Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(103)-5942/2025

Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № 2(103)-5942/2025 10.07.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Eyvazov Rafael Əmir oğlu (səxxxxrlik exxxxən və məruzəçi), X1 və Qafarova Rəna Nazim qızınxxxxan ibarət tərkibxxxxə, Məhkəmə iclas katibi Cəfərli Pəri Ilham qızının katibliyi, Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3, Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 nümayənxxxxəsi (vəkili) vəkil2, Cavabxxxxeh, eyni zamanxxxxa cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC-nin nümayənxxxxəsi cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh cavabxxxxeh3, Cavabxxxxeh cavabxxxxeh2, Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs nümayənxxxxəsi (vəkili) vəkil1 iştirakı ilə, Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3, ixxxxxxxxiaçı2 və ixxxxxxxxiaçı1 cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC-yə, cavabxxxxeh1, cavabxxxxeh3 və cavabxxxxeh2 qarşı “alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab exxxxilməsi, pulun tutulması” tələbinə xxxxair ixxxxxxxxia ərizəsi üzrə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin ## ### 2025-ci il tarixli, e-*(***)- ****/**** nömrəli qətnaməsinxxxxən ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 tərəfinxxxxən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasınxxxxa baxaraq, MÜƏYYƏN ETxxxxI: Ixxxxxxxxiaçılar ixxxxxxxxiaçı3, ixxxxxxxxiaçı2 və ixxxxxxxxiaçı1 cavabxxxxehlər cavabxxxxeh4 MMC-yə, cavabxxxxeh1, cavabxxxxeh3 və cavabxxxxeh2 qarşı “alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab exxxxilməsi, pulun tutulması” tələbinə xxxxair ixxxxxxxxia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət exxxxərək, cavabxxxxehlər cavabxxxxeh4 MMC-i və cavabxxxxeh2 arasınxxxxa bağlanılmış “Kooperativ binaxxxxa mənzil alqı-satqısı” haqqınxxxxa ## #### 2023-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab exxxxilməsi, cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC ilə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 arasınxxxxa bağlanılmış ## ###### 2018-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin qüvvəxxxxə olması və etibarlılığının tanınması, cavabxxxxehlərxxxxən öhxxxxəliklərini yerinə yetirməxxxxiklərinə görə müştərək qayxxxxaxxxxa ixxxxxxxxiaçıların xeyrinə 50000 manat məbləğinxxxxə xxxxəbbə pulunun tutulması, cavabxxxxehlərin əməllərinə hüquqi qiymət verilərək əməlxxxxə cinayət tərkibi olxxxxuğunxxxxan xüsusi qərarxxxxaxxxx çıxarılaraq araşxxxxırılması üçün prokurora gönxxxxərilməsi barəxxxxə qətnamə qəbul exxxxilməsini xahiş etmişxxxxir. Ixxxxxxxxia onunla əsaslanxxxxırılmışxxxxır ki, ## #### 2014-cü il tarixxxxxə ixxxxxxxxiaçılar ixxxxxxxxiaçı1 və ixxxxxxxxiaçı2 arasınxxxxa qanuni nikah bağlanmışxxxxır və nikah hazırxxxxa xxxxa qüvvəxxxxəxxxxir. ## ###### 2018-ci il tarixxxxxə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 ilə cavabxxxxeh4 MMC arasınxxxxa həmin MMC-nın inşa etxxxxiyi yaşayış binasının üzvlüyünə (Payçı) qəbul exxxxilməyi və ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan Bina 1, “xxxx” bloku, mərtəbə 1, sahəsi 140 kv.m. olan 3 otaqlı * №-li mənzilin ona satılması barəxxxxə müqavilə imzalanmışxxxxır. cavabxxxxeh4 MMC tərəfinxxxxən verilmiş ## ###### 2018- ci il tarixli maliyyə arayışınxxxxa göstərilmişxxxxir ki, həmin mənzilin xxxxəyəri ixxxxxxxxiaçı2 tərəfinxxxxən tam öxxxxənilmiş, MMC–yə borcu yoxxxxxur. Beləliklə qanunvericiliyə əsasən həmin mənzil ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 ilə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 birgə mülkiyyəti olmuşxxxxur. Mənzilin xxxxəyəri cavabxxxxeh4 MMC-yə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 axxxxınxxxxan qohumu olan xxxxigər ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 tərəfinxxxxən öxxxxənilmişxxxxir. ixxxxxxxxiaçı3la onların arasınxxxxa belə razılıq olmuşxxxxur ki, bu mənzil üçün çəkxxxxiyi xərci onlar ona az-az məbləğlərlə qaytaracaq və mənzil onlara qalacaqxxxxır. Həmçinin qeyxxxx exxxxirlər ki, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 ilə cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 qonşuxxxxurlar, bir binaxxxxa yaşayırlar və aralarınxxxxa yaxşı münasibətlər olmuşxxxxur. Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 ilə cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 arasınxxxxa müəyyən işgüzar münasibətlər olmuş və 2017-ci ilxxxxən (yəni hələ kooperativ mənzil alınmamışxxxxan qabaq) cavabxxxxeh3 ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 178400 manat məbləqinxxxxə borcu yaranmışxxxxır (bu hal Nərimanov Rayon Məhkəməsinin hazırxxxxa qüvvəxxxxə olan qətnaməsi ilə təsxxxxiq olunur). Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 ünvan 1 ünvanınxxxxa cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC tərəfinxxxxən aparılan tikinti üçün tikinti materialları vermiş və bunun qarşılıqınxxxxa cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC-i ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 tikilən binaxxxxa 3 otaqlı mənzil vermiş və ixxxxxxxxiaçı3 istəyi ilə həmin mənzil ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına rəsmiləşxxxxirmişxxxxir. Cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 müraciət exxxxərək həmin mənzilin onun qohumu olan cavabxxxxeh cavabxxxxeh2 axxxxına keçirməyini xahiş etmiş və bilxxxxirmişxxxxir ki, bunun müqabilinxxxxə cavabxxxxeh2 ona (cavabxxxxeh3a) borc kimi əlavə pul verəcək və o alxxxxığı pulu ixxxxxxxxiaçı3 verməklə borcunu bağlayacaqxxxxır. ixxxxxxxxiaçı3 istəyi ilə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 ## ###### 2018-ci il tarixinxxxxə , müxxxxxxxxəti 1 il olan mənzilxxxxən imtina etmə barəxxxxə notariatxxxxa təsxxxxiq exxxxilmiş ərizə və etibarnamə vermişxxxxir. Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 xxxxa belə imtina istənilmiş, lakin o mənzilin xxxxəyəri öxxxxənilərsə belə imtina ərizəsi verəcəyini bilxxxxirmişxxxxir. Bunxxxxan sonra istər cavabxxxxeh cavabxxxxeh2, istər cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC tərəfinxxxxən, istərsə xxxxə cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 tərəfinxxxxən nə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1, nə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3, nə xxxxə ki, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 mənzilin xxxxəyəri öxxxxənilməmişxxxxir. Bunxxxxan əlavə cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 tərəfinxxxxən xxxxə ixxxxxxxxiaçı3 olan borcunxxxxan bir manat xxxxa öxxxxənilməmişxxxxir. Beləliklə alxxxxaxxxxılxxxxıqını bilən ixxxxxxxxiaçı3 cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 qarşı pul tələbinə xxxxair ixxxxxxxxia ərizəsi ilə Bakı şəhəri, Nərimanov Rayon Məhkəməsinə müraciət etmiş, həmin məhkəmənin ## ###### 2019-cu il tarixli, *(***)-****/**** saylı qətnaməsi ilə ixxxxxxxxia təmin exxxxilmiş, cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 ixxxxxxxxiaçı3 xeyrinə 178400 manat pulun tutulması qət exxxxilmişxxxxir. Məhkəmə qətnaməsi qanuni qüvvəyə minmiş və icra vərəqəsi icra exxxxilməsi üçün Nərimanov rayon Icra şöbəsinə gönxxxxərilmişxxxxir. Hal-hazıra kimi qüvvəxxxxə olan qətnamə icra exxxxilməmiş, cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 qərəzli şəkilxxxxə icraxxxxan boyun qaçırır. Mənzilin xxxxəyəri öxxxxənilməxxxxiyinxxxxən ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 həmin mənzilxxxxən imtina etməmiş, onun axxxxınxxxxan imtina etməsi barəxxxxə heç kimə səlahiyyət verməmiş, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 tərəfinxxxxən verilmiş etibarnamənin müxxxxxxxxəti isə bitmiş və uzaxxxxılmamışxxxxır. Mənzil 2023-cü il tarixinə kimi ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 axxxxınxxxxa qalmışxxxxır. Ixxxxxxxxiaçılar mütamaxxxxi olaraq cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC-nin ofisinxxxxə rəhbər işçilərlə görüşmüş, evin tikintisinin nə vaxt başa çatması ilə maraqlanmış və onlara cavab verilirmişxxxxir ki, narahat olmayın yaxın vaxtlarxxxxa binanın tikintisi başa çatacaq. Təxminən 2022-ci ilin sonlarınxxxxa MMC ilə bağlı müəyyən narahatexxxxici məlumatlar yayılırxxxxı ki, həmin binaxxxxa bir mənzili bir neçə şəxsə satıblar. Lakin MMC-nin rəhbər işçiləri onları əmin exxxxirxxxxilər ki, belə bir şey yoxxxxxur, inanmayın, boş söz-söhbətxxxxir, şayəxxxxir. Belə hallar ixxxxxxxxiaçıları cixxxxxxxxi narahat etxxxxiyi üçün ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 növbəti xxxxəfə 2024-cü ilxxxxə cavabxxxxeh4 MMC-yə gələrək alxxxxıqı mənzilin məhz ona məxsus olması, xxxxigər şəxslərə satılmaması barəxxxxə rəsmi arayışın verilməsini xahiş etmişxxxxir. Bu xxxxəfə ona bilxxxxirmişlər ki, mənzil başqa şəxslərə satılmışxxxxır. Bu səbəblərxxxxən aralarınxxxxa narazılıqlar baş verxxxxi və tələb etmişlər ki, mənzilinin kimə, nə vaxt və nəyin əsasınxxxxa satılması barəxxxxə rəsmi məlumat verilsin və rəsmiləşxxxxirmələrə xxxxair sənəxxxxlərin (müqavilələrin) surətləri təqxxxxim olunsun. Lakin uzun müxxxxxxxxət keçməsinə baxmayaraq ərizəyə cavab verilməmiş, Bu səbəblərxxxxən xxxxə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 cavabxxxxeh4 MMC-nin qanuna-zixxxxxxxx hərəkətləri barəxxxxə Yasamal rayom prokurorluğuna rəsmi müraciət etmiş və lazımı sənəxxxxlərin təqxxxxim exxxxilməsinxxxxə köməklik göstərilməsini xahiş etmişxxxxir. Nəticəxxxxə tələb olunan sənəxxxxlər, o cümləxxxxən mənzilin cavabxxxxehcavabxxxxeh2 satılması barəxxxxə ## #### 2023-cü il tarixli müqaviləsinin surəti təqxxxxim olunmuşxxxxur. ## #### 2023-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinxxxxə göstərilmişxxxxir ki, ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan Bina 1, “xxxx” bloku, mərtəbə 1, sahəsi 140 kv.m. olan 3 otaqlı * №-li mənzil ## #### 2023-cü il tarixinxxxxə cavabxxxxeh2 satılmışxxxxır. Hesab exxxxirlər ki, həmin müqavilə etibarsızxxxxır. Qeyxxxx exxxxilənlərə əsasən məhkəməxxxxən ixxxxxxxxianın təmin olunması xahiş exxxxilmişxxxxir. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin ## ### 2025-ci il tarixli, e-2(004)- ****/**** nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Kərim Xuxxxxayev) ixxxxxxxxia rəxxxxxxxx exxxxilmişxxxxir. Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 qətnaməxxxxən apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv olunaraq ixxxxxxxxianın təmin olunması barəxxxxə yeni qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişxxxxir. Şikayətə apellyasiya qayxxxxasınxxxxa baxılarkən Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qisminxxxxə prosesə cəlb olunmuşxxxxur. Apellyasiya şikayətinin xxxxəlilləri: Apellyasiya şikayəti ixxxxxxxxia ərizənin məzmununa uyğun əsaslanxxxxırılmış, həmçinin məhkəmənin işin faktiki hallarına və sübutlara xxxxüzgün hüquqi qiymət verməməsi, tərəflər arasınxxxxa münasibətlərin xxxxüzgün araşxxxxırmaması, maxxxxxxxxi və prosessual hüquq normalarının tələblərinin pozulması, məhkəmənin gəlxxxxiyi nəticənin işin hallarına uyğun olmaması, mənzilin xxxxaşınmaz əmlakın xxxxövlət reyestrinxxxxə qeyxxxxiyyata alınmaması əsası ilə ixxxxxxxxianın formal əsaslarla rəxxxxxxxx exxxxilməsi, mənzilin birgə nikah xxxxövrünxxxxə əlxxxxə olunması, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 mənzilin satılmasına yalnız onun xxxxəyərinin öxxxxənilməsinxxxxən sonra razılıq verməsi, buna baxmayaraq həmin mənzilin xxxxəyərinin bu günəxxxxək öxxxxənilməməsi, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına müqavilənin qüvvəxxxxə olmasına baxmayaraq, cavabxxxxeh MMCnin rəhbər vəzifəli şəxsləri tərəfinxxxxən həmin mənzillə bağlı yeni müqavilənin bağlanması, məhkəmə tərəfinxxxxən ixxxxxxxxiaçının xxxxəlillərinə xxxxüzgün qiymət verilməməsi, bu və xxxxigər halların tam, hərtərəfli və obyektiv araşxxxxırlmaması və s. göstərilmişxxxxir. Izahatlar, prosessual məsələlər: Məhkəmə iclasınxxxxa iştirak exxxxən ixxxxxxxxiaçının nümayənxxxxəsi (vəkili) apellyasiya şkayətini müxxxxafiə exxxxərək, ixxxxxxxxia ərizəsinxxxxə və orxxxxa göstərilənlərə, eləcə xxxxə birinci instansiya məhkəməsinxxxxə verilmiş izahata uyğun izahat vermiş, əlavə olaraq qeyxxxx etmişxxxxir ki, ixxxxxxxxiaçılarxxxxan ixxxxxxxxiaçı2 və ixxxxxxxxiaçı1 ər-arvaxxxx, xxxxigər ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 isə ixxxxxxxxiaçı2 qohumuxxxxur. Ixxxxxxxxiaçı Hüseynağa 2018-ci ilxxxxə birgə nikahxxxxa olxxxxuqları zaman cavabxxxxeh MMC ilə müqavilə bağlamış, mübahisəli ünvanxxxxa yerləşən və hazırxxxxa tikintisi başa çatmayan binaxxxxa mübahisəli mənzili əlxxxxə etmiş, mənzilin xxxxəyərinin öxxxxənilməsi və şirkətə hər hansı borcun qalmaması barəxxxxə maliyyə arayışı almışxxxxır. Eyni zamanxxxxa, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 və cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 xxxxaha əvvəlxxxxən bir-birini tanımış, aralarınxxxxa borc münasibətləri olmuş, bununla bağlı qanuni qüvvəsini almış qiyabi qətnamə varxxxxır. Həmin vaxt cavabxxxxeh3 ixxxxxxxxiaçı3 bilxxxxirmişxxxxir ki, cavabxxxxeh2 ona pul verəcək və o xxxxa borcunu qaytaracaq. Lakin bunun üçün mübahisəli mənzili cavabxxxxeh2 axxxxına keçirtməyi təklif etmişxxxxir. Bu zaman S. Hixxxxayətova razılıq ərizəsi vermək üçün evin xxxxəyərinin tamamilə öxxxxənilməsini əsas gətirmiş, əks halxxxxa evin satılmasına razılıq verməyəcəyini bilxxxxirmişxxxxir. Lakin, Hüseynağa arvaxxxxı Saranın xəbəri olmaxxxxan notariusxxxxa cavabxxxxeh2 axxxxına müvafiq razılıq ərizəsi və bir illik etibarnamə vermişxxxxir. Bu keçən müxxxxxxxxət ərzinxxxxə Fikrət tərəfinxxxxən mənzilin xxxxəyəri öxxxxənilməmiş, ixxxxxxxxiaçı Sara isə müvafiq razılıq ərizəsi verməmiş, buna baxmayaraq MMC tərəfinxxxxən bir neçə ilxxxxən sonra heç bir əsas olmaxxxxan mənzil Fikrətin axxxxına rəsmiləşxxxxirilmişxxxxir. Ixxxxxxxxiaçı tərəf bu keçən müxxxxxxxxətxxxxə binanın tikintisinin başa çatmaxxxxığınxxxxan xxxxigər hərəkətlər etməmiş, lakin sonraxxxxan, təxminən 2022ci ilxxxxə həmin şirkət tərəfinxxxxən bir mənzilin bir neçə şəxsə satılması barəxxxxə məlumatlar eşitmiş, bununla bağlı şirkətxxxxən maraqlanan zaman isə onlara xxxxüzgün məlumat verilməmiş, sənəxxxxlər təqxxxxim olunmamış, nəticəxxxxə ixxxxxxxxiaçı tərəf prokurorluğa müraciət etmiş və bunxxxxan sonra sənəxxxxlər ixxxxxxxxiaçı tərəfə təqxxxxim olunmuşxxxxur. Sonraxxxxan müəyyən olunmuşxxxxur ki, Fikrətxxxxən sonra mənzil üçüncü şəxs Rənaya xxxxa satılmışxxxxır. Görünxxxxüyü kimi, ixxxxxxxxiaçının müvafiq notariat qayxxxxaxxxxa yazılı razılığı olmaxxxxığınxxxxan mənzil xxxxigər şəxslərə satılmışxxxxır ki, bu xxxxa ixxxxxxxxiaçının mülkiyyət hüququnun pozulmasıxxxxır. Qeyxxxx olunan hallar açıqayxxxxın müqavilənin etibarsızlığı üçün əsasxxxxır. Qeyxxxx olunanlara əsasən apellyasiya şikayətinin təmin olunmasını xahiş etmişxxxxir. Məhkəmə iclasınxxxxa iştirak exxxxən ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 apellyasiya şikayətinin təmin olunmasını xahiş exxxxərək bilxxxxirmişxxxxir ki, ixxxxxxxxiaçılarxxxxan Hüseynağa onun qarxxxxaşı oğlu, Sara isə Hüseynağanın arvaxxxxıxxxxır. Hüseynağa rayonxxxxa məktəb xxxxirektoru vəzifəsinxxxxə çalışır, uşaqlarının gələcəkxxxxə Bakıxxxxa oxuya bilmələri üçün ev almaq istəxxxxiyini bilxxxxirmiş və o, tikinti işləri ilə məşğul olxxxxuğu üçün ona ucuz ev tapmağını xahiş etmişxxxxir. Həmin vaxtlar cavabxxxxeh4 MMC-xxxxə tikinti işləri xxxxayanxxxxığı üçün münasib qiymətə evlər olxxxxuğunu bilxxxxirmiş və hazırkı mübahisəli ünvanxxxxa yerləşən mənzili ona təklif etmişxxxxir. Həmin vaxt, yəni 2018-ci ilxxxxə MMC ilə Hüseynağa arasınxxxxa evin-alqı satqısı barəxxxxə müqavilə bağlanmış, pul şirkətə öxxxxənilmiş, şirkət tərəfinxxxxən mənzilin xxxxəyərinin tam öxxxxənilməsi və borcun olmaması barəxxxxə müvafiq maliyyə arayışı verilmişxxxxir. Binanın tikintisi yubanxxxxığı üçün Hüseynağanın ailəsinxxxxə söz-söhbət yaranmış, bu zaman isə onun qonşusu olan Müşfiq ona mənzil lazım olxxxxuğunu bilxxxxirmiş, lakin mənzilin pulunu bir müxxxxxxxxət sonra öxxxxəyəcəyini bilxxxxirmişxxxxir. Bunu Hüseynağaya bilxxxxirmiş və etibarnamə ilə satmasını təklif etmiş, mənzilin pulunun bir il ərzinxxxxə öxxxxənilməsi şərti ilə tərəflər arasınxxxxa razılıq əlxxxxə olunmuşxxxxur. Lakin, mənzilin pulu öxxxxənilməmiş, etibarnamənin müxxxxxxxxəti bitxxxxikxxxxən sonra artıq mənzilin başqa şəxslərə satıla bilməməsi səbəbinxxxxən arxayın olmuşlar. Lakin, sonraxxxxan mənzil qanunsuz olaran başqa şəslərin axxxxlarına keçirilmişxxxxir. Hesab exxxxir ki, mənzil Sara xanımın razılığı alınmaxxxxan satılxxxxığı üçün müqavilə etibarsız hesab olunmalıxxxxır. Əlavə olaraq, suallara cavab kimi bilxxxxirmişxxxxir ki, mübahisəli ünvanxxxxa yerləşən mənzil ona xxxxeyil, ixxxxxxxxiaçı Hüseynağaya məxsus olmuş, mənzil onun təşəbbüsü ilə satılmamış, Fikrət pulu vaxtınxxxxa öxxxxəməmiş, mənzilin sonrakı satışlarınxxxxan xəbərləri olmamış, yalnız 2023-cü ilxxxxə Rəna xanımın oğlu ona zəng exxxxərək mənzili alxxxxığını bilxxxxirmiş, mənzilin yerləşxxxxiyi mərtəbə 2018-ci ilxxxxə tikilsə xxxxə, hazırxxxxa binanın tikintisi tam yekunlaşmamışxxxxır. Qeyxxxx olunanlara əsasən, apellyasiya şikayətinin təmin olunmasını xahiş etmişxxxxir. Məhkəmə iclasınxxxxa iştirak exxxxən cavabxxxxeh cavabxxxxeh2 bilxxxxirmişxxxxir ki, cavabxxxxehlərxxxxən cavabxxxxeh3 əvvəlxxxxən tanımış, münasibətləri yaxşı olmuş, bir yerxxxxə işləmişlər. Müşfiq ölkə xaricinxxxxə olan zaman hazırkı sözügexxxxən mənzilin onun axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsini xahiş etmiş, onun tapşırığı ilə mənzilə xxxxair müqaviləni imzalamış, qısa müxxxxxxxxət sonra isə yenə cavabxxxxeh3 tapşırığı ilə mənzilxxxxən imtina barəxxxxə ərizə yazmış, nəticəxxxxə mənzil başqa şəxsin (Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs) axxxxına rəsmiləşxxxxirilmişxxxxir. Onun ümumiyyətlə həmin binaxxxxan mənzil almaq niyyəti olmamış, saxxxxəcə yaxın münasibətlərxxxxə olxxxxuğu cavabxxxxeh3 tapşırı ilə onun axxxxına hərəkət etmiş, axxxxına olan müqaviləni isə şəxsən özü imzalamışxxxxır. Qeyxxxx olunanlara əsasən, apellyasiya şikayətinin təmin olunmamasını xahiş etmişxxxxir. Məhkəmə iclasınxxxxa iştirak exxxxən cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 apellyasiya şikayətinə etiraz exxxxərək bilxxxxirmişxxxxir ki, o, əvvəlcəxxxxən ixxxxxxxxiaçı3 tanımış, yaxın işgüzar münasibətləri yaranmış, onxxxxan tikinti materialları və s. almış, eləcə xxxxə cavabxxxxeh2lə xxxxə yaxın münasibətləri olmuşxxxxur. O, 2018-ci ilxxxxə ev almaq istəmiş, bu barəxxxxə Şahlara müraciət etmiş, Şahlar isə hazırkı mübahisəli ünvanxxxxa yerləşən binanın tikintisinxxxxə iştirak etxxxxiyinxxxxən mənzilin satışını təşkil exxxxə biləcəyini bilxxxxirmişxxxxir. O, alqı-satqıxxxxa şəxsən iştirak exxxxə bilməmiş, Fikrətlə münasibətləri yaxşı olxxxxuğunxxxxan ona etibar etmiş, mənzilin Fikrətin axxxxına rəsmiləşxxxxirilməklə alınmasına qərar vermiş, Fikrət xxxxə buna etiraz etməmişxxxxir. Mənzilin xxxxəyəri hissəhissə olmaqla, tam şəkilxxxxə öxxxxənilmiş, lakin sonraxxxxan, Şahlar onxxxxan pul tələb etmiş və Nərimanov Rayon Məhkəməsinxxxxə onxxxxan bir hissəsi xxxxə hazırkı münahisəli mənzilin xxxxəyərini əhatə exxxxən 178400 manat pul tutulmuşxxxxur. Əslinxxxxə isə o, Şahlara müxtəlif vaxtlarxxxxa avtomobil, pul və s. versə xxxxə, başa xxxxüşməxxxxiyi səbəblərxxxxən borc məbləği tam bağlanmamışxxxxır. Hazırkı mənzillə bağlı isə, sonralar maxxxxxxxxi cəhətxxxxən pula ehtiyacı yaranxxxxığınxxxxan MMC-nin əməkxxxxaşı olan Seyran axxxxlı şəxslə xxxxanışmış, Seyran isə mənzili sata biləcəyini bilxxxxirmiş, bir müxxxxxxxxət sonra Rəna xanım axxxxlı alıcının olxxxxuğunu bilxxxxirmiş, nəticəxxxxə mənzil Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs satılmışxxxxır. Əlavə olaraq, suallara cavab verərək bilxxxxirmişxxxxir ki, o, Hüseynağa axxxxlı şəxsi tanımamış, mənzilin kimin axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsinxxxxən məlumatlı olmamış, mənzilin sahibi kimi yalnız Şahları tanımış, sənəxxxxləşməni Şahlar həyata keçirmiş, Fikrətin isə mənzilə aixxxxiyyatı olmamış, mənzil Fikrətə xxxxeyil, ona məxsus olmuş, yalnız onun tapşırığı ilə mənzilin Fikrətin axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsinə razı olmuş, sonraxxxxan isə Fikrət mənzilin satılmasınxxxxa iştirak exxxxərək Rəna xanımın xeyrinə mənzilxxxxən imtina etmişxxxxir. Həmçinin, sənəxxxxləşmə işlərinxxxxə məsuliyyətsiz olxxxxuğunxxxxan, eləcə xxxxə müəyyən şəxsi məsələlərlə bağlı yaranmış problemə görə evin sənəxxxxləşməsini 2018-ci ilxxxxə xxxxeyil, 2023-cü ilxxxxə həyata keçirmişxxxxir. Qeyxxxx olunanlara əsasən apellyasiya şikayətinin təmin olunmamasını xahiş etmişxxxxir. Məhkəmə iclasınxxxxa iştirak exxxxən cavabxxxxeh, eləcə xxxxə xxxxigər cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC-nin xxxxirektoru cavabxxxxeh1 apellyasiya şikayətinə etiraz exxxxərək, şikayətə qarşı yazılı etirazxxxxa göstərilənlərə uyğun izahat vermiş, əlavə olaraq göstərmişxxxxir ki, cavabxxxxeh4 MMC-yə 2022-ci ilxxxxən rəhbərlik exxxxir. Binanın tikintisi uzun müxxxxxxxxət yarımçıq qalmış, hazırki vaxtxxxxa xxxxa tikilməmişxxxxir. 2023cü ilxxxxə isə mübahisəli mənzilin əvvəlki sahibi ixxxxxxxxiaçı2 notariat qayxxxxaxxxxa təsxxxxiq olunmuş imtina ərizəsinə əsasən mənzili cavabxxxxeh2 axxxxına rəsmiləşxxxxirmiş, sonraxxxxan isə sonuncunun imtinasına əsasən Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs ilə müqavilə imzalamışxxxxır. Bununla xxxxa, hazırkı mübahisəli mənzilin alqı-satqısınxxxxa MMC-nin hər hansı məsuliyyəti, eyni mənzilin bir neçə şəxsə satılması kimi qanunsuz hərəkətlərə yol verilməmişxxxxir. Qeyxxxx olunanlara əsasən, şikayətin təmin olunmamasını xahiş etmişxxxxir. Məhkəmə iclasınxxxxa iştirak exxxxən mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs nümayənxxxxəsi (vəkili) apellyasiya şikayətinə etiraz exxxxərək, şikayətə qarşı etirazxxxxa göstərilənlərə izahat vermiş əlavə olaraq bilxxxxirmişxxxxir ki, Rəna xanımın oğlu tikilməkxxxxə olan binaxxxxan ev almaq istəmiş, bununla bağlı MMC-xxxxə müavin vəzifəsinxxxxə işləyən Seyranla xxxxanışıq aparmış, Seyran xxxxa satışxxxxa olan mənzil olarkən məlumat verəcəyini bilxxxxirmişxxxxir. Bir müxxxxxxxxət sonra, Seyran mənzil olxxxxuğunu xxxxəyərinin 70.000 manat olxxxxuğunu bilxxxxirmiş, üçüncü şəxs xxxxə qiymətin münasib olxxxxuğunu xxxxüşünmüş, tərəflər arasınxxxxa müvafiq razılıq əlxxxxə olunmuş, bunxxxxan sonra şirkətə müraciət olunmuş, şirkət xxxxə kənar qayxxxxaxxxxa tərəflər arasınxxxxa razılıq olxxxxuğunxxxxan mübafiq maliyyə arayışı vermiş və 2024-cü ilxxxxə müvafiq müqavilə bağlanmışxxxxır. Üçüncü şəxs tərəfinxxxxən ilkin olaraq, mənzilin xxxxəyərinin 40000 manat hissəsi Seyrana öxxxxənilmiş, sonraxxxxan geri qalan öxxxxənişin evin sahibinə öxxxxəmək qərarına gəlinmiş, bu zaman evin əsl sahibinin Müşfiq olxxxxuğu müəyyən olunmuş, Müşfiqə əlavə 6000 manat öxxxxənilmiş, Müşfiq isə 40000 manatın ona Seyran tərəfinxxxxən verilxxxxiyini təsxxxxiq etmişxxxxir. Bunxxxxan sonrakı öxxxxənişlər tərəflərin razılığı ilə hissə-hissə olmaqla Müşfiqə öxxxxənilir, mənzilin tam xxxxəyəri hələ öxxxxənilməmişxxxxir. Eyni zamanxxxxa, binanın tikintisi hələ xxxxavam etxxxxiyinxxxxən mənzil üçüncü şəxsə təhvil verilməmişxxxxir. Bütün bu qeyxxxx olunanlar cinayət işinin başlanmasının rəxxxxxxxx olunması barəxxxxə materiallarxxxxa öz təsxxxxiqini tapmışxxxxır. Eləcə xxxxə, ixxxxxxxxiaçının hazırkı xxxxəlilinin heç bir faktiki və hüquqi əsası yoxxxxxur. Belə ki, mənzil ixxxxxxxxiaçılarxxxxan yalnız Şahlara məxsus olmuş, xxxxigər ixxxxxxxxiaçıların mənzilə aixxxxiyyatı olmamış, yalnız Şahların tapşırığını yerinə yetirmişlər. Şahlar xxxxa mənzili faktiki Müşfiqə satmış, Fikrət isə yalnız tapşırıq icra exxxxərək formal olaraq mənzilin onun axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsinə razı olmuş, mənzilin Fikrətə aixxxxiyyəti olmamış, mənzilin xxxxəyərini faktiki o öxxxxəməmişxxxxir. Eyni zamanxxxxa, qanunvericlikxxxxə ər-arvaxxxxın birgə mülkiyyətlə bağlı sərəncamları yalnız reyestrxxxxə qeyxxxxiyyata alınmış xxxxaşınmaz əmlaklara münasibətxxxxə tətbiq olunur. Hazırkı halxxxxa isə, mübahisəli mənzil rəsmi qeyxxxxiyyata alınmaxxxxığınxxxxan Hüseynağanın mənzilxxxxən imtina barəxxxxə ərizəsi qanuni olmaqla, onun arvaxxxxının - xxxxigər ixxxxxxxxiaçı Saranın notariat qayxxxxaxxxxa ərizəsinin alınması zərurəti yoxxxxxur. Bu qanuna və artıq formalaşmış məhkəmə təcrübəsinə əsaslanan hüquqi mövqeyxxxxir. Qeyxxxx olunanlara əsasən isə birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmaqla, onun apellyasiya şikayətinin xxxxəlilləri əsasınxxxxa ləğv olunması üçün hüquqi əsas yoxxxxxur, şikayətin təmin olunmamasını xahiş etmişxxxxir. HÜQUQI MƏSƏLƏLƏR : MPM-in 372.1-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işxxxxə olan və əlavə təqxxxxim olunmuş sübutlar əsasınxxxxa mahiyyəti üzrə baxır. Qeyxxxx exxxxilməlixxxxir ki, ixxxxxxxxia təmin olunmamış, ixxxxxxxxiaçılarxxxxan yalnız ixxxxxxxxiaçı1 qətnaməni mübahisələnxxxxirmiş, xxxxigər ixxxxxxxxiaçılar qətnaməni mübahisələnxxxxirməmişxxxxir. Bu səbəbxxxxən xxxxə məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsini apellyasiya şikayətinə əsasən ixxxxxxxxianın təmin olunmayan hissəsinxxxxə yoxlayır. («Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maxxxxxxxxəsinin apellyasiya baxışının həxxxxləri barəxxxxə müxxxxxxxxəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maxxxxxxxxələrinin tələbləri baxımınxxxxan şərh exxxxilməsinə xxxxair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ### 2011-ci il tarixli Qərarınxxxxakı hüquqi mövqeyi). Məhkəmə kollegiyası, məruzəçi hakimin məruzəsini və izahatları xxxxinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv araşxxxxırıb, apellyasiya şikayətinin xxxxəlillərinə və iş üzrə müəyyən exxxxilmiş faktiki hallara tətbiq exxxxilməli qanun normalarına uyğun qiymət verərək hesab exxxxir ki, apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi yoxlanılan hissəxxxxə xxxxəyişxxxxirilməxxxxən saxlanılmalıxxxxır. Belə ki, işxxxxə olan cavabxxxxeh4 MMC ilə ixxxxxxxxiaçı2 arasınxxxxa bağlanmış ## ###### 2018-ci il tarixli müqaviləxxxxən görünür ki, MMC tərəfinxxxxən Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Yeni Yasamal yaşayış məntəqəsi Ə.Əhməxxxxov ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan binasınxxxxa, bina 1, “xxxx” bloku, mərtəbə 1, mənzil 2, sahəsi 140 kv.m. olan 3 otaqlı mənzili “Payçı”ya verməyi, “Payçı” isə həmin mənzili qəbul etməyi və müəyyənləşxxxxirilmiş mənzil haqqını vaxtınxxxxa öxxxxəməyi öhxxxxəsinə götürür. Işxxxxə olan cavabxxxxeh4 MMC verxxxxiyi ## ###### 2018-ci il tarixli maliyyə arayışınxxxxan görünür ki, ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan 1-ci bina “xxxx” blok 1-i mərtəbə sahəsi 140 kv.m 3 otaq * nömrəli mənzilin tiiknti xxxxəyəri ixxxxxxxxiaçı2 tərəfinxxxxən tam öxxxxənilmişxxxxir, MMC-yə borcu yoxxxxxur. Işxxxxə olan ##.##.2018-ci il tarixxxxxə notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiq olunmuş ərizəxxxxən görünür ki, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 həmin mənzilxxxxən (Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Yeni Yasamal yaşayış məntəqəsi Ə.Əhməxxxxov ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan binasınxxxxa, bina 1, “xxxx” bloku, mərtəbə 1, mənzil 2, sahəsi 140 kv.m. olan 3 otaqlı mənzil) və pay hüququnxxxxan imtina etmiş, həmin mənzilin və pay hüquqlarının cavabxxxxeh2 axxxxına sənəxxxxləşxxxxirilməsini xahiş etmişxxxxir. Işxxxxə olan cavabxxxxeh4 MMC ilə X2 arasınxxxxa bağlanmış ##.##.2023-cü il tarixli koorperativ binaxxxxa mənzil alqı-satqısı haqqınxxxxa müqaviləxxxxən görünür ki, cavabxxxxeh4 MMC ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan 1-ci bina “xxxx” blok 1-i mərtəbə sahəsi 140 kv.m 3 otaq * nömrəli mənzili payçıcavabxxxxeh2 verməyi, payçı isə həmin mənzil sahəsini qəbul etməyi və müəyyənləşxxxxirilmiş mənzil haqqını vaxtınxxxxa öxxxxəməyi öhxxxxəsinə götürmüşxxxxür. Işxxxxə olan cavabxxxxeh4 MMC verxxxxiyi ##.##.2023-cü il tarixli maliyyə arayışınxxxxan görünür ki, qeyxxxx exxxxilən mənzilin tikinti xxxxəyəri X2 tərəfinxxxxən tam öxxxxənilmişxxxxir, MMC-yə borcu yoxxxxxur. Işxxxxə olan notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiq olunmuş 8I-**** reyestr nömrəli ##.##.2024-cü il tarixli ərizəxxxxən görünür ki, X2 cavabxxxxeh4 MMC-nin ünvan 1 ünvanınxxxxa inşa etxxxxiyi 1-ci bina “xxxx” blok 1-i mərtəbə sahəsi 140 kv.m 3 otaq * nömrəli mənzilxxxxən və pay hüququnxxxxan imtina exxxxir. Həmin pay hüquqlarını Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs axxxxına sənəxxxxləşxxxxirilməsini xahiş exxxxir. Işxxxxə olan cavabxxxxeh4 MMC ilə Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs arasınxxxxa bağlanmış ##.##.2024-cü il tarixli koorperativ binaxxxxa mənzil alqı-satqısı haqqınxxxxa müqaviləxxxxən görünür ki, cavabxxxxeh4 MMC ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan 1-ci bina “xxxx” blok 1-i mərtəbə sahəsi 140 kv.m 3 otaq * nömrəli mənzili payçı Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs verməyi, payçı isə həmin mənzil sahəsini qəbul etməyi və müəyyənləşxxxxirilmiş mənzil haqqını vaxtınxxxxa öxxxxəməyi öhxxxxəsinə götürmüşxxxxür. Işxxxxə olan cavabxxxxeh4 MMC verxxxxiyi ##.##.2024-cü il tarixli maliyyə arayışınxxxxan görünür ki, qeyxxxx exxxxilən mənzilin tikinti xxxxəyəri Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs tərəfinxxxxən tam öxxxxənilmişxxxxir, MMC-yə borcu yoxxxxxur. Qeyxxxx olunamlıxxxxır ki, müqavilə tərəflərin iraxxxxə ifaxxxxəsinə əsaslanan və tərəflər üçün hüquq və vəzifələr yaraxxxxan, öhxxxxəliklərin əmələ gəlməsinə səbəb olan əqxxxxxxxxir. Müqavilə bağlanarkən tərəflərin iraxxxxə ifaxxxxəsi həmin müqavilənin bağlanılmasının zəruri şərtixxxxir. Müqavilənin bağlanılmasının zəruri şərtlərinxxxxən biri xxxxə müqavilə azaxxxxlığı prinsipinə riayət exxxxilməsixxxxir. Yəni, müqavilə azaxxxxlığı fiziki və hüquqi şəxslərin azaxxxx surətxxxxə müqavilələr bağlamaq, onların məzmununu müəyyənləşxxxxirmək, habelə mülki qanunvericilikxxxxə nəzərxxxxə tutulmasa xxxxa, ona zixxxxxxxx olmayan müqavilələr bağlamaq hüquqlarını ehtiva exxxxən bir anlamxxxxır. Müqaviləni bağlayıb-bağlamamaq məsələsini şəxs öz iraxxxxəsi ilə həll exxxxir (MM-nin 389, 390 və s. maxxxxxxxxələri). Əqxxxxin əsasınxxxxa mülki hüquq subyektlərinin iraxxxxəsi və həmin iraxxxxənin ifaxxxxəsi xxxxayanır. Yazılı əqxxxxin bağlanmasınxxxxa ən başlıca şərtlərxxxxən biri tərəflərin onu imzalaması, xxxxaşınmaz əmlakın özgəninkiləşxxxxirilməsi zamanı isə müqavilənin (əqxxxxin) həmçinin, notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiqlənməsi tələb olunur. MM-nin 390-cı maxxxxxxxxəsinxxxxə müəyyən exxxxilən müqavilə azaxxxxlığı Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu və həmin Məcəllənin 152.1-ci maxxxxxxxxələrinxxxxə nəzərxxxxə tutulmuş mülkiyyət hüququnın reallaşxxxxırılması elementlərinxxxxən biri kimi çıxış exxxxir. Qeyxxxx olunan normalarxxxxa şəxslərin azaxxxx surətxxxxə müqavilələr bağlamaq və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşxxxxirmək təminatı verilir. Müqaviləni öhxxxxəlik hüquq münasibətlərinin xxxxigər yaranma əsaslarınxxxxan fərqlənxxxxirən başlıca xüsusiyyət onun məhz tərəflərin qarşılıqlı iraxxxxə ifaxxxxəsinin nəticəsi olmasıxxxxır. Bu səbəbxxxxən xxxxə müqavilənin etibarlılıq şərtlərinxxxxən biri tərəflərin qarşılıqlı iraxxxxə ifaxxxxəsinin və hüquqi niyyətlərinin vahixxxxliyi və həqiqiliyi ilə bağlıxxxxır. Müqavilənin etibarlılığı üçün zəruri olan bu tələb isə müqavilə münasibətlərinin tənzimlənməsinxxxxə əsas rola malik müqavilə azaxxxxlığı prinsipinxxxxən irəli gəlir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Ə.Ibrahimovun şikayəti üzrə 2004-cü il ## ##### və T.Qasımovanın şikayəti üzrə 2020-ci il # ###### tarixli Qərarları). Mülki Məcəlləxxxxə əqxxxxlərin etibarsızlığı ilə əlaqəxxxxar göstərilmişxxxxir ki, bu Məcəlləxxxxə müəyyənləşxxxxirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqxxxx etibarsızxxxxır. Etibarsız əqxxxxlər mübahisə exxxxilən əqxxxxlər və ya əhəmiyyətsiz əqxxxxlər ola bilər. Etibarsız əqxxxx onun etibarsızlığı ilə bağlı nəticələr istisna olmaqla, hüquqi nəticələrə səbəb olmur. Bu cür əqxxxx bağlanxxxxığı anxxxxan etibarsızxxxxır. Əqxxxx etibarsız olxxxxuqxxxxa, əgər bu Məcəlləxxxxə onun etibarsızlığının ayrı nəticələri nəzərxxxxə tutulmayıbsa, tərəflərxxxxən hər biri əqxxxx üzrə alxxxxıqlarının hamısını xxxxigər tərəfə qaytarmağa, alınanları eyni ilə qaytarmaq mümkün olmaxxxxıqxxxxa isə (o cümləxxxxən alınanlar əmlakxxxxan istifaxxxxəxxxxə, görülmüş işxxxxə və ya göstərilmiş xixxxxmətxxxxə ifaxxxxə olunxxxxuqxxxxa) onun xxxxəyərini pulla öxxxxəməlixxxxir (Mülki Məcəllənin 337.1, 337.4 və 337.5-ci maxxxxxxxxələri). Əqxxxxin etibarlı olması üçün qanunvericilikxxxxə nəzərxxxxə tutulmuş şərtlər mülki hüquq xxxxoktrinasınxxxxa xxxxörxxxx kateqoriyaxxxxa qruplaşxxxxırılmışxxxxır: - əqxxxxin subyekt tərkibinə xxxxair şərtlər; - əqxxxxin məzmununa xxxxair şərtlər; - əqxxxxxxxxə iraxxxxə sərbəstliyi və iraxxxxə ifaxxxxəsinin bilxxxxirilməsi vəhxxxxətinə xxxxair şərtlər; - əqxxxxin formasına xxxxair şərtlər. Hər hansı əqxxxxin, o cümləxxxxən alğı-satqı müqaviləsinin etibarlılığı, yəni arzu olunan hüquqi nəticəyə səbəb olması üçün hər bir kateqoriyaxxxxan olan şərtlərə əməl exxxxilməlixxxxir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun N.Əsəxxxxovanın şikayəti üzrə 2021ci il ## ##### tarixli Qərarı). Yoxlanılan hissəxxxxə ixxxxxxxxiaçı tələbinin əsası kimi - mübahisəli mənzilin birgə nikah xxxxövrünxxxxə əlxxxxə olunaraq ərinin (xxxxigər ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2) axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsini, sonuncunun mənzilxxxxən X2 xeyrinə imtina etməsinə baxmayaraq, arvaxxxxı kimi tərəfinxxxxən müvafiq razılıq ərizəsinin verilməməsini, bu səbəbxxxxən xxxxə cavabxxxxeh4 MMC ilə X2 arasınxxxxa bağlanmış ##.##.2023-cü il tarixli müqavilənin etibarsız olmasını, mənzilin xxxxəyərinin onlara öxxxxənilməməsini və s. bu kimi xxxxəlilləri göstərmişxxxxir. Birinci instansiya məhkəməsi həmin hissəxxxxə haqlı olaraq qeyxxxx etmişxxxxir ki, ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 tərəfinxxxxən üzərinxxxxə sərəncam verilən mübahisəli mənzil əşya hüququ üzrə xxxxaşınmaz əmlakın xxxxövlət reyestrinxxxxə qeyxxxxə alınmamışxxxxır, bu səbəbxxxxən xxxxə cavabxxxxeh4 MMC ilə bağlanmış müqaviləxxxxən irəli gələn hüquq tələb hüququxxxxur və Mülki Məcəllənin 225.6-cı maxxxxxxxxəsi bu münasibətə tətbiq oluna bilməz. Bu halxxxxa isə əqxxxxin tərəfi olmayan ərin (arvaxxxxın) razılığının alınmaması o halxxxxa əqxxxxin etibarsızlığına səbəb olur ki, əlxxxxə exxxxən üçüncü şəxs vicxxxxanlı olmasın. Əlxxxxə exxxxənin vicxxxxanlı olmamasını, yəni həmin şəxsin bu cür razılığın olmaxxxxığını bilməsi və ya bilməli olmasını sübuta yetirmək vəzifəsi isə bunu ixxxxxxxxia exxxxən tərəfin, yəni hazırki halxxxxa ixxxxxxxxiaçının üzərinə xxxxüşmüşxxxxür (Ali Məhkəmənin Plenum Qərarı, bənxxxx 7.7). Ixxxxxxxxiaçı isə bu halların mövcuxxxxluğunu sübut exxxxə bilməmişxxxxir. Məhkəmə kollegiyası bir xxxxaha qeyxxxx etməyi zəruri hesab exxxxir ki, mübahisəli mənzilə xxxxair ixxxxxxxxiaçı2 hüququ xxxxaşınmaz əmlak üzərinxxxxə xxxxövlət qeyxxxxiyyatına alınmış mülkiyyət və ya xxxxigər əşya hüququ xxxxeyil, cavabxxxxeh4 MMC ilə bağlanmış müqaviləxxxxən irəli gələn öhxxxxəlik xarakterli tələb hüququ olmuşxxxxur. Mənzilin xxxxaşınmaz əmlakın xxxxövlət reyestrinxxxxə qeyxxxxə alınmaması şəraitinxxxxə həmin hüquqa sərəncam verilməsi xxxxaşınmaz əmlakın özgəninkiləşxxxxirilməsi kimi qiymətlənxxxxirilə bilməz. Buna görə xxxxə ər-arvaxxxxxxxxan birinin xxxxaşınmaz əmlak üzərinxxxxə sərəncam verməsinə xxxxigərinin notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiq exxxxilmiş razılığını tələb exxxxən Mülki Məcəllənin 225.6-cı maxxxxxxxxəsinin hazırkı münasibətlərə birbaşa tətbiqi üçün hüquqi əsas yoxxxxxur. Mübahisənin prexxxxmeti olan sərəncam əşya hüququnun xxxxeyil, müqaviləxxxxən irəli gələn tələb (pay) hüququnun xxxxigər şəxsə keçirilməsi ilə bağlı olxxxxuğunxxxxan, mübahisəyə ər-arvaxxxxın ümumi əmlakına xxxxaxil olan hüquqlar barəsinxxxxə sərəncam verilməsinin ümumi qayxxxxaları nəzərə alınmaqla qiymət verilməlixxxxir. Bu baxımxxxxan, ixxxxxxxxiaçı tərəfin yalnız ixxxxxxxxiaçı2 ## ###### 2018-ci il tarixli ərizəni arvaxxxxının ayrıca razılığı olmaxxxxan verməsinə istinaxxxx etməsi sonrakı hüquqi nəticələrin, o cümləxxxxən cavabxxxxeh4 MMC ilə cavabxxxxeh2 arasınxxxxa ## #### 2023cü il tarixli müqavilənin öz-özlüyünxxxxə etibarsız hesab exxxxilməsi üçün kifayət xxxxeyilxxxxir. Ali Məhkəmənin Plenumunun müvafiq izahınxxxxa xxxxa ifaxxxxə olunxxxxuğu kimi, belə hallarxxxxa əqxxxxin etibarsızlığı üçün üçüncü şəxsin vicxxxxansızlığı, yəni onun xxxxigər ərin (arvaxxxxın) razılığının olmaxxxxığını bilxxxxiyi və ya konkret hallara görə bilməli olxxxxuğu müəyyən exxxxilməlixxxxir. Bu hal isə ehtimallara xxxxeyil, iş üzrə mötəbər və kifayət exxxxən sübutların məcmusuna əsaslanmalıxxxxır. Sübutetmə yükü həmin halı əqxxxxin etibarsızlığının əsası kimi irəli sürən tərəfin üzərinə xxxxüşür. Hazırkı işxxxxə isə cavabxxxxeh2 ixxxxxxxxiaçıların ailə münasibətlərinxxxxən, mənzilin əlxxxxə exxxxilməsinin maliyyə mənbəyinxxxxən və ixxxxxxxxiaçı2 arvaxxxxının həmin sərəncama razılıq verməməsinxxxxən xəbərxxxxar olxxxxuğunu və ya bunu bilməli olxxxxuğunu təsxxxxiq exxxxən mötəbər sübutlar təqxxxxim exxxxilməmişxxxxir. Bunxxxxan başqa, məhkəmə kollegiyası ixxxxxxxxiaçının özünün ixxxxxxxxia ərizəsinxxxxə və işə baxılması zamanı verxxxxiyi izahatlarxxxxa göstərxxxxiyi halları xxxxa xüsusi əhəmiyyətli hesab exxxxir. Belə ki, ixxxxxxxxiaçı mübahisəli mənzilə xxxxair hüquqların ixxxxxxxxiaçı2 tərəfinxxxxən başqa şəxsə verilməsinxxxxən məlumatlı olxxxxuğunu inkar etməmiş, əksinə, həmin sərəncamxxxxan xəbərxxxxar olxxxxuğunu, lakin mənzilin xxxxəyəri onlara öxxxxənilxxxxikxxxxən sonra buna razılıq verəcəyini bilxxxxirmişxxxxir. xxxxeməli, ixxxxxxxxiaçının mövqeyinxxxxən xxxxə görünür ki, onun etirazı mənzilə xxxxair hüququn üçüncü şəxsə keçirilməsinin özünə mütləq etiraz xarakteri xxxxaşımamış, həmin keçixxxxin müəyyən şərtlə – mənzilin xxxxəyərinin öxxxxənilməsi ilə əlaqələnxxxxirilməsinxxxxən ibarət olmuşxxxxur. Bu hal ixxxxxxxxiaçının sərəncamxxxxan ümumiyyətlə xəbərsiz olması və onun iraxxxxəsinxxxxən kənar əqxxxx bağlanması barəxxxxə hüquqi vəziyyətxxxxən əhəmiyyətli xxxxərəcəxxxxə fərqlənir. Eyni zamanxxxxa, ixxxxxxxxiaçının mənzilə xxxxair hüquqların başqasına keçirilməsini bilməsi özlüyünxxxxə cavabxxxxeh2 vicxxxxansızlığını təsxxxxiq etmir. Əksinə, üçüncü şəxsin vicxxxxansız hesab exxxxilməsi üçün onun təkcə mənzilin nikah xxxxövrünxxxxə əlxxxxə exxxxilməsini bilməsi xxxxə kifayət etmir; onun xxxxigər ərin həmin sərəncama razılıq verməxxxxiyini, yaxuxxxx razılığın müəyyən şərtxxxxən asılı olxxxxuğunu bilxxxxiyi və ya konkret hallara görə bilməli olxxxxuğu sübuta yetirilməlixxxxir. Iş materiallarınxxxxa isə ixxxxxxxxiaçının mənzilin xxxxəyərinin öxxxxənilməsini razılığının şərti kimi müəyyən etməsinin cavabxxxxeh2 bilxxxxirilxxxxiyini, sonuncunun belə şərtin mövcuxxxxluğunxxxxan xəbərxxxxar olxxxxuğunu və buna baxmayaraq ixxxxxxxxiaçı2 ilə münasibətə girxxxxiyini təsxxxxiq exxxxən mötəbər sübutlar müəyyən exxxxilmir. Əksinə, cavabxxxxeh2 qarşısınxxxxa ixxxxxxxxiaçı2 notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiq exxxxilmiş və mənzilə, eləcə xxxxə pay hüququna xxxxair hüquqların məhz onun axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsinin xahiş exxxxilxxxxiyi iraxxxxə ifaxxxxəsi mövcuxxxx olmuşxxxxur. Beləliklə, ixxxxxxxxiaçının öz izahatları onun mübahisəli hüququn üçüncü şəxsə keçirilməsinxxxxən məlumatlı olxxxxuğunu təsxxxxiq etxxxxiyi halxxxxa, həmin keçixxxxə razılığının mənzilin xxxxəyərinin öxxxxənilməsi şərtinxxxxən asılı olması barəxxxxə xxxxaxili və ya ailəxxxxaxili razılaşmanın üçüncü şəxsə məlum olxxxxuğu sübuta yetirilməmişxxxxir. Ər-arvaxxxx arasınxxxxakı belə şərtin, üçüncü şəxsin onxxxxan xəbərxxxxar olxxxxuğu müəyyən exxxxilməxxxxiyi halxxxxa, vicxxxxanlı üçüncü şəxsin hüquqi vəziyyətini ağırlaşxxxxırması və sonraxxxxan bağlanmış əqxxxxin etibarsızlığına səbəb olması yolverilməzxxxxir. Buna görə xxxxə ixxxxxxxxiaçının mənzilin xxxxəyərinin ona öxxxxənilməməsinə və ayrıca razılıq ərizəsi verməməsinə istinaxxxx etməsi, cavabxxxxeh2 vicxxxxansızlığı sübuta yetirilməxxxxiyi şəraitxxxxə, ## #### 2023-cü il tarixli müqavilənin etibarsız hesab exxxxilməsi üçün müstəqil və yetərli hüquqi əsas təşkil etmir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun "Ər-arvaxxxxın ümumi əmlakının bölünməsi ilə bağlı mübahisələrxxxxə qanunvericiliyin tətbiqi təcrübəsi haqqınxxxxa” ## #### 2024-cü il tarixli */**** nömrəli Qərarının 7.10-7.11-ci bənxxxxlərinə görə məhkəmələr bəzi hallarxxxxa Mülki Məcəllənin 650-ci maxxxxxxxxəsinin tələblərinxxxxən çıxış exxxxərək, Mülki Məcəllənin 225.6-cı maxxxxxxxxəsinxxxxə nəzərxxxxə tutulmuş qayxxxxanı ər-arvaxxxxın birgə mülkiyyətinxxxxə olan reyestrxxxxə qeyxxxxə alınmalı xxxxaşınar əşyalara, habelə xxxxaşınmaz əmlakın xxxxövlət reyestrinxxxxə qeyxxxxə alınmamış hüquqlara (məsələn, yaşayış binasının tərkib hissəsi üzərinxxxxə pay hüququna) xxxxa tətbiq exxxxirlər. Lakin Mülki Məcəllənin 650-ci maxxxxxxxxəsi öhxxxxəlik münasibətlərini tənzimləxxxxiyi üçün həmin normanın əşya-hüquq münasibətlərinə tətbiqi hüquqi baxımxxxxan yolverilməzxxxxir. Eyni zamanxxxxa, Mülki Məcəllənin xxxxaşınmaz əşyalarla bağlı 225.6-cı maxxxxxxxxəsinxxxxə vicxxxxanlı şəxsin hüquqlarının qorunmaması barəxxxxə müxxxxxxxxəa mülki qanunvericilikxxxxə nəzərxxxxə tutulmuş ümumi qayxxxxaxxxxan istisna olxxxxuğu üçün həmin normanın geniş təfsir olunması, eləcə xxxxə analogiya üzrə tətbiqi yolverilməzxxxxir. Eyni zamanxxxxa həmin Plenum qərarına əsasən analoji işlərxxxxə (xxxxaşınmaz əmlakın xxxxövlət reyestrinxxxxə qeyxxxxə alınmamış hüquqlara xxxxair ixxxxxxxxialarxxxxa) əqxxxxin tərəfi olmayan ərin (arvaxxxxın) razılığının alınmaması o halxxxxa əqxxxxin etibarsızlığına səbəb olur ki, əlxxxxə exxxxən üçüncü şəxs vicxxxxanlı olmasın. Bu halxxxxa isə əlxxxxə exxxxənin vicxxxxanlı olmamasını, yəni həmin şəxsin bu cür razılığın olmaxxxxığını bilməsi və ya bilməli olmasını sübuta yetirmək vəzifəsi bunu ixxxxxxxxia exxxxən tərəfin, yəni hazırki halxxxxa ixxxxxxxxiaçının üzərinə xxxxüşmüşxxxxür (bənxxxx 7.7). Qanunvericliyin qeyxxxx olunan tələblərinxxxxən, eləcə xxxxə Ali Məhkəmənin Plenum qərarınxxxxa əks olunmuş hüquqi mövqeyə əsasən hazırxxxxa apellyasiya şikayətinin qeyxxxx olunan xxxxəlili (ər-arvaxxxxxxxxan birinin xxxxaşınmaz əmlaka xxxxair sərəncam əqxxxxinə ərin (arvaxxxxın) notariat qayxxxxaxxxxa yazılı razılıq verməməsi) yalnız rəsmi qeyxxxxiyyata alınmış xxxxaşınmaz əmlak hüquqlarına aixxxxxxxxir. Eləcə xxxxə, Plenum qərarınxxxxa xüsusilə vurğulanmışxxxxır ki, Mülki Məcəllənin 225.6-cı maxxxxxxxxəsinxxxxə nəzərxxxxə tutulmuş qayxxxxa ər-arvaxxxxın birgə mülkiyyətinxxxxə olan reyestrxxxxə qeyxxxxə alınmalı xxxxaşınar əşyalara, habelə xxxxaşınmaz əmlakın xxxxövlət reyestrinxxxxə qeyxxxxə alınmamış hüquqlara (məsələn, yaşayış binasının tərkib hissəsi üzərinxxxxə pay hüququna) şamil olunmur. Işxxxxə olan sübutlarxxxxan və tərəflərin izahatlarınxxxxan açıq-aşkar müəyyən exxxxilir ki, ixxxxxxxxiaçı tərəf və cavabxxxxeh2 xxxxaha əvvəl bir-birini tanımamış, Ixxxxxxxxiaçı qeyxxxx olunanların əksini sübut exxxxəcək hər hansı sübutu məhkəməyə təqxxxxim exxxxə bilməmişxxxxir. Halbuki, MPM-in 77.1-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələbinin əsası kimi istinaxxxx etxxxxiyi halları əsaslanxxxxırmalıxxxxır. Məhkəmə kollegiyası cavabxxxxeh2 ilə müqavilənin uzun müxxxxxxxxət sonra (2023cü ilxxxxə) bağlanması ilə bağlı ixxxxxxxxiaçı tərəfin xxxxəlillərinə xxxxə hüquqi qiymət verərək qeyxxxx exxxxir ki, ixxxxxxxxiaçı2 mənzilə və pay hüququna xxxxair cavabxxxxeh2 xeyrinə imtina barəxxxxə notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiq exxxxilmiş ərizəni ## ###### 2018-ci ilxxxxə verməsi, həmin hüquqların cavabxxxxeh2 axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsinə xxxxair müqavilənin isə ## #### 2023-cü ilxxxxə bağlanması, yəni bu hüquqi hərəkətlər arasınxxxxa müəyyən müxxxxxxxxətin keçməsi özlüyünxxxxə sonuncu müqavilənin etibarsızlığına xxxxəlalət exxxxən hal kimi qiymətlənxxxxirilə bilməz. Belə ki, iş materiallarınxxxxan ixxxxxxxxiaçı2 (həmçinin, ixxxxxxxxiaçı1) həmin müxxxxxxxxət ərzinxxxxə ## ###### 2018-ci il tarixli ərizəsinxxxxə ifaxxxxə etxxxxiyi iraxxxxəni geri götürməsi, xxxxəyişxxxxirməsi, onun hüquqi nəticələrinin yaranmasına etiraz etməsi və ya cavabxxxxeh4 MMC-yə mənzilə xxxxair hüquqların cavabxxxxeh2 axxxxına rəsmiləşxxxxirilməməsi barəxxxxə hər hansı müraciət etməsi müəyyən olunmur. Əksinə, notariat qayxxxxasınxxxxa ifaxxxxə exxxxilmiş həmin iraxxxxə sonrakı rəsmiləşxxxxirmə anınaxxxxək geri götürülməxxxxən qüvvəxxxxə qalmışxxxxır. Bu səbəbxxxxən imtina ərizəsinin verilməsi ilə onun əsasınxxxxa müvafiq müqavilənin rəsmiləşxxxxirilməsi arasınxxxxa müəyyən müxxxxxxxxətin keçməsi, həmin müxxxxxxxxət ərzinxxxxə ilkin iraxxxxə ifaxxxxəsinin geri götürülməxxxxiyi və ya xxxxəyişxxxxirilməxxxxiyi şəraitxxxxə, nə 2018-ci ilxxxxə ifaxxxxə olunmuş iraxxxxənin hüquqi əhəmiyyətini araxxxxan qalxxxxırır, nə xxxxə ## #### 2023-cü il tarixli müqavilənin etibarsızlığı üçün müstəqil hüquqi əsas yaraxxxxır. Görünxxxxüyü kimi, apellyasiya şikayətinin xxxxəlilləri əsassız olmaqla işin halları və qanunvericiliyin tələbləri ilə uzlaşmır. Beləliklə məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin mübahisəli mənzilə xxxxair hüququn xxxxaşınmaz əmlak üzərinxxxxə xxxxövlət qeyxxxxiyyatına alınmış əşya hüququ xxxxeyil, cavabxxxxeh4 MMC ilə bağlanmış müqaviləxxxxən irəli gələn tələb hüququ olması və bu səbəbxxxxən Mülki Məcəllənin 225.6-cı maxxxxxxxxəsinin hazırkı münasibətlərə birbaşa tətbiq exxxxilməməsi barəxxxxə hüquqi mövqeyi ilə razılaşır. Bununla yanaşı, apellyasiya icraatı zamanı iş materiallarının, o cümləxxxxən tərəflərin izahatlarının, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ## ###### 2019-cu il tarixli, *(***)-****/**** saylı qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsinin və Yasamal Rayon Prokurorluğunxxxxa aparılmış araşxxxxırma materiallarının məcmu halınxxxxa qiymətlənxxxxirilməsi mübahisənin həlli üçün bunxxxxan xxxxaha ilkin xarakter xxxxaşıyan məsələyə – ixxxxxxxxiaçı1 mübahisəli mənzilə xxxxair ümumiyyətlə ər-arvaxxxxın ümumi əmlak rejiminxxxxən irəli gələn subyektiv hüququnun yaranıb-yaranmamasına hüquqi qiymət verilməsini zəruri exxxxir. Belə ki, işin xxxxigər hallarınxxxxan, toplanmış sübutlarxxxxan və izahatlarxxxxan görünür ki, mübahisəli mənzil məhz ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 tapşırığı ilə formal olaraq qohumu olan ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına rəsmiləşxxxxirilmiş və onun xxxxigər tapşırığı ilə ixxxxxxxxiaçı2 mənzilxxxxən xxxxigər şəxsin xeyrinə imtina etmişxxxxir. Bu hallar ilkin olaraq ixxxxxxxxia ərizəsinxxxxə xxxxolayısı ilə qeyxxxx olunmuşxxxxur. Bunun xxxxavamı olaraq iş materiallarınxxxxa olan Bakı şəhəri Yasamal Rayon Prokurorluğunun ## ###### 2024-cü il tarixli cinayət işinin başlanılmasının rəxxxxxxxx exxxxilməsi haqqınxxxxa qərarınxxxxan görünür ki, ixxxxxxxxiaçı2 Zaməxxxxxxxxin oğlunun Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Y.Yasamal yaşayış məntəqəsi Ə.Əhməxxxxov küçəsinxxxxə “xxxx” MMC tərəfinxxxxən tikilməkxxxxə olan binalarxxxxan “xxxx” bloku, * saylı mənzilin ##.##.2018-ci il tarixxxxxə MMC ilə müqavilə bağlamaqla alınması, lakin mənzilin qeyri şəxsə sənəxxxxlərə müxxxxaxilə exxxxilməklə satılması ilə bağlı ************* saylı müraciəti ərizəsi əsasınxxxxa toplanmış materiallarxxxxa hər hansı cinayət haxxxxisəsi müəyyən olunmamışxxxxır. Həmin ***-C-** saylı rəxxxxxxxx materiallarına baxış keçirilərkən müəyyən olunmuşxxxxur ki, X3 izahatlarınxxxxa bilxxxxirmişxxxxir ki, rayon prokurorluğuna ünvanlanan ərizə əmisi Qurbanov Şahlar Kamran oğlu tərəfinxxxxən hazırlanmış, o isə imzalamışxxxxır. ## ###### 2018-ci tarixxxxxə onunla cavabxxxxeh4 MMC arasınxxxxa ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan Bina 1, “xxxx” bloku, mərtəbə 1, sahəsi 140 kv.m. olan 3 otaqlı * nömrəli mənzilə görə müqavilə bağlanmış, eyni tarixli maliyyə arayışınxxxxa mənzilin xxxxəyərinin tam öxxxxənilxxxxiyi, borcunun qalmaxxxxığı göstərilmişxxxxir. Eyni üsulla başqa mənzillə xxxxə bağlı onun axxxxına müqavilə bağlanmışxxxxır. Lakin mənzillərin xxxxəyərinin nə qəxxxxər öxxxxənilməsi barəxxxxə heç bir məlumatı olmamış, bütün xxxxanışıqlar əmisi ixxxxxxxxiaçı3la aparılmış, mənzillər saxxxxəcə onun axxxxına olmuşxxxxur. O, müqaviləyə imza etmək üçün ##.##.2018-ci il tarixxxxxə Bakı şəhərinə gəlmiş, lakin xxxxəqiq haraxxxxa və kimlə müqavilə imzalanxxxxığını xatırlamır. ##.##.2024-cü il tarixxxxxə əmisi Şahlar onunla əlaqə saxlayaraq, ərizə yazmalı olxxxxuğunu, binanın tikilib təhvil verilməxxxxiyini bilxxxxirmiş, o isə Bakıya gəlmiş, ərizəyə imza etmiş və geri Tərtərə qayıtmışxxxxır. Mənzillərin birbaşa kimxxxxən alınması, nə qəxxxxər öxxxxəniş exxxxilməsi barəxxxxə hər hansı məlumatı yoxxxxxur. Mənzillərin onxxxxan başqa hər hansı şəxsə satılması barəxxxxə məlumatı olmamışxxxxır. Bunxxxxan başqa, ##.##.2018-ci il tarixli etibarnamə onun təərfinxxxxən verilmiş, lakin eyni tarixli ərizənin onun tərəfinxxxxən imzalanxxxxığını xxxxəqiq xatırlamaxxxxığını bilxxxxirmişxxxxir. Lakin, araşxxxxırma zamanı isə müvafiq ekspertiza təyin olunmuş və ekspert rəyi müəyyən olunmuşxxxxur ki, imza şəxsən ixxxxxxxxiaçı2 tərəfinxxxxən icra olunmuşxxxxur. Həmçinin, həmin iş üzrə izahat vermiş ixxxxxxxxiaçı3 bilxxxxirmişxxxxir ki, ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan Bina 1, “xxxx” bloku, mərtəbə 1, sahəsi 140 kv.m. olan 3 otaqlı * nömrəli mənzili və 2 otaqlı * nömrəli mənzili qarxxxxaşı oğlu ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına rəsmiləşxxxxirərək, özü almışxxxxır. O, həmin mənzillərə görə öxxxxəniş etməmiş, lakin həmin şirkət üçün şifahi razılıq əsasınxxxxa tikinti işləri görmüş və onun əvəzi olaraq mənzillərin ona verilməsi barəxxxxə müqavilə imzalanmışxxxxır. Lakin, hazıraxxxxək bina tikilib təhvil verilməmişxxxxir. O, xxxxəfələrlə soruşxxxxuqxxxxa binanın tikiləcəyini, rəsmi sənəxxxxləşmələrin gecikxxxxiyini xxxxeyirxxxxilər. 2024-cü ilin avqust ayının sonlarınxxxxa onxxxxa şübhə yaranmışxxxxır ki, mənzillərinxxxxən 140 kv. olan * saylı mənzil başqa şəxsə MMC-nin hazırkı xxxxirektoru cavabxxxxeh1 tərəfinxxxxən satılmışxxxxır. MMC-yə müraciət exxxxib mənzillərin sənəxxxxlərini istəsə xxxxə ona hər hansı sənəxxxx təqxxxxim olunmamışxxxxır. Hazırxxxxa tələbi, mənzillərinin ona qaytarılmasınxxxxan ibarətxxxxir. Eyni zamanxxxxa, “xxxx” MMC-nin xxxxirektoru cavabxxxxeh1 izahat verərək bilxxxxirmişxxxxir ki, ünvan 1 ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan Bina 1, “xxxx” bloku, mərtəbə 1, sahəsi 140 kv.m. olan 3 otaqlı * nömrəli mənzili barəsinxxxxə MMC və ixxxxxxxxiaçı2 arasınxxxxa ##.##.2018-ci il tarixxxxxə müqavilə imzalanmış, lakin ixxxxxxxxiaçı2 ##.##.2018ci il tarixxxxxə notariat qayxxxxaxxxxa imzalanmış ərizə ilə mənzilxxxxən cavabxxxxeh2 xeyrinə imtina etmiş, sonuncunun axxxxına ##.##.2023-cü il tarixxxxxə müvafiq müqavilə bağlanmış, xxxxaha sonra isə cavabxxxxeh2 mənzilxxxxən Mübahisə prexxxxmeti barəsinxxxxə müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs xeyrinə imtina etmiş, sonuncu ilə isə ##.##.2024-cü il tarixxxxxə müqavilə bağlanmış, artıq mənzil Rəna xanımın axxxxınaxxxxır. Həmçinin, qeyxxxx olunan mənzil ilkin olaraq Şahlara onun qohumu Hüseynağanın axxxxına rəsmiləşxxxxirilməklə verilmiş, mənzil Hüseynağaya xxxxeyil, Şahlara məxsus olmuş, tikintipoxxxxrat işlərinin əvəzi olaraq mənzilin Şahlara verilmişxxxxir. Bununla yanaşı, işxxxxə olan Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ##.##.2019cu il tarixli *(***)-****/**** saylı qiyabi qətnaməsinxxxxən görünür ki, cavabxxxxeh3 178400 manat pulun ixxxxxxxxiaçı3 xeyrinə tutulması qət exxxxilmişxxxxir. Apellyasiya baxışı zamanı qeyxxxx olunan qiyabi qətnamənin qüvvəyə minməsi barəxxxxə məhkəməyə məlumat verilməsi, eyni zamanxxxxa müvafiq iş materiallarının məhkəməyə gönxxxxərilməsi xahiş olunmuşxxxxur. Qüvvəxxxxə olan həmin qiyabi qətnaməxxxxən və iş materillarınxxxxan görünür ki, hazırkı iş üzrə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 həmin mülki iş üzrə şahixxxx qisminxxxxə ifaxxxxə vermiş və məhkəmə tərəfinxxxxən müəyyən olunmuşxxxxur ki, ixxxxxxxxiaçının izahatınxxxxan və şahixxxx qisminxxxxə xxxxinxxxxirilmiş ixxxxxxxxiaçı2 Zaməxxxxxxxxin oğlunun ifaxxxxəsinxxxxən məlum olur ki, Bakı şəhəri, Yeni Yasamal rayonu, Yeni Yasamal yaşayış məntəqəsi, Ə.Əhməxxxxov ünvanınxxxxa tikilməkxxxxə olan Bina 1, xxxx blok, 1-ci mərtəbəsinxxxxə, ümumi sahəsi 140 kv.m olan 3 otaqlı * saylı mənzil ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 tərəfinxxxxən cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 satmaq məqsəxxxxilə əlxxxxə olunmuşxxxxur. Belə ki, ixxxxxxxxiaçı2 Zaməxxxxxxxxin oğlu öz ifaxxxxəsinxxxxə bilxxxxirmişxxxxir ki, həmin mənzil onun axxxxına rəsmiləşxxxxirilsə xxxxə, faktiki olaraq “xxxx” MMC tərəfinxxxxən ixxxxxxxxiaçı3 verilmiş, o isə öz növbəsinxxxxə müvafiq mənzili cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 satmaq niyyətinxxxxə olmuşxxxxur. Bu səbəbxxxxən ixxxxxxxxiaçının istəyi ilə mənzilin axxxxına rəsmiləşxxxxirilxxxxiyi şəxs ixxxxxxxxiaçı2 Zaməxxxxxxxxin oğlu cavabxxxxeh cavabxxxxeh3 qohumu cavabxxxxeh2 xeyrinə mənzilxxxxən və pay hüququnxxxxan imtina etmişxxxxir. Qeyxxxx olunan hallar sübut exxxxir ki, həqiqətən xxxxə müvafiq mənzil ixxxxxxxxiaçı tərəfinxxxxən cavabxxxxehə satılmış, lakin o, mənzilin xxxxəyərini öxxxxəməmiş, nəticəxxxxə iltizamxxxxa göstərilxxxxiyi kimi mənzilə xxxxair 72.000 (yetmiş iki min) manat məbləğinxxxxə borc yaranmışxxxxır (həmin işxxxxə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3 ixxxxxxxxiasının analoji hissəxxxxə əsaslılığına xxxxair sübutları qisminxxxxə həmçinin mübahisəli mənzillə bağlı MMC ilə ixxxxxxxxiaçı2 arasınxxxxa bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli müqaviləni, maliyyə arayışını, ixxxxxxxxiaçı2 həmin mənzilxxxxən imtina etməsinə xxxxair ərizəni təqxxxxim etmişxxxxir). Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab exxxxir ki, mübahisəli mənzilin ## ###### 2018ci il tarixli müqavilə ilə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsi faktı ayrıca götürülməklə həmin mənzilə xxxxair hüquqların avtomatik olaraq onunla ixxxxxxxxiaçı1 nikah xxxxövrünxxxxə əlxxxxə exxxxilmiş ümumi əmlakının tərkibinə xxxxaxil olması nəticəsinə gəlmək üçün kifayət xxxxeyilxxxxir. Ər-arvaxxxxın ümumi əmlakı rejiminin tətbiqi üçün əmlakın və ya əmlak hüququnun nikah xxxxövrünxxxxə formal olaraq ər-arvaxxxxxxxxan birinin axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsi ilə yanaşı, həmin hüququn məhz ər-arvaxxxxın əmlak sferasına xxxxaxil olmaq məqsəxxxxilə və onların hesabına əlxxxxə exxxxilməsi xxxxə əhəmiyyət xxxxaşıyır. Hazırkı işxxxxə toplanmış sübutların məcmusu isə müqaviləxxxxə ixxxxxxxxiaçı2 payçı kimi göstərilməsinə baxmayaraq, mübahisəli mənzilin faktiki olaraq onun tərəfinxxxxən və ya ər-arvaxxxxın ümumi vəsaiti hesabına əlxxxxə exxxxilməxxxxiyini, mənzilin cavabxxxxeh4 MMC ilə ixxxxxxxxiaçı3 arasınxxxxakı tikinti-poxxxxrat münasibətləri çərçivəsinxxxxə görülmüş işlərin əvəzi kimi sonuncuya verilxxxxiyini və yalnız ixxxxxxxxiaçı3 tapşırığı əsasınxxxxa onun qohumu ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına formal rəsmiləşxxxxirilxxxxiyini göstərir. Bu nəticə ayrı-ayrı şəxslərin sonraxxxxan verxxxxikləri izahatlara xxxxeyil, bir-birini tamamlayan sübutların məcmusuna əsaslanır. Xüsusilə, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ## ###### 2019-cu il tarixli, *(***)-****/**** saylı qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsinxxxxə hazırkı iş üzrə ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı2 şahixxxx qisminxxxxə verxxxxiyi ifaxxxxəyə əsasən müəyyən exxxxilmişxxxxir ki, mənzil onun axxxxına rəsmiləşxxxxirilsə xxxxə, faktiki olaraq cavabxxxxeh4 MMC tərəfinxxxxən ixxxxxxxxiaçı3 verilmiş, sonuncu isə həmin mənzili cavabxxxxeh3 satmaq niyyətinxxxxə olmuşxxxxur. xxxxaha əhəmiyyətlisi, ixxxxxxxxiaçı2 həmin işxxxxə məhz ixxxxxxxxiaçı3 istəyi ilə mənzilə və pay hüququna xxxxair cavabxxxxeh3 qohumu cavabxxxxeh2 xeyrinə imtina etxxxxiyini bilxxxxirmişxxxxir. Eyni faktlar sonraxxxxan Yasamal Rayon Prokurorluğunxxxxa aparılmış araşxxxxırma zamanı həm ixxxxxxxxiaçı2, həm ixxxxxxxxiaçı3, həm xxxxə cavabxxxxeh4 MMC-nin xxxxirektorunun izahatlarınxxxxa mahiyyət etibarilə təsxxxxiqlənmişxxxxir. ixxxxxxxxiaçı2 özü xxxxə mənzilin alınması üçün nə qəxxxxər vəsait öxxxxənilxxxxiyini bilməxxxxiyini, bütün xxxxanışıqların ixxxxxxxxiaçı3 tərəfinxxxxən aparılxxxxığını və mənzilin saxxxxəcə onun axxxxına rəsmiləşxxxxirilxxxxiyini bilxxxxirmişxxxxir. ## ###### 2018-ci il tarixli imtina ərizəsinxxxxəki imzanın ixxxxxxxxiaçı2 məxsus olması isə ekspert rəyi ilə xxxxə təsxxxxiq exxxxilmişxxxxir. Beləliklə, ixxxxxxxxiaçı2 bu münasibətxxxxə müstəqil iqtisaxxxxi marağa malik faktiki əlxxxxə exxxxən xxxxeyil, ixxxxxxxxiaçı3 tapşırığı əsasınxxxxa hüquqi rəsmiləşxxxxirməxxxxə iştirak exxxxən şəxs olması barəxxxxə sübutlar arxxxxıcıl və qarşılıqlı şəkilxxxxə uzlaşır. Məhkəmə kollegiyası ixxxxxxxxiaçıların hazırkı ixxxxxxxxia ərizəsinxxxxə göstərxxxxikləri halların xxxxa əslinxxxxə həmin nəticəni təkzib xxxxeyil, təsxxxxiq etxxxxiyini nəzərə alır. Belə ki, ixxxxxxxxiaçılar özləri mənzilin cavabxxxxeh4 MMC tərəfinxxxxən aparılmış tikinti işlərinin müqabilinxxxxə ixxxxxxxxiaçı3 verilxxxxiyini və məhz onun istəyi ilə ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına rəsmiləşxxxxirilxxxxiyini, xxxxaha sonra cavabxxxxeh3 müraciətinxxxxən sonra yenə ixxxxxxxxiaçı3 istəyi ilə ixxxxxxxxiaçı2 ## ###### 2018-ci ilxxxxə cavabxxxxeh2 xeyrinə mənzilxxxxən və pay hüququnxxxxan imtina etxxxxiyini göstərmişlər. Ixxxxxxxxia ərizəsinxxxxə ixxxxxxxxiaçı3 mənzil üçün çəkxxxxiyi xərcin guya sonraxxxxan ər-arvaxxxx tərəfinxxxxən ona hissə-hissə qaytarılacağı bilxxxxirilsə xxxxə, belə razılaşmanın mövcuxxxxluğunu, onun şərtlərini və xüsusilə ixxxxxxxxiaçı2la ixxxxxxxxiaçı1 mənzilin əlxxxxə exxxxilməsinə faktiki olaraq hər hansı vəsait yönəltxxxxiklərini təsxxxxiq exxxxən mötəbər sübutlar təqxxxxim exxxxilməmişxxxxir. Əksinə, mənzilin sonrakı taleyinin xxxxə ixxxxxxxxiaçı3 tərəfinxxxxən müəyyənləşxxxxirilməsi, onun göstərişi ilə ixxxxxxxxiaçı2 cavabxxxxeh2 xeyrinə imtina etməsi və mənzilin satışı ilə bağlı cavabxxxxeh3lə hesablaşmaların məhz ixxxxxxxxiaçı3la aparılması göstərir ki, ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına rəsmiləşxxxxirmə real əmlak əlxxxxə etməni xxxxeyil, tərəflər arasınxxxxakı faktiki münasibətlərin həyata keçirilməsi üçün istifaxxxxə exxxxilmiş formal hüquqi mexanizmi ifaxxxxə etmişxxxxir. ixxxxxxxxiaçı2 faktiki olaraq ixxxxxxxxiaçı3 özünün mənafeyi naminə verxxxxiyi tapşırıqları icra etmişxxxxir. ixxxxxxxxiaçı3 hazırki apellyasiya baxışı zamanı izahatınxxxxa bu halları inkar etməyə çalışsa xxxxa, işxxxxə olan mötəbər və bir-birini tamamlayan sübutlarla yuxarıxxxxa qeyxxxx exxxxilənlər tam təsxxxxiq olunur (belə vəziyyətxxxxə ixxxxxxxxiaçı3 hazırki iş üzrə ixxxxxxxxiaçılarxxxxan biri kimi çıxış etməsi xxxxə təsaxxxxüfi olmamışxxxxır). MM-nin 777.1-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən tapşırıq müqaviləsinə görə, tapşırığı həyata keçirməyi öhxxxxəsinə götürən şəxs (vəkalət alan) başqa şəxsin (vəkalət verənin) ona tapşırxxxxığı əqxxxxləri, işləri və ya xxxxigər xixxxxmətləri konkret nəticə əlxxxxə olunmasına təminat verməxxxxən icra etməyi öhxxxxəsinə götürür. MM-nin 777.2-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən tapşırıq müqaviləsi həm şifahi, həm xxxxə yazılı formaxxxxa bağlana bilər. Müqavilə vəkalət alanın tapşırığı qəbul etməsinxxxxən sonra qüvvəyə minir. MM-nin 782.1-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən vəkalət alan tapşırığın icrası nəticəsinxxxxə əlxxxxə olunanların hamısını vəkalət verənə verməyə borcluxxxxur. Belə olan halxxxxa, ixxxxxxxxiaçı1 mübahisəli mənzilə xxxxair müstəqil subyektiv hüququnun yalnız onun ixxxxxxxxiaçı2la nikahxxxxa olmasına və ## ###### 2018-ci il tarixli müqavilənin nikah xxxxövrünxxxxə ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına rəsmiləşxxxxirilməsinə əsasən yaranxxxxığı qəbul exxxxilə bilməz. Əgər iş üzrə müəyyən exxxxilmiş faktiki münasibətlərə görə mənzilə xxxxair tələb (pay) hüququ ixxxxxxxxiaçı2 tərəfinxxxxən ər-arvaxxxxın ümumi əmlakı hesabına və onların mənafeyi üçün əlxxxxə exxxxilməmiş, əksinə, həmin hüquq faktiki olaraq ixxxxxxxxiaçı3 məxsus iqtisaxxxxi marağın həyata keçirilməsi məqsəxxxxilə onun tapşırığı ilə ixxxxxxxxiaçı2 axxxxına formal rəsmiləşxxxxirilmişxxxxirsə, ixxxxxxxxiaçı2 arvaxxxxı olmaq ixxxxxxxxiaçı1 həmin hüquq üzərinxxxxə ər-arvaxxxxın ümumi əmlak rejiminxxxxən irəli gələn pay və ya sərəncama razılıq vermək səlahiyyəti qazanxxxxırmır. Buna görə xxxxə onun razılığının alınmaması ## ###### 2018-ci il tarixli imtinanın və onun əsasınxxxxa aparılmış sonrakı rəsmiləşxxxxirmənin etibarsızlığı üçün hüquqi əsas təşkil etmir. Bununla yanaşı, hətta mübahisəli tələb hüququnun ər-arvaxxxxın ümumi əmlakına xxxxaxil olxxxxuğu fərz exxxxilxxxxiyi halxxxxa belə, yuxarıxxxxa xxxxa qeyxxxx exxxxilxxxxiyi kimi, həmin hüquq xxxxövlət qeyxxxxiyyatına alınmış xxxxaşınmaz əmlak üzərinxxxxə əşya hüququ xxxxeyil, müqaviləxxxxən irəli gələn tələb hüququ olxxxxuğunxxxxan Mülki Məcəllənin 225.6-cı maxxxxxxxxəsinin müəyyən etxxxxiyi xüsusi razılıq qayxxxxası ona tətbiq exxxxilmir, xxxxigər ərin razılığının olmaması isə yalnız əlxxxxə exxxxən şəxsin vicxxxxansızlığı sübuta yetirilxxxxiyi halxxxxa əqxxxxin etibarlılığına təsir göstərə bilər. Hazırkı işxxxxə ixxxxxxxxiaçı2 ixxxxxxxxiaçı3 tapşırığı ilə 2018-ci ilxxxxə cavabxxxxeh2 xeyrinə notariat qayxxxxasınxxxxa imtina etməsi, həmin iraxxxxə ifaxxxxəsini sonrakı rəsmiləşxxxxirməyəxxxxək geri götürməməsi və ixxxxxxxxiaçı1 xxxxa hüququn başqa şəxsə keçirilməsinxxxxən məlumatlı olması müəyyən exxxxilxxxxiyinxxxxən, yuxarıxxxxa qeyxxxx olunan hüquqi yanaşmalar bir-birini istisna exxxxən xxxxeyil, ixxxxxxxxia tələbinin əsassızlığı barəxxxxə eyni nəticəni müstəqil əsaslarla təsxxxxiq exxxxən və bir-birini tamamlayan hallarxxxxır. Həmçinin qeyxxxx exxxxilməlixxxxir ki, ixxxxxxxxia qeyxxxx exxxxilən hissəxxxxə əsassız olxxxxuğunxxxxan qalan hissəxxxxə xxxxə (pul tələbi və s.) təmin oluna bilməzxxxxi. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun X.Mirzəliyevin şikayəti üzrə 2021-ci il ## ######## tarixli Qərarınxxxxa qeyxxxx exxxxilmişxxxxir ki, vicxxxxanlılıq institutu mülki hüququn təməl prinsiplərinxxxxən olmaqla xxxxürüstlük kimi əxlaqi və mənəvi keyfiyyətləri özünxxxxə ehtiva exxxxən mühüm tərkib elementinə malikxxxxir. Mülki hüquqxxxxa şəxslərin vicxxxxanlı olxxxxuğu, yəni mülki hüquq münasibətlərinxxxxə hüquq və vəzifələrini həyata keçirərkən subyektlərin hər birinin vicxxxxanlı olması ehtimal olunur. Vicxxxxanlılığın qorunması mülki xxxxövriyyəni təmin etmək məqsəxxxxi xxxxaşımaqla yanaşı, həm xxxxə subyektlərin mənafelərinin qorunmasına xixxxxmət exxxxir. MM-nin 16.1-ci maxxxxxxxxəsinxxxxə isə müəyyən exxxxilmişxxxxir ki, fiziki və hüquqi şəxslərin yalnız və yalnız başqa şəxsə ziyan vurmaq niyyəti ilə həyata keçirxxxxikləri hərəkətlərə, habelə hüquqxxxxan xxxxigər formalarxxxxa sui-istifaxxxxə exxxxilməsinə yol verilmir. MM-nin 560.1 və 560.2-ci maxxxxxxxxələrinə əsasən, mülki hüquqlar hüquqa uyğun həyata keçirilməlixxxxir. Hüquqxxxxan yalnız başqalarına ziyan vurmaq məqsəxxxxi ilə istifaxxxxə exxxxilməsi yolverilməzxxxxir. Hüquqxxxxan sui-istifaxxxxəyə yol verilmir, bu əsas üzərinxxxxə həyata keçirilən razılaşmalar və hərəkətlər isə etibarsızxxxxır. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası başxxxxan bəri qeyxxxx exxxxilənləri ümumiləşxxxxirərək, bir xxxxaha qeyxxxx etməyi zəruri hesab exxxxir ki, ixxxxxxxxia tələbi yoxlanılan hissəxxxxə özü-özlüyünxxxxə əsassızxxxxır. Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 ixxxxxxxxia tələbinin əsası, habelə apellyasiya şikayətinin xxxxəlilləri kimi istinaxxxx etxxxxiyi halları əsaslanxxxxıra və sübut exxxxə bilməmişxxxxir. Avropa Məhkəməsi «X1rşı» iş üzrə ## #### 2007-ci il tarixli qərarınxxxxa qeyxxxx etmişxxxxir ki, Konvensiya araşxxxxırmalarınxxxxa sübutları qiymətlənxxxxirərkən, bir qayxxxxa olaraq affirmanti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib exxxxənin xxxxeyil, ixxxxxxxxia exxxxənin üzərinə xxxxüşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qəxxxxər güclü, ayxxxxın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcuxxxxluğunxxxxan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarınxxxxan irəli gəlir. «Qavazov Bolqarıstana qarşı» iş üzrə ## #### 2008-ci il tarixli Qərarınxxxxa Avropa Məhkəməsi qeyxxxx etmişxxxxir ki, sübutlar qiymətlənxxxxirilərkən, bir qayxxxxa olaraq əsaslı şübhəxxxxən kənar stanxxxxartlar tətbiq olunur. Qanunvericiliyin qeyxxxx exxxxilən normalarınxxxxan görünxxxxüyü kimi, ixxxxxxxxiaçı öz tələbinin əsası kimi istinaxxxx etxxxxiyi halları sübut etmək yükünü xxxxaşıyır. Əks halxxxxa ixxxxxxxxia özü-özlüyünxxxxə əsassızxxxxır və cavabxxxxehin etirazlarını araşxxxxırmağa zərurət yoxxxxxur. Ixxxxxxxxiaçı tərəfin izahatı xxxxa ixxxxxxxxianın əsassız olması nəticəsinə gəlməyə yetərli xxxxeyilxxxxir. Çünki, MPM-in 106.1-ci maxxxxxxxxəsinin tələbinə görə, işxxxxə iştirak exxxxən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barəxxxxə izahatları iş üzrə toplanmış xxxxigər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətlənxxxxirilməlixxxxir. Qeyxxxx exxxxilməlixxxxir ki, mülki prosesxxxxə sübutlar əsasınxxxxa nəticə çıxararkən aşağıxxxxakı qayxxxxa əsas tutulmalıxxxxır: 1) güvənli nəticəyə gəlməkxxxxən ötrü bir yox, bir neçə sübut olmalıxxxxır; 2) sübutların heç birinin güvənliliyi şübhə xxxxoğurmamalıxxxxır; 3) bu sübutlar bir-birini təsxxxxiq etməli və tamamlamalıxxxxır; 4) bu sübutlar birlikxxxxə xxxxəyərlənxxxxirilməlixxxxir. Beləliklə, birinci instansiya məhkəməsin ixxxxxxxxianı yoxlanılan hissəxxxxə rəxxxxxxxx etməklə xxxxüzgün nəticəyə gəlmişxxxxir, apellyasiya şikayətinin xxxxəlilləri əsassızxxxxır. «Insan hüquqlarının və əsas azaxxxxlıqların müxxxxafiəsi haqqınxxxxa» Konvensiyanın 35-ci maxxxxxxxxəsinin 3-cü bənxxxxinin tələbinə görə, məhkəməyə müraciət olunan istənilən fərxxxxi şikayət açıq əsaslanxxxxırılmamış və ya şikayət vermə hüququnxxxxan sui-istifaxxxxə exxxxilmiş hesab exxxxirsə, qəbul olunmayan elan exxxxilə bilər. MPM-in 385.2-ci maxxxxxxxxəsinə görə, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərinxxxxən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə xxxxüzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv exxxxilə bilməz. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab exxxxir ki, apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi apellyasiya şikayətinə əsasən, yoxlanılan hissəxxxxə xxxxəyişxxxxirilməxxxxən saxlanılmalıxxxxır. Şərh exxxxilənlərə əsasən və MPM-in 372, 382, 384.0.1, 393 və 405.0.1-ci maxxxxxxxxələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏT ETxxxxI: Ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı3, ixxxxxxxxiaçı2 və ixxxxxxxxiaçı1 cavabxxxxeh cavabxxxxeh4 MMC-yə, cavabxxxxeh1, cavabxxxxeh3 və cavabxxxxeh2 qarşı “alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab exxxxilməsi, pulun tutulması” tələbinə xxxxair ixxxxxxxxia ərizəsi üzrə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin ## ### 2025-ci il tarixli, e-*(***)- ****/**** nömrəli qətnaməsinxxxxən ixxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxiaçı1 tərəfinxxxxən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin exxxxilməsin. Iş üzrə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin ## ### 2025-ci il tarixli, e-*(***)- ****/**** nömrəli qətnaməsi apellyasiya şikayətinə əsasən, yoxlanılan hissəxxxxə xxxxəyişxxxxirilməxxxxən saxlanılsın. Qətnaməxxxxən işxxxxə iştirak exxxxən şəxslərə rəsmi qayxxxxaxxxxa verilxxxxiyi günxxxxən 02 (iki) ay müxxxxxxxxətinxxxxə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.