Gədəbəy Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(042)-234/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gədəbəy rayonu İş № 2(042)-234/2021 03.03.2021 GƏDƏBƏY RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Kazımov Marif Sabir oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X3 oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin miqdarının azaldılması” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı məhkəmədə iddia qaldıraraq, Bakı şəhəri Sabunçu rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2(008)-662/2020 saylı qətnaməsi ilə ondan hər ay xx.xx.2012-ci il tarixdə doğulmuş X2 və xx.xx.2013-cü il tarixdə doğulmuş X1 üçün Cavabdeh xeyrinə tutulan 320 manat aliment azaldılaraq, hər ay, hər uşaq üçün 100 manat, cəmi 200 manat miqdarında müəyyən edilməsi haqqında qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə etdi və izahatında göstərdi ki, o, Cavabdeh ilə xx.xx.2012-ci il tarixdə nikah bağlayaraq ailə qurmuşlar. Birgə yaşadıqları dövrdə onların xx.xx.2012-ci il tarixdə X5 və xx.xx.2013-cü il tarixdə X7 adında iki uşaqları olmuşdur. Cavabdeh Bakı şəhəri Sabunçu rayon Məhkəməsinə müraciət etmiş və həmin məhkəmənin 2(008)-662/2020 saylı qətnaməsi ilə azyaşlı uşaqlarının saxlanması üçün hər ay ondan cəmi 320 manat miqdarında aliment tutularaq Cavabdeh verilməsi qət edilmişdir. O, həmin vaxt məhkəmə iclasında alimentin miqdarının yüksək olması ilə bağlı etiraz etməsinə baxmayaraq, məhkəmə tərəfindən 320 manat aliment təyin edilmişdir. Həmin dövrdə o hüquqi savadsızlığı olduğuna görə qətnamədən apelyasiya şikayəti verə bilməmişdir. Hazırda heç bir idarə və təşkilatda işləmir. Ona görə də alimentin miqdarının azaldılmasını istəyir. Odur ki, iddia tələbinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq o, məhkəmə iclasına gəlməmiş, nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmiş və bunun səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM-in) 185.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia rədd edilməlidir. Belə ki, işdə olan Gədəbəy RİHB-nın Novosaratovka kənd İƏD üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, 65 saylı arayışdan görünür ki, Əliyev X6 rayonu, Novosaratovka kəndində yaşayır. İşdə olan Gədəbəy rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş doğum haqqında arayışlardan görünür ki, X5 xx.xx.2012-ci il tarixdə, X7 xx.xx.2013-cü il tarixdə Tovuz rayonunda doğulmuşlar, ataları qrafasında İddiaçı, anaları qrafasında Cavabdeh qeyd edilmişdir. İşdə olan Bakı şəhəri Sabunçu rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2(008)- 662/2020 saylı qətnaməsinə əsasən, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında Azərbaycan Respublikası Gədəbəy rayonu Qoşabulaq kənd İƏD üzrə nümayəndəliyində xx.xx.2012-ci il tarixdə 04 №li akt qeydi ilə bağlanmış nikahın pozulması, boşanmadan sonra xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X5 və xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X7 anası Cavabdeh yanında saxlanması, cavabdeh İddiaçı xx.xx.2012-ci il təvəllüdlü X2 və xx.xx.2013-cü il təvəllüdlü X4 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay hər uşağa 160 manat, cəmi 320 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq, Cavabdeh verilməsi və iddianın alimentə dair hissəsi dərhal icra edilməsi və alimentin tutulması müddəti xx.xx.2020-ci il tarixdən hesablanması qət edilmişdir. İşdə olan Bakı şəhəri Sabunçu rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2(008)- 662/2020 saylı qərardadına əsasən, Bakı şəhəri Sabunçu rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 2(008)-662/2020 saylı qətnaməsinin qət etdi hissəsində qeyd olunmuş “alimentin tutulmasının müddətinin xx.xx.2020-ci il tarixdən hesablanması” sözləri “alimentin tutulmasının müddətinin xx.xx.2019-cu il tarixdən hesablanması” sözləri kimi oxunması qərara alınmışdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 19-cu maddəsinə əsasən valideynlərin uşağın tərbiyəsində bərabər hüquq və vəzifələri vardır. Uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifələridir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1 və 75.4-ci maddəsinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqlarının saxlanması barədə vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Ailə Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya da qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və ya tərəflərdən birinin marağını əhəmiyyətli dərəcədə pozduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanılması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə əsasən aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətəlayiq başqa maraqlarını da nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edə bilər. İddiaçı alimentə dair məhkəmə qətnaməsindən sonra keçmiş müddət ərzində özünün və cavabdehin ailə və maddi vəziyyətinin dəyişməsinə dair məhkəməyə heç bir mötəbər sübut təqdim etməmişdir. Odur ki, məhkəmə hesab edir ki, tərəflərin vəziyyətində əsaslı dəyişiklər, yəni cavabdehdə yaxşılaşmaya, iddiaçıda isə pisləşməyə yönəlmiş heç bir dəyişiklik olmadığından aliment miqdarının azaldılması üçün heç bir əsas yoxdur. “Azərbaycan Respublikasında 2021-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən 2021-ci il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 175 manat müəyyən edilmişdir. “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyanın 3-cü maddəsinin tələbinə görə, sosial təminat məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr, habelə məhkəmələr, inzibati orqanlar, yaxud qanunvericilik orqanları tərəfindən həyata keçirilibkeçirilməməsindən asılı olmayaraq, uşaqlar barəsində görülən bütün tədbirlərdə uşağın maraqlarının daha yaxşı təmin edilməsinə ilk növbədə diqqət yetirilir. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3-cü maddəsinin tələbinə görə, uşaqlar barəsində dövlət siyasəti hər bir uşağın zəruri maddi və məişət şəraitində böyüyüb tərbiyə olunmasının, mütərəqqi tələblər əsasında təhsil almasının, layiqli vətəndaş kimi formalaşmasının təmin edilməsinə yönəldilir. Həmin Qanunun 13-cü maddəsinin tələbinə görə isə, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericili ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. Göründüyü kimi, məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş hər uşaq üçün təyin edilmiş 160 manat, cəmi 320 manat alimentin miqdarının azaldılması məhkəmə tərəfindən ədalətli hesab edilə bilməz. Məhkəmə qeyd edir ki, uşaqlarını saxlamaq valideynlərin həm qanunla müəyyən olunmuş vəzifəsi, həm də mənəvi borcudur. Təyin olunacaq aliment uşaqların maksimum dərəcədə cəmiyyətdə normal inkişafına, tərbiyəsinə, təhsilinə, müalicəsinə və s. xidmət etməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, uşağın layiqli həyat şəraitinin təmin edilməsi üçün ən azı ona minimum yaşayış imkanı yaradılmalıdır. Həmçinin məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunarkən iddiaçının gətirdiyi arqumentlər yoxlanılmış və qiymət verilərək nəzərə alınmışdır. İddiaçının çıxarılarkən olmuş maddi vəziyyətində pisləşməyə doğru heç bir dəyişiklik olmamışdır. Odur ki, alimentin miqdarı məsələsini müzakirə edərkən məhkəmə onu da qeyd edir ki, uşaqların saxlanması hər iki valideynin borcu olduğundan qət edilmiş hər bir uşaq üçün 160 manat, cəmi 320 manat aliment miqdarı qanuna uyğun hesab edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə təqdim edilmiş sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına uyğun qiymət verərək belə nəticəyə gəlir ki, İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin miqdarının azaldılması” tələbinə dair iddiası təmin edilməməlidir. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırılarkən dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikasının MPM-in 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi rədd edildiyindən ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçının özünə aid edilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci, 227 və 233 maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin miqdarının azaldılması” tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu İddiaçı aid edilsin. Qətnamədən, onun surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Gədəbəy rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Marif Kazımov