Şəmkir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(076)-1037/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəmkir rayon İş № 2(076)-1037/2023 12.04.2023 ŞƏMKİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Щаким Məmmədova Şəfəq Ənvər qızının сядрлийи, Мящкямя иъласынын катиби X1, Иддиачы X9 гызынын, Cавабдещ Cavabdeh оьлунun иштираклары иля, Иддиачы X9 гызынын ъавабдещ Cavabdeh оьлуна гаршы алиментин юдяниш нювцнцн дяйишдирилмяси вя сабит пул мябляьиндя тутулмасы тялябиня даир иддиасы цзря мцлки ишя Шямкир Район Мящкямясинин бинасында, мящкямя иълас залында, ачыг мящкямя иъласында бахараг, мцяййян етди: Иддиачы X9 гызы ъавабдещ Cavabdeh оьлуна гаршы алиментин юдяниш нювцнцн дяйишдирилмяси вя сабит пул мябляьиндя тутулмасы тялябиня даир иддиа яризяси иля мящкямяйя мцраъият едяряк, Cavabdeh 13 aprel 2013-cü ildə anadan olmuş Razim və 29 sentyabr 2014-cü ildə anadan olmuş Gülər adlı uşaqların saxlanması üçün tutulan alimentin ödəniş formasının dəyişdirilərək hər ay sabit məbləğdə müəyyən edilməsi və həmin uşaqların yetkinlik yaşına çatanadək saxlanmaları üçün hər ay hər uşağa görə 200 (iki yüz) manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq ona verilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Мящкямя иъласында иддиачы X9 гызы иддиаsıны müdafiə edərək изащатында эюстярди ки, Cavabdehla 2012-ci il tarixdə faktiki evlənməklə, 12 aprel 2013-cü ildə rəsmi nikah qeyd etmişlər. Birgə nikahdan 13 aprel 2013-cü ildə Razim və 29 sentyabr 2014-cü ildə Gülər adlı uşaqları doğulmuşdur. Cavabdehlə evləndikləri ilk vaxtlarda ailə münasibətləri normal olmuş, lakin sonradan ailə münasibətləri pozulmuş və cavabdehlə faktiki olaraq ayrılmışlar. Aralarında olan nikah Şəmkir Rayon Məhkəməsinin 16 noyabr 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə pozulmuşdur. Bundan başqa Şəmkir Rayon Məhkəməsinin 27 yanvar 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə uşaqların yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay cavabdehin hər cür qazancının 1/3 hissəsində aliment tutularaq ona verilməsi qət edilmişdir. Hazırda cavabdehin əmək haqqı azalmış, uşaqlara ödənilən məbləğ uşaqlar üçün 2023-cü il üzrə nəzərdə tutulmuş minumum istehlak səbətinin qat-qat altında qalmışdır. Həmçinin, uşaqları böyüdüyü üçün xərcləri kifayət qədər artmışdır. Cavabdehin isə uşaqların saxlanılmasında ona heç bir nə maddı nə mənəvi dəstək göstərmir. Belə olan halda hesab edir ki, cavabdehdən tutulan alimentin ödəniş forması dəyişdirilərək sabit məbləğdə müəyyən edilməlidir. Гейд едилянлярин нязяря алынараг Cavabdeh 13 aprel 2013-cü ildə anadan olmuş Razim və 29 sentyabr 2014-cü ildə anadan olmuş Gülər adlı uşaqların saxlanılması üçün tutulan alimentin ödəniş formasının dəyişdirilərək hər ay sabit məbləğdə müəyyən edilməsi və həmin uşaqların yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılmaları üçün hər ay hər uşağa görə 200 (iki yüz) манат пул мябляьиндя алиментин tutularaq она верилмясиня даир гятнамя чыхарылмасыны хащиш етмишдир. Məhkəmə iclasında ъавабдещ Cavabdeh оьлу iddianı qismən qəbul edərək verdiyi izahatında göstərdi ki, iddiaçı Jalə Səttərzadə ilə 2012-ci ildə faktiki evlənməklə, 12 aprel 2013-cü ildə rəsmi nikah qeyd etdirmişlər. Birgə nikahdan 13 aprel 2013-cü ildə Razim və 29 sentyabr 2014-cü ildə Gülər adlı uşaqları doğulmuşdur. Hər ay iki uşağa 400 manat aliment ödəməyə razı deyildir. Hər ay iki uşağa birlikdə 300 manat sabit pul məbləğində aliment ödəyə bilər. Odur ki, iddianın qismən təmin edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Мящкямя tərəflərin изащатыnı динляйиб, иш материалларыны арашдырыб щесаб едир ки, иддиа гисмян əsaslı olduğundan qismən тямин едилмялидир. Беля ки, iшдя олан doğum haqqında arayışdan эюрцнцр ки, X7 13 aprel 2013-ъü илдя доьулмушдур, атасы Cavabdeh оьлу, анасы ися X9 гызыдыр. Ишдя олан doğum haqqında arayışdan эюрцнцр ки, X6 29 sentyabr 2014-ъü илдя доьулмушдур, атасы Cavabdeh оьлу, анасы ися X9 гызыдыр. Ишдя олан Шямкир Район Мящкямясинин 27 yanvar 2020-ъi ил тарихли гятнамясиндян эюрцнцр ки, xx.xx.2019-cu il tarixdən başlayaraq Cavabdeh xx.xx.2013ъü ил təvəllüdlü Razim вя xx.xx.2014-ъü il təvəllüdlü Gülər adlı uşaqlar йеткинлик йашына чатанадяк сахланмалары цчцн hər ay hər cür qazancının 1/3 (üçdə бир) щиссясиndə алиментin X11 гызына верилмяси гят едилмишдир. Беляликля, мящкямя иъласында мцяййян едилмишдир ки, тяряфлярин бирэя никащларындан xx.xx.2013-ъü илдя Razim вя xx.xx.2014-ъü илдя Gülər adlı ушаглары доьулмушдур. Араларында баш вермиш наразылыглара эюря тяряфляр айрылмышлар вя араларында олан никащ позулмушдур. Шямкир Район Мящкямясинин 27 yanvar 2020-ъi ил тарихли гятнамяси иля xx.xx.2019-cu il tarixdən başlayaraq Cavabdeh xx.xx.2013-ъü ил təvəllüdlü Razim вя xx.xx.2014-ъü il təvəllüdlü Gülər adlı uşaqlar йеткинлик йашына чатанадяк сахланмалары цчцн hər ay hər cür qazancının 1/3 (üçdə бир) щиссясиndə алиментin X11 гызына верилмяси гят едилмишдир. Иддиачынын азйашлы ушагларын сахланмасында ъавабдещин мадди йардымына ещтийаъы вардыр. Буна эюря дя иддиачы щазыркы иддиа яризяси иля мящкямяйя мцраъият етмишдир. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, tərəflərin birgə nikahlarından anadan olmuş uşaqlarının saxlanması üçün cavabdehdən hər ay hər cür qazancının 1/3 hissəsində alimentin tutularaq iddiaçıya verilməsi müəyyən edilsə də, hazırda həmin məbləğ azlıq təşkil etdiyindən, iddiaçı məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş alimentin dəyişdirilərək, sabit pul məbləğində tələb etməkdə haqlıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə əsasən, aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətəlayiq başqa maraqlarını da nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edə bilər. Qeyd edilən qanunvericilik normasına əsasən məhkəmə hesab edir ki, qanuna əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borclu olduqlarından, məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilən aliment isə uşağın saxlanması üçün yetərli olmadığından, bununla da müəyyən edilmiş alimentin ödənilməsi cavabdehin qanunla müəyyən edilmiş uşaqlarını saxlamalı olmasına dair vəzifəsinin icrasını tam əhatə etmədiyindən, iddiaçı məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş alimentin dəyişdirilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Odur ki, tərəflərin birgə nikahlarından anadan olmuş uşaqlarının saxlanması üçün təyin edilmiş alimentin məbləği məhkəmə tərəfindən dəyişdirilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Azərbaycan Respublikası AM-nin 75.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 75.4-cü maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Göstərilən Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya da qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin marağını əhəmiyyətli dərəcədə pozduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda, həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Qeyd edilən Məcəllənin 78.2-ci maddəsinə əsasən, sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Göründüyü kimi, alimentin tutulması barədə qətnamənin qəbul edilməsindən xeyli müddət keçmiş, həmin müddətdən sonra minimum yaşayış tələbatları və ehtiyacları artmışdır. “Azərbaycan Respublikasında 2023-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən 2023-cü il üçün yaşayış minimumu ölkə üzrə uşaqlar üçün 220 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların saxlanması üçün cavabdehdən hər ay sabit pul məbləğində alimentin tutulmasına dair iddia tələbi xarakterinə, tutulma qaydasına, həm də həcminə görə əsaslıdır. Belə ki, tərəflərin yetkinlik yaşına çatmamış uşaqlarının təminatının mümkün qədər maksimal saxlanması imkanlarını, eləcə də cavabdehin aliment verməsinə dair maddi imkanlarını, həmçinin tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini, mövcud iqtisadi vəziyyətdə inflyasiyanı və diqqətəlayiq olan digər halları nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən tutulacaq alimentin məbləği hər ay 200 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Buna görə də iddia tələbi təmin edilməlidir. Bundan başqa, məhkəmə alimentin tutulma müddətini araşdıraraq, hesab edir ki, alimentin tutulma müddəti iddiaçının iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etdiyi vaxtdan deyil, mövcud məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəsini aldığı vaxtdan başlanmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası AM-nin 100.2-ci maddəsinə əsasən, aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi” haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 28 mart 2016cı il tarixli Qərarın 8.14-ci bəndinə əsasən, məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilərkən bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilir. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi əsasında aliment tutulduğundan, alimentin tutulma müddəti Azərbaycan Respublikasının AM-nin 100.2-ci maddəsinə əsasən iddia ərizəsinin məhkəməyə verildiyi tarixdən, yəni mövcud iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etdiyi vaxtdan deyil, mövcud məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəsini aldığı vaxtdan başlanmalıdır. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, məhkəmə xərcinə daxil olan dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 112.1.3-cü maddəsinə əsasən, iddianın qiyməti, aliment alınması haqqındakı iddialarda—bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 119.2-ci maddəsinə əsasən, iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi alimentin alınması ilə bağlı olduğundan, iddianın qiyməti bu cür iddialarda bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən edildiyindən, həmçinin bir il ərzində ödəmənin məcmusu 2400 manat (200 manat x 12 ay) təşkil etdiyindən, iddiaçı isə müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən qanunla azad edildiyindən, 44 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Эюстярилянляря ясасланараг вя Азярбайъан Республикасынын Мцлки Просессуал Мяъяллясинин 216-220, 227, 233, 360-ъы маддялярини рящбяр тутараг, мящкямя гят етди: Иддиа тямин едилсин. Şəmkir Rayon Məhkəməsinin 2(076)-59/2020 saylı 27 yanvar 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh X2 xeyrinə tutulmuş alimentin miqdarı dəyişdirilsin. Cavabdeh qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi tarixdən başlayaraq hər ay 13 aprel 2013-ъü ил təvəllüdlü X5 вя 09 avqust 2009-ъu ил təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay hər uşağa görə 200 (iki yüz) manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq X4 ödənilsin Ъавабдещ Cavabdeh оьлундан 44 (qırx dörd) манат мябляьиндя дювлят рцсуму тутулараг дювлят бцдъясиня юдянилсин. Гятнамя гануни гцввяйя миндийи эцндян иъра едилсин. Гятнамядян рясми гайдада верилдийи эцндян 1 ай мцддятиндя Шямкир Район Мящкямяси васитясиля Эянъя Апеллйасийа Мящкямясинин мцлки коллеэийасына апеллйасийа шикайяти вериля биляр. Щаким: Şəfəq Məmmədova