Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2(106)-937/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şirvan şəhəri İş № 2(106)-937/2023 19.06.2023 ŞİRVAN APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin mülki kollegiyasının hakimləri Heydərov Tofiq Xudayar oğlu (sədrlik edən, məruzəçi), Əsədov İlham Qoşunəli oğlu və Mayılov Samir İlham oğlundan ibarət tərkibdə, Babayev Eltac Fərman oğlunun katibliyi, İddiaçı və Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “cehiz əmlak, qızıl-zinət əşyaları və onların dəyəri” tələbinə dair mülki iş üzrə Lənkəran Rayon Məhkəməsinin 2(049)224/2023 saylı, 10 fevral 2023-cü il tarixli qətnaməsindən İddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati binasında (Şirvan şəhəri, Naxçıvan küçəsi 3) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, servant 1 ədəd 600 manat, uşaq üçün kuxna mebeli 1 dəst 130 manat, Şfaner - 1 ədəd 500 manat, taxt 1 ədəd 500 manat, termo+stul 300 manat, tumba - 2 ədəd - 100 manat, kuxna mebeli 1 dəst 700 manat, stol 1 ədəd 170 manat, jurnalnıy 1 ədəd 100 manat, stul 6 ədəd 210 manat, uşaq stulu dəmir 1 ədəd 10 manat, uşaq stulu plasmas 1 ədəd 7 manat, tumbuçka plasmas - 1 ədəd 30 manat, kravat taxta 1 ədəd - 200 manat, kravat dəmir - 1 ədəd 100 manat, uşaq kravatı dəmir - 1 ədəd 150 manat, kreslo 2 ədəd 400 manat, divan 1 ədəd 300 manat, krosniy+pristafka -1 ədəd - 130 manat, DVD - 1 ədəd 80 manat, TV altlığı şüşə 1 ədəd 120 manat, kalyeska - 1 ədəd 120 manat, manej 1 ədəd 70 manat, beşik - 1 ədəd - 50 manat, uşaq yelləncəyi dəmir 1 ədəd 90 manat, lüstür 4 ədəd 200 manat, karniz - 12 ədəd 75 manat, xaladelnik 2 ədəd 100 manat, paltaryuyan maşın 1 ədəd 680 manat, peçka 1 ədəd 100 manat, tozsoran - 2 ədəd -300 manat, ətçəkən -1 ədəd 80 manat, şirəçəkən 1 ədəd 100 manat, mikser 1 ədəd 70 manat, samovar 2 ədəd 360 manat, tefal -1 ədəd 25 manat, termos 2 ədəd 38 manat, ütü 1 ədəd 50 manat, ütü masası 1 ədəd 60 manat, fen 4 ədəd 70 manat, saat 2 ədəd 35 manat, naçinik 3 ədəd 30 manat, şamdan şüşə 1 ədəd 5 manat, lampa şüşə 1 ədəd 20 manat, güldan 1 ədəd - 25 manat, güldan xurustal 1 ədəd 35 manat, şirəkəş vedrə 1 ədəd 25 manat, zibil vedrə 1 ədəd 10 manat, qabyığan plasmas 1 ədəd 16 manat, qabyığan dəmir 1 ədəd 20 manat, qabyığan plasmas 1 ədəd- 3 manat, kartoşka yığan plasmas 1 ədəd 8 manat, ayaqqabı yığan 1 ədəd 20 manat, şampun qabı (divar üçün) 1 ədəd 3 manat, un bakı plasmas 1 ədəd 7 manat, polyuyan vedrə 1 ədəd 15 manat, paltar yığan səbət 1 ədəd 9 manat, süpürgə xəkəndaz plasmas - 1 ədəd 5 manat, süpürgə jilkalı plasmas - 1 ədəd 4 manat, şvabra taxta 1 ədəd 4 manat, şotka xalça yuyan 2 ədəd 5 manat, xəkəndaz dəmir - 1 ədəd 2 manat, şpilka vedrə 2 ədəd 15 manat, paltar asılqanı dəmir 1 ədəd 3 manat, vişelka 12 ədəd 7 manat, sabunqabı 3 ədəd 4 manat, vedrə dəmir 1 ədəd 2 manat, kopka yığan plasmas - 1 ədəd 3 manat, şiş 10 ədəd 11 manat, araq stəkanı dəst 18 ədəd 15 manat, çuda 1 ədəd 15 manat, tort qabı dəst dəmir 3 ədəd 17 manat, tort qabı şüşə 1 ədəd 20 manat, tort buludu boşqabları ilə (2 dəst) 14 ədəd 30 manat, keks qabları 19 ədəd 20 manat, un əliyən dəmir - 1 ədəd - 3 manat, meyvə doğrayan dəmir 1 ədəd 1 manat, silikon şotka 2 ədəd 3 manat, qozsındıran 2 ədəd 6 manat, plasmas qaşıq 1 ədəd 2 manat, qoz bişirən -1 ədəd 10 manat, bıçaq lak 1 ədəd 1 manat, taxta qaşıq 2 ədəd 3 manat, yemək maşası 3 ədəd 5 manat, salat taxtası 1 ədəd 4 manat, salat taxtası lak dəst 2 ədəd 3 manat, sarımsaq əzən 1 ədəd 3 manat, dəmlik qaşıq 1 ədəd 2 manat, blendr 1 ədəd 10 manat, salat doğrayan dəst 1 ədəd 10 manat, kartoşkasoyan 1 ədəd 1 manat, kartof doğrayan 2 ədəd 4 manat, tiyorka 1 ədəd 5 manat, qənd doğrayan çəkic-tabağı 2 ədəd 13 manat, sekator 3 ədəd 13 manat, şəkərbura bəzəkləri dəst 2 ədəd 2 manat, şəkərbura maqqaşı dəst - 2 ədəd 2 manat, bıçaq naboru taxta - 6 ədəd 15 manat, bıçaq 9 ədəd 26 manat, bıçaq naboru (6dəst) (meyvə bıçağı) 72 ədəd - 42 manat, qaşıq nikkel böyük - 30 ədəd - 23 manat, qaşıq nikkel balaca 36 manat 26 manat, qaşıq vilka dəsti 12 ədəd 18 manat, vilka 24 ədəd 20 manat, çərəz qabları taxtada 3 mərtəbə 15 ədəd 50 manat, qaşıq çamadanı taxtada 2 mərtəbə 1 ədəd 200 manat, qəfədən 2 ədəd 40 manat, qəfədan+çaynik dəst-1 ədəd-25 manat, çaynik samovar materialı 2 ədəd 22 manat, çaynik çini 10 ədəd 38 manat, micməy 1 ədəd 70 manat, yuxaaçan--oxlov-1 ədəd-20 manat, padnuz alminium 2 ədəd 20 manat, padnos dəst 3 ədəd 18 manat, padnos dəst nikkel 3 ədəd 26 manat, padnos dəmir 7 ədəd 28 manat, padnos plasmas 1 ədəd 7 manat, tabaq şirəkəş 1 ədəd 25 manat, tabaq plasmas 1 ədəd 10 manat, plastik qablar 6 ədəd 13 manat, plastik aşsüzən 3 ədəd 5 manat, aşsüzən alminium 4 ədəd 35 manat, kastorka alminium 10 kq 2 ədəd 170 manat, kastorka alminium 1 ədəd 20 manat, şirəkəş qablar 4 ədəd 30 manat, kastorka dəst (Arşia) 14 ədəd 270 manat, kastorka dəst (Tefal) 6 ədəd 60 manat, kastorka şirəkəş dəst 11 ədəd 70 manat, plastik qapalı qab dəst 4 ədəd 8 manat, teşt 2 ədəd 40 manat, vanna dəmir 2 ədəd 27 manat, vanna, ləyən plasmas 8 ədəd 70 manat, aftafa ləyən samovar materialı - 1 ədəd - 100 manat, aftafa ləyən plasmas 1 ədəd 3 manat, çörək qabı plasmas 14 ədəd 20 manat, miski samovar materialı 2 ədəd 2 manat, qazan alminium 1 ədəd 30 manat, qazan çuqun 1 ədəd 35 manat, tava çuqun 1 ədəd 27 manat, tava alminium 2 ədəd 18 manat, paltaryuyan çexolu 1 ədəd 3 manat qabyığan klyonka 1 ədəd 5 manat, soyuducu salfetkası 3 ədəd 5 manat, padnos salfetkası 8 ədəd 8 manat, çömçə naboru asılqan dəmir - 12 ədəd - 36 manat, kəpkir -2 ədəd 14 manat, çömçə 2 ədəd 14 manat, bulud qaşığı 8 ədəd 16 manat, birəlli şirəkəş 2 ədəd 10 manat, boşqab çini dəst (qızılgüllü) 70 ədəd 120 manat, boşqab çini 6 ədəd 12 manat, boşqab çini dəst 86 ədəd 150 manat, bulud çini- 8 ədəd - 23 manat, piyalə -18 ədəd - 30 manat, masqur - 36 ədəd - 36 manat, salatqabı (Lötkə) şüşə -2 ədəd- 8 manat, uşaq yeməkqabı plasmas - 1 ədəd 1 manat, kuruşka plasmas 1 ədəd 2 manat, kuruşka şüşə 11 ədəd 22 manat, stəkan padxurustal 36 manat 30 manat, stəkan, nəlbəki xurustal (2 dəst) 12 ədəd 10 manat, armudu stəkan xurustal 12 ədəd 12 manat, armudu stəkan sadə 12 ədəd 10 manat, sok stəkanı 30 ədəd 30 manat, çaşka naboru (6 dəst) 36 ədəd 180 manat, nəlbəki madonna -12 ədəd 12 manat, nəlbəki armudu 12 ədəd 10 manat, nəlbəki ağqara 12 ədəd 12 manat, nəlbəki ağqara armudu 12 ədəd 12 manat, sok kuruşkası padxurustal 6 ədəd 12 manat, krafinka (2 rumka) dəst - 3 ədəd - 8 manat, krafinka dəst rumkalı - 8 ədəd 15 manat, konfetqabı madonna 4 ədəd 12 manat, meyvəqabı madonna 2 ədəd 20 manat, mürəbbə qabı şüşə 12 ədəd 12 manat, külqabı padxurustal 6 ədəd 18 manat, salfetka qabı madonna dəst 1 ədəd 6 manat, salfetka qabı plasmas 1 ədəd 1 manat, salfetka, duz qabları dəmirli dəst 2 ədəd 8 manat, çaynik altlığı dəmir-1 ədəd 3 manat, çaynik altlığı taxta 1 ədəd 1 manat, paletə dəst - 3 ədəd 6 manat qaz balonu 1 ədəd 15 manata, oyuncaqlar, mışqa 2 ədəd 20 manat, şəkil çərçivəsi - 4 ədəd 20 manat, buket 1 ədəd 5 manat, səbət – 2 ədəd -12 manat, qələm qabı 2 ədəd 8 manat, namaz 5 ədəd 15 manat, yolka 1 ədəd 50 manat, yolka işıqları, bəzəkləri 10 ədəd 20 manat, vinetka - 3 ədəd - 60 manat, diplom, şəkillər - 100 manat, yun 100 manat, yem qabı (cücə) 1 ədəd 2 manat, dütkəş (qədimi) 1 ədəd 20 manat, tent -1 ədəd 20 manat, uşaq hamam xalatı 1 ədəd 20 manat, uşaq paltarları, uşaq ayaqqabıları, öz paltarları 300 manat, öz ayaqqabıları 150 manat, parça - 3 ədəd 35 manat, qiyməkeş 1 ədəd 5 manat, kartoşka əzən 1 ədəd 1 manat, stəkan dəst 1 ədəd 2 manat, çaynı servis dəst (nabor çaynik hamısı)-1 ədəd 45 manat, çaynı servis asılqanlı dəst – 2 ədəd- 30 manat, çaynı servis asılqanlı (çaynik) dəst 14 ədəd 40 manat, çaynı servis dəst 1 ədəd 15 manat, kafenni servis dəst (hamısı) 1 ədəd 45 manat, abedni servis dəst 1 ədəd 25 manat, abedni, çayni, kafenni (135 parça) 1 ədəd 400 manat, stəkan xurustal dəst (12 parça) 2 ədəd 16 manat, stəkan xurustal dəst (8 parça) 1 ədəd 1 manat, stəkan xurustal dəst (12 parça) 2 ədəd 27 manat, krafinka + 6 rumka dəst 1 ədəd 90 manat, rumka (mavi rəngdə) (6parça) 1 ədəd 15 manat, rumka araq üçün salatvoy rəngdə (6) 1 ədəd 12 manat, xurustal araq rumkası (6 parça) 1 ədəd 14 manat, rumka xurustal dəst ( 12 parça) 2 ədəd 30 manat, xurustal stəkan araq üçün (6 parça) 1 ədəd 10 manat, çərəzqabı xurustal 1 ədəd 20 manat, meyvəqabı xurustal 3 ədəd 30 manat, kanfet qabı xurustal 3 ədəd 30 manat, külqabı xurustal 1 ədəd 15 manat, meyvə qabı şüşə 1 ədəd 10 manat, kanfet qabı bagema 1 ədəd 40 manat, kanfetqabı bagema səbət 1 ədəd 45 manat, döşəkçə 12 ədəd 120 manat, döşək 6 ədəd 600 manat, balış 14 ədəd 280 manat, sintifon balış 4 ədəd 20 manat, divan balışları 2 ədəd 20 manat, yorğan - 6 ədəd 370 manat, sintifon yorğan 1 ədəd 20 manat, buxovnı ədyal 6 ədəd 200 manat, buxovnı adyal uşaq üçün 2 ədəd 20 manat, taxt örtüyü dəst 1 ədəd 25 manat, divan örtüyü dəst 1 ədəd 60 manat, taxt örtüyü xalça 2 ədəd 40 manat, mələfə çexol taxt üçün dəst 7 ədəd 215 manat, mələfə çexol tək dəst 6 ədəd 190 manat, mələfə çexol uşaq üçün dəst 2 ədəd 40 manat, mələfə 7 ədəd 60 manat, balış çexolu dəst 11 ədəd 70 manat, dəsmal dəst 15 ədəd 130 manat, çay dəsmalı 10 ədəd 70 manat, qətifə dəst 4 ədəd 40 manat, sekater (salfetkalı 18) dəst 2 ədəd 30 manat, skater dəst 2 ədəd 30 manat, klyonka 7 ədəd 70 manat, peçka üçün dəsmal dəsti 1 ədəd 10 manat, qazan qapağı üçün (papaq dəsti) -1 ədəd 7 manat, pərdə 14 ədəd 400 manat, pərdə günlük 4 ədəd 25 manat, pərdə uşaq üçün dəst 2 ədəd 30 manat, xalça dəst (5m) 2 ədəd 350 manat, xalça (4m) 1 ədəd 120 manat, xalça (3 m) 1 ədəd - 100 manat, xalça (1 m) - 1 ədəd - 10 manat, döşək üzü taxtın 1 ədəd 35 manat, uşaq beşiyin içi dəst 1 ədəd 28 manat, uşaq karzinkası dəst 1 ədəd 20 manat, çərəz qabı madonna (3 mərtəbə) 4 ədəd 20 manat, çərəz qabı madonna yastı 3 ədədlik – 2 ədəd 10 manat, çərəz qabı şüşə 4 ədədlik dəst - 2 ədəd - 10 manat, çərəz qabı şüşə 3 ədədlik 12 ədəd 36 manat, qənd qabı şüşə 12 ədəd 12 manat, pesokqabı şüşə 10 ədəd 10 manat, mürəbbə qabı şüşə dəst (6 razetkalı) 1 ədəd 10 manat, razetka şüşə 18 ədəd 13 manat, razetka plasmas - 6 ədəd - 6 manat, duz qabı - 22 ədəd - 20 manat, qızıl ziynət əşyaları onların gətirdikləri - 1 dəst, 700 manat, sırğa və üzük ilə 1 dəst - 600 manat, nişan üzüyü brilyant 5 qaşlı 1 ədəd 350 manat, üzük sadə qaş yaşıl rəng 3 ədəd - 450 manat, valideynlərinin ona aldıqları hədiyyələr - sırğa-üzük dəst 1 dəst 600 manat, sırğa - tək sadə-qaş 1 cüt 300 manat, üzük brilyant 1 ədəd 380 manat, cəmi 20,123 manat dəyərində gəlinlik əmlakının və qızıl-ziynət əşyalarının, ya da onların dəyərinin Cavabdeh tutularaq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Lənkəran Rayon Məhkəməsinin 2(049)224/2023 saylı, 10 fevral 2023-cü il tarixli qətnaməsi ilə (sədrlik edən N.Ağabəyov), iddianın qismən təmin edilməsi, 1 ədəd servant, 1 ədəd şfaner, 1 ədəd taxt, 1 ədəd stol, 1 ədəd jurnalnıy, 6 ədəd stul, 1 ədəd dəmir uşaq stulu, 1 ədəd plasmas uşaq stulu, 1 ədəd taxta kravat, 1 ədəd dəmir uşaq kravatı, 2 ədəd kreslo, 1 ədəd divan, 1 ədəd krosniy+pristafka, 1 ədəd DVD, 1 ədəd şüşə TV altlığı, 1 ədəd kalyeska, 1 ədəd manej, 1 ədəd beşik, 1 ədəd dəmir uşaq yelləncəyi, 3 ədəd lüstur, 2 ədəd soyuducu, 1 ədəd paltaryuyan maşın, 1 ədəd peçka, 1 ədəd tozsoran, 1 ədəd ətçəkən, 1 ədəd şirəçəkən, 2 ədəd samovar, 1 ədəd tefal , 1 ədəd ütü, 1 ədəd ütü masası, 4 ədəd fen, 1 ədəd saat, 3 ədəd naçnik, 1 ədəd şüşə şamdan, 1 ədəd şüşə lampa, 1 ədəd güldan, 1 ədəd xurustal güldan, 1 ədəd şirəkəş vedrə, 1 ədəd zibil vedrəsi, 1 ədəd ayaqqabıyığan, 1 ədəd plasmas un bakı, 1 ədəd polyuyan vedrə, 1 ədəd paltar yığan səbət, 1 ədəd taxta şvabra, 2 ədəd şpilka vedrə, 12 ədəd veşilka, 3 ədəd dəst dəmir tort qabı, 2 ədəd qozsındıran, 1 ədəd salat taxtası, 1 ədəd sarımsaq əzən, 1 ədəd 2 mərtəbə taxta qaşıq çamadanı, 2 ədəd qəfədan, 1 ədəd samovar materialı çaynik, 1 ədəd micməy, 1 ədəd yuxaaçan - oxlov, 2 ədəd padnos alminium, 3 ədəd padnos dəst, 1 ədəd tabaq şirəkəş, 3 ədəd aşsüzən alminium, 2 ədəd dəmir vanna, 1 ədəd samovar materialı aftafa ləyən, 1 ədəd qazan alminium, 2 ədəd mışqa, 1 ədəd buket, 2 ədəd səbət, 5 ədəd namaz, uşaq paltarları, uşaq ayaqqabıları, öz paltarları, öz ayaqqabıları, 1 ədəd qiyməkeş, 1 ədəd kartoşka əzən, 12 ədəd döşəkçə, 2 ədəd divan balışları, 1 ədəd dəst taxt örtüyü, 1 ədəd dəst divan örtüyü, 2 ədəd xalça taxt örtüyü, 1 ədəd qazan qapağı üçün (papaq dəsti), pərdə 7 ədəd, 2 ədəd günlük pərdə, 2 ədəd xalça dəst (5m), 1 ədəd xalça (1 m), həmin əmlaklar mövcud olmadıqda isə onların hər birinin dəyəri Cavabdeh alınaraq İddiaçı verilməsi, iddianın qalan hissədə rədd edilməsi qət edilmişdir. İddiaçı tərəfindən qətnamədən apellyasiya şikayəti verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.7-ci maddəsinə əsasən Apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 4.5-ci maddəsinə əsasən tərəflərin hər hansı mübahisə ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl mediasiya prosesində iştirakını tələb edən müqavilə, müqavilə şərti, yaxud hər hansı digər sənəddə şərt (mediasiyaya dair qeyd-şərt) olduğu halda, həmin qaydaya riayət edildikdən sonra mübahisə məhkəmənin həllinə verilə bilər. 4.6-cı maddəsinə əsasən kommersiya mübahisələri, həmçinin ailə və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada ilkin mediasiya sessiyasında iştirak tələb olunur. 151.1-ci maddəsinə əsasən iddia ərizəsi bu Məcəllənin tələblərinə riayət edilməklə verildikdə, onun məhkəmə icraatı mümkündür. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 152.1.6-1. “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq, tərəflərin məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl mediasiya prosesində iştirakı tələb olunduğu halda, həmin tələbə riayət edilməsini təsdiq edən sənəd təqdim edilmədikdə hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. Məhkəmə kollegiyası iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi hazırkı iddianı icraata qəbul edərkən prosessual hüquq normaları pozulmuş, nəticədə prosessual hüquq normasını pozmaqla qətnamə qəbul etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (iddia ərizəsi icraata qəbul edilərkən qüvvədə olan prosessual məcəllə başa düşülür) 151.1-ci maddəsinə əsasən, iddia ərizəsi bu Məcəllənin tələblərinə riayət edilməklə verildikdə, onun məhkəmə icraatı mümkündür. Həmin Məcəllənin 151.3-ci maddəsinə əsasən, iddia ərizəsi, əgər onun daxil olmasından 5 gün müddətində məhkəmə qaytarmayıbsa və ya onu qəbul etməkdən imtina etməyibsə, qəbul edilmiş sayılır. Maddənin məzmunundan da göründüyü kimi məhkəmə iddia ərizəsinin mümkünlüyünü yoxlayarkən Mülki Prosessual Məcəllənin tələblərinə uyğunluğuna riayət olunub-olunmaması yoxlanılmalı və yalnız MPM-nin tələbləri nəzərə alınmaqla məhkəmə icraatı mümkün hesab edilməlidir. Əks təqdirdə MPM-nin tələblərinə uyğun olaraq iddia ərizəsinin prosessual məcəllənin tələblərinə uyğun olmadığından geri qaytarılmalıdır. Məhkəmə kollegiyası iş materiallarını araşdırarkən müəyyən etmişdir ki, tərəflərin məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl mediasiya prosesində iştirakı tələb olunduğu halda, həmin tələbə riayət edilməsini təsdiq edən sənəd təqdim etməmişlər. Belə ki, “Mediasiya haqqında” Qanunun preambulasında mediasiya mübahisələrin alternativ həlli üsullarından biri kimi təsbit edilmişdir. Mediasiyanın məqsəd və prinsiplərini müəyyən edən həmin Qanunun 4-cü maddəsindən göründüyü kimi, mediasiya tərəflər arasında münaqişə səviyyəsinin azaldılması və onları razı salacaq şəkildə mübahisənin həllini təmin etmək məqsədini daşıyır. Mediasiya könüllülük, tərəflərin hüquq bərabərliyi və əməkdaşlığı, mediatorların qərəzsizliyi və müstəqilliyi, mediasiya prosesinə müdaxilənin yolverilməzliyi və konfidensiallıq prinsipləri əsasında həyata keçirilir. Həmin Qanunun 3.2 və 28.1-ci maddələrinə əsasən, kommersiya mübahisələri, həmçinin ailə və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə tərəflərin ilkin mediasiya sessiyasında iştirakı məhz məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl tələb olunur. Tərəflərin hər hansı mübahisə ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl mediasiya prosesində iştirakını tələb edən müqavilə, müqavilə şərti, yaxud hər hansı digər sənəddə şərt (mediasiyaya dair qeyd-şərt) olduğu halda, həmin qaydaya riayət edildikdən sonra mübahisə məhkəmənin həllinə verilə bilər. Kommersiya mübahisələri, həmçinin ailə və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl “Mediasiya haqqında” Qanun ilə müəyyən edilmiş qaydada ilkin mediasiya sessiyasında iştirak tələb olunur (Mülki Prosessual Məcəllənin 4.5 və 4.6-cı maddələri). İş materiallarına baxış keçirilən zaman müəyyən edildi ki, İddiaçı gəlinlik cehiz əmlakının, qızıl-zinət əşyalarının və ya onların dəyərinin cavabdehdən alınıb ona verilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə birinci instansiya məhkəməsinə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi məhkəməyə xx.xx.2022-ci il tarixində daxil olmuşdur. İş materiallarında tərəflərin məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl mediasiya prosesində iştirakı tələb olunduğu halda, həmin tələbə riayət edilməsini təsdiq edən sənəd müəyyən edilməmişdir. Lənkəran Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli 2(049) 3476/2022 saylı qərardadı ilə, iddia ərizəsinin məhkəmə icraatına qəbul edilməsi qərara alınmışdır. Məhkəmə kollegiyası qeyd olunanlara əsasən hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddia ərizəsini icraata qəbul edərkən ailə mübahisələri üzrə məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl “Mediasiya haqqında” Qanun ilə müəyyən edilmiş qaydada ilkin mediasiya sessiyasında iştirak tələb olunduğu halda tərəflərin bu tələbə riayət edibetməmələrini, həmçinin həmin tələbə riayət edilməsini təsdiq edən sənədin təqdim edilməməsini yoxlamadan iddia ərizəsini icraata qəbul etmiş və bununla da əsassız məhkəmə çəkişməsinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Halbuki Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 14 dekabr 2022-ci il Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 155-ci maddəsinin həmin Məcəllənin 4.3‒4.6, 55.2, 152.1.6 və 156.1.6-1-ci maddələri ilə əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair qərarında qeyd olunur ki, tərəflərin hər hansı mübahisə ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl mediasiya prosesində iştirakını tələb edən müqavilə, müqavilə şərti, yaxud hər hansı digər sənəddə şərt (mediasiyaya dair qeyd-şərt) olduğu halda, həmin qaydaya riayət edildikdən sonra mübahisə məhkəmənin həllinə verilə bilər. Kommersiya mübahisələri, həmçinin ailə və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl “Mediasiya haqqında” Qanun ilə müəyyən edilmiş qaydada ilkin mediasiya sessiyasında iştirak tələb olunur (Mülki Prosessual Məcəllənin 4.5 və 4.6-cı maddələri). Beləliklə məhkəmə kollegiyası qeyd olunanlara əsasən yekun olaraq hesab edir ki, tərəflərin məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl mediasiya prosesində iştirakı tələb olunduğu halda, həmin tələbə riayət edilməsini təsdiq edən sənəd təqdim edilmədiyindən, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin 2(049)224/2023 saylı, 10 fevral 2023-cü il tarixli qətnaməsi ləğv edilməli və iddia ərizəsi baxılmamış saxlanılmalıdır. İş üzrə qətnamənin ləğv edilməsi və iddia ərizəsinin baxılmamış saxlanılması iddiaçının yenidən məhkəməyə müraciət etmək hüququnu məhdudlaşdırmır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 259.0.13-cü maddəsinə əsasən “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 21.9-cu maddəsində göstərilən hallarda ərizə baxılmamış saxlanılır. Mülki Prosessual Məcəllənin 260.4-ci maddəsinə əsasən, iddianın baxılmamış saxlanması üçün səbəb olan şərait aradan qaldırıldıqdan sonra maraqlı şəxs ümumi qaydada ərizə ilə məhkəməyə yenidən müraciət etməyə haqlıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 384.0.5-ci maddəsinə əsasən, birinci instansiya məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını qismən ləğv edə, qətnamə və ya qərardadı tamamilə, yaxud qismən ləğv edib, bu Məcəllənin 259.0.1-259.0.5-ci və 259.0.8— 259.0.12-ci maddələrinə müvafiq olaraq iddianı tamamilə, yaxud qismən baxılmamış saxlaya, qətnamə və ya qərardadı tamamilə, yaxud qismən ləğv edib, bu Məcəllənin 261ci maddələrinə müvafiq olaraq iş üzrə icraata xitam verə bilər. Bu Məcəllənin 259.0.11-ci maddəsində göstərilən əsaslar işə yalnız birinci instansiya məhkəməsində baxılarkən yarandığı halda tətbiq edilir; Mülki Prosessual Məcəllənin 385.1.1-ci maddəsinə əsasən birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi hüquq normalarının və ya prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi məhkəmə qətnaməsinin apellyasiya qaydasında ləğv edilməsi üçün əsassdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 114.1.5-ci maddəsinə əsasən bu məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş əsaslarla ərizə baxılmamış saxlanılarsa ödənilmiş dövlət rüsumu geri qaytarılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 400-cü maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin bu Məcəllənin 402-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qərardadlarından kassasiya şikayəti verilməmişdirsə, həmin qərardadlar işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün sonra, qanunla şikayət verilməsi nəzərdə tutulmayan qərardadları isə çıxarıldığı andan qanuni qüvvəyə minir. Həmin Məcəllənin 402.2-402.3-cü maddələrinə əasasən apellyasiyanın qeyrimümkün hesab edilməsi haqqında; kassasiya şikayətinin qaytarılması (kassasiya şikayəti kassasiya instansiyası məhkəməsinin şikayətin qeyri-mümkünlüyü barədə qərarına əsasən qaytarıldığı hallar istisna olunmaqla) haqqında; kassasiya şikayətinin verilməsi müddətinin bərpasından imtina edilməsi barədə; iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə; bu Məcəllənin 384.0.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş işin aidiyyəti üzrə göndərilməsinə dair və bu Məcəllənin 384.0.6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş apellyasiya şikayətinin bu Məcəllənin tələblərinə zidd olaraq icraata qəbul olunması əsası ilə icraata qəbul qərardadının ləğv edilərək işin apellyasiya baxışından çıxarılmaqla birinci instansiyası məhkəməsinə qaytarılması haqqında; birinci instansiya məhkəmələrinin məhkəmə aidiyyəti haqqında qərardadlarından və həmin qərardadlardan verilən şikayətin qaytarılması haqqında apellyasiya məhkəmələrinin mülki və kommersiya kollegiyalarının və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki və kommersiya kollegiyalarının qərardadlarından kassasiya şikayəti verilə bilər. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 259.0.13, 114.1.5, 260.3 384.0.5, 385.1.1, 263, 264, 400 və 402-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: İddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Lənkəran Rayon Məhkəməsinin 2(049)224/2023 saylı, 10 fevral 2023-cü il tarixli qətnaməsi ləğv edilsin. İddiaçı Cavabdeh qarşı “cehiz əmlak, qızıl-zinət əşyaları və onların dəyəri” tələbinə dair iddiası baxılmamış saxlanılsın. İddia ərizəsinin verilməsi üçün ödənilmiş olan 155 (bir yüz əlli beş) manat dəyərində dövlət rüsumu İddiaçı qaytarılsın Qərardad qəbul edildiyi andan qanuni qüvvəyə minir. Qərardadan kassasiya şikayəti verilə bilməz.