Zəngilan Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(034)-730/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Zəngilan rayonu İş № 2(034)-730/2025 10.12.2025 ZƏNGİLAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim İmanova Gülsarə Kərimovnanın sədrliyi, Abızadə Günel Məmmədbağır qızının katibliyi ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı «uşağın ananın yanında qalması və alimentin təyin edilməsi» tələbinə dair iddia ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: İşin halları: İddiaçı Cavabdeh qarşı «uşağın ananın yanında qalması və alimentin təyin edilməsi» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh ilə birgə nikahlarından doğulmuş övladları 22 iyul 2021-ci il təvəllüdlü X1 yanında qalması və uşaq yetkinlik yaşına çatanadək onun saxlanması üçün cavabdehdən hər ay bir uşaq üçün 246 manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq ona ödənilməsinə barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsinin və ona etirazın dəlilləri, məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları, sübutların tədqiqi: İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, Cavabdeh ilə 11 dekabr 2020-ci il tarixdə rəsmi nikaha daxil olmaqla ailə qurmuş, onların cavabdehlə bu nikahlarından 22 iyul 2021-ci il təvəllüdlü X3 adlı bir qız övladları var. Cavabdehlə ailə münasibətləri alınmadığı üçün ona qarşı qaldırdığı nikahın pozulması tələbinə dair iddiası 303 saylı Lıtkarino rayon məkəməsinin 17 dekabr 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə təmin edilmiş, cavabdehlə aralarında olan və 11 dekabr 2020-ci il tarixdə 93700002 İvanova vilayəti VVAQ komitəsinin Kineşmə şəhəri və Kineşmə rayonu üzrə filialı tərəfindən ********************8 nömrəli akt qeydi ilə qeydiyyata alınmış nikah pozulmuşdur. Birgə nikahdan olan uşaq hazırda onun yanındadır. O, uşaqla birlikdə valideynlərinin yanında yaşayır. Cavabdehə aralarında olan nikah pozulduğu gündən bu günə kimi cavabdeh nə uşaqla, nədəki onun təlabatlarının hansı formada ödənilməsi ilə bağlı bir dəfə də olsun belə maraqlanmamışdır. Bu günə kimi uşağın ehtiyaclarını özü və ailə üzvlərinin köməkliyi ilə ödəmişdir. Hazırda uşaq böyüyür və onun günü-gündən artan təlabatlarının ödənilməsi onda çətinliklər yaradır. Cavabdehə birgə nikahdan olan uşağın saxlanması üçün ona köməklik edilməsi üçün dəfələrlə etdiyi müraciətləri cavabsız qalmış, ümumiyyətlə heç bir nəticəsi olmamışdır. Hesab edir ki, cavabdehdə bir valileyn kimi öh vəzilərini yeninə yetirməlidir. Uşaq tək onun uşağı deyil, o, necə uşağın saxlanmasında bir valideyn kimi iştirak edirsə, cavabdeh də iştirak etməlidir. Hesab edir ki, uşaq azyaşlı olduğu üçün onun yanımda qalmalı və onun saxlanması üçün cavabdeddən aliment tutulmalıdır. İddiaçı vəsatətlə məhkəməyə müraciət edərək, məhkəmə iclaslarını onun iştirakı olmadan keçirilməsini və iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmiş, məhkəmə iddiaçının vəsatətini nəzərə alıb, işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, heç bir səbəb təqdim etmədən məhkəmə iclaslarında iştirak etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən cavabdehin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə, iddia ərizəsini və iş materiallarını araşdırıb, təqdim olunmuş sübutları müvafiq maddi və prosessual hüquq normalarına əsasən qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Tədqiq edilən sübutlar: -İş materiallarında Moskva vilayəti Lıtkarino məkəmə rayonunun 303 saylı məhkəmə dairəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli qərarından görünür ki, Cavabdeh ilə İddiaçı arasında 11 dekabr 2020-ci il tarixdə 93700002 İvanova vilayəti VVAQ komitəsinin Kineşmə şəhəri və Kineşmə rayonu üzrə fiialı tərəfindən ********************8 nömrəli akt qeydi ilə qeydiyyata alınmış nikah pozulmuşdur. -İş materiallaırnda olan doğum haqqında şəhadətnamənin notarial təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, tərəflər xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X2 valideynləridirlər. -İş materiallaırnda olan mediasiya sessiyasında iştirak edilməməsi barədə xx.xx.2025 -ci il tarixli MŞB/16/2025-01462 nömrəli arayışdan görünür ki, Cavabdeh mediasiya sessiyasında iştirak etməmişdir. -Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi: Maddə 22.2.1 və 22.2.2. Bu Məcəllənin 22.1-ci maddəsində göstərilən məsələlər üzrə ərarvad arasında saziş olmadıqda, eləcə də bu saziş uşaqların və ya tərəflərdən birinin marağını pozduqda məhkəmə boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərindən hansının yanında qaldığını, habelə uşaqlar üçün alimentin hansı valideyndən və hansı miqdarda tutulduğunu müəyyən etməlidir. Maddə 56.1. Valideynlər öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər. Deməli, Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsində müəyyən olunan vəzifə - valideynlərin uşaqlarını saxlamaq vəzifəsi tərəflər üçün bərabərdir, uşaqlar üçün yaşayış minimumu kimi müəyyən edilən məbləği valideynlər bərabər olaraq ödəməlidirlər. Lakin, Məhkəmə uşaqların saxlanması ilə bağlı gündəlik qayğıların iddiaçının üzərinə düşməsini və uşağa qulluq etdiyinə görə iddiaçının işləmək imkanının məhdud olmasını onun diqqətəlayiq mənafeyi kimi nəzərə alaraq hesab edir ki, aliment məbləğinin hamısını cavabdeh, iddiaçıya sabit pul məbləğində ödəməyə borcludur. Maddə 75.1. Valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Maddə 78.1.Valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya da qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin marağını əhəmiyyətli dərəcədə pozduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda, həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Həmin Məcəllənin 78.2-ci maddəsinə əsasən isə sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Maddə 100.2.Aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi: Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 80. Məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Maddə 81. Qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Maddə 106.1. İşdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Məhkəmənin mövqeyi: Belə ki, məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, tərəflər 11 dekabr 2020-ci il tarixdə rəsmi nikaha daxil olmaqla ailə qurmuş, bu nikahlarından onların 22 iyul 2021-ci il təvəllüdlü X3 adlı bir qız övladları doğulmuşdur. Tərəflərin ailə münasibətləri alınmadığından iddiaçının tələbi əsasında aralarınla olan nikah Moskva vilayəti Lıtkarino məkəmə rayonunun 303 saylı məhkəmə dairəsinin 17 dekabr 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə ləğv edilmişdir. Tərəflərin birgə nikahlarından olan uşaqları hazırda iddiaçının himayəsindədir. Uşağın bütün təlabatları bu günə kimi iddiaçının özü və onun ailə üzvləri tərəfindən ödənilir. Cavabdeh bir dəfə də olusn uşağı ilə maraqlanmamış, onun maddi ehtiyaclarının ödənilməsində iddiaçıya heç bir köməklik etməmişdir. İddiaçı dəfələrlə cavabdehə uşağın saxlanmasında ona köməklik ediməsini xahiş etsə də, bunun heç bir nəticəsi olmamışdır. Bu səbəbdən də o, məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Həmçinin, tərəflər arasında bağlanmış nikahın pozulmasına baxmayaraq, birgə nikahdan doğulmuş uşağın valideynlərinin hansısının himayəsində qalması müəyyən olunmadığından məhkəmə, işin diqqətə layıq hallarını, tərəflərin birgə nikahlarından olan xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X2 hazırda ananın yanında qalmasını, iddiaçının uşağın bundan sonra onun yanında qalmasını təkid etməsini nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X3 anası İddiaçı himayəsində saxlanılmalıdır. -“Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinin tələbinə əsasən hər bir uşağın Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minumum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. -Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17 və 34-cü maddəsinə əsasən, uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur. -BMT-nin «Uşaq hüquqları haqqında» Konvensiyasının 3-cü maddəsinə əsasən, uşaqlar barəsində bütün tədbirlərdə əsas diqqət uşaq mənafelərinin daha yaxşı təmin edilməsinə yönəldilir, istər bu tədbirlər sosial təminat məsələləri ilə məşgul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr tərəfindən görülsün, istərsə də məhkəmələr, inzibati və ya qanunvericilik orqanları tərəfindən görülsün. Həmin Konvensiyanın 27-ci maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən, valideynlər uşağın inkişafı üçün lazım olan həyat şəraitini öz qabiliyyətləri və maliyyə imkanları daxilində təmin etməyə görə əsas məsuliyyət daşıyırlar. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun "Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə” xx.xx.2024-cü il tarixli Qərarı: “8.4-1. Ailə Məcəlləsinin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksasiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. İstinad edilən maddənin tələbindən göründüyü kimi məhkəmələr sabit pul məbləğində aliment təyin edərkən onun miqdarını ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləğinin müvafiq misli həddində müəyyən etməlidirlər. Məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara qiymət verərək, uşağın mənafeyini, nəzərə alaraq belə bir nəticəyə gəlir ki, xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün xx.xx.2025-ci il tarixindən başlayaraq, Cavabdeh İddiaçı xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay uşaq üçün ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,615 misli həddində sabit pul məbləğində alimentin tutulması qənaətinə gəlir. Bundan başqa, “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1.2-ci maddəsinə əsasən alimentin alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə “Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir”. Odur ki, aliment tələbi üzrə iddiaçı dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunduğundan aliment tələbinin verilməsinə görə ödənilməsi müəyyən edilmiş 100 manat dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Məhkəmə yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tuturaq, Qət etdi: İddia təmin edilsin. xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X3 anası İddiaçı himayəsində saxlanılsın. xx.xx.2025-ci tarixindən başlayaraq, yetkinlik yaşına çatmayan xx.xx.2021-ci il təvəllüdlü X2 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Cavabdeh İddiaçı xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay uşaq üçün ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,615 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulsun. Cavabdeh 100 (yüz) manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin Qətnamə dərhal icra edilsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmən təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Zəngilan Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti («Elektron məhkəmə» informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Gülsarə İmanova