Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 2-2(1-8)-203/2026 28.08.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının xxxx xxxx MMC-nin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin “X2” Trestinə (Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) qarşı iş üzrə QƏRARİ Açar sözlər: icarə müqaviləsi üzrə öhdəliyin icra edilməməsi Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının hakimi Qəribov Bəhman Fərhad oğlunun məruzəsi ilə, hakimlər Qarayev Sənan Məmməd oğlu və Şamayev Elşad Yaquboviçdən ibarət tərkibdə, xxxx xxxx MMC-nin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin “X2” Trestinə (Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) qarşı “pul tələbinə dair” kommersiya işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2025-ci il ## ###### tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qətnaməsindən xxxx və cavabdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə yazılı icraat qaydasında baxılmışdır. Işin halları
1. xxxx MMC (bundan sonra-podratçı) ilə Azərbaycan Respublikası DNŞ-nin “X2” Tresti (bundan sonra-şirkət) arasında bağlanmış 2018-ci il ## ##### tarixli, SOCAR******************X***** nömrəli müqaviləyə əsasən “Podratçı” Kompleks quyularında istifadə ediləcək: Quyudibi mühərrik, Hidravlik yass, Hidrogenişləndirici (Müqavilənin * saylı Qoşmasında göstərilmiş avadanlıqları) icarəyə verilməsini öz öhdəsinə götürür, “Şirkət” isə hazırki Müqavilənin * saylı Qoşmasında göstərilmiş qiymətlərə əsasən işlərin dəyərini ödəməyi öz öhdəsinə götürür. Müqavilənin icrası ilə bağlı bütün ödəmələri, SOCAR “X2” tresti həyata keçirəcəkdir. Bu Müqavilə ARDNŞnin SOCARSS - 009.2011 (“Quyularda Xidmətlər üzrə Müqavilə”) standartının xüsusi şərtlərini əhatə edir və həmin standartlar bu Müqavilənin tərkib hissəsini təşkil edir. Həmin müqavilənin: 14.1-ci bəndinə əsasən Şirkət işin icrası və tamamlanması üçün Podratçıya bu müqaviləyə əlavə olunmuş * saylı Qoşmaya uyğun tərtib olunmuş işlərin təhviltəslim aktına əsasən faktiki görülmüş işə və bu Maddədə müəyyən olunan vaxtda və qaydada muzd ödəyir və ya ödənilməsinə şərait yaradır. Bu müqavilə üzrə bütün ödənişlər Azərbaycan Milli Bankının ödəniş gününə olan manatın ABŞ dollarına məzənnəsinə uyğun Azərbaycan manatı ilə həyata keçiriləcəkdir. 14.5-ci bəndinə əsasən hər bir hesab fakturada hər bir başlığı ilə müəyyən olunmuş məbləğlər ayrı-ayrılıqda göstərilməlidir və şirkətin müqavilə arayış nömrəsi, başlığı və müqavilə ilə müəyyən oluna bilən digər təfərrüatlara istinad edilməlidir. 19.1-ci bəndinə əsasən X4 aşağıda qeyd edilənlər ilə bağlı olan bütün iddialardan, itkilərdən, zərərdən, xərclərdən (məhkəmə xərcləri daxil olmaqla) və öhdəliklərdən qoruyur, müdafiə edir, bunları ödəyir və Şirkət qrupunun zərərsizliyini təmin edir: a) Podratçı qrupuna məxsus olan, onun tərəfindən icarəyə götürülən, kirayəyə götürülən və ya digər şəkildə təmin edilən podratçı qrupunun əmlakının müqavilənin icrası ilə bağlı olaraq və ya bunun nəticəsində meydana çıxan itkisi və ya buna dəymiş ziyan; b) ölüm və ya xəstəlik də daxil olmaqla, podratçı qrupu tərəfindən işə götürülən hər hansı bir şəxsin müqavilənin icrası ilə bağlı olaraq və ya bunun nəticəsində məruz qaldığı şəxsi xəsarət; c) müqavilənin digər şərtlərinə əsasən, podratçı qrupunun ehtiyatsızlığı və ya vəzifələrinə riayət etməməsi səbəbindən hər hansı bir üçüncü tərəfin ölüm və ya xəstəlik daxil olmaqla, şəxsi xəsarəti və ya əmlakının itkisi və buna dəymiş ziyan. Maddə 19.1 (c)- nin məqsədləri baxımından, “üçüncü tərəf” dedikdə Şirkət Qrupu və ya Podratçı Qrupunun üzvü olmayan şəxs başa düşülür. 19.2-ci bəndinin a bəndinə əsasən Şirkət Podratçı qrupunun aşağıda qeyd edilənlər ilə bağlı olan bütün iddialardan, itkilərdən, zərərdən, xərclərdən (məhkəmə xərcləri daxil olmaqla) və öhdəliklərdən qoruyur, müdafiə edir, bunları ödəyir və Podratçı qrupunun zərərsizliyini təmin edir: a) Podratçı qrupunun iş sahəsində yerləşən əmlakının şirkətin səbəb olduğu müqavilənin icrası ilə bağlı olaraq və ya bunun nəticəsində meydana çıxan itkisi və ya buna dəymiş ziyan. 24.1-ci bəndinə əsasən işin icra edildiyi dövrdə və sonrakı üç il müddətində ŞIRKƏTIN və onun səlahiyyətli nümayəndəsinin istənilən ağlabatan vaxtda audit aparmaq və sorğu göndərməklə PODRATÇIDAN aşağıda qeyd olunanlarla bağlı bütün qeydlərin, kitabların, şəxsi qeydlərin, hesabların, yazışmaların, memorandumların, qəbzlərin, vauçerlərin və digər sənədlərin nüsxələrini almaq hüquqları vardır: a) podratçı tərəfindən şirkətə göndərilən ödəniş hesab fakturaları; b) Bu müqavilənin, icrası podratçı tərəfindən audit vasitəsi ilə yoxlanıla bilən öhdəliklərin müəyyən olunduğu hər hansı müddəası.
2. Müqavilənin * saylı qoşmasına əsasən quyudibi mühərrik, hidravlik yass, işçi heyəti, mərkəzləşdirici kalibiratorlar, qeyri-maqnit ağırlaşdırılmış qazma boruları, qısa ağırlaşdırılmış qazma boruları (qeyri-maqnit, birləşdirilmiş) üzrə gündəlik istismar qiymətləri, avadanlığın quyuda qalması ilə bağlı qiymətlər avadanlıqların qiymətləri ABŞ dolları ilə, ədv-siz olmaqla tərəflər arasında razılaşdırılmışdır.
3. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli əlavəsinə * saylı qoşmasına əsasən avadanlıqların və işçi heyətinin yeni gündəlik istismar tarifləri müəyyən edilmişdir. Həmin qoşmaya görə işlər başa çatdıqdan sonra (qaldırıldıqdan, söküldükdən və nəqlə hazırlandıqdan sonra) avadanlıq profilaktika və təmir üçün podratçının anbarına Şirkətin nəqliyyat vasitə ilə daşınır.
4. Müqavilənin * saylı qoşmasına əsasən avadanlığa yuxarıda sadalanan səbəblərdən zərər dəydiyi təqdirdə (bunun üçün əsas: qazma sahəsində tərtib olunub ikitərəfli imzalanmış kənaraçıxmalar barədə akt, maili qazma mühəndisin gündəlik raportunda olan şərhlər, avadanlığın şəkilləri əlavə olunmuş üçtərəfli reviziya komissiyasının aktı, sonuncu şirkətin nümayəndəsi iştirak etmədiyi təqdirdə heç bir qüvvəyə malik deyil) yazılı surətdə bu zərər təsdiq edildikdən sonra şirkət podratçıya quyu alətlərinin təmirinə və ehtiyat hissələrinin dəyişdirilməsinə sərf olunan xərcləri ödəyir. Təmirlə bərpa edilməsi mümkün olmayan zədələnmiş avadanlıqlar alətin quyuda qalma məbləği hesabında şirkət tərəfindən ödənilir. Maili qazma avadanlıqlarının quyuda və ya nəqli zamanı podratçının hərəkəti və ya hərəkətsizliyindən asılı olmayan hallarda (ofşor) quyuda qalması və ya itirilməsi zamanı şirkət podratçıya avadanlığın tam dəyərini ödəyir (fors-major halları istisna olmaqla).
5. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavəsinə * saylı qoşmaya əsasən quyudibi mühərrik, X5, hidrogenişləndiricilər, işçi heyəti, mərkəzləşdirici kalibiratorlar, qeyri-maqnit ağırlaşdırılmış qazma boruları, qısa ağırlaşdırılmış qazma boruları (qeyrimaqnit, birləşdirilmiş) üzrə gündəlik istismarı tarifi ABŞ dolları ilə, Ədv-siz olmaqla tərəflər arasında razılaşdırılmışdır.
6. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 165 mm avadanlığa görə 4 gün müddətinə cəmi 640 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 3351,20 ABŞ dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
7. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik üçün 36 gün müddətinə 49536 ABŞ dollar, qazma mühəndisi 11 gün müddətinə 5830 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 21 gün müddətinə 11130 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 16 gün müddətinə 8480 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 16 gün müddətinə 8480 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 104732,08 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
8. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən Şirkət 120,6 mm Quyudibi mühərrik üçün 19 gün müddətinə 18620 ABŞ dollar, qazma mühəndisi 12 gün müddətinə 6360 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 54 gün müddətinə 28620 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 42 gün müddətinə 22260 ABŞ dolları, olmaqla cəmi ədv daxil 89514,80 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
9. xxxx MMC tərəfindən tərtib olunmuş 2023-cü il ## #### tarixli akta əsasən SRS MMC-yə məxsus olan 172 mm QDM (808006) 2023-cü il ## #### tarixindən quyu lüləsinin qəliblənməsi zamanı 1066 m də alətin tutulması baş vermişdir və “Siyəzən sahəsi” Sədan **** saylı quyuda xilasetmə işlərinin görülməsinə baxmayaraq avadanlıq quyuda qalmışdır.
10. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, əsasən 172 mm Quyudibi mühərrikin dəyəri 101810,70 ABŞ dolları, ədv daxil olmaqla 120136,63 dolları təşkil edir.
11. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ####### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ####### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik üçün 16 gün müddətinə 22400 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 18 gün müddətinə 9540 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 6 gün müddətinə 3180 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 12 gün müddətinə 6360 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 48946,40 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
12. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik üçün 18 gün müddətinə 24768 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 17 gün müddətinə 9010 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 4 gün müddətinə 2120 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 17 gün müddətinə 9010 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 4 gün müddətinə 2120 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 55493,04 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
13. Müqaviləsinin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ###### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 172 mm üçün 49 gün müddətinə 7840 ABŞ dolları, X5 203 mm üçün 33 gün müddətinə 6270 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 19245,80 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
14. xxxx MMC tərəfindən məhkəməyə təqdim olunmuş 2025-ci il ## ##### tarixli, *** nömrəli məktuba əsasən müqavilə üzrə şirkət tərəfindən müqavilə öhdəliklərinin icra edilməsi məqsədi ilə şirkətin podratçının işçilərinə ilkin məlumatlara görə 2023- 2024-cü illər üçün 390202.00 AZN məbləğində əmək haqqı ödənişlər aparılmışdır.
15. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # ###### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # ###### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 165 mm 11 gün müddətinə 1760 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 4672,80 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
16. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ###### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 120 mm 19 gün müddətinə 2850 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 5959 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
17. xxxx MMC tərəfindən tərtib olunmuş 2023-cü il ## ###### tarixli zədələnmiş material və avadanlıq haqqında hesabata əsasən 120 mm Yass Akselerator qurğusu zədələnmiş, istifadəyə yararsızdır.
18. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ###### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən 120 mm Yass Akselerator qurğusunun dəyəri 46051,20 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 54340,42 dollar təşkil edir.
19. xxxx MMC tərəfindən tərtib olunmuş 2023-cü il # #### tarixli zədələnmiş material və avadanlıq haqqında hesabata əsasən 203 mm Yass Akselerator qurğusu zədələnmiş, istifadəyə yararsızdır.
20. 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI- ***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən 203 mm Yass Akselerator qurğusunun dəyəri 77682,60 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 91665,47 dollar təşkil edir.
21. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 165 mm 10 gün müddətinə 1600 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 4484 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
22. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 165 mm 16 gün müddətinə 2560 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 5616,80 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
23. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 165 mm 10 gün müddətinə 1600 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 4484 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
24. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 120 mm 58 gün müddətinə 8700 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 12862 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
25. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 120 mm 33 gün müddətinə 4950 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 8437 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
26. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2021-ci il # ##### tarixli hesab fakturaya, 2021-ci il # ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 21 gün müddətinə 29400 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 48 gün müddətinə 25440 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 48 gün müddətinə 25440 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 94730,40 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
27. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 203 mm 36 gün müddətinə 6840 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 10667,20 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
28. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən X3 Akselerator 203 mm 11 gün müddətinə 2090 ABŞ dolları, xidmət haqqı 2200 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 5062,20 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
29. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında birtərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 20 gün müddətinə 27520 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 28 gün müddətinə 14840 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 28 gün müddətinə 14840 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 67496 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
30. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 27 gün müddətinə 37152 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 17 gün müddətinə 9010 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 42 gün müddətinə 22260 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 25 gün müddətinə 13250 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 96372,96 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
31. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ##### tarixli EBDB ****** nömrəli 163834,03 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
32. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 7 gün müddətinə 9632 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 23873,76 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
33. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ##### tarixli EBDB ****** nömrəli 40585,39 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
34. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 9 gün müddətinə 12384 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 11 gün müddətinə 5830 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 11 gün müddətinə 5830 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 28371,92 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
35. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ##### tarixli EBDB ****** nömrəli 48232,26 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
36. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Yass Akselerator 1 gün müddətinə 77682,60 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 91665,47 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
37. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ##### tarixli EBDB ****** nömrəli 155831,30 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
38. Müqaviləsinin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 121 mm Quyudibi mühərrik 24 gün müddətinə 23520 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 36 gün müddətinə 19080 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 65 gün müddətinə 34450 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 29 gün müddətinə 15370 ABŞ dolları olmaqla olmaqla cəmi ədv daxil 109055,60 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
39. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ##### tarixli EBDB ****** nömrəli 185394,52 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
40. Müqaviləsinin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 30 gün müddətinə 41280 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 36 gün müddətinə 19080 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 36 gün müddətinə 19080 ABŞ dolları, olmaqla olmaqla cəmi ədv daxil 93739,20 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
41. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ### tarixli EBDD ****** nömrəli 159356,64 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
42. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 11 gün müddətinə 15400 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 24 gün müddətinə 12720 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 24 gün müddətinə 12720 ABŞ dolları olmaqla olmaqla cəmi ədv daxil 48191,20 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
43. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ### tarixli EBDD ****** nömrəli 81925,04 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
44. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 120.6 mm Quyudibi mühərrik 2 gün müddətinə 1960 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 14 gün müddətinə 7420 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 16 gün müddətinə 8480 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 2 gün müddətinə 1060 ABŞ dolları olmaqla olmaqla cəmi ədv daxil 22325,60 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
45. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # #### tarixli EBDG ****** nömrəli 37953,52 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
46. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən cavabdeh xxxxya 203 mm Quyudibi mühərrik 8 gün müddətinə 11200 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 23222,40 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
47. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # #### tarixli EBDG ****** nömrəli 39478,08 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
48. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 7 gün müddətinə 9800 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 17 gün müddətinə 9010 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 15 gün müddətinə 7950 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 2 gün müddətinə 1060 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 32827,60 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
49. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## #### tarixli EBDF ****** nömrəli 55806,92 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
50. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 6 gün müddətinə 8256 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 31 gün müddətinə 16430 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 31 gün müddətinə 16430 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 48516,88 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
51. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDH ****** nömrəli 82478,70 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
52. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 8 gün müddətinə 11008 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 11 gün müddətinə 5830 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 1 gün müddətinə 530 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 26748,24 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
53. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDD ****** nömrəli 45472,01 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
54. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 6 gün müddətinə 8400 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 7 gün müddətinə 3710 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 7 gün müddətinə 3710 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 18667,60 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
55. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDH ****** nömrəli 31734,92 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
56. Müqaviləsinin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 120,6 mm Quyudibi mühərrik 46 gün müddətinə 45080 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 46 gün müddətinə 24380 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 14 gün müddətinə 7420 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 41 gün müddətinə 21730 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 9 gün müddətinə 4770 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 121988,40 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
57. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDD ****** nömrəli 207380,28 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
58. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 6 gün müddətinə 8400 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 22420 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
59. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDD ****** nömrəli 38114 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
60. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 10 gün müddətinə 13760 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 20 gün müddətinə 10600 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 30 gün müddətinə 15900 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 olmaqla cəmi ədv daxil 53760,80 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
61. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDF ****** nömrəli 91393,36 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
62. Müqaviləsinin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 16 gün müddətinə 22016 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 22 gün müddətinə 11660 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 22 gün müddətinə 11660 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 53496,48 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
63. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDG ****** nömrəli 90944,02 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
64. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 3 gün müddətinə 4128 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 4 gün müddətinə 2120 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 4 gün müddətinə 2120 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 14877,44 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
65. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDH ****** nömrəli 25291,65 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
66. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 27 gün müddətinə 37152 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 30 gün müddətinə 15900 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 19 gün müddətinə 10070 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 11 gün müddətinə 5830 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 81363,36 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
67. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDG ****** nömrəli 138317,71 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
68. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət qazma mühəndisi 3 gün müddətinə 1590 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 7 gün müddətinə 3710 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 12508 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
69. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDF ****** nömrəli 21263,60 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
70. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 8 gün müddətinə 11200 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 3 gün müddətinə 1590 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 13 gün müddətinə 6890 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 29476,40 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
71. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDJ ****** nömrəli 50109,88 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
72. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il # #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 4 gün müddətinə 5504 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 9 gün müddətinə 4770 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 9 gün müddətinə 4770 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 17751,92 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
73. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDJ ****** nömrəli 30178,26 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
74. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, # #### 2023-cü il tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il 6 iyul tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 11 gün müddətinə 15400 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 17 gün müddətinə 9010 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 18 gün müddətinə 9540 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 40061 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
75. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ######## tarixli EBDL ****** nömrəli 68103,70 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
76. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ###### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 18 gün müddətinə 24768 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 19 gün müddətinə 10070 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 5 gün müddətinə 2650 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 4 gün müddətinə 2120 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 52991,44 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
77. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDU ****** nömrəli 90085,45 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
78. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 12 gün müddətinə 16800 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 6 gün müddətinə 3180 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 6 gün müddətinə 3180 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 37335,20 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
79. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDI ****** nömrəli 63469,84 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
80. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 22 gün müddətinə 30272 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 6 gün müddətinə 3180 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 6 gün müddətinə 3180 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 20 gün müddətinə 10600 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 20 gün müddətinə 10600 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 68241,76 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
81. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDK ****** nömrəli 116010,99 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
82. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 6 gün müddətinə 8400 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 19918,40 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
83. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il # ###### tarixli EBDK ****** nömrəli 33861,28 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
84. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ######## tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ######## tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 23 gün müddətinə 31648 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 26 gün müddətinə 13780 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 20 gün müddətinə 10600 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 6 gün müddətinə 3180 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 69865,44 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
85. Müqaviləsinin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ####### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ####### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 7 gün müddətinə 9632 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 9 gün müddətinə 4770 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 9 gün müddətinə 4770 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 22622,96 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
86. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDV ****** nömrəli 38459,03 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
87. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ####### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ####### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 19 gün müddətinə 26600 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 20 gün müddətinə 10600 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 32 gün müddətinə 16960 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 12 gün müddətinə 6360 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 71413,60 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
88. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDV ****** nömrəli 121403,12 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
89. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ###### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 120 mm Quyudibi mühərrik 25 gün müddətinə 24500 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 7 gün müddətinə 3710 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 39 gün müddətinə 20670 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 21 gün müddətinə 11130 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 11 gün müddətinə 5830 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 7 gün müddətinə 3710 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 7 gün müddətinə 3710 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 86446,80 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
90. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ###### tarixli EBDV ****** nömrəli 146959,56 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
91. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ##### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 13 gün müddətinə 18200 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 23 gün müddətinə 12190 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 23 gün müddətinə 12190 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 50244,40 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
92. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## ### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 203 mm Quyudibi mühərrik 5 gün müddətinə 7000 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 10 gün müddətinə 5300 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 20768 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
93. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## #### tarixli EBDG ****** nömrəli 35305,60 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
94. Müqavilənin 2021-ci il # ##### tarixli * saylı əlavənin * saylı qoşmaya əsasən SRS-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab fakturaya, 2023-cü il ## #### tarixli, SRS SI-***/**** saylı quyu dibi mühərriklər və digər qazmadan istifadə olunan avadanlıqların icarəyə verilməsi haqqında ikitərəfli akta əsasən Şirkət 172 mm Quyudibi mühərrik 6 gün müddətinə 8256 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları, qazma mühəndisi 8 gün müddətinə 4240 ABŞ dolları olmaqla cəmi ədv daxil 19748,48 dollar məbləğində vəsait ödəməlidir.
95. xxxx MMC tərəfindən Şirkətə 2023-cü il ## ######## tarixli EBDL ****** nömrəli 33572,42 manat məbləğində elektron qaimə göndərilmişdir.
Iş üzrə məhkəmə icraatı
a) Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat
96. xxxx MMC (bundan sonra – “xxxx”) Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin “X2” Trestinə (bundan sonra – “cavabdeh”) qarşı iddia ərizəsi, daha sonra iddia ərizəsinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən müqavilə üzrə icarə haqqı ilə bağlı olaraq 1.219.852 manat, Müşahidə xidmətləri ilə bağlı olaraq 1.710.219,20 manat, quyuda qalmış avadanlıq ilə bağlı olaraq 192680,89 manat, zədələnmiş avadanlıq ilə bağlı olaraq 210347,46 manat olmaqla, 3333099,55 manat məbləğində əsas borc, 599957,92 manat məbləğində ƏDV, cəmi 3933057,47 manat məbləğində borc məbləğinin, Müqavilələr üzrə yaranmış borc gecikdirildiyi üçün MM-nin 445.7-ci maddəsinin tələbinə əsasən 313348,49 manat məbləğində faizin, o cümlədən 3678 manat məbləğində dövlət rüsumunun, cəmi 4250084,66 manat məbləğində borcun tutularaq xxxxya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
97. Iddia tələbi belə əsaslandırılmışdır ki, Şirkət tərəfindən müqavilə öhdəliklərinin pozulması nəticəsində 3 333 100,54 manat məbləğində əsas borc, 599 957,63 manat məbləğində ƏDV, cəmi 3 933 058,17 manat məbləğində olan ödəniş gecikdirilmiş və Podratçıya ödənilməmişdir. Belə ki, müqavilənin 14-cü maddəsinə əsasən görülmüş işlərə görə qiymətlər müqavilənin * saylı Qoşmasında göstərilən qiymətlərə əsasən hesablanır və müqavilə müddəti ərzində Podratçı tərəfindən Şirkətə ödəniş sənədləri təqdim edilmişdir.
98. Cavabdeh iddia ərizəsinə etiraz ünvanlayaraq, göstərmişdir ki, KQIT SRS şirkətindən quyudibi mühərriklərin icarəsi və bununla əlaqəli mühəndis müşahidə xidmətləri almışdır. Müşahidə xidmətinin xüsusiyyəti onu tələb edir ki, mühərrik icarəsi günlərinin sayı ilə onunla əlaqəli mühəndis müşahidə xidmətlərinin günlərinin sayı əsasən bərabər olmalıdır. Daha əvvəl də bildirdikləri kimi SRS MMC-nin göstərdiyi xidmətlər üzrə aşkarlanmışdır ki, mühəndis müşahidə xidmətləri günlərinin əlaqəli avadanlıq icarəsi günlərindən çox olmuş, avadanlığın mühəndis-müşahidə xidməti olmadan işləmiş, avadanlıq olmadan mühəndis müşahidə xidməti təqdim edilmişdir. Müvafiq hallar SRS MMC-nin məhkəməyə təqdim etdiyi qaimələrdən də görünür. Düzdür qaimələrdə qeyd edilənləri qəbul etməsək belə (yəni iddia tərəflərindən etiraf olunmur), aydın olur ki, lüzumsuz yerə işçilərə artıq gün yazıldığını xxxx özü dolayı yolla etiraf edir. ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023,##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 27 gün çalışdırılmış, mühəndis xidməti isə ümumilikdə 84 gün təşkil etmişdir. Müvafiq qaiməyə baxarkən bəlli olur ki, mühərrik işləməməsinə rəğmən ##.##.2023-##.##.2023 (2 mühəndis olmaqla 6 gün), ##.##.2023-##.##.2023 (2 mühəndis olmaqla 4 gün), ##.##.2023-##.##.2023 (2 mühəndis olmaqla 14 gün), ##.##.2023- ##.##.2023 (2 mühəndis olmaqla 6 gün) tarixləri aralığında işçilərə artıq günlər yazılmışdır. Bu da o deməkdir ki, həmin qaimə üzrə ümumilikdə 30 gün artıq olaraq mühəndislərə gün yazılmışdır (30x901=27030 AZN). Qaiməyə əlavə edilmiş xxxxndə işin təsviri hissəsində məlumat əlavə edilmədiyi üçün artıq günlər yazılmış işçilərin funksiyasının nədən ibarət olduğu naməlumdur. ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün çalışdırılmış, lakin mühərrikin çalışdırılmadığı günlər üçün 2 işçiyə əsassız olaraq ümumilikdə 6 gün əlavə iş günü yazılmışdır (6x901=5406 AZN). Qaiməyə əlavə edilmiş xxxxndə işin təsviri hissəsində məlumat əlavə edilmədiyi üçün artıq günlər yazılmış işçilərin funksiyasının nədən ibarət olduğu naməlumdur. ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri arasında (9 gün) çalışdırılmış, lakin mühərrikin çalışdırılmadığı (##.##.2023-##.##.2023) günlər üçün 2 işçiyə əsassız olaraq ümumilikdə 4 gün əlavə iş günü yazılmışdır (4x901=2804 AZN). Qaiməyə əlavə edilmiş xxxxndə işin təsviri hissəsində məlumat əlavə edilmədiyi üçün artıq günlər yazılmış işçilərin funksiyasının nədən ibarət olduğu naməlumdur. ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 24 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 3 mühəndis tərəfindən 130 gün xidmət göstərilmişdir. Qaimədən də bəlli olur ki, mühərrikin çalışmadığı ##.##.2023 tarixində 2 mühəndisə toplam 2 gün, ##.##.2023 tarixində 2 mühəndisə toplam 2 gün, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 3 mühəndisə (2 gün, 19 gün, 17 gün) toplam 38 gün, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında isə 2 mühəndisə toplam 42 gün artıq gün yazılmışdır. Müvafiq qaimə üzrə artıq günlərin ümumilikdə sayı 84 gün təşkil etmişdir (42x901=37842 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 30 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 12 gün artıq gün yazılmışdır. (6x901=5406 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023, tarixləri aralığında 11 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 2 mühəndisə ##.##.2023-##.##.2023 tarixi aralığında ümumilikdə 37 gün artıq gün yazılmışdır. (37x901=33337 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 3 mühəndisə ##.##.2023-##.##.2023 tarixi aralığında ümumilikdə 28 gün artıq gün yazılmışdır. (28x901=25228 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 3 mühəndisə ##.##.2023-##.##.2023 tarixi aralığında ümumilikdə 20 gün artıq gün yazılmışdır. (20x901=18020 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 24 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 3 mühəndis tərəfindən 130 gün xidmət göstərilmişdir. Lakin bir mühəndisə (Əli-zadə Rüfan) ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 23 gün, ikinci mühəndisə (Bağıyev Ramil) ##.##.2023, ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 41 gün, üçüncü mühəndisə (Əliyev Idris) ##.##.2023, ##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 18 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 82 əlavə gün yazılmışdır (82x901=73882 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 30 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 2 mühəndisə (Hüseynov Məhəmmədəli, Ağasıyev Səfər) ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 12 gün artıq gün yazılmışdır. (12x901=10812 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023, tarixləri aralığında 11 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün ümumilikdə 2 mühəndisə (Imanov Kamran, Əliyev Idris) ##.##.2023- ##.##.2023 tarixi aralığında ümumilikdə 26 gün artıq gün yazılmışdır. (26x901=23426 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün çalışdırılmış, lakin bunun üçün bir mühəndisə (Ələkbərov Əlixan) ##.##.2023- ##.##.2023 tarix aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Bağıyev Ramil) ##.##.2023- ##.##.2023 tarix aralığında 14 gün, üçüncü mühəndisə (Baxşiyev Abbas) ##.##.2023- ##.##.2023 tarix aralığında 12 gün olmaqla ümumilikdə 3 mühəndisə 28 artıq gün yazılmışdır. (28x901=25228 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- 25 .03.2023 tarixləri aralığında 2 gün çalışdırılmış, bir mühəndisə (Bağıyev Ramil) ##.##.2023-##.##.2023 tarix aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Ələkbərov Əlixan) ##.##.2023-##.##.2023 tarix aralığında 8 gün, üçüncü mühəndisə (Əlizadə Asim) ##.##.2023-##.##.2023 tarix aralığında 10 gün olmaqla ümumilikdə 3 mühəndisə 20 artıq gün yazılmışdır. (20x901=18020 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 6 gün çalışdırılmış, lakin ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 2 mühəndisə (Ələkbərov Əlixan, Əliyev Idris) ümumilikdə 50 (bir mühəndisə 25 gün, ikinci mühəndisə 25 gün) gün artıq gün yazılmışdır (50x901=45050 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 8 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Süleymanov Kamran) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 3 gün, üçüncü mühəndisə (Ağasıyev Səfər) isə ##.##.2023 tarixində 1 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 6 əlavə gün yazılmışdır (6x901=5406 AZN) . ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 6 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Əlizadə Asim) ##.##.2023 tarixində bir gün, ikinci mühəndisə (Hüseynov Məhəmmədəli) ##.##.2023 tarixində bir gün olmaqla, ümumilikdə 2 mühəndisə 2 gün artıq gün yazılmışdır (2x901=1802 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 46 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Manafov Yarbala) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Ağasıyev Səfər) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, üçüncü mühəndisə (Cəbrayılzadə Etibar) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün, dördüncü mühəndisə (Bağıyev Ramil) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 4 mühəndisə ümumilikdə 18 əlavə gün yazılmışdır (18x901=16218 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 6 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 4 gün, ikinci mühəndisə (Süleymanov Kamran) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 4 artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 8 əlavə gün yazılmışdır (8x901= 7208 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 10 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Imanov Kamran) ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 15 gün, ikinci mühəndisə (Əliyev Idris) ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 20 gün, üçüncü mühəndisə (Ələkbərov Əlixan) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 5 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 40 əlavə gün yazılmışdır (40x901= 36040 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 16 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Imanov Kamran) ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 6 gün, ikinci mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 6 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 12 əlavə gün yazılmışdır (12x901= 10812AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 3 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Baxşiyev Abbas) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 1 gün, ikinci mühəndisə (Ağasıyev Səfər) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 5 gün, üçüncü mühəndisə (Imanov Kamran) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 4 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 10 əlavə gün yazılmışdır (10x901= 9010 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 27 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Əlizadə Asim) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 3 gün, ikinci mühəndisə (Manafov Yarbala) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 1 gün, üçüncü mühəndisə (Bağıyev Ramil) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 6 əlavə gün yazılmışdır (6x901= 5406 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ümumiyyətlə çalışdırılmamış, lakin bir mühəndisə (Ələkbərov Əlixan) ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün, ikinci mühəndisə (Ismaili Mehman) ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 10 gün, üçüncü mühəndisə (Manafov Yarbala) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 3 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 20 əlavə gün yazılmışdır (20x901= 18020 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 8 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Əliyev Idris) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Imanov Kamran) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 3 gün, üçüncü mühəndisə (Ələkbərov Əlixan) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 5 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 10 əlavə gün yazılmışdır (10x901= 9010 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 4 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Imanov Kamran) ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 5 gün, ikinci mühəndisə (Ələkbərov Əlixan) ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 5 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 10 əlavə gün yazılmışdır (10x901= 9010 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 11 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Baxşiyev Abbas) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün, ikinci mühəndisə (Hüseynov Məhəmmədəli) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 6 artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 13 əlavə gün yazılmışdır (13x901= 11713 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 18 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Hüseynov Məhəmmədəli) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 0 gün, ikinci mühəndisə (Alımov Rəşad) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 0 gün, üçüncü mühəndisə (Manafov Yarbala) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 1 gün, dördüncü mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 1 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 4 mühəndisə ümumilikdə 2 əlavə gün yazılmışdır (2x901=1802AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 12 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə ( Əli Nahid ) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, üçüncü mühəndisə (Baxşıyev Abbas) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 0 gün, dördüncü mühəndisə (Ağasıyev Səfər) ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 0 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 4 mühəndisə ümumilikdə 4 əlavə gün yazılmışdır (4x901=3604AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 22 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Manafov Yarbala) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Səfərov Orxan) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, üçüncü mühəndisə (Baxşıyev Abbas) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, dördüncü mühəndisə (Ağasıyev Səfər) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 4 mühəndisə ümumilikdə 8 əlavə gün yazılmışdır (8x901=7208 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 6 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Əli Nahid) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 4 əlavə gün yazılmışdır (4x901=3604AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 7 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Əliyev Idris) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Əlizadə Asim) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 4 əlavə gün yazılmışdır (4x901=3604 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 19 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Əliyev Idris) ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün, ikinci mühəndisə (Əlizadə Asim) ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 13 gün, üçüncü mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 6 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 3 mühəndisə ümumilikdə 27 əlavə gün yazılmışdır (26x901= 23426 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 25 gün çalışdırılmış lakin bir mühəndisə ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün, ikinci mühəndisə ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün, üçüncü mühəndisə ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 7 gün, dördüncü mühəndisə ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 6 gün, beşinci mühəndisə ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 14 gün, altıncı mühəndisə ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 1 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 6 mühəndisə ümumilikdə 42 əlavə gün yazılmışdır (42x901= 37842 AZN). Işçilər barədə məlumat olmadığı üçün 92 gün üçün ümumilikdə 82892 AZN məbləğin artıq yazıldığını qeyd edə bilərik. ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 5 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Imanov Kamran) ##.##.2023-##.##.2023, ##.##.2023, ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında 5 gün, ikinci mühəndisə (Həşimzadə Rəsul) ##.##.2023- ##.##.2023, ##.##.2023, ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 5 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 10 əlavə gün yazılmışdır (10x901=9010 AZN). ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaimədən görünür ki, mühərrik ##.##.2023- ##.##.2023 tarixləri aralığında ümumilikdə 6 gün çalışdırılmış, lakin bir mühəndisə (Hüseynov Məhəmmədəli) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığında 2 gün, ikinci mühəndisə (Ələkbərov Əlixan) ##.##.2023-##.##.2023 tarixləri aralığın 2 gün artıq gün yazılmışdır. Beləliklə ümumilikdə 2 mühəndisə ümumilikdə 4 əlavə gün yazılmışdır (4x901=3604 AZN). Nəqliyyatdan istifadə ilə bağlı uyğunsuzluqlar qeyd olunanlardan əlavə xxxxnın işçisi, əgər xidmət göstərilməli olan ərazilərə gedibsə, bunun üçün dəniz və ya helikopter nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməli idi. Cavabdeh tərəfindən Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi QSC və "xxxx" MMC-yə ##.##.2025-ci il tarixli, **-*-**/*-***/**** nömrəli sorğu göndərilmiş və həmin şəxslərin nəqliyyat vasitələri ilə əraziyə gəlib-gəlmədiyi haqqında məlumatlar əldə olunmuşdur. Həm Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi QSC tərəfindən ##.##.2025-ci il tarixli 13-3/2- ****/**** nömrəli, həm də "xxxx" MMC tərəfindən ##.##.2025-ci il tarixli **/***-ÇS/A**HS/ATMX nömrəli məktubla bildirilmişdir ki, xxxxnın işçilərinin iş icra olunan ərazilərə getdiyi faktı təsdiqlənmir. Xidmət göstərilən ərazilər üzrə tərəfimizdən Trest daxili Qazma Raportların bir qismi araşdırılmışdır (araşdırma hələ də davam edir.). Məlum olmuşdur ki, Qazma Raportları və “xxxx”ndə müəyyən uyğunsuzluqlar vardır. Bu hal onu göstərir ki, həqiqətən də sənədlərdə saxtalaşdırma halları mövcud olmuşdur. ##.##.2023-cü il tarixli ****** nömrəli qaiməyə əlavə edilmiş “xxxx”nə baxdıqda Imanov Kamran və Ələkbərov Əlixan adlı işçilərin ##.##.2023-cü il tarixli guya X1 1779/ 2488 adlı quyuda fəaliyyət göstərdiyi qeyd olunur (Bax: şəkil 2 və şəkil 3), lakin Şəkil 1 olaraq bu sənədə əlavə edilmiş qazma raportunda baxdıqda müəyyən olunur ki, ##.##.2023-cü il tarixli həmin şəxslər müvafiq quyuda olmamışdır. Habelə qeyd edək ki, xxxxnın işçilərinin “xxxx”nə əsasən gündüz növbəsində (və ya gecə növbəsində) işlədiyi qeyd edilən vaxtlarla, qazma raportlarında qeyd edilən vaxtlar üst üstə düşmür. Məsələn qazma raportunda qeyd edilir ki, işçi saat 19:00-dan 07:00-a qədər çalışmışdır (yəni ikinci növbədə) (şəkil 4, 5, 6). Lakin xxxxndə (şəkil 7) qeyd edilir ki işçi saat 07:00-dan 19:00-a qədər çalışmışdır. Şəkil 8 olaraq əlavə edilən ##.##.2023-cü il tarixli, habelə ##.##.2023-cü il tarixli Qazma raportunda Bağırov Toğrul adlı şəxsin Pirallahı sahəsində yerləşən **** nömrəli quyuda işlədiyi qeyd edilir. Lakin xxxxndə (şəkil 9) qeyd edilir ki, həmin ərazidə Tayırov Bağır çalışmışdır. Iş kifayət qədər mürəkkəb olduğu üçün hələ də qazma raportlarının araşdırılması davam edir və kifayət qədər pozuntular aşkarlanır.
99. Cavabdehin nümayəndəsi yazılı etirazına əlavə təqdim edərək, ümumi iddia tələbində göstərilən məbləğlərdən 1906012,10 (1380225 manat + 525787.56 manat) manat hissədə xidmətlərin göstərilməsinin sübut edilmədiyini, buna xidmət göstərilmədiyindən təhvil-qəbul aktının olmadığını və əsassız şəkildə artıq rəqəmlər yazılmaqla tələb edildiyini nəzərə alınmasını xahiş etmişdir. Etiraza əlavə onunla əsaslandırılmışdır ki, araşdırma nəticəsində müəyyən olunmuşdur ki, Trestin SRS MMC-yə 33 qaimə üzrə kreditor borcu mövcuddur. SRS MMC-nin Məhkəməyə təqdim etdiyi eqaimələrə baxdıqda müəyyən olur ki, Trestin 2552832 manat (ƏDV daxil) borc öhdəliyi vardır. Lakin Məhkəməyə də təqdim edilmiş vəsatətlərlə, əlavə edilmiş təsdiqedici sənədlərlə sübuta yetirmişlər ki, e-qaimələr üzrə 525787.56 manat məbləğində avadanlıqların çalışmadığı günlər üçün müşahidə xidməti göstərilməsi əsası ilə xxxx tərəfindən əsassız olaraq borc öhdəliyi yaradılmışdır. SRS MMC Məhkəməyə hesab faktura adlı 20 sənəd təqdim edərək, həmin müqavilə üzrə əlavə olaraq Trestin 1380225 manat borcu olduğunu iddia edir. Lakin Məhkəməyə də bəlli olduğu kimi, xxxx tərəfindən bu xidmətlər göstərilmədiyindən, müvafiq aktları, eləcə də hesab-fakturaları Trest təsdiq etməmişdir. Işin bütünlüklə tamamlanmasından sonra Podratçının Şirkət tərəfindən hesab fakturanın qəbulu üçün son tarixi kimi müəyyən olunmuş vaxtdan sonra qəbul edilmiş hər hansı hesab faktura qarşılığında hər hansı ödəniş almaq hüququ yoxdur. Əgər Trest əsassız olaraq işləri və ya xidmətləri qəbul etməkdən imitna etsəydi, SRS MMC bunu mübahisələndirməli idi. Məhkəməyə təqdim edilmiş hesab fakturalardan da göründüyü kimi xxxx birtərəfli qaydada sənədləri tərtib etmiş və iddianın əsası qismində Məhkəməyə təqdim etmişdir. Bundan əlavə SRS MMC iddia ərizəsində də dolayı yolla etiraf edir ki, bu hissədə (1380225 manat) hesab fakturalar üzrə elektron qaiməni də təqdim etməmişdir.
100. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2025-ci il ## ###### tarixli e-*-*(***)- ****/**** saylı qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmiş, cavabdehdən 1.268.370 manat icarə haqqı, müşahidə (mühəndis) xidmətləri ilə bağlı 1.023.842 manat, quyuda qalmış avadanlıqla bağlı 132.061,10 manat, 436.369,15 manat Əlavə dəyər vergisi, 121.213,65 manat faiz borcu, 2280,93 manat dövlət rüsumu, ümumilikdə 2.984.136,83 manat məbləğində pulun tutularaq xxxxya ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, ödənilmiş 1397,07 manat dövlət rüsumunun xxxxnın özünə aid edilməməsi qət edilmişdir (hakim – Ü.Həsənova).
101. Məhkəmə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, iddia ərizəsi 4 hissədən ibarətdir: icarə haqqı ilə bağlı olaraq 1.219.852 manat; Müşahidə xidmətləri ilə bağlı olaraq 1.710.219,20 manat; quyuda qalmış avadanlıq ilə bağlı olaraq 192680,89 manat, zədələnmiş avadanlıq ilə bağlı olaraq 210347,46 manat; 599957,92 manat məbləğində ƏDV; müqavilələr üzrə yaranmış borc gecikdirildiyi üçün MM-nin 445.7-ci maddəsinin tələbinə əsasən 313348,49 manat məbləğində faizin tutulması. Məhkəmə iddia ərizəsini birinci və ikinci hissələrdə qismən əsaslı hesab etmişdir. xxxx hazırda müqavilənin bağlandığı tarixdən 2023-cü ilə qədər bütün ödənişlərin həyata keçirildiyini, lakin təqdim edilmiş hesab fakturalar üzrə 2023-cü il üzrə yaranmış borcların cavabdeh tərəfindən ödənilmədiyini bildirib, hazırda həmin hesab fakturalar üzrə yaranmış borcların tam şəkildə cavabdehdən tutulmalı olmasını iddia etmişdir. Cavabdeh iddiaya qarşı etirazında təqdim edilmiş hesab fakturalar üzrə icarəyə götürülmüş avadanlıqların yalnız faktiki olaraq istismar edildiyi günlər üçün, habelə qurğuların faktiki işlədiyi günlər üzrə mühəndis xidmət haqlarının ödənilməli olduğunu, boşdayanma ilə bağlı hər hansı xərcin, habelə qurğuların faktiki istifadə edilmədiyi günlər üzrə hər hansı mühəndis xidmət haqlarının tələb edilməsinin yolverilməz olduğunu bildirmişdir. Məhkəmə cavabdehin həmin dəlillərini əsaslı hesab etmişdir, belə ki, tərəflər arasında bağlanmış 2018-ci il ## ##### tarixli müqavilənin 14.1-ci bəndinə əsasən cavabdeh işin icrası və tamamlanması üçün xxxxya bu müqaviləyə əlavə olunmuş * saylı Qoşmaya uyğun tərtib olunmuş işlərin təhvil-təslim aktına əsasən faktiki görülmüş işə görə muzd ödəməlidir. Belə ki, məhkəmə xxxxnın iddia ərizəsinə əlavə etdiyi hesab fakturalar, təhvil aktları ilə bağlı aşağıdakıları qeyd etmişdir.
102. Məhkəmə hesab etmişdir ki, SRS-SI***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 600 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır - 4 gün * 150 ABŞ dolları (c.2, i.v.36-da olan müqavilənin əlavəsinə əsasən tərəflər X5a görə bir gün üçün 150 ABŞ dolları ödənilməli olmasını razılaşdırmışlar), SRSSI-***/**** saylı, 2023-cü il # ###### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 1650 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (11 gün * 150 ABŞ dolları); SRS-SI-***/**** saylı, 2023cü il ## ###### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 2850 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (19 gün * 150 ABŞ dolları); SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 1500 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (10 gün * 150 ABŞ dolları); SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 2400 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (16 gün * 150 ABŞ dolları); SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 1500 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (10 gün * 150 ABŞ dolları); SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 8700 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (58 gün * 150 ABŞ dolları); SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 4950 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (33 gün * 150 ABŞ dolları); SRS-SI***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən yalnız 2090 ABŞ dolları icarə haqqı tutulmalıdır (11 gün * 190 ABŞ dolları). Məhkəmə həmin fakturalarda qeyd edilən və hazırda həmin fakturaların hər biri üzrə tələb edilən 2200 ABŞ dolları mühəndis xidmət haqqı hissəsində isə iddianı əsassız hesab etmişdir, belə ki, həmin fakturalara əlavə edilmiş vaxt cədvəllərində ümumiyyətlə həmin qurğu(lar)a hər hansı mühəndis tərəfindən xidmət göstərildiyi müəyyən edilmir, mühəndis(lər)in adı belə qeyd edilməmişdir.
103. Məhkəmə SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab faktura üzrə X5larla bağlı ümumilikdə 14110 ABŞ dolları icarə haqqı, mühəndis xidməti üzrə – 2200 ABŞ dolları pulun, SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə X5la bağlı ümumilikdə 6840 ABŞ dolları icarə haqqı, mühəndis xidməti üzrə – 2200 ABŞ dolları pulun, SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab faktura üzrə mühəndis xidməti üzrə – 10600 ABŞ dolları pulun tələb edilməsi hissəsində iddianı əsassız hesab emişdir. Belə ki, aktlara əlavə edilmiş vaxt cədvəllərindən görünüb ki, qurğular aktlarda göstərilmiş günlərdə ümumiyyətlə istifadə edilməmiş, boşdayanmış, boşdayanmanın cavabdehin təqsiri üzündən olması isə məhkəmə araşdırması zamanı öz təsdiqini tapmamışdır. Həmin günlər üzrə cavabdehdən boşdayanma ilə bağlı ümumilikdə heç bir səbəb və əsas olmadan pulun tələb edilməsi ilə bağlı iddia əsassızdır və təmin edilə bilməz.
104. Məhkəmə iddianı cavabdehdən SRS-SI***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 36 gün üçün 49536 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 34 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 38160 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 19 gün üçün 18620 ABŞ dolları (980 ABŞ dolları * 19 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 20140 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ####### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 16 gün üçün 22400 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 16 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 16960 ABŞ dolları; SRS-SI- ***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 18 gün üçün 24768 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 18 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 19080 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # ##### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 21 gün üçün 29400 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 21 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 22260 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 20 gün üçün 27520 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 20 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 21200 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 27 gün üçün 37152 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 27 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 28620 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 7 gün üçün 9632 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 7 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 7420 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 9 gün üçün 12384 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 9 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 9540 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 24 gün üçün 23520 ABŞ dolları (980 ABŞ dolları * 24 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 34980 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 30 gün üçün 41280 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 30 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 31800 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # ##### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 11 gün üçün 15400 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 11 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 11660 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 2 gün üçün 1960 ABŞ dolları (980 ABŞ dolları * 2 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 1590 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 8 gün üçün 11200 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 8 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 4240 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 7 gün üçün 9800 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 7 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 1060 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 6 gün üçün 8256 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 6 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 6360 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 8 gün üçün 11008 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 8 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 8480 ABŞ dolları; SRS-SI- ***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 6 gün üçün 8400 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 6 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 6360 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 46 gün üçün 45080 ABŞ dolları (980 ABŞ dolları * 46 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 48760 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 6 gün üçün 8400 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 6 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 6360 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 10 gün üçün 13760 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 10 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 12190 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 16 gün üçün 22016 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 16 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 16960 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 3 gün üçün 4128 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 3 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 3180 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 27 gün üçün 37152 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 27 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 28620 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 8 gün üçün 11200 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 8 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 8480 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il # #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 4 gün üçün 5504 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 4 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 4240 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 11 gün üçün 15400 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 11 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 11660 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab faktura üzrə quyudibimühərriklə bağlı 18 gün üçün 24768 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 18 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 19080 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 12 gün üçün 16800 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 12 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 12720 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 22 gün üçün 30272 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 22 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 23320 ABŞ dolları; SRS-SI- ***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 6 gün üçün 8400 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 6 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 6360 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, ##.##.2023-cü il tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 23 gün üçün 31648 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 23 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 23850 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ####### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 7 gün üçün 9632 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 7 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 7420 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ####### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 19 gün üçün 26600 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 19 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 19610 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 25 gün üçün 24500 ABŞ dolları (980 ABŞ dolları * 25 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 26500 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ##### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 13 gün üçün 18200 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 13 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 13780 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 5 gün üçün 7000 ABŞ dolları (1400 ABŞ dolları * 5 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 5300 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 6 gün üçün 8256 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 6 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 6360 ABŞ dolları; SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 3 gün üçün 4128 ABŞ dolları (1376 ABŞ dolları * 3 gün) icarə haqqı, yalnız həmin qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla mühəndis xidməti üzrə – 3180 ABŞ dolları məbləğində pulun tutulması hissəsində əsaslı hesab etmişdir. Belə ki, yuxarıda qeyd edildiyi kimi tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 14.1-ci bəndinə əsasən cavabdeh işin icrası və tamamlanması üçün xxxxya bu müqaviləyə əlavə olunmuş * saylı Qoşmaya uyğun tərtib olunmuş işlərin təhvil-təslim aktına əsasən faktiki görülmüş işə görə muzd ödəməlidir. Beləliklə, məhkəmə hesab edib ki, iddia ərizəsi birinci və ikinci hissələrdə qismən təmin edilməli, cavabdehdən icarə haqqı ilə bağlı ümumilikdə ƏDV daxil olmadan 746100 ABŞ dolları (600 + 49536 + 18620 + 22400 + 24768 + 1650 + 2850 + 1500 + 2400 + 1500 + 8700 + 4950 + 29400 + 2090 + 27520 + 37152 + 9632 + 12384 + 12720 + 41280 + 15400 + 1960 + 11200 + 9800 + 8256 + 11008 + 8400 + 45080 + 8400 + 13760 + 22016 + 4128 + 37152 + 11200 + 5504 + 15400 + 24768 + 16800 + 30272 + 8400 + 31648 + 9632 + 26600 + 24500 + 13780 + 7000 + 8256 +4128), müşahidə (mühəndis) xidmətləri ilə bağlı ƏDV daxil olmadan 602260 ABŞ dolları (38160 + 20140 + 16960 + 19080 + 22260 + 21200 + 28620 + 7420 + 9540 + 34980 + 31800 + 11660 + 1590 + 4240 + 1060 + 6360 + 8480 + 6360 + 48760 + 6360 + 12190 + 16960 + 3180 + 28620 + 8480 + 4240 + 11660 + 19080 + 12720 + 23320 + 6360 + 23850 + 7420 + 19610 + 26500 + 18200 + 5300 + 6360 + 3180) məbləğində pul tutularaq xxxxya ödənilməlidir.
105. Məhkəmə iddianı SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə cavabdehdən quyuda qalmış avadanlıqla bağlı 77682 ABŞ dolları, yəni 132061,10 (ƏDV daxil olmadan) pulun tələb edilməsi hissəsində əsaslı hesab edib. Belə ki, materiallarda olan 2023-cü il ## #### tarixli akt (yəni 1 ədəd X5 244.5 mm avadanlığın Bibiheybət **** saylı quyuda zədələnib yararsız hala düşüb quyuda qalması) cavabdehin möhürü və səlahiyyətli nümayəndəsinin imzası ilə təsdiq edilmişdir, bu səbəbdən xxxx hazırda həmin avadanlığın dəyərinin cavabdeh tərəfindən ödənilməsini tələb etməklə haqlıdır.
106. Məhkəmə SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə tələb edilən quyuda qalmış avadanlıqla bağlı ƏDV daxil olmaqla 120136,63 ABŞ dolları (ƏDV daxil olmadan 101810,70 ABŞ dolları) vəsaitin tələb edilməsi hissəsində iddianı əsassız hesab edib. Belə ki, avadanlığın quyuda qalması ilə bağlı tərtib edilmiş 2023cü il ## #### tarixli akt cavabdeh tərəfindən təsdiq edilməmiş, məhkəmə tərəfindən xxxxya həmin avadanlıqla bağlı zəruri əlavə sübutların (****** saylı seriya nömrəli avadanlığın xxxxya məxsus olmasını, həmin quyuya gətirilib quraşdırılmasını, qurğunun qalması iddia edildiyi Sədan-**** saylı quyuda daha əvvəllər istismar edilməsi ilə bağlı əvvəlki dövrlərdə cavabdeh tərəfindən icarə haqqının ödənilməsi ilə bağlı) təqdim edilməsi təklif edilsə də, hər hansı sənəd təqdim edilməmiş, bununla da xxxx üzərinə düşən sübutetmə vəzifəsini icra edə bilməmişdir. xxxxnın tərtib etdiyi akt isə yalnız özünün nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş, hadisə ilə bağlı hesabatda (report) yalnız mühəndisin adı qeyd edilmiş, yalnız onun imzası ilə təsdiq edilmişdir. Məhkəmə SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## ###### tarixli hesab faktura üzrə tələb edilən zədələnmiş yass akselerator avadanlığı ilə bağlı ƏDV daxil olmaqla 54340,42 ABŞ dolları (ƏDV daxil olmadan 46051,20 ABŞ dolları) vəsaitin tələb edilməsi hissəsində iddianı əsassız hesab edib. Belə ki, avadanlığın zədələnməsi ilə bağlı tərtib edilmiş 2023-cü il ## ###### tarixli akt cavabdeh tərəfindən təsdiq edilməmiş, məhkəmə tərəfindən xxxxya həmin avadanlıqla bağlı zəruri əlavə sübutların (həmin avadanlığın xxxxya məxsus olmasını, həmin quyuya gətirilib quraşdırılmasını, qurğunun qalması iddia edildiyi Sədan-**** saylı quyuda daha əvvəllər istismar edilməsi ilə bağlı əvvəlki dövrlərdə cavabdeh tərəfindən icarə haqqının ödənilməsi ilə bağlı) təqdim edilməsi təklif edilsə də, hər hansı sənəd təqdim edilməmiş, bununla da xxxx üzərinə düşən sübutetmə vəzifəsini icra edə bilməmişdir. xxxxnın tərtib etdiyi akt isə yalnız özünün nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş, hadisə ilə bağlı hesabatda (report) yalnız mühəndisin adı qeyd edilmiş, yalnız onun imzası ilə təsdiq edilmişdir.
107. Məhkəmə SRS-SI-***/**** saylı, 2023-cü il ## #### tarixli hesab faktura üzrə tələb edilən zədələnmiş yass akselerator avadanlığı ilə bağlı ƏDV daxil olmaqla 91665,47 ABŞ dolları (ƏDV daxil olmadan 77682,60 ABŞ dolları) vəsaitin tələb edilməsi hissəsində iddianı əsassız hesab etmişdir. Belə ki, avadanlığın zədələnməsi ilə bağlı tərtib edilmiş 2023-cü il # #### tarixli akt cavabdeh tərəfindən təsdiq edilməmiş, məhkəmə tərəfindən xxxxya həmin avadanlıqla bağlı zəruri əlavə sübutların (həmin avadanlığın xxxxya məxsus olmasını, həmin quyuya gətirilib quraşdırılmasını, qurğunun qalması iddia edildiyi Pirallahı-**** saylı quyuda daha əvvəllər istismar edilməsi ilə bağlı əvvəlki dövrlərdə cavabdeh tərəfindən icarə haqqının ödənilməsi ilə bağlı) təqdim edilməsi təklif edilsə də, hər hansı sənəd təqdim edilməmiş, bununla da xxxx üzərinə düşən sübutetmə vəzifəsini icra edə bilməmişdir. xxxxnın tərtib etdiyi akt isə yalnız özünün nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş, hadisə ilə bağlı hesabatda (report) yalnız mühəndisin adı qeyd edilmiş, yalnız onun imzası ilə təsdiq edilmişdir. Halbuki, tərəflər arasında imzalanmış 2018-ci il ## ##### tarixli, SOCAR******************X***** nömrəli müqavilənin * saylı qoşmasına əsasən avadanlığa zərər dəydiyi təqdirdə (bunun üçün əsas: qazma sahəsində tərtib olunub ikitərəfli imzalanmış kənaraçıxmalar barədə akt, ... akt şirkətin (yəni, cavabdehin nümayəndəsi iştirak etmədiyi təqdirdə heç bir qüvvəyə malik deyil) yazılı surətdə bu zərər təsdiq edildikdən sonra şirkət podratçıya quyu alətlərinin təmirinə və ehtiyat hissələrinin dəyişdirilməsinə sərf olunan xərcləri ödəyir. Təmirlə bərpa edilməsi mümkün olmayan zədələnmiş avadanlıqlar alətin quyuda qalma məbləği hesabında şirkət tərəfindən ödənilir. Maili qazma avadanlıqlarının quyuda və ya nəqli zamanı podratçının hərəkəti və ya hərəkətsizliyindən aslı olmayan hallarda (ofşor) quyuda qalması və ya itirilməsi zamanı şirkət podratçıya avadanlığın tam dəyərini ödəyir (forsmajor halları istisna olmaqla). Beləliklə, məhkəmə hesab edib ki, iddia tələbi üçüncü hissədə də qismən təmin edilməli, quyuda qalmış avadanlığın əvəzi qismində ƏDV daxil olmadan 77682,60 ABŞ dolları məbləğində pul tutularaq xxxxya ödənilməlidir.
108. Məhkəmə iddia tələbini dördüncü hissədə qismən əsaslı hesab etmişdir. Iddia ərizəsindən görünüb ki, xxxx borclunun icranın gecikdirməsi nəticəsində əsas borc üzrə xxxxya vurulmuş zərər qismində 313348,49 manat (MM-nin 445.7-ci maddəsinin tələbləri qaydasında – illik 5% olmaqla) ödənilməsi tələbini də irəli sürmüşdür. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə görə, icranın gecikdirilməsi zamanı qanunla nəzərdə tutulmuş minimal faizlərin ödənilməsi imkanı Mülki Məcəllənin 445.7-ci maddəsindən irəli gəlir. Həmin normada pul öhdəliklərinin spesifik xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, pul məbləğinin ödənilməsinin gecikdirilməsinin xüsusi hüquqi nəticələri müəyyən edilmişdir. Lakin bu müddəa kreditorun hər hansı digər əsaslar üzrə borcludan daha böyük məbləğ tələb etmək hüququnu istisna etmir. Mülki Məcəllənin 445.7-ci maddəsindən və Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun istinad edilən mövqeyindən aydın olur ki, kreditmüqaviləsi üzrə borc öhdəliyi gecikdirildikdə, Mülki Məcəllənin 445.7-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz kreditorun əlavə sübutlar, dəlillər gətirmədən borcludan tələb edə biləcəyi minimal vəsaitdir. Başqa sözlə, borcun gecikdirilməsi faktının müəyyən olunması kreditorun gecikdirilmiş vaxt üçün borcludan illik beş faizin tutulmasına dair tələbinin təmin olunması üçün əsasdır. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, xxxxdan tutulmalı olan gecikdirilmiş əsas borcun məbləği 2424273,10 manat (ƏDV daxil olmadan) müəyyən edildiyi, habelə həmin borcun ödənilməsinin gecikdirilməsi faktı işin materialları ilə təsdiq olunduğu üçün iddia tələbi bu hissədə qismən təmin edilməli, cavabdehdən ödənişin gecikdirildiyi bir illik dövr üzrə 121213,65 manat (2424273,10 manat * 5 %) tutularaq xxxxya ödənilməlidir.
109. Məhkəmə gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra –“MM”) 445.1, 445.2, 445.7, 448.1, 448.2, 449.1, 442, 445.2, 675, 700.1ci maddələrinə, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3, 399.4, 445 və 449-cu maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 2014-cü il ## ###### tarixli qərarına istinadla əsaslandırmışdır.
110. Cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasibətdə ləğv edilərək, iddianın həmin hissədə rədd edilməsinə, iddianın təmin edilməmiş hissənin isə dəyişdirilmədən saxlanılmasına dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
111. xxxx apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin dəyişdirilərək, qətnamədə göstərilən təmin edilmiş məbləğin tərəflər arasında imzalanmış müqaviləyə uyğun olaraq ABŞ dollarında göstərilməsi və ödənişin Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq Azərbaycan manatında aparılması, bundan əlavə cavabdehdən əlavə olaraq 674.733,4 ABŞ dolları pul vəsaitinin Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının rəsmi məzənnəsinə uyğun olaraq Azərbaycan manatında tutularaq xxxxya ödənilməsi barədə iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
112. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2025-ci il ## ###### tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qətnaməsi ilə apellyasiya şikayətləri qismən təmin edilmiş,qətnamə qismən – icarə haqqı borcunun tutulması tələbinə dair hissədə ləğv edilmiş, həmin hissədə iş üzrə yeni qətnamə çıxarılmaqla, icarə haqqının tutulması tələbinə dair hissədə iddia təmin edilmiş, cavabdehdən 1.219.852 manat məbləğində icarə haqqının tutularaq xxxxya ödənilməsi, qətnamənin cavabdehdən xxxxnın xeyrinə müşahidə (mühəndis) xidmətləri ilə bağlı tutulan məbləğ, faiz borcu, ƏDV, dövlət rüsumunun əvəzi olaraq tutulan məbləğ və ümumilikdə tutulan pul məbləğləri hissəsində dəyişdirilməsi, cavabdehdən xxxxnın xeyrinə tutulmalı olan müşahidə (mühəndis) xidmətlərinə görə məbləğ 1.004.921 manat, Əlavə dəyər vergisi (ƏDV) məbləği 424.230,14 manat, faiz məbləği 153.138,53 manat və dövlət rüsumu 2039 manat, ümumilikdə tutulacaq məbləğin isə 2.936.241,77 manat müəyyən edilməsi qət edilmişdir (sədrlik edən hakim – L.Əliyeva, hakimlər – T.Mahmudova və S.Cəfərov).
113. Məhkəmə kollegiyası göstərmişdir ki, iddianın avadanlıqların icarəsinə görə borcun tutulması hissəsində qanuni əsasını Mülki Məcəllənin 700.1-ci maddəsi təşkil edir. Qeyd edilməlidir ki, mübahisəli müqavilə üzrə avadanlıqların cavabdehin istifadəsinə verilməsi faktı xxxxnın təqdim etdiyi hesab-fakturalarla, eləcə də hər bir hesab-fakturaya əlavə edilmiş alt sənədləri (həmin sənədlər əsasında hər hesabfakturanın hansı avadanlıqların hansı müddət ərzində quyuda işləməsi ilə bağlı tərtib edildiyi müəyyən edilir) ilə təsdiq olunur. Bundan əlavə o da vurğulanmalıdır ki, cavabdeh tərəf mübahisəli hesab-fakturalarda göstərilən avadanlıqların xxxx tərəfindən onların istifadəsinə verilməsi faktını və həmin avadanlıqların işləmə günlərinin sayını mübahisələndirməmiş, eləcə də həmin hesab-fakturalar üzrə ödəniş etməsini təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etməmişdir. Cavabdehin həmin hissədə iddiaya etirazına əsas kimi istinad etdiyi hesabfakturaların bir qisminin tərəfindən təsdiq edilməməsi, eləcə də xxxx tərəfindən həmin hesab-fakturalar üzrə elektron qaimələr göndərilməməsi barədə dəlillərə münasibətdə kollegiya qeyd etmişdir ki, istinad edilən hallar cavabdehi xxxx tərəfindən onun istifadəsinə verilmiş və onun tərəfindən quyularda işlədilmiş avadanlıqlara görə icarə haqqını ödəmək öhdəliyindən azad etmir. Odur ki, xxxx müqaviləyə qoşma ilə təsdiq edilmiş günlük icarə haqqı məbləğlərinə və avadanlıqların işləmə günlərinin sayına uyğun olaraq hesablanmış icarə haqların ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir.
114. Kollegiya hesab etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi cavabdehin təqdim etdiyi hesab-fakturalar əsasında avadanlıqların icarəsinə görə ümumi borcu düzgün müəyyən etsə də, xxxxnın iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizədə icarəyə görə ƏDV xaric 1.219.852 manat məbləğində borcun ödənilməsini tələb etdiyini nəzərə almamış və iddia tələbindən kənara çıxaraq icarəyə görə 1.268.370 manat məbləğində pul vəsaitinin tutulmasını qət etməklə MPM-in 218.3-cü maddəsinin tələblərini pozmuşdur. Odur ki, icarə haqqının tutulması hissəsində qətnamə ləğv edilməli, həmin hissədə yeni qətnamə çxıarılmalı və cavabdehdən xxxxnın xeyrinə icarə haqqına görə 1.219.852 manat məbləğində pulun tutulması qət edilməlidir.
115. Kollegiya qeyd etmişdir ki, iddianın mühəndis müşahidə xidmətlərinə görə borcun tutulması hissəsində iddia tələbinin qanuni əsasını Mülki Məcəllənin 752.1 və 753.1-ci maddələri təşkil edir.
116. xxxxnın mühəndislərin icarəyə verilmiş avadanlıqların istismar edildiyi quyulara gəlməməsi və ümumiyyətlə hər hansı xidmət göstərməməsi barədə dəlillərinə münasibətdə kollegiya qeyd etmişdir ki, birincisi, həmin dəlillər mühəndis xidmətlərinə görə hesablanan məbləğlərin avadanlıqların işlədiyi günlərə uyğun gəlməməsi barədə cavabdehin irəli sürdüyü digər dəlillə ziddiyyət təşkil edir. Belə ki, cavabdeh mühəndis xidmətlərinin göstərildiyi günlərin artıq hesablandığını bildirməklə xxxx tərəfindən müəyyən həcmdə xidmətlərin göstərilməsini dolayı yolla etiraf etmişdir. Ikincisi, avadanlıqların icarəyə verildiyi mübahisəli dövrdə, yəni 2023-ci ilin yanvar – noyabr arası dövrdə cavabdeh tərəfindən avadanlıqlarla bağlı mühəndis xidmətlərinin göstərilməməsi barədə xxxxya hər hansı etiraz, irad bildirməməsini nəzərə alsaq mühəndislər tərəfindən ümumiyyətlə xidmət göstərilməməsi barədə dəlillər inandırıcı və ağlabatan görünmür. Digər tərəfdən xxxx tərəfindən təqdim edilmiş hesabfakturalardan görünür ki, həqiqətən də həmin fakturaların əksəriyyətində mühəndis xidmətlərinə görə haqqın hesablandığı günlərin sayı avadanlıqların işlədiyi və icarə haqqının hesabladığı gün sayına uyğun gəlmir. Cavabdeh mühəndis xidmətlərinə görə artıq günlər üçün xidmət haqqı hesablanmasını mühəndislərin avadanlıqların işləmədiyi dövrdə də quyuların yerləşdiyi ərazilərdə olması və xidmət göstərməsi ilə əsaslandırsa da, mühəndislərin artıq hesablanmış günlərdə quyularda olmasını, eləcə də artıq günlərdə mühəndislərin quyularda olması ehtimal edilsə belə həmin halın cavabdehdən qaynaqlandığını (məsələn, cavabdehin avadanlıqların işləmə qrafiki barədə düzgün məlumat verməməsini, cavabdehin təqsirindən baş vermiş boşdayanmalar və s.) sübuta yetirə bilməmişdir.
117. Bununla yanaşı məhkəmə mühəndislərin quyulara gəlmə vaxtlarının xxxx tərəfindən sifariş edilməsi və xidmət günlərinin sifarişlərə uyğun hesablanması barədə arqumentlərə münasibətdə qeyd etmişdir ki, cavabdeh tərəfindən sifarişlərin verilməsini təsdiq edən e-mail yazışmalarından da göründüyü kimi, əksər hallarda avadanlıq və işçilərin eyni gündə quyulara gətirilməsi sifariş edilmiş, bəzi hallarda isə avadanlıqlar sifariş edilmiş və mühəndislərin gəlməli olduqları gün barədə isə məlumat veriləcəyi bildirilmişdir. Yəni avadanlıq olmadan mühəndis xidmətlərinin sifariş edilməsi həmin məktublara əsasən öz təsdiqini tapmır. Bundan əlavə o da vurğulanmalıdır ki, adından da göründüyü kimi, cavabdehin göstərdiyi mühəndis müşahidə xidmətlərinə icarəyə verilmiş quyudibi mühərrikin quyuda istismar edilməsi zamanı həmin prosesi müşahidə etmək və texniki nəzarəti həyata keçirmək daxildir. Cavabdeh isə avadanlıqların quyularda olmadığını və işləmədiyi dövrdə də mühəndislərin xidmət göstərməsini iddia etsə də, həmin xidmətin nədən ibarət olmasını izah edə bilməmişdir.
118. Digər tərəfdən mühəndis xidmətlərinə görə artıq günlərin hesablanmasının mühərrik və digər avadanlıqların işləməsində boşdayanmaların baş verməsi ilə bağlı olması barədə arqumentlərə münasibətdə qeyd edilməlidir ki, birincisi, cavabdehin təqsirindən boşdayanmaların baş verməsi iş materiallarına əsasən müəyyən edilmir. Bundan əlavə belə boşdayanmalar baş versəydi həmin günlər üçün yalnız mühəndis xidmətinə görə haqq deyil, avadanlığa görə icarə haqqı da hesablanardı, hazırkı halda boşdayanma günlərinə görə yalnız xidmət haqqı hesablanması isə məntiqə uyğun gəlmir.
119. Məhkəmə mühəndis xidmətlərinə görə tutulmalı olan məbləğə münasibətdə cavabdehin apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə razılaşır ki, birinci instansiyası məhkəməsi tərəfindən SRS-SI-***/**** saylı, ##.##.2023-cü il tarixli hesabfaktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 24 gün üçün və SRS-SI-***/**** saylı, ##.##.2023-cü il tarixli hesab faktura üzrə quyudibi mühərriklə bağlı 10 gün üçün mühəndis xidməti haqqı hesablanarkən səhvə yol verilmişdir. Odur ki, SRS-SI-***/**** saylı, ##.##.2023-cü il tarixli hesab-faktura üzrə qurğunun işlədiyi günlər nəzərə alınmaqla 25.440 ABŞ dolları (530 dolları x 24 gün x 2 nəfər) və SRS-SI-***/**** saylı, ##.##.2023- cü il tarixli hesabfaktura üzrə 10600 ABŞ dolları (530x10 gün x 2 nəfər) məbləğində müəyyən edilməlidir. SRS SI-076/2023 ##.##.2023-сü il tarixli hesab-faktura üzrə (##.##.2023cü il tarixli ****** №-li qaimə) aid alt sənədlərdə quyuda işləmiş mühəndislərin adlarının əks olunmaması, belə olan halda həmin hesab-faktura üzrə mühəndis xidməti üçün 26500 ABŞ dolları məbləğin əsassız hesablanması barədə arqumentlərini isə kollegiya əsaslı hesab etmir, belə ki, quyudibi mühərrikin icarəsi ilə bağlı tərtib edilmiş bütün digər fakturalarda mühəndis xidmətinə görə haqq hesablanmasını nəzərə aldıqda sözügedən avadanlığın quyuda işlədilməsinin yalnız mühəndis nəzarəti ilə həyata keçirildiyi barədə qənaətə gəlmək olar. Belə olan halda isə alt sənədlərdə mühəndislərin adlarının qeyd edilməməsi müvafiq xidmətin göstərilməməsi barədə qənaətə gəlmək üçün yetərli deyildir.
120. Kollegiya xxxx ilə quyularda işləməsi iddia edilən mühəndislər arasında bağlanmış əmək müqavilələrində uyğunsuzluqlar olması barədə dəlillərə münasibətdə isə qeyd etmişdir ki, sözügedən mühəndislərin quyularda görülən qazma işlərinə mübahisəli müqavilə çərçivəsində məhz xxxx tərəfindən cəlb edilməsinin işin mübahisəsiz halını təşkil etməsini nəzərə alsaq xxxx ilə həmin mühəndislər arasında münasibətlərin əmək və ya xidmət müqaviləsinə əsaslanması hazırkı işin həlli üçün əhəmiyyət kəsb etmir.
121. ƏDV məbləğinin tutulması tələbinə münasibətdə kollegiya qeyd etmişdir ki, müqaviləyə qoşmalarda bütün qiymətlərinə, o cümlədən quyuda istismar nəticəsində yararsız vəziyyətə düşmüş avadanlıqlarının qiymətlərin ƏDV-siz qiymət olmasının xüsusi qeyd olunduğundan, icarə haqqına görə cavabdehdən tutulmalı olan məbləğ 1219852 manat, mühəndis xidmətinə görə 1004921 manat, avadanlığın dəyərinə görə 132.061,10 manat təşkil etdiyindən cavabdehdən xxxxnın xeyrinə tutulmalı olan ƏDV məbləği 424.230,14 manat məbləğində müəyyən edilməlidir.
122. Müqavilə üzrə öhdəliklərin icrasının gecikdirilməsinə görə Mülki Məcəllənin 445.7-ci maddəsinə əsasən faizlərin tutulması hissəsində məhkəmə qeyd etmişdir ki, birincisi, cavabdehin müqavilə üzrə icarə haqqını və xidmətlərə görə muzdu ödəmək öhdəliklərini gecikdirməsi iş materialları ilə öz təsdiqini tapdığından xxxx Mülki Məcəllənin 445.7-ci maddəsinə əsasən faizlərin tutulmasını tələb etmək hüququna malikdir. 2023-cü ilin dekabrınadək xxxx tərəfindən cavabdehə öhdəliyin icra edilməsi üçün əlavə vaxt verildiyindən öhdəliyin icrasının gecikdirilməsinə görə faizlər 2023-cü ilin dekabrından, yəni öhdəliyin icrasının rəsmi qaydada tələb edildiyi vaxtdan iddia ərizəsinin verildiyi tarixədək – ##.##.2025-cü il tarixədək (iddia ərizəsində tələb edilən məbləğ məhz həmin tarixədək olan müddətə hesablanmışdır) hesablanmalıdır. Satıcı (icraçı, podratçı) tərəfindən alıcıya (sifarişçi) ödənilməsi üçün təqdim edilən ƏDV məbləği müqavilə üzrə ödənilməli olan qiymətin bir hissəsidir və həmin məbləğin ödənilməsi də xxxxnın müqavilə üzrə öhdəliklərinə daxildir. Bundan əlavə həmin məbləğ ƏDV ödəyicisi olan xxxxnın ƏDV subhesabına ödənilir. Cavabdeh tərəfindən əsas məbləğlə yanaşı ƏDV məbləğinin də xxxxnın subhesabına ödənilməməsi xxxxnın həmin ƏDV məbləğini əvəzləşdirməsi yolu ilə digər əməliyyatlarda istifadə etməsi imkanını məhdudlaşdırır. Bu baxımdan kollegiya xxxxnın şikayətinin dəlilləri ilə razılaşır ki, öhdəliyin icrasının gecikdirilməsinə görə faizlər hesablanarkən ƏDV məbləği də nəzərə alınmalıdır.
123. Cavabdeh tərəfindən ödənilməsi qət edilmiş məbləğlərin ABŞ dolları ilə müəyyən edilməli olması barədə xxxxnın apellyasiya şikayətinin dəlillərinə münasibətdə kollegiya qeyd etmişdir ki, iddia ərizəsindən və iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizənin məzmunundan da göründüyü kimi xxxxnın özü iddia tələbini Azərbaycan manatı ilə irəli sürmüşdür. Göstərilən hal isə hazırkı halda ödənilməsi qət edilmiş pul məbləğinin ABŞ dolları ilə tutulması imkanını istisna edir.
124. Apellyasiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni MM-in 21.1, 385.1, 390.4, 442, 443.1, 445.7, 448.1, 700.1, 752.1, 753.1, MPM-in 77.1, 119.1, 119.5, 218.3-cü maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
125. xxxx kassasiya şikayəti verərək, qətnamənin mübahisələndirilən hissədə, yəni, mühəndis müşahidə xidmətləri üzrə tutulmalı məbləğin azaldılması; zədələnmiş avadanlıqlar üzrə iddia tələbinin təmin edilməməsi; ƏDV və faiz məbləğlərinin düzgün hesablanmaması hissələrində ləğv edilməsi və cavabdehdən xxxxnın xeyrinə ümumilikdə 4250084,66 məbləğində pul vəsaitinin tutulması barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
126. Cavabdeh kassasiya şikayəti verərək, qətnamənin iddianın təmin edildiyi hissədə ləğv edilməsi, iddianın tam rədd edilməsi, məhkəmə xərclərinin tam xxxxya aid edilməsi, qətnamənin qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir.
Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri
a) xxxxnın kassasiya şikayətinin dəlilləri
127. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 127 (II hissəsi), 129 (III hissəsi) -cü maddələri üzrə - müşahidə xidmətləri ilə bağlı mübahisəyə baxılarkən birinci instansiya və apellyasiya məhkəmələri tərəfindən işin faktiki halları tam və hərtərəfli araşdırılmamış, sübutlara obyektiv və məcmu halda hüquqi qiymət verilməmiş, həmçinin mübahisəli hüquq münasibətlərini tənzimləyən maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq edilməmişdir. Məhkəmə faktları düzgün qiymətləndirməmişdir. Məhkəmə tərəfindən mübahisənin predmeti üçün əsaslı əhəmiyyət daşıyan hallar nə araşdırılmış, nə də sübutlarla təsdiq edilmiş şəkildə qiymətləndirilmişdir.
128. MM-in 385.1, 445.7-ci maddələri üzrə - mübahisələndirilmiş sənədlərin bəziləri məhkəmə tərəfindən sübut olaraq qəbul edilmiş, lakin məlum olmayan səbəblərdən bəziləri qəbul edilməmişdir. Müqavilənin 10.1-ci maddəsinin tətbiq edilməməsi cavabdehin passivliyini sübut edir. Müqavilənin 10.1-ci bəndinə əsasən, əgər Şirkət göstərilən xidmətlərin qüsurlu və ya icra olunmadığını iddia edirsə, bu barədə yazılı şəkildə etiraz bildirişi təqdim etməlidir. Halbuki heç bir yazılı bildiriş təqdim olunmamışdır. Müqavilələr üzrə yaranmış borc gecikdirildiyi üçün 313348,49 manat məbləğində faiz hesablanmalıdır.
129. MPM-in 14.2, 88, 217-ci maddələri üzrə - iş üzrə həm müşahidə xidmətləri, həm də zədələnmiş avadanlıqlar ilə bağlı mübahisələrə baxılarkən məhkəmələr tərəfindən işin faktiki halları tam və hərtərəfli araşdırılmamış, tərəflərin təqdim etdiyi sübutlara məcmu şəkildə hüquqi qiymət verilməmiş və mübahisəli hüquq münasibətlərini tənzimləyən maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq edilməmişdir. Məhkəmələr müqavilə münasibətlərinin real icra mexanizmini müəyyən etmədən, xidmət həcminin hesablanma qaydasını, tərəflər arasında formalaşmış faktiki hesablaşma praktikasını, qəbul-etiraz mexanizmini, ölçü vahidlərinin tətbiqi qaydasını, “stand-by” günlərinin hüquqi statusunu aydınlaşdırmadan nəticəyə gəlmişdir. Məhkəmələr tərəfindən qeyd olunan sənədlər iş üzrə mühüm sübut kimi qiymətləndirilməmiş, avadanlığın zədələnməsinin səbəbləri, onun bərpasının mümkün olmaması və müqavilə üzrə ödəniş öhdəliyinin yaranması məsələləri tam araşdırılmamışdır. Bu isə işin faktiki hallarının natamam müəyyən edilməsi ilə nəticələnmişdir. Nəticə etibarilə məhkəmə iş üzrə real istehsalat prosesini deyil, formal yanaşmanı əsas götürmüş və faktiki halların hüquqi qiymətləndirilməsində ciddi səhvə yol vermişdir.
b) Cavabdehin kassasiya şikayətinin dəlilləri
130. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 12, 24, 25, 60 və MM-in 6, 21, 24, 385, 752-ci maddələri və Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 2012-ci il ## ###### tarixli qərarı üzrə - məhkəmə iddianın təmin edilməsi hissəsində işi tam araşdırmadan, faktiki halları və sübutları düzgün qiymətləndirmədən əsassız, ədalətsiz və düzgün olmayan nəticəyə gəlmişdir. Belə ki, məhkəmə ilk növbədə münasibətlərin podrat müqaviləsindən əmələ gəlməsini əsas götürərək, cavabdehin həqiqətdə hər hansı hüquq pozuntusuna yol verib-vermədiyini araşdırmalı və məhz bundan sonra əgər cavabdeh tərəfindən delikt törədilməsi müəyyən olunardısa cavabdehin üzərinə öhdəliklər qoymalı idi.
131. MPM-in 88, 220, 372.1, 377-ci maddələri üzrə - birinci və apellyasiya instansiya məhkəmələri tərəfindən sübutlara obyektiv, tam hərtərəfli baxılmamış, iş üzrə hallara düzgün qiymət verilmədən, təqdim edilən sübutlara qiymət vermədən qanunsuz, ədalətsiz, Şirkətin konstitusion hüquqlarının pozulması ilə nəticələnən qətnamə qəbul edilmişdir.
132. Kassasiya şikayətinin digər məsələlər bölməsində göstərilmişdir ki, iş üzrə maddi və prosessual normalarının pozulmasının müəyyən edilməsi üçün işin faktiki hallarınının araşdırılması zərurəti olduğundan, apellyasiya şikayətindəki dəllilər nəzərə alınmalıdır. Məhkəmə elektron qaimə təqdim edilməmiş hesab fakturalar üzrə Trestə öhdəlik yaratmamalı idi. Çünki e-qaimə göndərmədən SRS MMC-nin borc tələb etmək hüququ qanunvericiliyə uyğun olaraq mövcud və mümkün deyildi. SRS MMC Trest tərəfindən təsdiqlənməmiş hesab-fakturalar üzrə e-qaimə təqdim etməmişdir. Həmçinin məhkəmələr hansı əsasla e-qaimə təqdim edilməmiş, habelə Trest tərəfindən təsdiqlənməmiş fakturalar üzrə Trestə borc yaratdığını qətnamədə əsaslandırmamışdır. Məhkəmə mühəndis xidməti üçün 26500 ABŞ dolları məbləğ hesablasa da, avadanlığın işlədiyi günlərlə hansı mühəndislərin işləməsi ilə bağlı sübutedici sənədlər olmadığından həmin günlər üçün ödəniş hesablanmamalı idi. Təqdim edilmiş əmək müqavilələri üzrə uyğunsuzluqlar mövcud olmuşdur, məhkəmə həmin uyğunsuzluq hallarını araşdırmamış və hüquqi qiymət verməmişdir. SRS MMC tərəfindən iddia ərizəsi təqdim edilərkən yanlış olaraq 3678 manat dövlət rüsumu ödənilmiş, məhkəmə rüsumun artıq ödənilməsini nəzərə almayaraq artıq ödənilmiş rüsumu da məhkəmə xərci kimi tərəflər arasında bölüşdürmüşdür.
c) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
133. Cavabdeh tərəf kassasiya şikayətinə etiraz ünvanlayaraq, xxxxnın kassasiya şikayətinin iddianın rədd edildiyi (təmin edilmədiyi) hissəsində təmin edilməməsini xahiş etmiş və göstərmişdir ki, xxxxnın kassasiya şikayəti tamamilə əsassızdır, formal əsaslarla verilmişdir, heç bir hüquqi və qanuni əsası yoxdur. xxxx şikayətin sonunda ancaq mühəndis müşahidə xidmətləri üzrə tutulmalı məbləğin azaldılması, zədələnmiş avadanlıqlar üzrə iddia tələbinin təmin edilməməsi, ƏDV və faiz məbləğlərinin düzgün hesablanmamasını qeyd etsə də, şikayətin əvvəlindən sonunadək apellyasiya instansiyasının işə baxmasından bütünlükdə şikayətlənmiş, hətta işin ümumiyyətlə araşdırılmaması qənaətində olduğunu bildirmişdir. Bu əslində bir daha göstərir ki, xxxx özü iddiasının təmin olunduğu hissəsinin də ədalətli, əsaslı və qanuni olmadığını etiraf edir.
Kassasiya baxışının hədləri
134. Iş üzrə apellyasiya məhkəməsinin qətnaməsi bütövlükdə mübahisələndirildiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdır (MPM-in 403 və 416-cı maddələri).
135. Kassasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin faktiki halları yoxlanılmasa da apellyasiya instansiyası məhkəməsinin maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq edib-etməməsini yoxlayarkən hüquqi məsələlərin düzgün qiymətləndirilməsi üçün işin faktiki hallarının nəzərə alınması və onlara istinad olunması zəruridir. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin işin müəyyən edilmiş faktiki hallarına istinad etməsi faktiki halların yoxlanılması və araşdırılması kimi qiymətləndirilməməlidir.
Tətbiq edilən hüquq
136. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı dövrdə qüvvədə olan redaksiyada) müvafiq müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə tutulur:
“Maddə 21. Zərərin əvəzinin ödənilməsi 21.1. Zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. ...”
“Maddə 385. Öhdəlik anlayışı 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. ...”
“Maddə 390. Müqavilə azadlığı ... 390.4. Tərəflər bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş müxtəlif müqavilələrin ünsürlərini əhatə edən müqavilə (qarışıq müqavilə) bağlaya bilərlər. Tərəflərin razılaşmasından və ya qarışıq müqavilənin mahiyyətindən ayrı hal irəli gəlmirsə, qarışıq müqavilə üzrə tərəflərin münasibətlərinə qarışıq müqavilədə ünsürləri olan müqavilələrə dair qaydalar müvafiq hissələrdə tətbiq edilir. ...”
“Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi anlayışı Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.”
“Maddə 445. Borclunun icranı gecikdirməsi ... 445.7. Bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə kreditor gecikdirilmiş vaxt üçün gecikdirilmiş məbləğə illik beş faizin ödənilməsini tələb edə bilər. ...”
“Maddə 448. Öhdəliklərin icra edilməməsi üçün borclunun məsuliyyəti 448.1. Əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 448.2. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Borclunu təqsirə görə, yəni qərəzə və ya kobud ehtiyatsızlığa görə məsuliyyətdən qabaqcadan azad etmək olmaz. ...”
“Maddə 700. Icarə müqaviləsi 700.1. Icarə müqaviləsi əmlak kirayəsi müqaviləsidir. Bu müqaviləyə görə kirayəyə verən (icarəyə verən) kirayəçiyə (icarəçiyə) icarəyə götürdüyü obyektdən və ya hüquqdan istifadə ilə yanaşı bəhərdən istifadə etmək və gəlir götürmək hüququ da verir. Icarəçi icarəyə verənə müəyyənləşdirilmiş icarə haqqı ödəməyə borcludur. ...”
“Maddə 752. Podrat müqaviləsi 752.1. Podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi, sifarişçi isə podratçıya razılaşdırılmış muzd ödəməyi öhdəsinə götürür. ...”.
“Maddə 753. Muzd barəsində razılaşma 753.1. Sifarişçi podratçıya şərtləşdirilmiş muzd ödəməyə borcludur. Əgər həmin şəraitdə podratın yalnız muzd müqabilində yerinə yetirilməsi ehtimal edilirsə, belə hesab edilir ki, muzd dinməz razılıq əsasında şərtləşdirilmişdir. Əgər muzdun miqdarı müəyyənləşdirilməyibsə, adi muzdun şərtləşdirildiyi hesab olunur. Şərtləşdirilmiş muzd ödənildikdə, podratçının müqavilə üzrə razılaşdırılmış iş həcminə daxil olan bütün işləri ödənilmiş sayılır. ...”
137. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin müvafiq müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə tutulur:
“Maddə 14. Iş üzrə məhkəmə baxışının prinsipləri ... 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. ...”
“Maddə 77. Sübut etmə vəzifəsi 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. ...”
“Maddə 88. Sübutların qiymətləndirilməsi Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.”
“Maddə 416. Kassasiya instansiyasında işə baxmanın hədləri 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır.”
Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
138. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlillərinə qiymət verərkən nəzərə alır ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır (MPM-in 416.1-ci maddəsi).
139. “Kassasiya məhkəməsi sübut və faktlara yenidən qiymət vermədən işin hallarını müəyyən olunmuş kimi qəbul edərək, apellyasiya məhkəməsinin qərarının mahiyyəti üzrə düzgün olub-olmamasını yoxlamır, onu yalnız məhkəmə tərəfindən qanunun tələblərinə riayət olunub-olunmaması maraqlandırır, çünki həmin məhkəmənin fəaliyyətinin fundamental prinsipinə görə, “kassasiya məhkəməsi işi deyil, qərarı mühakimə edir”. Məhkəmə aktı o zaman qanuni hesab olunur ki, mübahisəyə prosessual qanunla müəyyən olunmuş qaydalara uyğun olaraq baxılmış və qərar qəbul olunmuş, mübahisələndirilən münasibətlər isə onlara dair maddi hüquq normaları ilə müəyyən edilmiş qaydalarla tənzimlənmişdir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 420-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 2012-ci il ## ###### tarixli Qərarı).
140. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlillərini apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə qətnaməsinin ləğvi üçün əsas hesab etmir və onu da bildirir ki, şikayətin dəlilləri apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə eynilik təşkil etməklə göstərilən hüquqi məsələlərə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qiymət verilmişdir. Kollegiya həmin hüquqi qiymətləndirmə və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşır, eyni qiymətləndirmənin təkrarlanmasına zərurət görmür.
141. Kassasiya şikayətlərinin prosessual hüquq normalarının pozuntusuna dair dəlillərinə gəldikdə qeyd edilməlidir ki, prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün olmayan qətnamə qəbul edilməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin (MPM-in 418.3-cü maddəsi). Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə MPM-nin 14.2, 77.1, 88 və 217-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olmuş, işdəki sübutlar mülki prosessual qanunvericiliyin mümkünlük, aidlik və mötəbərlik tələbləri nəzərə alınmaqla qiymətləndirilmiş, mübahisəli hüquq münasibətinə maddi hüquq norması düzgün tətbiq edilmişdir.
142. Kollegiya onu da qeyd edir ki, məhkəmə kollegiyasının hazırkı mövqeyi kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlillərini də əhatə etdiyindən onların əlavə qiymətləndirilməsinə zərurət yoxdur.
143. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur. Odur ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayətləri isə təmin edilməməlidir.
144. MPM-in 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası Qərara aldı:
Kassasiya şikayətləri təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2025-ci il ## ###### tarixli *-*(***)-****/**** nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.