Naxçıvan MR Şərur Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(110)-703/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şərur şəhəri İş № 2(110)-703/2024 10.09.2024 NAXÇIVAN MR ŞƏRUR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Mehdi Ədalət oğlunun sədrliyi, Ceyranova Aytac Ramiz qızının katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı alimentin təyin edilməsi tələbinə dair mülki işə Şərur Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək birgə nikahdan xx.xx.2009-cu il tarixdə doğulmuş X3, xx.xx.2013-cü il tarixdə doğulmuş X1 və xx.xx.2018-ci il tarixdə doğulmuş X2 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün bir uşağa görə hər ay 235 manat olmaqla, ümumilikdə 705 manat miqdarında sabit pul məbləğində alimentin cavabdehdən tutularaq onun xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia ərizəsində iddia tələbinin əsası kimi cavbdehlə xx.xx.2008-ci il tarixdə İstanbul şəhərində el-adət ənənəsinə uyğun ailə qurduqlarını, xx.xx.2016-cı il tarixdə Şərur Rayon Qeydiyyat Şöbəsində rəsmi nikah qeydiyyatından keçdiklərini, 3 uşaqlarının doğulduğunu, 2018-ci ilin fevral ayının əvvəllərində cavabdehin işləmək üçün Türkiyə Respublikasının İğdır şəhərinə, oradan da İstanbul şəhərinə getdiyini, bir daha geri qayıtmadığını, ilk vaxtlar Vüqarın gündəlik zəruri tələbatların qarşılanması üçün 2-3 aydan bir az miqdarda pul göndərsə də, 2021-ci ildən onlarla maraqlanmadığını, uşaqlara tək baxmağın çətin olduğunu, 2022-ci ilin fevral ayında üç azyaşlı uşağı ilə birlikdə Şərur rayon Kürçülü kəndində yaşayan valideynlərinin yanına qayıtdığını, həmin tarixdən gündəlik zəruri tələbatların qarşılanmasına valideynlərinin kömək etdiyini, mübahisənin məhkəmədən kənar həll edilməsi məqsədilə Mediasiya Təşkilatına müraciət etdiyini, cavadehin ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmədiyini bildirərək iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İşdə iştirak edən şəxsin izahatı: Məhkəmə iclaslarında iştirak edən iddiaçı izahatında və verilmiş suallara cavabında cavabdehlə 7 ildir ki ayrı yaşadıqlarını, 4 il qaynanası ilə birlikdə yaşadığını, 2022-ci ildən uşaqları ilə birlikdə anasının yanında yaşadığını, cavabdehin Türkiyədə yaşadığını, 2023cü ildən isə Bakı şəhərində yaşadığını, uşaqların saxlanmasına heç bir köməklik etmədiyini, Türkiyədə yaşadıqları dövrdə işləyib torpaq sahəsi aldığını, lakin cavabdehin torpaq sahəsini satıb pulunu xərclədiyini, onun məsuliyyətli ata olmadığını, sonuncu uşağını doğularkən 1 dəfə xəstəxanada gördüyünü, həmin vaxtdan görmədiyini, cavabdeh barışmaq istədiyini desə də onunla barışmaq istəmədiyini, bunu alimentə görə etdiyini düşündüyünü, uşaqlarn böyüdüyünü, hazırlıqlara getdiyini, təbəbatlarını valideynlərinin hesabına ödədiyini bildirərək iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixdə məhkəməyə ərizə göndərərək iddiaya etiraz etdiyini, iddiaçı ilə uzun müddət mehriban yaşadıqlarını, birgə yaşadıqları dövrdə nümunəvi bir valideyn kimi uşaqlarının və ailəsinin qayğısına qaldığını, sonradan iddiaçının anasının ailəyə müdaxiləsi ucbatından münasibətlərinin pozulduğunu, iddiaçının arada heç bir mübahisə olmadan valideynlərinin yanına çıxıb getdiyini, buna baxmayaraq uşaqlarına həmişə maddi köməklik etdiyini, onların geyim əşyalarını aldığını, işlədiyi vaxt yıxılaraq beyin travması aldığını, bundan başqa sol ayağında tromplaşma xəstəliyindən müalicə olunduğuna görə işləyə bilmədiyini, heç yerdən gəliri olmadığını, iddiaçının tələb etdiyi 705 manat pulu hər ay ödəməyə imkanının olmadığını, valideynləri də pensiyaçı olduğu üçün işləmədiklərini, onların köməkliyi ilə hər uşağa hər ay 100 manat ödəyə bildiyini bildirib, iddianın qismən təmin olunmasını, hər uşağa 100 manat olmaqla, cəmi 300 manat alimentin tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı cavabdehin ərizəsinin də nəzərə alınmasını, amma hər bir halda 400 manatdan yuxarı aliment təyin edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Ona görə də məhkəmə cavabdehin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Yazılı sübutlar: İş materiallarında olan Şərur Rayon Dizə kənd İƏDN tərəfindən verilmiş xx.xx.2016cı il tarixli Az-l № 882270 nömrəli nikah haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Cavabdeh və İddiaçı arasındakı nikah xx.xx.2016-cı il tarixdə 230 nömrə ilə qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan Şərur Rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2016cı il tarixli AZ-lll № 537461 nömrəli, xx.xx.2019-cu il tarixli AZ-lV № 165417 nömrəli və xx.xx.2019-cu il tarixli AZ-lV № 163641 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamələrin surətindən görünür ki, tərəflər xx.xx.2009-cu il tarixdə doğulmuş X3, xx.xx.2018-ci il tarixdə doğulmuş X2 və xx.xx.2013-cü il tarixdə doğulmuş X1 valideynləridir. İş materiallarında olan Şərur Rayon İcra Hakimiyyəti Vərməziyar kənd İƏDN tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli 94 nömrəli arayışdan görünür ki, X6, X4 və X5, anaları İddiaçı yanında yaşayır. İş materiallarında olan “Medica Hospital” tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli tibbi müayinə sənədindən görünür ki, Cavabdeh derin femoral, popliteal arteriyada seqment boyunca exopozitiv kütlə - tromp izlənir. Məhkəmənin əsaslandırması: Məhkəmə iş üzrə işin hallarını, iddiaçının izahatını və digər sübutları, həmçinin maddi və prosessual hüquq normalarını nəzərdən keçirərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olmuşdur ki, tərəflər xx.xx.2016-cı il tarixdə nikaha daxil olublar. Birgə yaşadıqları müddətdə 3 uşaqları doğulub. Tərəflər ayrı yaşayır, yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlar iddiaçı ilə birlikdə yaşayır. İş üzrə iddiaçı cavabdehin aylıq qazancı barədə məhkəməyə sübut təqdim etməmişdir. Ailə Məcəlləsinin 75.4-cü maddəsinə görə valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Ailə Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə görə valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinə görə uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. Odur ki, qazancının olub-olmadığından və ya qazancının məbləğindən asılı olmayaraq cavabdeh uşaqlarının yaşayış üçün zəruri olan xərclərinin minimum səviyyədə ödənilməsi üçün məsuliyyət daşıyır. “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyanın 27-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə görə də valideyn (valideynlər) və ya uşağı tərbiyə edən digər şəxslər özlərinin qabiliyyəti və maliyyə imkanları çərçivəsində uşağın inkişafı üçün zəruri olan həyat şəraitinin təmin edilməsinə görə əsas məsuliyyət daşıyırlar. Ailə Məcəlləsinin 78.2-ci maddəsinə görə sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Cavabdehin qazancı qeyri-müəyyən olduğundan alimentin məbləği ölkə üzrə yaşayış minimumuna əsasən müəyyən edilməlidir. “Azərbaycan Respublikasında 2024-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə 2024-cü il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 235 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Аzərbаycаn Respublikası Аilə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” 27 iyul 2016-cı il tarixli qərarında qeyd olunur ki, uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, yaşayış minimumunu müəyyən edən qanunvericilik aktlarında göstərilən minimum dolanacaq xərclərinə yaxın məbləğin aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas olar bilər. Belə ki, aliment ödəyən valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və ya qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq və maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir. Ailə Məcəlləsinin 56.1-ci maddəsinə görə valideynlər öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər. Məhkəmə işin hallarını nəzərdən keçirib uşaqların anasının yanında yaşamasını, gündəlik qayğıların ananın üzərinə düşməsini, cavabdehin ərizəsində və ona əlavə olunmuş sənədlərdə səhhəti və maddi vəziyyəti ilə bağlı göstərdiyi xüsusatları, eyni zamanda ölkə üzrə uşaqlar üçün müəyyən olunmuş yaşayış minimumunu nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, cavabdehdən bir uşaq üçün 140 manat olmaqla, ümumilikdə 420 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsinə əsasən aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. Odur ki, hazırki qətnamə ilə müəyyən edilən aliment məbləği iddiaçının məhkəməyə müraciət etdiyi vaxtdan, yəni xx.xx.2024-cü il tarixdən tutulmalıdır. Mülki- Prosessual Məcəllənin 234.2-ci maddəsinə əsasən qətnamə dərhal icra olunmalıdır. Məhkəmə tutulacaq dövlət rüsumu ilə bağlı məsələni müzakirə edərək belə nəticəyə gəlir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 119.2-ci maddəsinə əsasən dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət nəfinə ödənilməlidir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1.2-ci maddəsinə müvafiq olaraq aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olduqlarına və Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 112.1.6-cı maddəsinə müvafiq olaraq iddianın qiyməti aliment alınması haqqındakı iddialarda bir il ərzində ödəmələrin məcmusu ilə müəyyən edildiyinə görə iddianın təmin olunmuş hissəsinə münasib olaraq 62,30 manat cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin: - 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. - 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. - 80-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. - 217.4-cü maddəsinə görə hakim öz qərarını yanız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Şərur rayon Vərməziyar kəndində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olan Cavabdeh xx.xx.2009-cu il tarixdə doğulmuş X3, xx.xx.2013-cü il tarixdə doğulmuş X1 və xx.xx.2018ci il tarixdə doğulmuş X2 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay bir uşağa görə 140 manat olmaqla, ümumilikdə 420 (dörd yüz iyirmi) manat sabit pul məbləğində alimentin tutularaq iddiaçı Şərur rayon Kürçülü kəndində yaşayan İddiaçı ödənilsin. Alimentin tutulması xx.xx.2024-cü il tarixdən hesablansın və dərhal icraya yönəldilsin. Cavabdeh 62,30 manat (altmış iki manat otuz qəpik) məbləğində dövlət rüsumu tutulub dövlət nəfinə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Şərur Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Mehdi Əliyev