsindən görünür ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında 03 oktyabr 2013-cü il tarixində Quba rayonu İİ Nügədi icra nümayəndəliyində bağlanmış nikah pozulmuş, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş 04 iyul 2014-cu il təvəllüdlü X4 və 19 may 2017-ci il təvəllüdlü X3 ataları İddiaçı yanında qalmaları müəyyən edilmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli, MŞQ/MT/040/2025-00640 saylı ilkin mediasiya sessiyasında iştirak edilməməsi barədə arayışdan görünür ki, İddiaçı ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etdi və ilkin mediasiya sessiyasının keçirilməsi ilə bağlı 60 manat məbləğində mediasiyaya dair xərc ödədi. Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızı ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmədi. İV.Tətbiq edilən hüquq və Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iclasında həmçinin müəyyən olunmuşdur ki, tərəflər arasında uşaqların saxlanması üçün aliment ödənilməsi barədə heç bir saziş bağlanmamışdır. Məhkəmə, iddiaçının izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, işdəki sübutlara hüquqi qiymət verərək, hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 99-cu maddəsinə əsasən ailə üzvləri arasında aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda aliment tutulması barədə tərəflər məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.4-cü maddəsinin tələbinə görə valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda, uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri müntəzəm dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissəsi kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 78.2-ci maddəsinin tələbinə görə sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Azərbaysan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksasiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. “Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması sahəsində tədbirlərin davam etdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə minimum aylıq əməkhaqqının məbləği 2025-ci il yanvarın 1-dən 400 manat müəyyən edilmişdir. “Azərbaycan Respublikasında 2025-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunundan görünür ki, 2025-ci il üçün yaşayış minimumu ölkə üzrə uşaqlar üçün 246 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. “Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 20 dekabr 2024cü il tarixli qərarından görünür ki, Qərarın 8.4-1-ci bəndinə əsasən Ailə Məcəlləsinin 110.2ci maddəsinə əsasən alimentin indeksasiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. İstinad edilən maddənin tələbindən göründüyü kimi məhkəmələr sabit pul məbləğində aliment təyin edərkən onun miqdarını ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləğinin müvafiq misli həddində müəyyən etməlidirlər. Qərarın 8.4-2-ci bəndində əsasən, nəzərə alınmalıdır ki, Ailə Məcəlləsinin 110.1-ci maddəsinə əsasən bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada tutulan alimentin indeksasiyası ölkə üzrə müəyyən edilən minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq alimentin tutulmasını həyata keçirən təşkilatın müdiriyyəti (borclunun rəsmi iş yerinin olduğu halda işəgötürən, rəsmi iş yerinin olmadığı halda isə icra qurumunun rəhbəri) tərəfindən müəyyən edilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində sabit pul məbləğində tutulan alimentin konkret məbləğlə ifadə edildiyi hallarda, indeksasiya maraqlı tərəfin ərizəsi əsasında icraya nəzarət edən məhkəmə tərəfindən MPM-in 232-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada qərardadın qəbul edilməsi yolu ilə həyata keçirilməlidir. Qərardad qəbul edilərkən indeksasiyanın bu Qərarın 8.4-1-ci bəndində göstərilən qaydada aparılmalı olması, habelə qanunvericilikdə alimentin indeksasiyasının yeganə meyar kimi ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqı məbləğinin artımı ilə şərtləndirildiyi nəzərə alınmalıdır. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızının stabil aylıq qazancı (gəliri) müəyyən edilmədiyindən, uşaqların əvvəlki təminat səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması zərurəti nəzərə alınaraq, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş yetkinlik yaşına çatmayan uşaların saxlanması üçün aliment hər uşağa hər ay (hər il minimum əmək haqqının indeksasiyası nəzərə alınmaqla) ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının misli həddində sabit pul məbləğində tutulmalıdır. «Uşaq hüquqları haqqında» Konvensiyanın 5-ci maddəsinə əsasən dövlət orqanları, bütün fiziki və hüquqi şəxslər öz fəaliyyətində uşaqların mənafeyini üstün tutmalı, onların hüquqlarının təmin olunmasına şərait yaratmalıdırlar. «Uşaq hüquqları haqqında» Konvensiyanın 18-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən iştirakçı dövlətlər uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün hər iki valideynin ümumi və eyni məsuliyyət daşıması prinsipinin tanınmasını təmin etməkdən ötrü mümkün olan bütün səyləri göstərirlər. Uşağın tərbiyəsi və inkişafı üçün əsas məsuliyyəti valideynlər və ya müvafiq hallarda qanuni qəyyumlar daşıyırlar. Uşağın ən yaxşı mənafeyi onların əsas qayğı obyektidir. «Uşaq hüquqları haqqında» Konvensiyanın 27-ci maddəsinə əsasən hər bir uşaq özünün fiziki, əqli, mənəvi, əxlaqi və sosial inkişafı üçün lazımi həyat səviyyəsi hüququna malikdir. Lazımi həyat səviyyəsinin təmin ediliməsi üçün əsas məsuliyyəti valideynlər daşıyır. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinə əsasən uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 19-cu maddəsinə əsasən valideynlərin uşaqın tərbiyəsində bərabər hüquq və vəzifələri vardır. Onlar uşağı sağlam böyütməli, ümumbəşəri və milli dəyərlər əsasında tərbiyə etməli, müstəqil həyata hazırlamalıdırlar. Uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifələridir. Məhkəmə qeyd edir ki, mahiyyət etibarı ilə valideynlərlə uşaqların münasibətlərində aliment institutunun mövcudluğunun qanunverici tərəfindən tanınması ilk növbədə və birmənalı olaraq uşaqların mənafelərinin qorunmasına yönəlmişdir. Qanun normasının mənasına görə heç bir yerdə işləməmək, az gəlir əldə etmək, yaxud digər əsaslar valideynləri öz uşaqlarını saxlamaq vəzifəsindən azad etmir. Göstərilən hallar ancaq alimentin miqdarının müəyyən edilməsində nəzərə alına bilər. Alimentin ödənilməsi valideynlərə öz şəxsi istehlak tələbatlarının, ehtiyaclarının ödənilməsinə mane olsa belə, valideynlər mənbəyindən asılı olmayaraq, öz qazanclarını uşaqları ilə bölüşdürməyə borcludurlar. Uşaqların saxlanılması valideynlərin mənəvi borcu olmaqla yanaşı, həm də vacib hüquqi vəzifələridir. Ona görə də məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş uşaqların yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılmalarına görə Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızınadan hər uşağa görə xx.xx.2025-ci il tarixdən hər ay sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla hər uşağa görə hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,375 misli miqdarında sabit pul məbləğində aliment tutularaq X5 ödənilməsi uşaqların saxlanmasının iddiaçı və cavabdehin vəzifəsi olması zəminində onun mənafeləri, həmçinin uşaqların mənafeyləri ilə aliment ödəyəcək cavabdehin mənafeyi arasında ədalətli tarazlıq yaradacaqdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsinə əsasən aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. İş materiallarından görünür ki, iddia ərizəsi məhkəməyə xx.xx.2025 il tarixdə təqdim edilmişdir. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, ilkin mediasiya prosesi üçün ödənilmiş 60 manat cavabdeh Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızından tutularaq, iddiaçı X5 verilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edidir. Bundan başqa, iddiaçı aliment tələbinə görə dövlət rüsumunu ödəməkdən azaddır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.2-ci maddəsinə və “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.4-cü maddəsinə görə iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Beləliklə, Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel qızından 56 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, Azərbaycan Respublikasının Dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 112.1.3-cü maddəsinə əsasən aliment alınması haqqında iddialarda iddianın qiyməti bir il ərzində ödəmənin məcmuyu ilə müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.2-ci maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 234.2.1-ci maddəsinə əsasən şəxsin saxlanılması üçün vəsaitlərin, o cümlədən alimentlərin alınması haqqında qətnamələr dərhal icra olunur. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. V. Nəticə: Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə q ə t e t d i: İddia qismən təmin olunsun. xx.xx.2014-cü il təvəllüdlü X4 və xx.xx.2017-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılmaları üçün xx.xx.2025-ci il tarixdən sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla hər ay hər uşaq üçün 2025-ci il üzrə minimum əmək haqqının 0,375 misli miqdarında sabit pul məbləğində aliment Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel Ərəstun qızından tutularaq İddiaçı ödənilsin. Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel Ərəstun qızından mediasiyaya ödənilmiş 60 manat məbləğində rüsumun əvəzi tutularaq, İddiaçı ödənilsin. Novruzbəyova (Binətəliyeva) Aysel Ərəstun qızından 56 məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, Azərbaycan Respublikasının Dövlət büdcəsinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamənin alimentlə bağlı hissəsi dərhal icra edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Nigar Xəlilova