Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göygöl rayonu İş № 2(066)-1344/2025 05.11.2025 GÖYGÖL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynzadə Leyla Vəliyyəddin qızının sədrliyi, X13 iclas katibliyi, İddiaçı və Cavabdeh nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment” tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İşin halları:
1. İddiaçı ilə Cavabdeh qeyri-rəsmi nikah münasibətlərində olmuş, daha sonra faktiki ailə münasibətlərindən xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X10 və xx.xx.2019-ci il təvəllüdlü X7 adlı uşaqlar doğulmuşdur. Hazırda İddiaçı üç övladına aliment təyin edilməsini iddia edir.
Məhkəmədə icraat:
2. İddiaçı Cavabdeh qarşı «aliment» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə (daxil olma tarixi xx.xx.2025) məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X12, xx.xx.2016-ci il təvəllüdlü X6 və xx.xx.2019-cu il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanması üçün cavabdeh X5 hər bir uşaq üçün ölkə üzrə minimum əməkhaqqı məbləğinin 06 misli həddinə aliment tutularaq, minimum əməkhaqqının artımına uyğun olaraq mütəmadi şəkildə indeksasiya olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
3. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh X11 ilə 2014-cü ilin sentyabr ayının 13-ü günündə el adəti ilə evdə toy edilərək, nikah orqanlarında nikah qeydə alınmadan bir yerdə yaşayaraq bir təsərrüfatı idarə ediblər. Cavabdeh daima onu inandırıb ki, nikah aktı qeydə alınması ilə məşğul olacaq, lakin bu günə kimi nikah aktı qeydə alınmayıb. Cavabdeh X11 ilə arasında olan qeyri-rəsmi nikahdan xx.xx.2015-ci il tarixdə X14, xx.xx.2016-ci il tarixdə X10 və xx.xx.2019-cu il tarixdə X7 anadan olmuşdurlar. Azyaşlılar X12, X6 və X7 ataları olması işə əlavə edilmiş X18 haqqında şəhadətnamələrlə təsdiq olunur. Cavabdeh X11 ilə xasiyyətləri düz gəlmədiyi üçün bir yerdə yaşamaqları baş tutmayıb, ailədə narazılıqlar olub. Hər dəfə bu hallara son qoyulacağı günləri gözləyib, buna son qoyulmağına heç bir gümanı olmadığına əmin olduqdan sonra onunla ayrılmağa son qoyub. Artıq 2025-ci ilin iyun ayından anasının yanında Göygöl şəhəri S.Hacıyev ev 28-də yaşayır. Cavabdeh X11 azyaşlıların saxlanması üçün heç bir maddi köməklik göstərmir. O, tək başına uşağın maddi təminatını təmin edə bilmir. Onun hazırda maddi imkanı yoxdur, çətinlik çəkir. Cavabdehin aliment ödəməsi ilə bağlı, Göygöl rayon Mediasiya Təşkilatına müraciət edib, cavabdeh mediasiya xidmətinə gəlməyib, aliment verməkdən imtina edib. Cavabdehin aliment ödəməsi üçün, məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalıb. 4.Məhkəmə iclasına iştirak edən İddiaçı çıxış edərək iddia ərizəsinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi.
5. Məhkəmə iclasına iştirak edən Cavabdeh nümayəndəsi Nümayəndə iddia ilə qismən razılaşdığını bildirdi. Qeyd etdi ki, cavabdeh hal-hazırda işsizdir, buna baxmayaraq uşağın saxlanması üçün maddi köməklik göstərir. Aliment məbləğinin aşağı həddə təyin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Tətbiq edilən hüquq:
6. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının: 17-ci maddəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. 34-cü maddəsinə əsasən ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur.
7. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin: 49.2-ci maddəsinə əsasən hər bir uşaq ailədə yaşamaq və tərbiyə almaq, öz valideynlərini tanımaq və onların qayğısından istifadə etmək, uşağın maraqlarına zidd olan hallar istisna olmaqla, onlarla birgə yaşamaq hüququna malikdir. 55.2.-ci maddəsinə əsasən aliment, pensiyalar, müavinətlər şəklində uşağa ödənilən məbləğ valideynlərin (onları əvəz edən şəxslərin) sərəncamına daxil olur, onlar tərəfindən uşaqların saxlanmasına, tərbiyəsinə və təhsilinə xərclənir. 56.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər. 58-ci maddəsinin ümumi məzmunun tələbinə görə valideynlər uşaqlarını tərbiyə etmək hüququna malikdirlər və uşaqlarını tərbiyə etməyə borcludurlar. Valideynlər uşaqlarının tərbiyəsinə, sağlamlığına və onların psixi, fiziki, mənəvi inkişafına görə məsuliyyət daşıyırlar. Valideynlər digər şəxslərlə müqayisədə öz uşaqlarının tərbiyəsində üstün hüquqlara malikdirlər. Valideynlər uşaqların əsas ümumi təhsil almasını təmin etməyə borcludurlar. Valideynlər uşaqların ümumi orta təhsil almasına qədər onların maraqlarını nəzərə almaqla təhsil müəssisəsini və təhsil formasını seçmək hüququna malikdirlər. Dövlət valideynlərin bu hüquq və vəzifələrinə qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada yalnız uşağın mənafeyi tələb etdiyi hallarda müdaxilə edə bilər. 59.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər uşaqların hüquq və mənafelərini müdafiə etməlidirlər. Valideynlər uşaqlarının qanuni nümayəndəsi kimi onları məhkəmələrdə, habelə hər hansı fiziki, hüquqi şəxslərlə əlaqədar hüquqlarını və maraqlarını buna səlahiyyət almadan müdafiə edə bilərlər. 75.1 və 75.4-cü maddələrinə görə valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar və valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. 78-ci maddəsinə əsasən aliment ödəməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya hər ikisinin marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının və səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanılması əsas tutularaq müəyyən edilir.
8. «Azərbaycan Respublikasında 2024-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu: 2024-cü il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 235 manat məbləğində, 2025-ci ildə yaşayış minimumu uşaqlar üçün 246 manat məbləğində müəyyən edilmişdir.
9. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun: 8-ci maddəsinə əsasən hər uşağın yaşamaq, normal şəraitdə fiziki, əqli və mənəvi cəhətdən inkişaf etmək hüququ vardır. Dövlət bu şəraiti təmin edən iqtisadi, sosial hüquq və digər tədbirlər görməyi, sağlam və təhlükəsiz mühit yaratmağı öz öhdəsinə götürür. 13-cü maddəsinə əsasən uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minumum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır.
10. “Uşaq hüquqları haqqında” BMT Konvensiyasının: 3.1. Uşaqlar barəsində bütün tədbirlərdə əsas diqqət uşaq mənafelərinin daha yaxşı təmin edilməsinə yönəldilir, istər bu tədbirlər sosial təminat məsələləri ilə məşğul olan dövlət idarələri və ya özəl idarələr tərəfindən görülsün, istərsə də məhkəmələr, inzibati və ya qanunvericilik orqanları tərəfindən. 3.2. İştirakçı dövlətlər uşağın valideynlərinin, qəyyumlarının və ya qanuna görə onun üçün məsuliyyət daşıyan digər şəxslərin hüquq və vəzifələrini nəzərə alaraq, uşağı onun rifahı üçün zəruri olan müdafiə və qayğı ilə təmin etməyi öhdələrinə götürür və bu məqsədlə bütün qanunvericilik tədbirlərini və inzibati tədbirləri görürlər. 3.3. İştirakçı dövlətlər təmin edirlər ki, uşaqların qayğısına qalmaq və ya müdafiəsi üçün cavabdeh olan idarələr, xidmətlər və orqanlar səlahiyyətli orqanların qoyduqları normalara, o cümlədən təhlükəsizlik və səhiyyə, onların işçi heyətinin say tərkibi və yararlığı, habelə mötəbər nəzarət baxımından cavab versinlər.
11. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan isti fadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəföz tələb və etirazının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 217.4-cü maddəsinə görə məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
Məhkəmənin mövqeyi və gəldiyi nəticə:
12. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir.
13. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş X18 haqqında xx.xx.2015-ci il tarixli 96 nömrəli şəhadətnamədən görünür ki, X11 23 iyul 2015-ci il tarixdə Rusiya Federasiyası, Saratov vilayəti, Balaşovski rayonu, Balaşov şəhərində doğulmuş X9 atası hesab edilir.
14. İş materiallarına əlavə edilmiş X18 haqqında xx.xx.2016-cı il tarixli 72 nömrəli şəhadətnamədən görünür ki, X11 10 iyul 2016-cı il tarixdə Rusiya Federasiyası, Saratov vilayəti, Balaşovski rayonu, Balaşov şəhərində doğulmuş X4 atası hesab edilir. 15., İş materiallarına əlavə edilmiş X18 haqqında xx.xx.2020-ci il tarixli ********************2 nömrəli şəhadətnamədən görünür ki, X11 25 dekabr 2019-cu il tarixdə Rusiya Federasiyası, Saratov vilayəti, Balaşovski rayonu, Balaşov şəhərində doğulmuş X1 atası hesab edilir. 16.xx.xx.2020-ci il tarixli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X8 25 dekabr 2019-cu il tarixdə Rusiya Federasiyası, Saratov vilayəti, Balaşovski rayonu, Balaşov şəhərində doğulmuşdur. X2, anası İddiaçıdır. 17.xx.xx.2016-ci il tarixli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X10 10 iyul 2016-cı il tarixdə Rusiya Federasiyası, Saratov vilayəti, Balaşovski rayonu, Balaşov şəhərində doğulmuşdur. X2, anası İddiaçıdır.
18. xx.xx.2015-ci il tarixli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X14 23 iyul 2015-ci il tarixdə Rusiya Federasiyası, Saratov vilayəti, Balaşovski rayonu, Balaşov şəhərində doğulmuşdur. X2, anası İddiaçıdır.
19. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 132.1.1 və 132.1.2-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” 05 oktyabr 2012-ci il tarixli qərarda formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə əsasən, uşaq hüquqlarının həyata keçirilməsi, uşaqların yüksək mənəviyyatlı, hərtərəfli şəxsiyyət kimi formalaşmasına şərait yaradılması Azərbaycan Respublikasının dövlət siyasətinin üstün istiqamətlərindən biridir. Uşaqlar barəsində dövlət siyasəti hər bir uşağın zəruri maddi və məişət şəraitində böyüyüb tərbiyə olunmasının, mütərəqqi tələblər əsasında təhsil almasının, layiqli vətəndaş kimi formalaşmasının təmin edilməsinə yönəldilir. Hər bir uşaq ailədə yaşamaq və tərbiyə almaq, öz valideynlərini tanımaq və onların qayğısından istifadə etmək, onlarla birgə yaşamaq hüququna malikdir. Eyni zamanda, uşağın öz valideynləri tərəfindən tərbiyə olunmaq, öz maraqlarının təmin olunması, hərtərəfli inkişafı, onun ləyaqətinə hörmət olunması hüququ vardır.
20. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 20 dekabr 2024-cü il tarixli, 15 nömrəli “Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə” qərarının 8.4-1-ci bəndində göstərilmişdir ki, Ailə Məcəlləsinin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksasiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir.
21. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 110-cu maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsi ilə sabit pul məbləğində tutulan alimentin indeksasiyası aliment tutan təşkilatın müdiriyyəti tərəfindən müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin artımına mütənasib olaraq müəyyən edilir. Alimentin indeksiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir.
22. Azərbaycan Respublikasında 2025-ci ildə ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləği 400 manat məbləğində müəyyən edilmişdir.
23. Məhkəmə yuxarıda sadalanan qanunvericilik normalarını işin faktiki hallarına tətbiq etməklə belə qənaətə gəlir ki, iddiaçının tələb etdiyi aliment məbləği, valideynlərin uşağın saxlanılmasında birgə məsuliyyəti nəzərə alınaraq iddia qismən təmin olunmalı, xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq yetkinlik yaşına çatmayan xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X14, xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X10 və xx.xx.2019-ci il təvəllüdlü X7 adlı uşağın saxlanılması üçün Cavabdeh İddiaçı xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay bir uşağa ayrılıqda ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,55 (sıfır tam yüzdə əlli beş) misli (400 x 0,55) həddində sabit pul məbləğində aliment tutulmasını məqsədə müvafiq hesab edir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 100-cü maddəsinə əsaslanmaqla məhkəmə həmçinin hesab edir ki, alimentin tutulması iddianın məhkəməyə daxil olduğu xx.xx.2025-ci il tarixdən etibarən tutulmalı, qətnamə dərhal icra edilməlidir.
24. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 235.1.1 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
qət etdi:
İddia qismən təmin edilsin. xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq xx.xx.2015-ci il təvəllüdlü X14 adlı uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün Cavabdeh İddiaçı xeyrinə tutulan alimentin miqdarı sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin 0.55 (sıfır tam yüzdə əlli beş) misli həddində müəyyən edilsin. xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X10 adlı uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün Cavabdeh İddiaçı xeyrinə tutulan alimentin miqdarı sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin 0.55 (sıfır tam yüzdə əlli beş) misli həddində müəyyən edilsin. xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq xx.xx.2019-ci il təvəllüdlü X7 adlı uşağın yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün Cavabdeh İddiaçı xeyrinə tutulan alimentin miqdarı sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin 0.55 (sıfır tam yüzdə əlli beş) misli həddində müəyyən edilsin. Qətnamə dərhal icra edilsin. Qətnamə tərəflərə rəsmi təqdim edildiyi gündən 1(bir) ay müddətində Göygöl Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Sədrlik edən : Leyla Hüseynzadə