Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2-2(102)-442/2025 07.08.2025 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Kommersiya kollegiyasının iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdehnə qarşı iş üzrə QƏRARİ Açar sözlər: müqavilə öhdəliklərindən irəli gələn mübahisələr, öhdəliklərin icra edilməməsi. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının hakimi X2 məruzəsi ilə, hakimlər Məmmədli Bəhram Məmməd oğlu və Abbasov Aqil Əzizağa oğlundan ibarət tərkibdə, iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh MMC-yə qarşı “pul vəsaitinin tutulması və s.” tələblərinə dair iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya kollegiyasının 2025-ci il 3 aprel tarixli 2-2(103)-240/2025 nömrəli qətnaməsindən Cavabdeh MMC tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə yazılı icraat qaydasında baxılmışdır. İşin halları 1. "xxxx" MMC xx.xx.2019-ci il tarixində Gürcüstan Respublikasının İctimai Reyestrin Milli Agentliyi İHHŞ-də məhdud məsuliyyətli cəmiyyət kimi qeydiyyata alınmışdır, direktoru Teimuraz Koniaşvilidir. 2. "xxxx" MMC (sifarişçi) ilə "Platforma” MMC (podratçı) arasında xx.xx.2019-cu il tarixində 19-01 saylı “Brend üçün dərzilik xidmətlərinin göstərilməsi haqqında” müqavilə bağlanmışlar. - müqavilənin 1.1-ci bəndinə əsasən podratçı, sifarişçinin tələb etdiyi ölçüdə, üslubda, kəmiyyətdə və xammalda geyimlərin (malların) tikilməsi xidmətlərini (“Xidmət”) göstərməyi (müqavilənin ayrılmaz hissəsi olan müvafiq Əlavələrdə göstərildiyi kimi), sifarişçi isə müqaviləyə uyğun olaraq Xidmətləri və malları qəbul etməyi və haq qı ödəməyi öhdələrinə götürmüşlər; - müqavilənin 1.2-ci bəndinə əsasən, mallar "xxxx" brendinə aiddir və həmin brendin adı ilə buraxılmalıdır; - müqavilənin 1.3-cü bəndində əsasən, podratçı tərəfindən malların çatdırılması Azərbaycanın Bakı şəhərində həyata keçiriləcək; - müqavilənin 2.2-ci bəndində, müqavilədə nəzərdə tutulmuş xidmətlərin peşəkarca və vaxtında çatdırılmasını təmin etmək; görüləcək hər hansı iş barədə sifarişçiyə vaxtında məlumat vermək; və təhvil-təslim aktına uyğun olaraq malı sifarişçiyə çatdırmaq podratçının öhdəlikləri olaraq sadalanmışdır; - müqavilənin 3.1-ci bəndində nəzərdə tutulmuşdur ki, podratçı mallar hazır olan və bu müqavilənin tələblərinə uyğun gələn kimi xidmətlərin başa çatması barədə sifarişçini xəbərdar etməlidir. Xidmətin göstərilməsi başa çatdıqdan so nra Podratçı 2 (iki) nüsxədə imzalanmış təhvil-təslim aktı əsasında malı müştəriyə təhvil verəcək; - müqavilənin 3.3-cü bəndinə əsasən, malların çatdırılma şərtləri müvafiq əlavədə müəyyən edilmişdir, xidmətlər gecikdirildikdə, podratçı hər gecikdirilmiş gün üçün vaxtı keçmiş xidmət haqqının 0,1% miqdarında cərimə edilir. - müqavilənin 4.1-ci bəndinə əsasən, malın qiyməti xammalın dəyərindən və xidmət haqqından (“Haqq”) ibarətdir və bu Sazişin müvafiq Əlavəsi ilə müəyyən edilir; - müqavilənin 4.2-ci bəndinə əsasən, müqavilənin icrası ilə bağlı bütün xərclər podratçı tərəfindən təqdim edilmiş hesab-fakturalara uyğun olaraq, müvafiq əlavədə müəyyən edilmiş qaydada sifarişçi tərəfindən podratçının bank hesabına ödənilir; - müqavilənin 5.2-ci bəndinə əsasən tərəflər bu müqavilə üzrə öhdəliklər in yerinə yetirilməməsinə görə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar; - müqavilənin 8.1-ci bəndinə əsasən, müqavilə imzalandığı gündən qüvvəyə minir və 11 ay müddətində qüvvədədir; 8.2-ci bəndinə görə isə, tərəflərdən hər hansı biri müqavilənin müddətinin bitməsinə 30 gün qalmış digər tərəfə xitam barədə yazılı bildiriş göndərmədiyi təqdirdə, müqavilə avtomatik olaraq eyni müddətə davam edəcəkdir. 3. xx.xx.2022-ci il tarixindən xx.xx.2022-ci il tarixinədək “Bank of Georgia” SC vasitəsilə Səbinə Hüseynovanın adına (5725 ABŞ dolları, 4000 ABŞ dolları, 5000 ABŞ dolları, 5000 ABŞ dolları) və Pərviz Sadıqovun adına (4000 ABŞ dolları, 4442 ABŞ dolları) Girogi Turmanodze tərəfindən cəmi 28.167 ABŞ məbləğində pul köçürməsi həyata keçirilmişdir. 4. "xxxx" M MC tərəfindən Cavabdeh MMC-yə proforma invoice 19.01.01-xx.xx.2019 üzrə 2750 ABŞ dolları və 1584,10 ABŞ dolları, proforma İnvoice İnv N KKD-2022/12/15001 üzrə 934,50 ABŞ dolları, proforma İnvoice Spanish photoshoot 22.10.22 üzrə 1155 ABŞ dolları, proforma İnvoice xx.xx.2020 üzrə 3800 ABŞ dolları, proforma İnvoice (martaprel 2020) üzrə 856,80 ABŞ dolları, proforma İnvoice xx.xx.2020 üzrə 3171,18 ABŞ dolları, xx.xx.2020-ci il tarixində 1711,42 ABŞ dolları, proforma İnvoice 26.10.22 üzrə 385 ABŞ dolları, proforma İnvoice N KKD2023.01.03-002 üzrə 1272,29 ABŞ dolları, proforma İnvoice P17 üzrə 1431,15 ABŞ dolları, proforma İnvoice P19 üzrə 1161,72 ABŞ dolları, proforma İnvoice P18 üzrə 5819 ABŞ dolları, proforma İnvoice fabric packing cover üzrə 3300 ABŞ dolları, proforma invoice P16 və P-15 üzrə 9931,32 ABŞ dolları, proforma invoice 19-01-02-xx.xx.2019 üzrə 6700 ABŞ dolları, proforma invoice 19-01-02xx.xx.2019 üzrə 2882 ABŞ dolları, proforma invoice xx.xx.2019 üzrə 2000 ABŞ dolları, proforma invoice xx.xx.2019 üzrə 4700 ABŞ dolları məbləğində ödənişlər edlmişdir.
5. Cavabdeh MMC-nin direktoru X3 "xxxx" MMC-nin direktoru Teymuraz Koniaşvilinin, təsisçisi Elena Kuznetsovanın və digər əməkdaşlarının xx.xx.2023-cü il tarixdə anbardan malları oğurlayıb Dubaya apardıqları” barədə şikayəti üzrə Bakı şəhəri Səbail RPİ-də araşdırma aparılmış, mübahisənin mülki xarakterli olması əsas göstərilməklə xx.xx.2023-cü il tarixli qərarla cinayət işinin başlanması rədd edilmişdir. 6. "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi (vəkili) xx.xx.2023-cü il tarixdə Cavabdeh MMC-nə pretenziya məktubu ünvanlamış, təhv il verilmiş mallar üzrə məişət sertifikatlarının təqdim edilməsini, eləcə də sifarişçi tərəfindən ödənilmiş və təqdim edilməmiş malların dəyərini təşkil edən 36.179,15 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin 10 gün ərzində sifarişçiyə geri qaytarılmasını xahiş etmişdir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları a) Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat
7. İddiaçı “Karolina”s Kingdom” MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh MMC tərəfindən İddiaçı-yə təhvil verilmiş və ümumi dəyəri 49.148,77 ABŞ dolları təşkil edən mallar üzrə məişət sertifikatların təqdim edilməsi, eləcə də təhvil verilmiş mallara dair ikitərəfli təhvil-təslim aktın tərtib edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması, iddiaçı tərəfindən cavabdehə ödənilmiş və cavabdeh tərəfindən təqdim edilməmiş malların dəyərini təşkil edən 36.251,6 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin, eləcə də xx.xx.2023-cü il tarixindən başlayaraq qətnamə icra olunan günədək 36.251,6 ABŞ dolları məbləğinə hər gün üçün 0,1%-i miqdarında cərimə məbləğlərinin hesablanması və həmin məbləğin də cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
8. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, 2019-cu ildən 2023-cü ilə qədər olan dövrdə iddiaçı tərəfindən cavabdehə hesab-fakturalar əsasında ümumi məbləği 61.233,37 ABŞ dolları məbləğində, eyni zamanda Western bank köçürməsi yolu ilə 24.167 ABŞ dolları məbləğində bank köçürmələri həyata keçirilmişdir. İddiaçı müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri lazımi qaydada yerinə yetirsə də, cavabdeh tərəfindən 36.251,6 ABŞ dolları məbləğində mallar ümum iyyətlə təqdim edilməmiş və nəticədə cavabdeh müqavilə üzrə öz öhdəliklərini pozmuşdur. Eyni zamanda qeyd olunmalıdır ki, iddiaçı tərəf xarici şirkət olduğundan, cavabdeh tərəfindən təqdim edilmiş mallara dair məişət sertifikatı verilmədiyindən, təhvil verilən malların xaricə çıxarılması və satışının həyata keçirilməsi mümükünsüz olmuşdur. Tərəflər arasında bağlanmış Müqavilənin 3.3-cü bəndinə əsasən, cavabdeh malları tərəflərin razılaşdırdığı müddət ərzində təhvil vermədikdə, o, malların çatdırılmasında gecikdirilən hər gün üçün idiaçıya məbləğin 0,1%-i miqdarında cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdehə ünvanlanmış pretenziyaya məktubuna da heç bir cavab verilməmişdir. Cavabdehə ünvanlanmış pretenziya məktubunda ümumi dəyəri 36.179,15 ABŞ dolları təşkil edən malların təhvil verilmə məsi göstərilsə də, məbləğdə texniki səhvə yol verilmiş və reallıqda qaytarılmayan malların dəyəri 36.251,6 ABŞ dolları təşkil etmişdir. Eyni zamanda cavabdehə xx.xx.2024-cü il tarixli mediasiya təklifi xx.xx.2024-cü il tarixində göndərilmiş və qanunla müəyyən edilmiş müddət gözlənildikdən sonra xx.xx.2024-cü il tarixində ilkin mediasiya üçün ərizə ilə Bakı 3 saylı Mediasiya Təşkilatına müraciət olunmuşdur. “Mediasiya haqqında” Qanuna edilmiş dəyişilikə əsasən Mediasiya təşkilatı təfəindən mediasiya prsosesinin aparılmasından imtina edilmiş və prosesi keçmədən məhkəməyə müraciət edilməsi tövsiyə olunmuşdur.
9. İddiaçının nümayəndəsi iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə verərək Cavabdeh MMC-i tərəfindən İddiaçı-yə təhvil verilmiş və ümumi dəyəri 41.689,35 ABŞ dolları təşkil edən xx.xx.2019-cu il tarixli Əlavədə və Proforma İnvoysda göstərilən siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P7-1, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 194,27 ABŞ dolları olan palto; P7-2, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 194,27 ABŞ dolları olan palto; P7-3, ölçüsü 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 173,31 ABŞ dolları olan don; P7-4, ölçüsü 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 171,91 ABŞ dolları olan don; P7-10, ölçüsü 42-44 170-175 sm dəyəri 127,19 ABŞ dolları olan jaket; P7-11, ölçüsü 134-140 sm, 10 yaş üçün dəyəri 184,49 ABŞ dolları olan don; P7-12, ölçüsü 116-122 sm, 6- 7 yaş üçün dəyəri 166,32 ABŞ dolları olan don; P7-13, ölçüsü 128-134 sm, 10 yaş üçün dəyəri 184,49 ABŞ dolları olan don; P7-14, ölçüsü 115-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 141,16 ABŞ dolları olan don; P7-15, ölçüsü 110-116 sm, 5-6 yaş üçün dəyəri 141,16 ABŞ dolları olan don; P7-20, ölçüsü 110116 sm, 5 yaş üçün dəyəri 181,69 ABŞ dolları olan don; P7-22, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 152,34 ABŞ dolları olan don; P7-24, ölçüsü 116- 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 187,28 ABŞ dolları olan don; P7-27, ölçüsü 116- 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 187,28 ABŞ dolları olan jaket; P7-28, ölçüsü 122-128 sm, 7 yaş üçün dəyəri 185,89 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2019-cu il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P9-3, ölçüsü 44, dəyəri 544 ABŞ dolları olan böyüklər üçün paltar; P9-4, ölçüsü 122 sm, dəyəri 209 ABŞ dolları olan uşaq üçün paltar; P9-5, ölçüsü 44, dəyəri 180 ABŞ dolları olan böyüklər üçün gecə paltosu; P9-9, ölçüsü 44, dəyəri 65 ABŞ dolları olan büst top; P9-10, ölçüsü 140 sm, dəyəri 43 ABŞ d olları olan büst top; P911, ölçüsü 44, dəyəri 80 ABŞ dolları olan şort; P9-12, ölçüsü 140 sm, dəyəri 60 ABŞ dolları olan şort; P9-13, ölçüsü 44, dəyəri 300 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 216 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-17, ölçüsü 44, dəyəri 360 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-18, ölçüsü 116 sm, dəyəri 217 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-19, ölçüsü 134 sm, dəyəri 228 ABŞ dolları olan gecə platyası; P9-21, ölçüsü 42, dəyəri 600 ABŞ dolları olan lələkli don; P9-22, ölçüsü 140 sm, dəyəri 168 ABŞ dolları olan lələkli top; P9-23, ölçüsü 140 sm, dəyəri 54 ABŞ dolları olan şort; P9-24, ölçüsü 4246, dəyəri 330 ABŞ dolları olan palto-mont kapüşonlu; P9-26, ölçüsü 42-46, dəyəri 120 ABŞ dolları olan krujevalı bluz; P9-28, ölçüsü 42, dəyəri 285 ABŞ dolları ola n bridji şalvar; P9- 29, uzunluğunun ölçüsü 116, dəyəri 160 ABŞ dolları olan bridji şalvar; P9-30, ölçüsü 42, dəyəri 90 ABŞ dolları olan büst top; P9-34, dəyəri 720 ABŞ dolları olan uzun ətək altı transparan; P9-36, uzunluğunun ölçüsü 134 sm, dəyəri 205 ABŞ dolları olan uşaq donu; xx.xx.2019-cu il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P10-1, ölçüsü 122 sm, dəyəri 247 ABŞ dolları olan böyüklər üçün don; P10-3, ölçüsü 122 sm, dəyəri 100 ABŞ dolları olan şort; P10-13, ölçüsü 42, dəyəri 75 ABŞ dolları olan şort tvid; P10-19, ölçüsü 42, dəyəri 265 ABŞ dolları olan bolero jaket; P10-24, ölçüsü 122 sm, dəyəri 268 ABŞ dolları olan jaket; P10-25, ölçüsü 122 sm, dəyəri 245 ABŞ dolları olan jaket; P10-26, ölçüsü 116 sm, dəyəri 245 ABŞ dolları olan jaket; P10- 27, ö lçüsü 116 sm, dəyəri 220 ABŞ dolları olan jaket; P10-33, ölçüsü 134 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan şort tvid; P10-36, ölçüsü 42, dəyəri 785 ABŞ dolları olan lələkli palto; P10-40, ölçüsü 42, dəyəri 190 ABŞ dolları olan naxışlı və lələkli üst geyim büstqalter; xx.xx.2020-ci il tarixli Proformainvoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P11-1, ölçüsü 40-42, dəyəri 606 ABŞ dolları olan don-tül; P11-2, ölçüsü 40-42, dəyəri 142 ABŞ dolları olan tül parçadan ətək; P11-3, ölçüsü 128 sm, dəyəri 510 ABŞ dolları olan məxmər bantlı ətək; P11- 5, ölçüsü 122 sm, dəyəri 495 ABŞ dolları olan don; P11-6, ölçüsü 40, dəyəri 980 ABŞ dolları olan don; P11-7, dəyəri 100 ABŞ dolları olan çiçək naxışla işlənmiş əlcək; P11-11, ölçüsü 42, dəyəri 70 ABŞ dolları olan şalvar; P11-12, ölçüsü 14-15 yaş üçü n, dəyəri 510 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2020-ci il tarixli Proformainvoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P13-1, ölçüsü 122 sm, dəyəri 175 ABŞ dolları olan don naxışlı; P13-2, ölçüsü 44, dəyəri 225 ABŞ dolları olan don; P13- 7, ölçüsü 134 sm, dəyəri 328 ABŞ dolları olan don; P13-11, ölçüsü 116-122 sm, dəyəri 80 ABŞ dolları olan pencək; P13-12, ölçüsü 116-122 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan pencək; P13-14, ölçüsü 44, dəyəri 550 ABŞ dolları olan paltar; dəyəri 290 ABŞ dolları olan 100 ədəd uşaqlar üçün palto asılqan; P15-HK Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P15-10, ölçüsü 40- 42 sm, dəyəri 592 ABŞ dolları olan yasəmən helen paltar; P15-12, ölçüsü 40-42, dəyəri 455 ABŞ dolları olan paltar; P15-29, ölçüsü 140 sm, dəyəri 288 ABŞ dolları olan don; P15-14, ölçüsü 40-42 sm, dəyəri 936 ABŞ dolları olan don; P15-15, ölçüsü 140 sm, dəyəri 277 ABŞ dolları olan don; P15-16, ölçüsü 40-42, dəyəri 360 ABŞ dolları olan paltar; P15-17, ölçüsü 40-42, dəyəri 302 ABŞ dolları olan don; P15-28- P11-7-K-140 ölçüsü 140 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan ətək; P16-royalty DB Proforma-invoys siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P16-04 çəhrayı-DB leoner, ölçüsü 38, dəyəri 320 ABŞ dolları olan üst əlcək; P16-05 çəhrayi qırmızılı-DB leoner, ölçüsü 38, dəyəri 680 ABŞ dolları olan don; P16-06 ağDB filippa, ölçüsü S, dəyəri 150 ABŞ dolları olan əlcək; P16-07-ağ DB-filippa, ölçüsü 38, dəyəri 1085 ABŞ dolları olan don; P16-10-ağ çəhrayılı DB letisiya, ölçüsü 4042, dəyəri 680 ABŞ dolları olan palto; P16-11-ağ çəhrayılı DB-letisiya, ölçüsü 40-42, dəyəri 3655 ABŞ dolları olan don; P16-12-ağ çəhrayılı –DBletisiya, ölçüsü S, dəyəri 180 ABŞ dolları olan əlcək; P18 DFWS saylı Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P9-24, ölçüsü 40-46, dəyəri 120 ABŞ dolları olan labada geyim; P18DFWS-03, ölçüsü 40, dəyəri 173 ABŞ dolları olan top; P18- DFWS-04, ölçüsü 42, dəyəri 258 ABŞ dolları olan yubka; P10-42, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan şalvar; P18DFWS-05, ölçüsü 38, dəyəri 475 ABŞ dolları olan jaket; P11- 3, olçüsü 128 sm, dəyəri 145 ABŞ dolları olan don; P11-1, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P18-DFWS-06, ölçüsü 42, dəyəri 200 ABŞ dolları olan bluz; P18-DFWS07, ölçüsü 42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan ətək; P18- DFWS-08, ölçüsü 42, dəyəri 22 ABŞ dolları olan kəmər; P18DFWS-09, ölçüsü 40, dəyəri 427 ABŞ dolları ola n jaket; P18- DFWS-10, dəyəri 116 ABŞ dolları olan ətək; P18-DFWS13, ölçüsü 40, dəyəri 551 ABŞ dolları olan jaket; P18-DFWS16, ölçüsü 40, dəyəri 148 ABŞ dolları olan şalvar; P10-25, ölçüsü 122 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P7-2, dəyəri 200 ABŞ dolları olan palto; P9-3, ölçüsü 38, dəyəri 60 ABŞ dolları olan don; P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 40 ABŞ dolları olan don; P15-27, ölçüsü 42, dəyəri 80 ABŞ dolları olan don; P18-DFWS-19, ölçüsü 42, dəyəri 1193 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2022-ci il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P15-03 pink-red-DB helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 205 ABŞ dolları olan yubka; P15-04 pink-red-DB-helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 306 ABŞ dolları olan şalvar; P15-05 pin-fuchsiaDB helena, ölçüsü 40- 42, dəyəri 180 ABŞ dolları olan ş ort; P15-06-red on pink-DBkarolina 140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 405 ABŞ dolları olan jaket; P15-07-pink-DB karolina140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 365 ABŞ dolları olan don; P15-08-ağ coral red DB-karolina140, ölçüsü 116 sm, dəyəri 246 ABŞ dolları olan şalvar; P15-09-pink red–DB-karolina-140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 163 ABŞ dolları olan şort; P15-13-george–DB-40-42, ölçüsü 40-42, dəyəri 808 ABŞ dolları olan don; P15-21- P9-27, ölçüsü 140-146 sm, dəyəri 188 ABŞ dolları olan bluz; P15-22, ölçüsü 140- 146 sm, dəyəri 163 ABŞ dolları olan şort; P15-23, ölçüsü 40-42, dəyəri 180 ABŞ dolları olan şort; P15-24- DB pink and red, ölçüsü 140 sm, dəyəri 388 ABŞ dolları olan don; P15- 26-P15- 12 George H, ölçüsü S, dəyəri 170 ABŞ dolları olan əlcək; xx.xx.2023-cü il tarixli P20 DFW saylı Proforma-invoysa uyğun ol araq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P7-1, ölçüsü 128 sm, dəyəri 200 ABŞ dolları olan palto; P10-16, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan şalvar; P20-DFW Show room-04, ölçüsü 42, dəyəri 160 ABŞ dolları olan top; P20-DFW Show room 05-red, ölçüsü 40, dəyəri 475 ABŞ dolları olan jaket və dəyəri 110 ABŞ dolları olan paltar; P20-DFW Show room-06, ölçüsü 38, dəyəri 160 ABŞ dolları olan top; xx.xx.2023-cü il tarixli P22 DFWK saylı Proforma-invoysa görə siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P22DFWK-01, ölçüsü 140 sm, dəyəri 125 ABŞ dolları olan bluz; P22DFWK-02, ölçüsü 140 sm, dəyəri 165 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-05, ölçüsü 40, dəyəri 210 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-09-P7-27, ölçüsü 122 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan gödəkçə; P22DFWK-010P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 80 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-010-P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 50 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-12, ölçüsü 128 sm, dəyəri 247 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-014-P9-34, ölçüsü 42, dəyəri 300 ABŞ dolları olan don, transformer ətək; P22DFWK-014-P9-36, ölçüsü 128 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-016P10-46, ölçüsü 36, dəyəri 112 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-016-P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 420 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-18- P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 60 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-19, ölçüsü 40-42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-20, ölçüsü 36-38, dəyəri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-21, ölçüsü 38-40, dəyəri 685 ABŞ dolları olan jaket; P22DFWK-22, ölçüsü 38, dəyəri 40 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-23, ölçüsü 36-38, dəyəri 80 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-24, ölçüsü 40-42, dəyəri 22 0 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-25, ölçüsü 40, dəyəri 180 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-26, ölçüsü 40, dəyəri 180 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-27, ölçüsü 40, dəyəri 500 ABŞ dolları olan jaket; P22DFWK-28, ölçüsü 42, dəyəri 536 ABŞ dolları olan palto; P22DFWK-29, ölçüsü kiçik, dəyəri 180 ABŞ dolları olan əlcək; P22DFWK-30, ölçüsü 146 sm, dəyəri 239 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-31, ölçüsü 146 sm, dəyəri 294,3 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-32, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-33, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-34, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK35, dəyəri 30 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-36, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-37-P15-03-red-DB Helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 134 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-38, ölçüsü 40-42, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kə mər; P22DFWK-39, ölçüsü 38, dəyəri 187 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-40, ölçüsü 38, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-41, ölçüsü 38, dəyəri 180 ABŞ dolları olan şort üzrə məişət sertifikatların təqdim edilməsi, eləcə də bu əşyalara dair ikitərəfli təhvil-təslim aktının tərtib edilməsi, imzalanması və möhür vurulması vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması, iddiaçı tərəfindən cavabdehə ödənilmiş və cavabdeh tərəfindən təqdim edilməmiş malların dəyərini təşkil edən 71.133,02 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin tutulması, eləcə də xx.xx.2023-cü il tarixindən xx.xx.2024-cü il tarixinədək (213 gün üçün) olan 71.133,02 ABŞ dolları məbləğinə hər gün üçün 0,1%-i miqdarında hesablanmış cəmi 15.150,69 ABŞ dolları təşkil edən cərimə məbləğinin, ümumilikdə isə 86.283,71 ABŞ dolları məbləği ndə pul vəsaitlərinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
10. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəməyə təqdim edilmiş sənədlərdə bir sıra texniki səhvlərin buraxılması, həmçinin aparılmış ödənişlərin məbləğlərinin və iddiaçıya verilmiş əşyaların siyahısının dəqiqləşdirilməsi səbəbindən, məhkəmənin tələbi ilə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək tələb və buraxılmış səhvlər dəqiqləşdirilmişdir.
11. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi iddiaya etiraz edərək bildirmişdir ki, təhvil-təslim aktının və məişət sertifikatının verilməsi ilə bağlı müqavilə şərti yoxdur. Tələb olunan 61200 ABŞ dollarından 52000 ABŞ dolları məbləğində mal verilib. 9000 ABŞ dollarının əvəzində isə xidmət göstərilib. Bank hesabından köçürülən məblə ğə dair mallar və xidmətlər təqdim olunub, həmin məbləğ bağlanılıb. Western Union ilə ödənilən məbləği iddiaçı şirkətin tələb etmək hüququ yoxdur. X18 ilə ödənilən məbləğ fizik şəxs tərəfindən fiziki şəxsə ödənilmişdir. Bir ödəniş isə ümumiyyətlə cavabdehin direktoruna deyil, başqa şəxsə ödənilib. Yalnız 5022 ABŞ dolları proforma üzrə ödənilib, amma həmin məbləğdən də heç nə qalmayıb, mal verilib. Nağd isə 18400 ABŞ dolları ödənilib. Həmin məbləğə parça alınıb, lakin iddiaçı parçaya dair məişət sertifikatı olmadığından həmin parçanı qəbul etməmişdir. Ona görə həmin parçalar cavabdehdə qalıb. Beləliklə, cavabdeh şirkətin hesabına ödənilmiş pula dair cavabdehin iddiaçıya hərhansı borcu qalmamışdır. Əksinə iddiaçının cavabdehə borcu var, çünki mallara görə cavabdeh hər ay üçün 100 dollar ödən iş edib.
12. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2024-cü il 12 sentyabr tarixli e-2-2(113)2544/2024 nömrəli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilərək, Cavabdeh MMC tərəfindən İddiaçı-yə təhvil verilmiş və ümumi dəyəri 41.689,35 ABŞ dolları təşkil edən xx.xx.2019-cu il tarixli Əlavədə və Proforma İnvoysda göstərilən siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P71, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 194,27 ABŞ dolları olan palto; P7-2, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 194,27 ABŞ dolları olan palto; P7-3, ölçüsü 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 173,31 ABŞ dolları olan don; P7-4, ölçüsü 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 171,91 ABŞ dolları olan don; P7-10, ölçüsü 42-44 170-175 sm dəyəri 127,19 ABŞ dolları olan jaket; P7-11, ölçüsü 134- 140 sm, 10 yaş üçün dəyəri 184,49 ABŞ dolları olan don; P7-12, ölçüsü 116-1 22 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 166,32 ABŞ dolları olan don; P7-13, ölçüsü 128-134 sm, 10 yaş üçün dəyəri 184,49 ABŞ dolları olan don; P7-14, ölçüsü 115122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 141,16 ABŞ dolları olan don; P7-15, ölçüsü 110-116 sm, 5-6 yaş üçün dəyəri 141,16 ABŞ dolları olan don; P7-20, ölçüsü 110-116 sm, 5 yaş üçün dəyəri 181,69 ABŞ dolları olan don; P7-22, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 152,34 ABŞ dolları olan don; P7-24, ölçüsü 116- 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 187,28 ABŞ dolları olan don; P7-27, ölçüsü 116- 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 187,28 ABŞ dolları olan jaket; P7-28, ölçüsü 122-128 sm, 7 yaş üçün dəyəri 185,89 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2019-cu il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P9-3, ölçüsü 44, dəyəri 544 ABŞ dolları olan böyüklər üçün paltar; P9-4, ölçüsü 122 sm, dəyəri 209 ABŞ dolları olan uşaq üçün paltar; P9-5, ölçüsü 44, dəyəri 180 ABŞ dolları olan böyüklər üçün gecə paltosu; P9-9, ölçüsü 44, dəyəri 65 ABŞ dolları olan büst top; P9-10, ölçüsü 140 sm, dəyəri 43 ABŞ dolları olan büst top; P9-11, ölçüsü 44, dəyəri 80 ABŞ dolları olan şort; P9-12, ölçüsü 140 sm, dəyəri 60 ABŞ dolları olan şort; P9-13, ölçüsü 44, dəyəri 300 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 216 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-17, ölçüsü 44, dəyəri 360 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-18, ölçüsü 116 sm, dəyəri 217 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-19, ölçüsü 134 sm, dəyəri 228 ABŞ dolları olan gecə platyası; P9-21, ölçüsü 42, dəyəri 600 ABŞ dolları olan lələkli don; P9-22, ölçüsü 140 sm, dəyəri 168 ABŞ dolları olan l ələkli top; P9-23, ölçüsü 140 sm, dəyəri 54 ABŞ dolları olan şort; P9-24, ölçüsü 42-46, dəyəri 330 ABŞ dolları olan paltomont kapüşonlu; P9-26, ölçüsü 42-46, dəyəri 120 ABŞ dolları olan krujevalı bluz; P9-28, ölçüsü 42, dəyəri 285 ABŞ dolları olan bridji şalvar; P9- 29, uzunluğunun ölçüsü 116, dəyəri 160 ABŞ dolları olan bridji şalvar; P9-30, ölçüsü 42, dəyəri 90 ABŞ dolları olan büst top; P9-34, dəyəri 720 ABŞ dolları olan uzun ətək altı transparan; P9-36, uzunluğunun ölçüsü 134 sm, dəyəri 205 ABŞ dolları olan uşaq donu; xx.xx.2019-cu il tarixli Proformainvoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P10-1, ölçüsü 122 sm, dəyəri 247 ABŞ dolları olan böyüklər üçün don; P10-3, ölçüsü 122 sm, dəyəri 100 ABŞ dolları olan şort; P10-13, ölçüsü 42, dəyəri 75 ABŞ dolları olan şort tvid; P10-19, ölçüsü 42, dəyəri 265 ABŞ dolları olan bolero jaket; P10-24, ölçüsü 122 sm, dəyəri 268 ABŞ dolları olan jaket; P10-25, ölçüsü 122 sm, dəyəri 245 ABŞ dolları olan jaket; P10-26, ölçüsü 116 sm, dəyəri 245 ABŞ dolları olan jaket; P10- 27, ölçüsü 116 sm, dəyəri 220 ABŞ dolları olan jaket; P10-33, ölçüsü 134 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan şort tvid; P10-36, ölçüsü 42, dəyəri 785 ABŞ dolları olan lələkli palto; P10-40, ölçüsü 42, dəyəri 190 ABŞ dolları olan naxışlı və lələkli üst geyim büstqalter; xx.xx.2020-ci il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P11-1, ölçüsü 40-42, dəyəri 606 ABŞ dolları olan don-tül; P11-2, ölçüsü 40-42, dəyəri 142 ABŞ dolları olan tül parçadan ətək; P11-3, ölçüsü 128 sm, dəyəri 510 ABŞ dolları olan məxmər bantlı ətək; P11- 5, ölçüsü 122 sm, dəyəri 495 ABŞ dolları olan don; P11-6, ölçüsü 40, dəyəri 980 ABŞ dolları olan don; P117, dəyəri 100 ABŞ dolları olan çiçək naxışla işlənmiş əlcək; P11-11, ölçüsü 42, dəyəri 70 ABŞ dolları olan şalvar; P11-12, ölçüsü 14-15 yaş üçün, dəyəri 510 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2020-ci il tarixli Proformainvoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P13-1, ölçüsü 122 sm, dəyəri 175 ABŞ dolları olan don naxışlı; P13-2, ölçüsü 44, dəyəri 225 ABŞ dolları olan don; P13- 7, ölçüsü 134 sm, dəyəri 328 ABŞ dolları olan don; P1311, ölçüsü 116-122 sm, dəyəri 80 ABŞ dolları olan pencək; P13-12, ölçüsü 116-122 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan pencək; P13-14, ölçüsü 44, dəyəri 550 ABŞ dolları olan paltar; dəyəri 290 ABŞ dolları olan 100 ədəd uşaqlar üçün palto asılqan; P15-HK Proformai nvoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P15-10, ölçüsü 40- 42 sm, dəyəri 592 ABŞ dolları olan yasəmən helen paltar; P15-12, ölçüsü 40-42, dəyəri 455 ABŞ dolları olan paltar; P15-29, ölçüsü 140 sm, dəyəri 288 ABŞ dolları olan don; P15-14, ölçüsü 40-42 sm, dəyəri 936 ABŞ dolları olan don; P15-15, ölçüsü 140 sm, dəyəri 277 ABŞ dolları olan don; P15-16, ölçüsü 40-42, dəyəri 360 ABŞ dolları olan paltar; P15-17, ölçüsü 40-42, dəyəri 302 ABŞ dolları olan don; P15-28- P11-7-K-140 ölçüsü 140 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan ətək; P16-royalty DB Proforma-invoys siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P16-04 çəhrayı-DB leoner, ölçüsü 38, dəyəri 320 ABŞ dolları olan üst əlcək; P16-05 çəhrayi qırmızılı-DB leoner, ölçüsü 38, dəyəri 680 ABŞ dolları olan don; P16-06 ağDB filippa, ölçüsü S, dəyə ri 150 ABŞ dolları olan əlcək; P16-07-ağ DB-filippa, ölçüsü 38, dəyəri 1085 ABŞ dolları olan don; P16-10-ağ çəhrayılı DB letisiya, ölçüsü 4042, dəyəri 680 ABŞ dolları olan palto; P16-11-ağ çəhrayılı DB-letisiya, ölçüsü 40-42, dəyəri 3655 ABŞ dolları olan don; P16-12-ağ çəhrayılı-DBletisiya, ölçüsü S, dəyəri 180 ABŞ dolları olan əlcək; P18 DFWS saylı Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P9-24, ölçüsü 40-46, dəyəri 120 ABŞ dolları olan labada geyim; P18DFWS-03, ölçüsü 40, dəyəri 173 ABŞ dolları olan top; P18- DFWS-04, ölçüsü 42, dəyəri 258 ABŞ dolları olan yubka; P10-42, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan şalvar; P18DFWS-05, ölçüsü 38, dəyəri 475 ABŞ dolları olan jaket; P11- 3, olçüsü 128 sm, dəyəri 145 ABŞ dolları olan don; P11-1, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P18-DFWS-06, ölçüsü 42, dəyəri 200 ABŞ dolları olan bluz; P18-DFWS07, ölçüsü 42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan ətək; P18- DFWS-08, ölçüsü 42, dəyəri 22 ABŞ dolları olan kəmər; P18DFWS-09, ölçüsü 40, dəyəri 427 ABŞ dolları olan jaket; P18- DFWS-10, dəyəri 116 ABŞ dolları olan ətək; P18-DFWS13, ölçüsü 40, dəyəri 551 ABŞ dolları olan jaket; P18-DFWS16, ölçüsü 40, dəyəri 148 ABŞ dolları olan şalvar; P10-25, ölçüsü 122 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P7-2, dəyəri 200 ABŞ dolları olan palto; P9-3, ölçüsü 38, dəyəri 60 ABŞ dolları olan don; P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 40 ABŞ dolları olan don; P15-27, ölçüsü 42, dəyəri 80 ABŞ dolları olan don; P18-DFWS-19, ölçüsü 42, dəyəri 1193 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2022-ci il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P15-03 pink-red-DB helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 205 ABŞ dolları olan yubka; P15-04 pink-red-DB-helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 306 ABŞ dolları olan şalvar; P15-05 pin-fuchsiaDB helena, ölçüsü 40- 42, dəyəri 180 ABŞ dolları olan şort; P15-06-red on pink-DBkarolina 140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 405 ABŞ dolları olan jaket; P15-07-pink-DB karolina140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 365 ABŞ dolları olan don; P15-08-ağ coral red DB-karolina140, ölçüsü 116 sm, dəyəri 246 ABŞ dolları olan şalvar; P15-09-pink red–DB-karolina-140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 163 ABŞ dolları olan şort; P15-13-george–DB-40-42, ölçüsü 40-42, dəyəri 808 ABŞ dolları olan don; P15-21- P9-27, ölçüsü 140-146 sm, dəyəri 188 ABŞ dolları olan bluz; P15-22, ölçüsü 140- 146 sm, dəyəri 163 ABŞ dolları olan şort; P15-23, ölçüsü 40-42, dəyəri 180 ABŞ dolları olan şort; P15-24- DB pink and red, ölçüsü 140 sm, dəyəri 388 ABŞ dolları olan don; P15- 26-P15- 12 George H, ölçüsü S, dəyəri 170 ABŞ dolları olan əlcək; xx.xx.2023-cü il tarixli P20 DFW saylı Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P7-1, ölçüsü 128 sm, dəyəri 200 ABŞ dolları olan palto; P10-16, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan şalvar; P20-DFW Show room-04, ölçüsü 42, dəyəri 160 ABŞ dolları olan top; P20-DFW Show room 05-red, ölçüsü 40, dəyəri 475 ABŞ dolları olan jaket və dəyəri 110 ABŞ dolları olan paltar; P20-DFW Show room-06, ölçüsü 38, dəyəri 160 ABŞ dolları olan top; xx.xx.2023-cü il tarixli P22 DFWK saylı Proforma-invoysa görə siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P22DFWK-01, ölçüsü 140 sm, dəyəri 125 ABŞ dolları olan bluz; P22DF WK-02, ölçüsü 140 sm, dəyəri 165 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-05, ölçüsü 40, dəyəri 210 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-09-P7-27, ölçüsü 122 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan gödəkçə; P22DFWK-010P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 80 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-010-P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 50 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-12, ölçüsü 128 sm, dəyəri 247 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-014-P9-34, ölçüsü 42, dəyəri 300 ABŞ dolları olan don, transformer ətək; P22DFWK-014-P9-36, ölçüsü 128 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-016P10-46, ölçüsü 36, dəyəri 112 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-016-P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 420 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-18-P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 60 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-19, ölçüsü 40-42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-20, ölçüsü 36-38, dəyə ri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-21, ölçüsü 38-40, dəyəri 685 ABŞ dolları olan jaket; P22DFWK-22, ölçüsü 38, dəyəri 40 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-23, ölçüsü 36-38, dəyəri 80 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-24, ölçüsü 40-42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-25, ölçüsü 40, dəyəri 180 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-26, ölçüsü 40, dəyəri 180 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-27, ölçüsü 40, dəyəri 500 ABŞ dolları olan jaket; P22DFWK-28, ölçüsü 42, dəyəri 536 ABŞ dolları olan palto; P22DFWK-29, ölçüsü kiçik, dəyəri 180 ABŞ dolları olan əlcək; P22DFWK-30, ölçüsü 146 sm, dəyəri 239 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-31, ölçüsü 146 sm, dəyəri 294,3 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-32, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-33, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-34, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK35, dəyəri 30 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-36, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-37-P15-03-red-DB Helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 134 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-38, ölçüsü 40-42, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-39, ölçüsü 38, dəyəri 187 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-40, ölçüsü 38, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-41, ölçüsü 38, dəyəri 180 ABŞ dolları olan şort adlı malların ikitərəfli təhvil-təsliminə dair (cavabdeh şirkətin özü tərəfindən imza və möhür vurulmaqla) aktların Cavabdeh MMC tərəfindən iddiaçı “Karolina”s Kingdom” MMC-yə təqdim edilməsi, Cavabdeh MMC-dən 42934,02 ABŞ dolları məbləğində əsas borcun, 2147 ABŞ dolları məbləğində dəbbə pulunun və dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 320 manatın tutularaq iddiaçı “Karolina”s Kingdom” MMC -yə ödənilməsi və qalan hissədə iddianın rədd edilməsi qət edilmişdir (hakim – X10).
13. Birinci instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Cavabdeh MMC-nin direktorunun təqdim etdiyi “İnvoislar üzrə hesabat”a əsasən, cəmi 82.683,17 ABŞ dolları dəyərində sifariş verilmiş, cəmi 61.201,37 ABŞ dolları ödəniş edilmiş, 47.582,20 ABŞ dolları məbləğində mallar götürülmüş, 8426,25 ABŞ dolları məbləğində mallar götürülmüş, lakin dəyəri ödənilməmiş, 13.055,55 ABŞ dolları məbləğində sifariş üzrə qalıq qalmışdır (müəyyən mallar hazırdır, müəyyən hissəsi hazırlanmağa başlanılıb, lakin ödəniş tamamlanmadığı üçün başa çatdırılmayıb).
14. Cavabdeh MMC-nin direktoru X1 İnvoce üzərində xx.xx.2022-ci il tarixində əlyazısı ilə qeyd etmişdir ki, “35.643 ABŞ dolları ümumi məbləğdən stok alışı üçün 18.400 ABŞ dollar ı məbləğində nağd ödəniş olunmuşdur” (S.Hüseynova əlyazısının ona məxsus olduğunu və həqiqətən də müqavilə üzrə 18 400 ABŞ dollarının nağd şəkildə ödənildiyini etiraf və qəbul etmişdir). 15. "xxxx" MMC tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə arayışında göstərilmişdir ki, “tərəflər arasında xx.xx.2019-cu il tarixində bağlanmış 19-01 nömrəli müqavilə üzrə verilmiş sifarişlərin dəyərinin ödənilməsi üçün cavabdehin rəsmi bankda olan ABŞ dolları valyuta hesabına xx.xx.2019-cu tarixində 2750 ABŞ dolları; xx.xx.2019-cu il tarixində 6700 AbŞ dolları; xx.xx.2019-cu il tarixində 1584,10 ABŞ dolları; xx.xx.2019-cu il tarixində 2000 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 4700 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 3800 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 856,80 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 2882 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 1711,42 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 3171,18 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 3300 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 9931,32 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 385 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 1155 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 1431,15 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 1161,72 AbŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 5819 ABŞ dolları; xx.xx.2023-cü il tarixində 934,50 ABŞ dolları; xx.xx.2023-cü il tarixində 1272,29 ABŞ dolları; xx.xx.2023-cü il tarixində 5687,89 ABŞ dolları olmaqla, ümumilikdə cavabdehin bank hesabına rəsmi qaydada 61 233,37 (altmış bir min iki yüz otuz üç dollar otuz yeddi sent) ABŞ dolları pul vəsaiti köçürülmüşdür. xx.xx.2019-cu il tarixli Əlavədə və Proforma-İnvoysda göstərilən 4334,10 ABŞ dolları dəyərini təşkil edən invoys üzrə xx.xx.2019-cu ildə 2750 və xx.xx.2019-cu ildə 1584,10 ABŞ dolları ödənişlər olmaqla 4334,10 ABŞ dolları tam ödənilib, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 2573,05 ABŞ dolları təşkil etmiş, 1761,05 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. xx.xx.2019-cu il tarixli ümumi dəyəri 8634 ABŞ dolları olan Proforma-invoysa uyğun olaraq xx.xx.2019- cu il tarixində 6700 və xx.xx.2020-ci ildə 2882 ABŞ dolları ödənişlər olmuşdur, nəticədə 9582 ABŞ dolları ödəniş olub ki, bunun 948 ABŞ dolları artıq ödəmə olub, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 5234 ABŞ dolları təşkil edir, 3400 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmiş və 948 ABŞ dolları artıq ödənilmiş vəsait geri qaytarılmamışdır. 27.12.20l9-cu il tarixli ümumi dəyəri 8354,82 ABŞ dolları olan Proforma invoysa uyğun olaraq xx.xx.2019-cu il tarixində 2000 və xx.xx.2020-ci ildə 4700 ABŞ dolları, ümumilikdə isə 6700 ABŞ dolları ödənişlər olmuş, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 2685 ABŞ dolları təşkil edir, 4015 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. xx.xx.2020-ci il tarixli ümumi dəyəri 5143,86 ABŞ dolları olan Proforma-invoysa uyğun olaraq xx.xx.2020-ci il tarixində 3800 ABŞ dolları ödəniş olmuş, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 3413 ABŞ dolları təşkil edir, 387 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. xx.xx.2020-ci il tarixli ümumi dəyəri 3109 (+2% bank faizi) ABŞ dolları olan Proforma invoysa uyğun olaraq xx.xx.2020-ci il tarixində 3171,18 ABŞ dolları ödəniş olmuş, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 1693 ABŞ dolları təşkil edir, 1416 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. P15-H-K Proforma-invoysa uyğun olaraq ümumi dəyəri 5204,85 ABŞ dolları təşkil edən vəsaitin 70% olan 3643,4 ABŞ dolları məbləğinin xx.xx.2022-ci il tarixində bir ödəniş tapşırıqla 9931,32 ABŞ dolları məbləğinin daxilində olmuşdur. Bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 3330 ABŞ dolları təşkil edir, 313,4 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. P16-royalty DB Proforma-invoys üzrə ümumi dəyəri olan 8982,75 ABŞ dollarının təşkil edən bu invoysin 70% olan 6287,93 ABŞ dollar məbləği xx.xx.2022-ci il tarixində 9931,32 ABŞ dolları ödəniş taşırığının daxilində ödənilmişdir. Bu proforma üzrə təqdim e dilmiş əşyaların ümumi dəyəri 6750 ABŞ dolları təşkil edir. P18 DFWS saylı ümumi dəyəri 8312,85 ABŞ dolları olan Proforma-invoysa uyğun olaraq 70% xx.xx.2022-ci il tarixində 5819 ABŞ dolları məbləğində ödəniş olmuş, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 4788 ABŞ dolları təşkil edir. 1031 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli ümumi dəyəri 5022 ABŞ dolları olan Proformainvoysa uyğun olaraq, iddiaçı şirkətin rəhbəri Bakı şəhərinə olduğu zaman, cavabdeh şirkətin tələbi ilə nağd qaydada cavabdehin rəhbərinə xx.xx.2022-ci il tarixli Proforma İnvoysda göstərilən malların dəyərini təşkil edən 5022 ABŞ dolları verilmiş və onun tərəfindən həmin proformaya ingilis dilində "CASH”, yəni nağd almasına dair qeyd aparılaraq, həmin proforma onun tərəfi ndən imzalanıb skan edilərək iddiaçı şirkətə təqdim edilmişdir. Bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 3767 ABŞ dolları təşkil edir, 1255 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. xx.xx.2023- cü il tarixli P20 DFW saylı ümumi dəyəri 1817,55 ABŞ dolları olan Proformainvoysa uyğun olaraq həmin məbləğin 70% xx.xx.2023-cü il tarixində 1272,29 ABŞ dolları məbləğində ödəniş olmuş, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 1225 ABŞ dolları təşkil edir, 47,29 ABŞ dolları dəyərində əşyalar təqdim edilməmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli P22 DFWK saylı ümumi dəyəri 7109,87 ABŞ dolları olan Proformainvoysa görə xx.xx.2023-cü il tarixində 5687,89 ABŞ dolları məbləğində ödəniş olunmuş, bu proforma üzrə təqdim edilmiş əşyaların ümumi dəyəri 6231,3 ABŞ dolları təşkil e dir. O da qeyd olunmalıdır ki, xx.xx.2022-ci il tarixində 1155 ABŞ dolları, xx.xx.2022-ci il tarixində 1431,15 ABŞ dolları və xx.xx.2023-cü il tarixində 934,50 ABŞ dolları ödənişlər üzrə cavabdeh tərəfindən proforma invoyslarda göstərilən xidmətlər icra edilmişdir ki, bu xidmətlətin ümumi dəyəri 3520,65 ABŞ dolları təşkil edir. xx.xx.2020-ci il tarixində 1711,42 ABŞ dolları, xx.xx.2020-ci il tarixində 3300 ABŞ dolları; xx.xx.2020-ci il tarixində 856,80 ABŞ dolları, xx.xx.2022-ci il tarixində 385 ABŞ dolları, xx.xx.2022-ci il tarixində 1161,72 ABŞ dolları məbləğində vəsaitlər ödənilmişdir ki, bu vəsaitlər üzrə əşyalar təqdim edilməmişdir. Nəticə etibarilə, cavabdehin iddiaçıya təqdim etdiyi rəsmi qaydada iddiaçının bank hesabından cavabdehin hesabına köçürülmüş 61 233,37 ABŞ dolları vəsaitd ən 38 102,35 ABŞ dolları dəyərində əşyalar, eləcə də xx.xx.2022-ci il tarixli ümumi dəyəri 5022 ABŞ dolları olan Proforma-invoysa uyğun olaraq cavabdehin rəhbərinə nağd qaydada verilmiş vəsait üzrə 3767 ABŞ dolları təşkil edən əşyalar təqdim edilmişdir ki, ümumilikdə cavabdeh iddiaçıya 41 689,35 ABŞ dolları dəyərində əşyaları vermiş eləcə də, ümumi məbləği 3520,65 ABŞ dolları təşkil edən xidmətlər göstərmişdir. İddiaçının bank hesabından cavabdehin hesabına köçürülmüş 61 233,37 ABŞ dolları (61 233,37- 38 102,35-3767=19 364,02) vəsait üzrə verilməyən əşyaların dəyəri 19 364,02 ABŞ dolları təşkil edir. Daha sonra qeyd etmək istərdik ki, 2022-ci ilin sonlarında iddiaçı şirkətin rəhbəri Bakı şəhərində olduğu zaman, cavabdeh şirkətin nağd qaydada vəsaitin ona verilməsinə dair tələbi ilə, 18 400 ABŞ dolları məbləğində vəsait ona nağd qaydada ödənilmiş və cavabdehin rəhbəri X11 üzərində xx.xx.2022-ci il tarixində özünün əl yazması ilə rus dilində qeydlər apararaq, iddiaçı şirkətin təsisçisinin və direktorunun elektron poçt ünvanlarına, özünün elektron poçt ünvanından göndərərək göstərmişdir ki, “35 643 ABŞ dolları təşkil edən stok üzrə 18 400 ABŞ dolları nağd şəkildə ödənildi, bu stok üzrə qaldı 17 273 ABŞ dolları”. Bundan əlavə cavabdehin rəsmi hesabından kənar ödəmələrin aparılması ilə bağlı, cavabdehin rəhbəri Səbinə Hüseynovanın tələbi ilə “Western Union” bank köçürülmələri vasitəsi ilə iddiaçı şirkətin rəhbəri olan Giorqi Turmanidze tərəfindən Səbinə Hüseynovanın adına xx.xx.2022-ci il tarixində 5725 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 4000 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 5000 ABŞ dolları; xx.xx.2022-ci il tarixində 5000 ABŞ dolları məbləğində, sürücüsü Pərviz Sadıqovun adına isə xx.xx.2022ci il tarixində 4000 ABŞ dolları və xx.xx.2022-ci il tarixində 4442 ABŞ dolları olmaqla, ümumilikdə “Western Union” bank köçürülmələri vasitəsi ilə cavabdeh şirkətin rəhbərinə 28.167 (iyirmi səkkiz min bir yüz altmış yeddi dollar) ABŞ dolları pul vəsaiti verilmişdir. Bu vəsaitlər üzrə əşyalar iddiaçıya təqdim edilməmişdir. Göründüyü kimi, iddiaçının bank hesabından cavabdehin hesabına köçürülmüş 61.233,37 ABŞ dolları (61.233,3738.102,35-3767=19.364,02) vəsait üzrə verilməyən əşyaların dəyəri 19.364,02 ABŞ dolları, xx.xx.2022-ci il tarixli ümumi dəyəri 5022 ABŞ dolları olan Proforma-invoysa uyğun olaraq cavabdehin rəhbərinə nağd qaydada verilmiş vəsait üzrə veri lməyən əşyaların dəyəri 1255 ABŞ dolları, cavabdehin rəhbəri X6 üzərində xx.xx.2022-ci il tarixində özünün əl yazması ilə rus dilində qeydlər apararaq "35.643 ABŞ dolları təşkil edən stok üzrə 18.400 ABŞ dolları nağd şəkildə ödənildi, yazdığı 18.400 ABŞ dolları vəsait üzrə verilməyən mallar və “Western Union” bank köçürülmələri vasitəsi ilə cavabdeh şirkətin rəhbərinə köçürülmüş 28.167 ABŞ dolları pul vəsaiti üzrə əşyalar verilməmişdir ki, bunların da cəmi məbləği 67.186,02 ABŞ dolları təşkil edir”.
16. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, iddiaçı-şirkət tərəfindən cavabdehşirkətin hesabına platformalan (sifarişlər) üzrə iddiaçının bildirdi kimi 61.233,37 ABŞ dolları deyil, cəmi 61201,37 ABŞ dolları ödəniş edilmişdir. İddiaçının və cavabdehin (direktoru S.Hüseynovanın) izahatına əsasə n şirklərin bank hesabları üzrə edilmiş köçürmələrdən əlavə iddiaçı tərəfindən cavabdehə müqavilə üzrə 5022 ABŞ dolları və 18400 ABŞ dolları əlavə ödənişlər edilmişdir. Beləliklə, qeyd edilən müqavilə üzrə ödənilmiş pullara dair mübahisə edilməyən hissə 84623,37 ABŞ dolları (61201,37+5022+18400) təşkil edir. Həmin məbləğdən iddiaçı bildirir ki, cavabdeh şirkət tərəfindən 38.102,35 ABŞ dolları məbləğində mallar hazırlanmıb iddiaçıya verilmişdir və 3767 ABŞ dolları məbləğində cavabdeh tərəfindən iddiaçıya nağd ödəniş müqabilində əşyalar təqdim edilmişdir. (Cavabadehin qanuni nümayəndəsi məhkəmə iclaslarında bildirsə də ki, iddiaçıya təhvil verilən mallar 38.102,35 ABŞ dolları dəyərində deyil, daha çox olub, buna dair hər-hansı sübutu məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir).
17. Pul tələbinin təmin edilməyən 18400 ABŞ dolları hissəsi ilə bağlı məhkəmə qeyd etmişdir ki,, iş materiallarına əlavə edilmiş “Bank of Georgia” SC-nin xx.xx.2022-cü il tarixli əməliyyatlara dair məlumat cədvəlinə əsasən xx.xx.2022-ci il tarixində xx.xx.2022-ci il tarixinədək Səbinə Hüseynovanın (5725 ABŞ dolları, 4000 ABŞ dolları, 5000 ABŞ dolları, 5000 ABŞ dolları və Pərviz Sadıqovun (4000 ABŞ dolları, 4442 ABŞ dolları) adına Girogi Turmanodze tərəfindən cəmi 28167 ABŞ dolları məbləğində pul köçürməsi həyata keçirilmişdir. İddiaçı ilə cavabdeh şirkətlər arasında bağlanmış müqavilənin 4.2-ci bəndinə əsasən müqavilə üzrə bütün ödənişlər podratçının bank hesabına ödənilməlidir. Belə olan halda iddiaçı “Karolina”s Kingdom” MMC-nin 28167 ABŞ dolları məbləğinin ödənilməsinə dair tələbin irəli sürülməsi üçün nə su byektiv hüququ olamışdır, nə də ki, düzgün cavabdehlərə qarşı yönəlməmişdir. Belə ki, göründüyü kimi pulu köçürən şəxs Girogi Turmanodze olmuşdur. İddiaçının nümayəndəsi bildirsə də ki, Girogi Turmanodze iddiaçı şirkətin direktorudur, lakin iş materiallarına əlavə edilən iddiaçı şirkətin reyestrindən çıxarışdan və iddiaçının nümayəndəsinə verilmiş etibarnamədən görünür ki, iddiaçı “Karolina”s Kingdom” MMC-nin direktoru Girogi Turmanodze deyil, Teimuraz Koniaşvilidir. Beləlikə, Western Union vəsitəsi ilə 28167 ABŞ dolları məbləğində pulu köçürən şəxsin iddiaçı şirkətə aidiyyəti iddiaçı tərəfindən sübuta yetirilə bilməmişdir. Digər tərəfdən, həmin pullar müqavilə şərtlərinə və tərəflər arasında yaranmış işgüzar münasibətlərə əsasən cavabdeh şirkətin bank hesabına deyil, iki fərqli fiziki şər slərin hesabına köçürülmüşdür. Aparılmış ödənişlərin müqavilə münasiətlərinə aidiyyəti müəyyən edilmədiyindən, tələbin həmin hissə də təmin edilməsi üçün qanuni əsaslar mövcud deyildir.
18. Məhkəmə tələb olunan dəbbə pulunun əsas borc (42754,02 ABŞ dolları) məbləğinə nisbətini, eləcə də həm kreditorun, həm də borclunun əsaslı mənafeyini nəzərə alaraq hesab etmişdir ki, cavabdehdən tutulması tələb olunan 15150,69 ABŞ dolları məbləğində dəbbə pulu tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan həmin məbləğ azaldılaraq cavabdehdən tutulacaq dəbbə pulu 2147 ABŞ dolları məbləğində müəyyən edilməlidir.
19. Məhkəmə tələbin iddiaçının təhvil aldığı əşyalara dair ikitərəfli təhvil-təslim aktının tərtib edilməsi, imzalanması və möhür vurulması vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması hissəsini qismən əsaslı hesab edərək qeyd etmişdir ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 2.2.3-cü bəndinə əsasən təhviltəslim aktına əsassın malı müştəryinə çatdırılması podartçının öhdəliyi kimi müəyyən edilmiş, eyni zamanda həmin müqavilənin 3.1-ci bəndinə əsasən podratçının imzalanmış təhvil-təslim aktı əssənda malı müştəriyiə təhvil verilməsi barədə öhdəlik götürülmüşdür. İddia tələbində qeyd edilən, iddiaçının təhvil aldığını göstərdiyi mallar cavabdeh tərəfindən mübahisələndirilməmişdir. Sadəcə cavabdehin qanuni nümayəndəsi və nümayəndəsi izahatlarında məhkəməyə bildirmişdilər ki, iddiaçıya təhvil verilən mallar iddiada qeyd olunanlardan daha çox olmuşdur. Beləliklə, iddia tələbində təhvil-təslim aktlarının verilməsi tələb edilən malların cavabdeh tərəfindən hazırlanıb iddiaçıya verilməsi işin mübahi sə edilməyən halıdır. Həmin mallara dair cavabdehin iddiaçıya təhvil-təslim aktlarının verilməməsi müqavilə şərtlərinin pozulması kimi qiymətləndirilir.
20. Məhkəmə, iddianın təqdim edilmiş mallara dair məişət sertifikatının verilməsi hissəsində əsassız hesab etmişdir. Belə ki, iki tərəfli imzalanmış müqavilə şərtlərində məişət sertifikatının verilməsi şərti və ya tərəflər arasında buna dair hər hansı razılaşmanın olması iş materialları ilə müəyyən edilməmiş və iddiaçı şirkət tərəfindən də buna dair hər hansı sübut təqdim edilməmişdir. Buna görə də iddia bu hissə təmin edilməməlidir.
21. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra - MM) 385.1, 386.1, 442, 752.1, 753.1, 769-cu, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 14.1, 14.2, 77.1, 218.3-cü maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
22. Qətnamədən iddiaçı apellyasiya şikayəti verərək onun qismən - iddianın təmin olunmaması ilə bağlı hissədə ləğv edilməsini və iddianın tam təmin olunması barədə yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
23. Qətnamədən həmçinin cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək onun ləğv edilməsini və iddianın rədd olunması barədə yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
24. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya kollegiyasının 2025-ci il 3 aprel tarixli 2-2(103)-240/2025 nömrəli qətnaməsi ilə Cavabdeh MMC-nin apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, "xxxx" MMC-nin apellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2024-cü il 12 sentyabr tarixli e-2-2(113)-2544/2024 sayl ı qətnaməsinin "xxxx" MMC-nin “28.167 ABŞ dolları məbləğində pulun cavabdehdən xeyrinə tutulması” və “cavabdeh tərəfindən təhvil verilmiş mallar üzrə mənşə sertifikatlarının təqdim edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələblərinin təmin edilməməsi ilə bağlı hissələrdə ləğv olunması, həmin iddia tələblərinin təmin edilməsi, Cavabdeh MMC-dən "xxxx" MMC-nin xeyrinə 28.167 (iyirmi səkkiz min yüz altmış yeddi) ABŞ dolları pulun (ödəniş günü üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi rəsmi valyuta məzənnəsinə uyğun Azərbaycan manatı ilə) tutulması, Cavabdeh MMC tərəfindən İddiaçı-yə təhvil verilmiş model adı P7-1, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 194,27 ABŞ dolları olan palto; P7-2, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 194,27 ABŞ dolları olan palto; P7-3, ölçüsü 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 173,31 ABŞ dolları olan don; P7-4, ölçüsü 122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 171,91 ABŞ dolları olan don; P7-10, ölçüsü 42-44 170-175 sm dəyəri 127,19 ABŞ dolları olan jaket; P7-11, ölçüsü 134140 sm, 10 yaş üçün dəyəri 184,49 ABŞ dolları olan don; P7-12, ölçüsü 116-122 sm, 6- 7 yaş üçün dəyəri 166,32 ABŞ dolları olan don; P7- 13, ölçüsü 128-134 sm, 10 yaş üçün dəyəri 184,49 ABŞ dolları olan don; P7-14, ölçüsü 115-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 141,16 ABŞ dolları olan don; P7-15, ölçüsü 110-116 sm, 5-6 yaş üçün dəyəri 141,16 ABŞ dolları olan don; P7-20, ölçüsü 110-116 sm, 5 yaş üçün dəyəri 181,69 ABŞ dolları olan don; P7-22, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 152,34 ABŞ dolları olan don; P7-24, ölçüsü 116-122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 187,28 AbŞ dolları olan don; P7-27, ölçüsü 116122 sm, 6-7 yaş üçün dəyəri 187,28 ABŞ dolları olan jaket; P7-28, ölçüsü 122128 sm, 7 yaş üçün dəyəri 185,89 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2019-cu il tarixli Proformainvoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P9-3, ölçüsü 44, dəyəri 544 ABŞ dolları olan böyüklər üçün paltar; P9-4, ölçüsü 122 sm, dəyəri 209 ABŞ dolları olan uşaq üçün paltar; P9-5, ölçüsü 44, dəyəri 180 ABŞ dolları olan böyüklər üçün gecə paltosu; p9-9, ölçüsü 44, dəyəri 65 ABŞ dolları olan büst top; P9-10, ölçüsü 140 sm, dəyəri 43 ABŞ dolları olan büst top; P9-11, ölçüsü 44, dəyəri 80 ABŞ dolları olan şort; P912, ölçüsü 140 sm, dəyəri 60 ABŞ dolları olan şort; P9-13, ölçüsü 44, dəyəri 300 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 216 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-17, öl çüsü 44, dəyəri 360 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-18, ölçüsü 116 sm, dəyəri 217 ABŞ dolları olan uşaq üçün don; P9-19, ölçüsü 134 sm, dəyəri 228 ABŞ dolları olan gecə platyası; P9-21, ölçüsü 42, dəyəri 600 ABŞ dolları olan lələkli don; P9-22, ölçüsü 140 sm, dəyəri 168 ABŞ dolları olan lələkli top; P9-23, ölçüsü 140 sm, dəyəri 54 ABŞ dolları olan şort; P9- 24, ölçüsü 42-46, dəyəri 330 ABŞ dolları olan palto-mont kapüşonlu; P9-26, ölçüsü 42- 46, dəyəri 120 ABŞ dolları olan krujevalı bluz; P9-28, ölçüsü 42, dəyəri 285 ABŞ dolları olan bridji şalvar; P9-29, uzunluğunun ölçüsü 116, dəyəri 160 ABŞ dolları olan bridji şalvar; P9-30, ölçüsü 42, dəyəri 90 ABŞ dolları olan büst top; P9-34, dəyəri 720 ABŞ dolları olan uzun ətək altı transparan; P9-36, uzunluğunun ölçüsü 134 sm, dəyəri 205 ABŞ do lları olan uşaq donu; xx.xx.2019-cu il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P10-1, ölçüsü 122 sm, dəyəri 247 aBş dolları olan böyüklər üçün don; P10-3, ölçüsü 122 sm, dəyəri 100 ABŞ dolları olan şort; P10-13, ölçüsü 42, dəyəri 75 ABŞ dolları olan şort tvid; P10-19, ölçüsü 42, dəyəri 265 ABŞ dolları olan bolero jaket; P10-24, ölçüsü 122 sm, dəyəri 268 ABŞ dolları olan jaket; P10-25, ölçüsü 122 sm, dəyəri 245 ABŞ dolları olan jaket; P10-26, ölçüsü 116 sm, dəyəri 245 ABŞ dolları olan jaket; P1027, ölçüsü 116 sm, dəyəri 220 ABŞ dolları olan jaket; P10-33, ölçüsü 134 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan şort tvid; P10-36, ölçüsü 42, dəyəri 785 ABŞ dolları olan lələkli palto; P10-40, ölçüsü 42, dəyəri 190 ABŞ dolları olan naxışlı və lələkli üst geyim büstqalter; xx.xx.2020-ci il tarixli Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P11-1, ölçüsü 40-42, dəyəri 606 AbŞ dolları olan don-tül; P11-2, ölçüsü 40-42, dəyəri 142 ABŞ dolları olan tül parçadan ətək; P11-3, ölçüsü 128 sm, dəyəri 510 ABŞ dolları olan məxmər bantlı ətək; P11- 5, ölçüsü 122 sm, dəyəri 495 ABŞ dolları olan don; P11-6, ölçüsü 40, dəyəri 980 ABŞ dolları olan don; P11-7, dəyəri 100 ABŞ dolları olan çiçək naxışla işlənmiş əlcək; P11-11, ölçüsü 42, dəyəri 70 ABŞ dolları olan şalvar; P11-12, ölçüsü 14-15 yaş üçün, dəyəri 510 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2020-ci il tarixli Proforma- invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P13-1, ölçüsü 122 sm, dəyəri 175 ABŞ dolları olan don naxışlı; P13-2, ölçüsü 44, dəyəri 225 ABŞ dolları olan don; P137, ölçüsü 134 sm, dəyəri 328 AbŞ dolları olan don; P13-11, ölçüsü 116-122 sm, dəyəri 80 ABŞ dolları olan pencək; P13-12, ölçüsü 116-122 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan pencək; P13-14, ölçüsü 44, dəyəri 550 ABŞ dolları olan paltar; dəyəri 290 ABŞ dolları olan 100 ədəd uşaqlar üçün palto asılqan; P15-HK Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P15-10, ölçüsü 40- 42 sm, dəyəri 592 ABŞ dolları olan yasəmən helen paltar; P15-12, ölçüsü 40-42, dəyəri 455 ABŞ dolları olan paltar; P15-29, ölçüsü 140 sm, dəyəri 288 ABŞ dolları olan don; P15-14, ölçüsü 40-42 sm, dəyəri 936 ABŞ dolları olan don; P15-15, ölçüsü 140 sm, dəyəri 277 ABŞ dolları olan don; P15-16, ölçüsü 40-42, dəyəri 360 ABŞ dolları olan paltar; P15-17, ölçüsü 40-42, dəyəri 302 ABŞ dolları olan don; P15-28- P11-7-K-140 ölçüsü 140 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan ətək; P16-royalty DB Proforma-invoys siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P16-04 çəhrayı-DB leoner, ölçüsü 38, dəyəri 320 ABŞ dolları olan üst əlcək; P16-05 çəhrayi qırmızılı-DB leoner, ölçüsü 38, dəyəri 680 ABŞ dolları olan don; P16-06 ağDB filippa, ölçüsü S, dəyəri 150 ABŞ dolları olan əlcək; P16- 07-ağ DB-filippa, ölçüsü 38, dəyəri 1085 ABŞ dolları olan don; P16-10-ağ çəhrayılı DB letisiya, ölçüsü 40-42, dəyəri 680 ABŞ dolları olan palto; P1611-ağ çəhrayılı DB-letisiya, ölçüsü 40-42, dəyəri 3655 ABŞ dolları olan don; P16-12-ağ çəhrayılı -DB- letisiya, ölçüsü S, dəyəri 180 ABŞ dolları olan əlcək; P18 DFWS saylı Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P9-24, ölçüsü 40-46, dəyəri 120 ABŞ dolları olan labada geyim; P18-DFWS-03, ölçü sü 40, dəyəri 173 ABŞ dolları olan top; P18- DFWS04, ölçüsü 42, dəyəri 258 ABŞ dolları olan yubka; P10-42, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan şalvar; P18-DFWS-05, ölçüsü 38, dəyəri 475 ABŞ dolları olan jaket; P113, olçüsü 128 sm, dəyəri 145 ABŞ dolları olan don; P11-1, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P18-DFWS-06, ölçüsü 42, dəyəri 200 ABŞ dolları olan bluz; P18- DFWS- 07, ölçüsü 42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan ətək; P18- DFWS-08, ölçüsü 42, dəyəri 22 ABŞ dolları olan kəmər; P18-DFWS-09, ölçüsü 40, dəyəri 427 ABŞ dolları olan jaket; P18- DFWS-10, dəyəri 116 ABŞ dolları olan ətək; P18-DFWS13, ölçüsü 40, dəyəri 551 ABŞ dolları olan jaket; P18-DFWS-16, ölçüsü 40, dəyəri 148 ABŞ dolları olan şalvar; P10-25, ölçüsü 122 sm, dəyəri 120 ABŞ dolları olan don; P7-2, dəyəri 200 ABŞ dol ları olan palto; P9-3, ölçüsü 38, dəyəri 60 ABŞ dolları olan don; P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 40 ABŞ dolları olan don; P15-27, ölçüsü 42, dəyəri 80 ABŞ dolları olan don; P18DFWS-19, ölçüsü 42, dəyəri 1193 ABŞ dolları olan don; xx.xx.2022-ci il tarixli Proformainvoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P15-03 pink-red-DB helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 205 ABŞ dolları olan yubka; P15-04 pink-red-DB-helena, ölçüsü 40- 42, dəyəri 306 ABŞ dolları olan şalvar; P15-05 pin-fuchsia-DB helena, ölçüsü 40- 42, dəyəri 180 ABŞ dolları olan şort; p15-06-red on pink-DB-karolina 140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 405 ABŞ dolları olan jaket; P15-07-pink-DB karolina-140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 365 ABŞ dolları olan don; P15-08-ağ coral red DB-karolina-140, ölçüsü 116 sm, dəyəri 246 ABŞ dolları olan şalvar; P15-09-pink red-DB-karolina-140, ölçüsü 140 sm, dəyəri 163 ABŞ dolları olan şort; P15-13-george-DB-40-42, ölçüsü 40-42, dəyəri 808 ABŞ dolları olan don; P15-21-P9-27, ölçüsü 140-146 sm, dəyəri 188 ABŞ dolları olan bluz; P15-22, ölçüsü 140- 146 sm, dəyəri 163 ABŞ dolları olan şort; P15-23, ölçüsü 40-42, dəyəri 180 AbŞ dolları olan şort; P15-24-DB pink and red, ölçüsü 140 sm, dəyəri 388 ABŞ dolları olan don; P15- 26-P15- 12 George H, ölçüsü S, dəyəri 170 ABŞ dolları olan əlcək; xx.xx.2023-cü il tarixli P20 DFW saylı Proforma-invoysa uyğun olaraq siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P7-1, ölçüsü 128 sm, dəyəri 200 AbŞ dolları olan palto; P10-16, ölçüsü 38, dəyəri 120 ABŞ dolları olan şalvar; P20-DFW Show room-04, ölçüsü 42, dəyəri 160 ABŞ dolları olan top; P20-DFW Show room 05-red, ölçüsü 40, dəyəri 475 ABŞ dolları olan jaket və dəyəri 110 ABŞ dolları olan paltar; P20-DFW Show room-06, ölçüsü 38, dəyəri 160 ABŞ dolları olan top; xx.xx.2023-cü il tarixli P22 DFWK saylı Proforma-invoysa görə siyahı üzrə iddaçıda olan model adı P22DFWK-01, ölçüsü 140 sm, dəyəri 125 ABŞ dolları olan bluz; P22DFWK-02, ölçüsü 140 sm, dəyəri 165 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-05, ölçüsü 40, dəyəri 210 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK-09-P7-27, ölçüsü 122 sm, dəyəri 45 ABŞ dolları olan gödəkçə; P22dFwK010-P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 80 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-010-P9-14, ölçüsü 128 sm, dəyəri 50 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-12, ölçüsü 128 sm, dəyəri 247 ABŞ dolları olan don; P22DfWk-014-P9-34, ölçüsü 42, dəyəri 300 ABŞ dolları olan don, transformer ətək; P22DFWK-014-P9-36, ölçüsü 128 sm, dəyəri 120 AbŞ dolları olan don; P22DFWK-016-P10-46, ölçüsü 36, dəyəri 112 ABŞ dolları olan şalvar; P22DFWK016-P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 420 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-18P9-13, ölçüsü 42, dəyəri 60 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-19, ölçüsü 40-42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-20, ölçüsü 36-38, dəyəri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-21, ölçüsü 38-40, dəyəri 685 ABŞ dolları olan jaket; P22DFWK-22, ölçüsü 38, dəyəri 40 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-23, ölçüsü 36-38, dəyəri 80 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-24, ölçüsü 40-42, dəyəri 220 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-25, ölçüsü 40, dəyəri 180 ABŞ dolları olan top; P22DFWK-26, ölçüsü 40, dəyəri 180 ABŞ dolları olan top; P22DFWK27, ölçüsü 40, dəyəri 500 ABŞ dolları olan jaket; P22DFWK-28, ölçüsü 42, dəyəri 536 ABŞ dolları olan palto; P22DFW K-29, ölçüsü kiçik, dəyəri 180 ABŞ dolları olan əlcək; P22DFWK-30, ölçüsü 146 sm, dəyəri 239 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-31, ölçüsü 146 sm, dəyəri 294,3 ABŞ dolları olan don; P22DFWK-32, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22dFwK-33, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-34, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-35, dəyəri 30 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-36, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-37-P15-03-red-DB Helena, ölçüsü 40-42, dəyəri 134 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-38, ölçüsü 40-42, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-39, ölçüsü 38, dəyəri 187 ABŞ dolları olan ətək; P22DFWK-40, ölçüsü 38, dəyəri 32 ABŞ dolları olan kəmər; P22DFWK-41, ölçüsü 38, dəyəri 180 ABŞ dolları olan şort adlı malların mənşə sertifikatlarının İddiaçı-yə təqdim edilməsi vəzifəsinin “Pl atforma" MMC-nin üzərinə qoyulması, qətnamənin mübahisələndirilən qalan hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanılması, apellyasiya şikayətləri üçün ödənilmiş dövlət rüsumlarının məbləğlərinin apellyatorlara aid edilməsi qət edilmişdir (hakimlər X4 (sədrlik edən və məruzəçi), X7 və X5).
25. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin, Cavabdeh MMCdən 39.233,37 ABŞ dolları məbləğində əsas borcun tutulub “Karolina”s Kingdom” MMCyə ödənilməsi” qənaəti ilə razılaşmış (61.201,37 ABŞ dolları + 5022 ABŞ dolları + 18.400 ABŞ dolları (ödənişlər) – 38.102,35 ABŞ dolları (verilmiş malların dəyəri) - 3767 ABŞ dolları (proforma üzrə nağd ödənilmış 5022 ABŞ dolları müqabilində verilmiş malların dəyəri) – 3520,65 ABŞ dolları (iddiaçının nümayəndəsinin izahatına əsasən göstərilmiş xidmətlər in dəyəri) = 39.233,37 ABŞ dolları) və müvafiq hissədə nə iddiaçının, nə də cavabdehin apellyasiya şikayətlərinin dəlillərini əsaslı hesab etməmişdir. Belə ki, tərəflər, məhkəmənin gəldiyi həmin nəticənin doğru olmadığı qənaətinə gəlinməsinə əsas verə biləcək hər hansı mötəbər sübut təqdim etməmişlər.
26. Məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, cavabdehin nümayəndəsi iddiaya etirazında və apellyasiya şikayətində tərəflər arasında saxlanc müqaviləsinin bağlandığını, həmin müqaviləyə görə iddiaçının cavabdehə hər ay 100 ABŞ dolları ödəməli olduğunu, lakin ödəniş etmədiyini və bu səbəblə də cavabdehə peniya ilə birlikdə 5000 dollardan çox borcunun yarandığını irəli sürsə də, iddiaçının nümayəndəsi müvafiq müqavilənin mövcudluğunu inkar etmiş, cavabdeh isə nə sözügedən müqavilənin əslini və ya l azımi qaydada təsdiqlənmiş surətini məhkəməyə vermiş, nə də həmin müqaviləyə istinadla tələb irəli sürmüşdür.
27. Kollegiya birinci instansiya məhkəməsinin cərimə borcunun məbləği ilə bağlı gəldiyi nəticə ilə də razılaşmış və hesab etmişdir ki, müəyyənləşdirilmiş 2147 ABŞ dolları cərimə məbləğinin əsas borca mütənasib olmasına dair məhkəmənin gəldiyi nəticə əsaslı hesab olunmalıdır.
28. Kollegiya birinci instansiya məhkəməsinin iddiaçının “28.167 ABŞ dolları məbləğində pulun cavabdehdən xeyrinə tutulması” tələbi üzrə gəldiyi nəticə ilə razılaşmamışdır. Belə ki, xx.xx.2022-ci il tarixindən xx.xx.2022-ci il tarixinədək Girogi Turmanodze tərəfindən cavabdeh şirkətin direktoru Səbinə Hüseynovanın adına cəmi 19.725 ABŞ dollarının, onun sürücüsü Pərviz Sadıqovun adına isə 8442 ABŞ dollarının, yə ni ümumilikdə 28.167 ABŞ dollarının “Bank of Georgia” SC vasitəsilə köçürüldüyü işin mübahisələndirilməyən halıdır. Birinci instansiya məhkəməsi müvafiq tələbi təmin etmədiyi zaman 28.167 ABŞ dolları məbləğində pulu köçürən şəxsin iddiaçı şirkətə aidiyyətinin sübuta yetirilmədiyinə, həmçinin həmin pulların müqavilə şərtlərinə və tərəflər arasında yaranmış işgüzar münasibətlərə əsasən cavabdeh şirkətin bank hesabına deyil, iki fərqli fiziki şəxslərin hesabına köçürüldüyünə istinad etsə də, məhkəmə iclas protokollarından aydın olur ki, Səbinə Hüseynova sözügedən məbləğin məhz “Karolina”s Kingdom” MMC tərəfindən köçürüldüyünü mübahisələndirməmiş, lakin həmin vəsaitin hazırda baxılan mübahisə üzrə yox, ayaqqabı sifarişi üçün köçürüldüyünü irəli sürmüşdür. Beləliklə, “Western Union” vasitəsilə Səbinə Hüseynovanın və Pərviz Sadıqovun adlarına köçürülmüş 28.167 ABŞ dollarının məhz iddiaçı (işçisi) tərəfindən xx.xx.2019-cu il tarixli 19-01 saylı “Brend üçün dərzilik xidmətlərinin göstərilməsi haqqında” müqavilə üzrə məhz cavabdehə verildiyinin iddiaçı tərəfindən sübut edilməsinə ehtiyac yoxdur; çünkü bu fakt cavabdeh tərəfindən etiraf olunmuşdur. Belə olan halda cavabdeh sübut etməlidir ki, həmin pul vəsaiti ona xx.xx.2019-cu il tarixli 19-01 saylı “Brend üçün dərzilik xidmətlərinin göstərilməsi haqqında” müqavilə üzrə deyil, başqa müqavilə üzrə (ayaqqabı sifarişi üçün) verilmişdir. Cavabdeh tərəfindən bununla bağlı hər hansı sübut təqdim olunmadığından iddiaçının iddia tələbi müvafiq hissədə də təmin edilməli, cavabdehdən iddiaçının xeyrinə 28.167 ABŞ dolları tutulmalıdır.
29. K ollegiya birinci instansiya məhkəməsinin iddiaçının “cavabdeh tərəfindən təhvil verilmiş mallar üzrə məişət sertifikatlarının təqdim edilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbi üzrə gəldiyi nəticəni də əsaslı hesab etməmiş və qeyd etmişdir ki, iddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsində və sonrakı yazılı ərizələrində “məişət sertifikatı” ifadəsindən istifadə etsə də, həmin tələb üzrə kifayət qədər izah verərək sözügedən sertifikatın “təhvil verilən malların xaricə çıxarılması və satışının həyata keçirilməsi üçün” zəruri olduğunu bildirməklə əslində “mənşə sertifikatı”nı nəzərdə tutduğunu bəyan etmiş, birinci instansiya məhkəməsi isə “məişət sertifikatının verilməsi” tələbini rədd etmişdir. Halbuki məhkəmə, ən azından “məişət sertifikatı”nın nə demək olduğunu, onun baxılan işdə və ümumiyyətlə podrat münasibətlərində nə kimi əhəmiyyət kəsb etdiyini aydınlaşdırmalı idi. Bu o deməkdir ki, məhkəmə həmin tələbin mahiyyətinə ümumiyyətlə varmamış, iddiaçının hansı hüquqi nəticəni əldə etmək istədiyini araşdırmağa cəhd belə etməmişdir. Mənşə sertfikatı ixracatçı ölkənin səlahiyyətli orqanı tərəfindən verilən və mənşə ölkəsini təsdiq edən sənəddir. Malın mənşə ölkəsi Azərbaycan Respublikasının Gömrük ərazisinə gətirilən və bu ərazidən aparılan mallar üzərində tarif və qeyri tarif göstəricilərini göstərilməsi məqsədi ilə müəyyən olunur. Qanunvericiliyin təhlilindən aydın olur ki, cavabdehin hazırladığı geyim əşyaları gömrük ərazisinə daxil olduqda və ölkədən çıxarıldıqda onların mənşə sertifikatı tələb ediləcəkdir. Bu kontekstdə aydınlaşdırılmalı hal ondan ibarətdir ki, Azər baycan Respublikasının kommersiya hüquqi şəxsi olan cavabdehin, Gürcüstan Respublikasının kommersiya hüquqi şəxsi olan iddiaçının sifarişi əsasında hazırladığı və Azərbaycandan kənarda satılması planlaşdırılan geyim əşyalarına dair mənşə sertifikatı verməməsi podratda qüsur kimi qiymətləndirilə bilərmi? Podratda qüsurun sübuta yetirilməsi üçün qüsurun olması faktını irəli sürən tərəf, görülmüş işin qüsurlu olması barədə hansı meyara əsaslandığını göstərməli, bundan sonra həmin meyara uyğun olaraq qüsurun olması ilə bağlı konkret dəlillər təqdim etməlidir. Qüsurun müəyyən edilməsi üçün müqavilənin şərtləri, eləcə də tərəflərin məqsədi və gözlədikləri hüquqi nəticələr araşdırılmalıdır. Bu zaman həm də nəzərə alınmalıdır ki, işgüzar adətlər (lex mercatoria) kommersiya subyektləri arasında gen iş istifadə edilən institutdur və mülki qanunvericilikdə bu cür adətlərin tərəflər arasında müqavilədən qabaqkı və müqavilədən sonrakı münasibətlərin şərh edilməsi zamanı istifadə edilməsi təsbit olunmuşdur. Müqavilənin şərtləri təfsir edilərkən, eləcə də müqavilə tərəflərinin hüquq və vəzifələrini həyata keçirib-keçrmədikləri aydınlaşdırıldığı zaman, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər nəzərə alınmalıdır. Ali Məhkəmənin bir sıra qərarlarında da sərgilənən mövqeyə görə, tərəflər arasında münasibətlər təhlil edilərkən onlar arasındakı işgüzar adətlərə xüsusi önəm verilməlidir. Bu halda tərəflər arasında yaranmış işgüzar adətlərin müqavilə üzrə və müqavilədən kənar olmasına, işgüzar münasibətlərin kommersiya fəaliyyətinin hansı sahəsinə aid olmasına, bu cür münasibətlərin davamlı və ardıcıl xarakter daşıyıbdaşımamasına, eləcə də tərəflərin işgüzar münasibətlərinə hansı həddə əməl edilibedilməməsinə qiymət verilməsi zəruridir. Göründüyü kimi, işgüzar adətlərin tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinin və onların hərəkətlərinin şərh edilməsi zamanı istifadəsinin mümkünlüyü həm qanunvericilikdə, həm də məhkəmə təcrübəsində təsbit edilmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış 04 sentyabr 2019-cu il tarixli podrat müqaviləsində podratçının gördüyü işlərlə bağlı mənşə sertifikatını verməli olduğuna dair öhdəlik müəyyən edilməsə də, müqavilənin mahiyyətindən və verilən izahatlardan aydın olur ki, tərəflərin razılaşması, cavabdehin hazırladığı geyim əşyalarının Azərbaycan Respublikasından kənarda satılacağı məzmununda olmuşdur.
30. Başqa sözl ə, hazırkı iş üzrə tərəflərin məqsədi və gözlədikləri hüquqi nəticələr, habelə işgüzar adətlər baxımından podratın nəticələrinə mənşə sertifikatı verilməlidir; həmin sertifikatın iddiaçının özü tərəfindən əldə edilməsi isə ona görə mümkün deyil ki, müvafiq sertifikatın əldə olunması üçün müraciət ərizəsinə əlavə edilməli olan sənədləri (sifarişçi ilə alıcı arasında bağlanmış müqavilənin surətini (olduğu halda), qaimə-fakturanı (invoysu), ixrac olunan məhsulun ilkin xammalının, yarımfabrikatın, yaxud məhsulların hazırlanmasında iştirak edən digər materialların alınmasını təsdiq edən müqavilə və ya başqa təsdiqedici sənədlərin surətini, ixrac olunan məhsulun ilkin xammalı, yarımfabrikatı, yaxud məhsulların hazırlanmasında iştirak edən digər materialları xarici ölkə mənşəli olduğu təqdirdə, emal nəticəsində malın xarici iqtisadi fəaliyyətin əmtəə nomenklaturası (XİF ƏN) üzrə mövqeyində ilk dörd rəqəmdən ən azı birinin səviyyəsində dəyişmənin olması və ya advalor pay qaydası tətbiq olunduğu hallarda istifadə olunmuş materialların dəyərinin göndərilən malın qiymətinin faizlə müəyyən edilmiş həddə çatması ilə əlaqədar sənədi (kalkulyasiya)) iddiaçı təqdim edə bilməz. Beləliklə hazırlayıb təhvil verdiyi podrat nəticələrinə münasibətdə cavabdehin mənşə sertifikatını iddiaçıya təqdim etməməsi podratın qüsuru kimi qiymətləndirilməlidir.
31. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi öz mövqeyini MM-in 5.3, 10.1, 13, 14.2.1, 385.1, 385.2, 386.1, 390.1, 390.5, 390.6, 404.1, 425.1, 467, 752.1, 762.1, 762.2, 762.3, 763.1, 763.2, 764.1-ci, Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsinin 222-ci, M PM-in 14.1, 14.2, 76.1, 76.2, 77.1, 81, 88, 106.1, 106.3, 217.3, 385-ci maddələrinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2014-cü il 14 yanvar tarixli 3 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Malların preferensial və qeyri-preferensial mənşəyinin müəyyən edilməsi Qaydaları”nın 5-ci, Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi Kollegiyasının 2012ci il 25 aprel tarixli 02 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Malın mənşə ölkəsini təsdiq edən sertifikatın verilməsi Qaydaları”nın 1.2, 1.3, 1.4, 2.2, 2.4, 2.7, 2.16-cı bəndlərinə istinadla əsaslandırmışdır.
32. Cavabdeh kassasiya şikayəti verərək həmin qətnamənin ləğv edilməsi və iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri a) Kassasiya şikayətinin dəlil ləri
33. MM-in 756-cı maddəsi üzrə - sifarişçi işin yerinə yetirilməsi üçün zəruri hərəkətləri icra etmədiyi halda da zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Qeyd olunduğu kimi, İddiaçı tərəfindən ödənilmiş 18400 ABŞ dolları məbləğində pula parça alınsa da, sifarişçi onları qəbul etməmiş, nəticədə podratçıya ziyan vurulmuş, lakin ziyanın əvəzi ödənilməmişdir.
34. MM-in 385.1-ci maddəsi üzrə - ödənilmiş pullara dair mallar iddiaçıya təhvil verilmiş, ona görə də iddiaçıya heç bir borc yoxdur, əksinə müəyyən xidmətlərə (anbarın xərcləri və s.) görə iddiaçının cavabdehə borcu var. Hazırki mübahisədə cavabdeh tərəfindən mallar verilib və lazımi xidmət göstərilib, belə olan halda həmin mallar üzrə alınmış pulun da geri tələb olunması qanunsuzdur. Bundan əlavə, tərəflər arasında malların təhvil verilm əsi zamanı Cavabdeh MMC tərəfindən videoçəkiliş aparılmışdır və bu da həmin malların verilməsini təsdiq edir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi 28167 ABŞ dollarının cavabdehdən tutulması hissəsində tamamilə yanlış məntiqi nəticəyə gəlmiş, nəticədə həmin pulun cavabdehdən səhv tutlması barədə qətnamə qəbul etmişdir. Əvvəla həmin məbləğ “Platforma MMC”-nin hesabına deyil, Səbinə Hüseynovanın və Pərviz Sadıqovun şəxsi hesablarına göndərilmişdir. Məhkəmə hesab etmişdir ki, belə olan halda həmin pul da məhz müqavilə əsasında göndərilmiş hesab edilməlidir. Əgər bu hal doğurdan da belə idisə, o zaman iddiaçı hansı səbəbdən bu pulu şəxsi hesablara göndərmiş, şirkətin müqavilədə göstərilmiş bank hesabına göndərməmişdir. Buradan nəticəyə gəlmək olur ki, fakitiki iddiaçı həmin pulları doğurdan da ca vabdehin qeyd etdiyi kimi ayaqqabı istehsalı ilə bağlı göndərmişdir. Belə çıxır ki, cavabdeh həmin pulların ayaqqabı istehsalı üçün göndərildiyini etiraf etməsəydi, apellyasiya məhkəməsi iddianı həmin hissədə təmin etməyəcəkdi. Göründüyü kimi məhkəmənin mövqeyi bu hissədə tamamilə yanlışdır və ləğv edilməlidir.
35. MM-in 442-ci maddəsi üzrə - hazırki mübahisədə Cavabdeh MMC tərəfindən bütün öhdəliklər lazımi şəkildə yerinə yetirilmiş, mallar təhvil verilmişdir və buna görə də, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən 42934,02 və apellyasiya məhkəməsi tərəfindən 28167 ABŞ dolları, ümumilikdə 71.101,02 ABŞ dolları məbləğində pulun cavabdehdən tələb olunması tamamilə əsassızdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddianın yerdə qalan hissəsini təmin etməklə belə qənaətə gəlmişdir ki, cavabde h ümumiyyətlə qarşı tərəfə hər hansı məhsul verməmişdir. Lakin, tərəf özü ona verilmiş malları iddiasında qeyd etmişdir.
36. MM-in 462.1-ci maddəsi üzrə - cavabdeh tərəfindən mallar vaxtında və lazımi şəkildə təhvil verildiyinə görə dəbbə pulunun da tələb edilməsi əsassızdır.
37. MPM-in 9.1, 9.3, 88, 217.1, və 217.3-cü maddələri üzrə - Bakı Apellyasiya Məhkəməsi sübutları tam və hərtərəfli araşdırmadan yekun qərar qəbul etmişdir. Belə ki, məhkəməyə təqdim edilmiş sübutlarda sifarişçi tərəfindən müqavilə üzrə öhdəliklərin pozulması göstərilsə də, məhkəmə həmin sübutları tam və hərtərəfli araşdırmamışdır. Bundan əlavə, birinci instansiya məhkəməsində cavabdeh tərəfindən təqdim edilmiş və iş materiallarında olan fotoşəkillərdən aydın olur ki, sifarişçi MMC-nin öz məhsullarında istifadə etdiyi parçalar məhz “Platforma MMC” tərəfindən istehsal olunan, daha doğrusu əl işi kimi hazırlanan parçalardır və onların başqa şirkət və ya şəxslər tərəfindən hazırlanması qeyri-mümkündür. Yəni əgər mallar təhvil verilməsə idi həmin parçalar olmadan iddiaçı tərəfindən paltarlar da hazırlana və satışa buraxıla bilməz idi. Hazırki işdə bəzi malların təhvil verilməsi zamanı təhvil-təslim aktları tərtib olunmasa belə, qeyd olunanlar onu göstərir ki, faktiki olaraq həmin mallar həqiqətən təhvil verilib. Lakin məhkəmə bu hissəyə diqqət yetirmədən formal qətnamə qəbul etmişdir. b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
38. Kassasiya şikayətinə qarşı yazılı etiraz daxil olmamışdır. Kassasiya baxışının hədləri
39. İddianın qismən təmin edildiyini və kassasiya şikayətinin cavabdeh tərəfindən ver ildiyi nəzərə alınaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin qanuniliyi və əsaslılığı yalnız həmin hissədə və MPM-in 416.1-cı maddəsinə uyğun olaraq kassasiya şikayətində ifadə olunmuş dəlillər üzrə yoxlanılacaqdır. Mülki işə tətbiq edilən hüquq
40. Azərbaycan Respublikasının aşağıdakılar nəzərdə tutulur: Mülki Məcəlləsinin müvafiq müddəalarında “Maddə
385. Öhdəlik anlayışı 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.” “Maddə
442. Öhdəliyin icra edilməməsi anlayışı Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.” “Maddə
462. Dəbbə pulu anlayışı 462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir.” “Maddə
756. Sifarişçinin zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi 756.1. Əgər sifarişçi yerinə yetirilmiş işi qəbul etməzsə, podratçı yerinə yetiri lməmiş işin haqqını və zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər. Sifarişçi işin yerinə yetirilməsi üçün zəruri hərəkətləri icra etmədiyi halda da zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. 756.2. Zərərin əvəzinin ödənilməsi miqdarı bir tərəfdən gecikdirmənin müddətindən və muzdun miqdarından asılı olaraq, digər tərəfdən isə, əgər sifarişçi müddəti pozmasaydı, podratçının öz iş qüvvəsindən başqa şəkildə istifadə etməsi nəticəsində ala biləcəyindən asılı olaraq müəyyənləşdirilir.
41. Azərbaycan Respublikasının Mülki müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə tutulur: Prosessual Məcəlləsinin müvafiq “Maddə
407. Kassasiya şikayətinin forması, məzmunu və əlavə edilən sənədlər 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün fakti ki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.” “Maddə
416. Kassasiya instansiyasında işə baxmanın hədləri 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır.” Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
42. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, kassasiya şikayə tinin təmin edilməsi üçün əsaslar mövcüd deyildir.
43. Belə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən MPM-in 418.4-cü maddəsində göstərilən prosessual hüquq normalarının kobud şəkildə pozulmasına yol verilməmişdir.
44. Kassasiya şikayətində qeyd edilən maddi hüquq normalarının pozulması barədə dəlillər isə əsaslı hesab edilə bilməz.
45. Belə ki, kassasiya şikayətində həmin maddələrin tələblərinin pozulmasının nədən ibarət olmasına dair aydın şəkildə izah verilməmişdir.
46. Həmin maddələrin tələblərinin pozulmasının işdə olan sübutların və işin hallarının düzgün qiymətləndirilməməsi ilə əlaqələndirilməsi, habelə eyni əsaslandırma ilə kassasiya şikayətində qeyd edilən prosessual hüqun normalarının pozulması barədə dəlillər isə əsassızdır.
47. Belə ki, MPM-in 407.2 və 416.1-ci maddələ rinin birgə təfsirinə görə kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmaması, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmaması və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması ilə bağlı dəlillərə istinad edilə, kassasiya instansiyası məhkəməsi isə belə dəlilləri yoxlaya bilməz.
48. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 420-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 2012-ci il 28 fevral tarixli Qərarında da qeyd edilmişdir ki,...kassasiya məhkəməsi sübut və faktlara yenidən qiymət vermədən işin hallarını müəyyən olunmuş kimi qəbul edərək, apellyasiya məhkəməsinin qərarının mahiyyəti üzrə düzgün olub-olmamasını yoxlamır, onu yalnı z məhkəmə tərəfindən qanunun tələblərinə riayət olunub-olunmaması maraqlandırır, çünki həmin məhkəmənin fəaliyyətinin fundamental prinsipinə görə, “kassasiya məhkəməsi işi deyil, qərarı mühakimə edir”. Məhkəmə aktı o zaman qanuni hesab olunur ki, mübahisəyə prosessual qanunla müəyyən olunmuş qaydalara uyğun olaraq baxılmış və qərar qəbul olunmuş, mübahisələndirilən münasibətlər isə onlara dair maddi hüquq normaları ilə müəyyən edilmiş qaydalarla tənzimlənmişdir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun müxtəlif qərarlarında formalaşmış hüquqi mövqeyi xatırlanmalıdır ki, kassasiya məhkəməsi apellyasiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Kassasiya məhkəməsinin vəzifəsinin məhz bundan ibarət olması MPM-in 407.1.4, 408.1.5 və 416-cı maddəl ərindən aydın görünür. Həmin Məcəllənin 407.2-ci maddəsinə görə kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir. Bu hal kassasiya icraatını faktların müəyyən edilməsi məsələsinə, o cümlədən işin mahiyyətinə toxunmadan yalnız məsələnin hüquqi tərəfi ilə, yəni şikayət edilən qətnamədə qanun pozuntularının mövcudluğu və ya onun olmamasına dair şikayətdə qoyulmuş məsələlərə cavab verilməsi ilə məhdudlaşır (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Ə.Ə.İbrahimovun şikayəti üzrə 12 aprel 2004-cü il tarixli Qərarı).
49. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, işin faktiki hallarının və s übutların qiymətləndirilməsi ilə bağlı məsələ işə mahiyyəti üzrə baxan birinci və apellyasiya instansiyaları məhkəmələrinin səlahiyyətinə aiddir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi isə işin faktiki hallarının, habelə sübutların düzgün və səhv qiymətləndirilməsini deyil, sübutların prosessual qanunvericiliyə uyğun qaydada təqdim edilməsi və toplanması, onların tədqiq edilməsi, təqdim edilmiş sübutlara qiymət verilib-verilməməsi və s. bununla bağlı prosessual qaydalara riayət edilib-edilməməsini yoxlayır.
50. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi də öz səlahiyyətləri daxilində sübutları və işin hallarını qiymətləndirmiş və müəyyən etdiyi hallara əsasən kassasiya şikayətində qeyd edilən maddi hüquq normalarının pozulmasına yol verməmişdir.
51. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası belə qənaət ə gəlir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən kassasiya şikayətində qeyd edilən maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Ona görə də, iş üzrə qəbul edilmiş qətnamə (mübasiləndirilən hissədə) dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayəti isə təmin edilməməlidir.
52. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 417-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Cavabdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2025-ci il 3 aprel tarixli 2-2(103)-240/2025 nömrəli qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.