Yevlax Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(039)-595/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Yevlax Rayou İş № 2(039)-595/2021 10.02.2021 YEVLAX RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Cavadova Günay İsmayıl qızı, İddiaçı İmamquliyeva Hicran Əziz qızının cavabdehlər X1 və Cavabdeh2 Aləmzər qızına qarşı “öhdədə olma faktının müəyyən edilməsi” barədə iddia ərizəsini və ərizəyə əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı İmamquliyeva Hicran Əziz qızının cavabdehlər X1 və Cavabdeh2 Aləmzər qızına qarşı “öhdədə olma faktının müəyyən edilməsi” barədə ərizə ilə Yevlax Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. İddiaçı ərizəsini belə əsaslandırmışdır ki, birinci cavabdeh-övladı Cavabdeh1 ikinci Cavabdeh2 Aləmzər qızı ilə 2008-ci ildə faktiki ailə qurub evlənmiş, faktiki nikahlarından iki uşaqları anadan olmuşdur. 2012-ci ildən Cavabdeh1 Cavabdeh2 Aləmzər qızından ayrılmış, həmin vaxtdan nəvəsi xx xxxxxxxx 2009-cu il təvəllüdlü Qiyas İmamquliyev onun himayəsindədir. Hazırda müəyyən mülki hüquqlarımın həyata keçirilməsi ilə bağlı nəvəsi Qiyas İmamquliyevin onun öhdəsində olması faktının müəyyən edilməsi zərurəti yaranmışdır. Məhkəmə hesab edir ki, iddianın yolverilməzliyinə görə ərizənin qəbul edilməsindən imtina edilməli və ərizə ona əlavə edilmiş sənədlərlə birlikdə iddiaçıya geri qaytarılmalıdır. Belə ki, məhkəmə ilk növbədə onu qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 305 və 307-ci maddəsinin tələblərinə görə “şəxsin öhdədə olma faktının müəyyən edilməsi” üzrə işlərə xüsusi icraat qaydasına baxılır. Həmin Məcəllənin 306.2-ci maddəsinə əsasən xüsusi icraat işləri ərizəçilər tərəfindən qaldırılır, ərizəçinin və maraqlı şəxsin iştirakı ilə məhkəmədə baxılır. İddia ərizəsində H.İmamquliyeva özünü iddiaçı, Cavabdeh1 və G.Süleymanovu cavabdeh qismində qeyd etməklə yuxarıda qeyd olunan normaların tələblərini pozmuşdur. Bundan əlavə məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun "Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında" xx xxxxx 2019-cu il tarixli 3 saylı qərarının 3-cü bəndində qeyd olunmuşdur ki, Azərbaycan Respublikası MPM-in 307.2.2ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq şəxsin öhdədə olma faktının müəyyən edilməsi digər şəxslərin ərizəçinin öhdəsində (himayəsində) olması faktını deyil, ərizəçinin özünün ölən şəxsin öhdəsində olması faktının müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Şəxsin öhdədə olma faktının müəyyən edilməsi o zaman hüquqi əhəmiyyətə malik olur ki, bu fakt hüquqi nəticə yaratsın. Bu fakt əsas etibarilə ailə başçısını itirməyə görə pensiya və ya sosial müavinətin təyin edilməsi, mirasdan dolanacaq təminatının (alimentlər) tələb edilməsi, ailə başçısının ölümü nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərə zərərin əvəzinin ödənilməsi məqsədilə müəyyən edilə bilər. Bu zaman məhkəmə müvafiq faktın müəyyən edilməsi üçün müraciət edən ərizəçinin məhz qanunla müəyyən edilmiş kateqoriyadan olan şəxs olubolmamasına, həmçinin onun vəfat edənin tam təminatında olan və ya ondan özünün yaşayışı üçün daimi və əsas vəsait mənbəyi kimi kömək alan şəxs olmasına diqqət etməlidir. Həmin Qərarın 1.3-cü bəndində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə hər hansı faktı deyil, yalnız qanunvericiliklə müəyyən hüquqi nəticələrə, yəni şəxsi və ya əmlak hüquqlarının yaranmasına, dəyişməsinə və yaxud xitamına səbəb olan faktları müəyyən edir. Məhkəmə qaydasında müəyyən edilən faktların hüquqi əhəmiyyəti maddi hüquq normaları ilə ( mülki, mənzil, pensiya qanunvericiliyi və s.) müəyyən edilir. Hüquqi əhəmiyyəti olmayan faktın müəyyən edilməsi barədə ərizələrin icraata qəbulundan məhkəmə MPM-in 153.2.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən imtina etməli, əgər belə ərizə səhvən icraata götürülmüşdürsə, MPM-in 261.0.1-ci maddəsinə əsasən iş üzrə icraata xitam verilməlidir. İddia ərizəsinin məzmunundan görünür ki, iddiaçı özünün digər şəxsin öhdəsində olması faktının müəyyən edilməsini deyil, digər şəxslərin, yəni nəvəsinin onun öhdəsində(himayəsində) olması faktının müəyyən edilməsini istəyir ki, bu da mülki prosessual qanunvericiliyin tələblərinə ziddir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 153.2.1-ci maddəsinə əsasən ərizəyə məhkəmə qaydasında baxılmalı deyildirsə hakim iddianın yolverilməzliyinə görə iddia ərizəsini qəbul etməkdən imtina edir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 153, 263, 264 və 268-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, QƏRARA ALDİ: İddiaçı İmamquliyeva Hicran Əziz qızının cavabdehlər X1 və Cavabdeh2 Aləmzər qızına qarşı “öhdədə olma faktının müəyyən edilməsi” barədə ərizəsinin, iddianın yolverilməzliyinə görə qəbul edilməsindən imtina edilsin və ərizə ona əlavə edilmiş sənədlərlə birlikdə iddiaçıya geri qaytarılsın. Qərardaddan, qərardad rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 gün müddətində Yevlax Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Günay Cavadova