Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-296/2024 19.03.2024 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Azərbaycan Respublikası adından İddiaçı MMC-nin Cavabdeh MMC-yə qarşı “pulun tutulması” tələbinə dair ilk iddia və iddiaçı Cavabdeh MMC-nin cavabdeh İddiaçı MMC-yə qarşı “pulun tutulması” tələbinə dair qarşılıqlı iddiadan ibarət kommersiya mübahisəsi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası X4 Qurbanovun sədrliyi və məruzəsi ilə, Vüsalə Ələkbər qızı Baxışovadan və Aida Əli qızı Hüseyndən ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi Nofəl Rəhman oğlu Abdullayevin katibliyi ilə, iddiaçının nümayəndəsi və vəkili X1 və cavabdehin nümayəndəsi və vəkili Vəkil4 iştirakı ilə, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli e-2-2(113)-389/2023 saylı qətnaməsindən iddiaçı və cavabdeh tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən kommersiya mübahisəsinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi İŞİN HALLARİ, İŞ ÜZRƏ MƏHKƏMƏ İCRAATİ
1. "X9" MMC (sifarişçi) ilə Cavabdeh MMC (podratçı) arasında xx.xx.2021-ci il tarixli podrat müqaviləsi bağlanmışdır.
2. Həmin müqavilənin:
3. 1-ci bəndinə əsasən etap işləri tikinti müddəti ərzində həcmi sifarişçi tərəfindən müəyyən edilən və F-2 formaları ilə təsdiq edilən, işlərin bir qismini təşkil edir, F-2 formalara əsasən podratçı tərəfindən təhvil verilən və sifrişçi tərəfindən qəbul edilən və ödənilən bu etap işlərin onların keyfiyyət baxımından qəbulu kimi qiymətləndirilmir, yalnız kəmiyyət baxımından ilkin qəbulu kimi qymətləndirilir.
4. 2.1-ci bəndinə əsasən podratçı, hazırkı Müqavilənin şərtlərinə əsasən İşləri (İşlər) yerinə yetirir, bütün işləri öz şəxsi qüvvəsi və cəlb etdiyi Subpodratçılar hesabına icra edir və Sifarişçiyə təhvil verir, Sifarişçi isə hazırki Müqavilədə nəzərdə tutulmuş ödənişi həyata keçirir.
5. 3.1-ci bəndinə əsasən işlərin ümumi məbləği ƏDV daxil olmaqla 1.062.413,71 manat təşkil edir.
6. 3.2-ci bəndinə əsasən əgər işlərin icrası zamanı işlərin qiyməti müvafiq smetadan artıq olarsa, artıq məbləğ Sifarişçi razılaşdığı, smetaya dəyişiklik edildiyi halda ödənilir. Tərəflərin raqşılıqlı razılığı olmadan Smetaya edilmiş əlavələr və artıq işlərin məbləği Sifarişçi tərəfindən ödənilmir.
7. 4.1-ci bəndinə əsasən podratçı müqavilənin 2 saylı Əlavəsində göstərilmiş vaxt çərçivəsində İşlərin tam icrasını Azərbaycan Respublikasının tikinti qanunvericiliyinə, o cümlədən Tikinti Norma və Qaydalarına (TNVQ), Sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş layihəsmeta sənədlərinə və hazırkı Müqaviləyə uyğun olaraq tam təmin edir.
8. 4.2-ci bəndinə əsasən podratçı smetalarda nəzərdə tutulmuş İşləri özünün və cəlb etdiyi Subpodratçılann imkanı hesabına həyata keçirir və İşlən Sifarişçiyə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə kəmiyyətdə va yüksək keyfiyyətdə təhvil verir.
9. 4.5-ci bəndinə əsasən layihələndirməyə va Podratçı tərəfindən layihələndirilmiş tikilinin, işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının tikintinin tələb və normalarına cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
10. 4.6-cı bəndinə əsasən hazırkı müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq işlərin tam həcmdə, yüksək keyfiyyətlə və vaxtında icra edilməsinə görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
11. 4.7-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin həm özünün şəxsi qüvvəsi və həm də cəlb etdiyi Subpodratçılar tərəfindən keyfiyyətli və təhlükəsiz metodlarla aparılmasına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Əməyin mühafizə və texniki təhlükəsizlik qaydalarının təmin olunmasına, ona nəzarətə, onun pozulmasına, bunun nəticələrinə görə tam olaraq məsuliyyət daşıyır.
12. 4.8-ci bəndinə əsasən podratçı tikinti sahəsinə lazımi materialları, avadanlıqları, alətləri, konstruksiyaları, tikinti texnikalarını gətirir və onların qəbulunu, boşaldılmasını, anbarlaşdırılmasını təmin edir. Sifarişçiyə və ya onun əmlakına, üçüncü şəxslərə və ya onların əmlakına dəyən zərərə görə tam məsuliyyət daşıyır.
13. 4.9-cu bəndinə əsasən podratçı işlərin icra edilməsi üçün zəruri olan malların qorunmasını, tikinti sahəsində bütün müvəqqəti binaların tikilməsini özünün məsuliyyəti, vəsaiti və cəlb etdiyi qüvvələr hesabına həyata keçirir.
14. 4.10-cu bəndinə əsasən podratçı qəbulu aralıq aktı ilə rəsmiləşdirilən gizli işlərin qəbul üçün hazır olduğu barədə Sifarişçiyə məlumat verir.
15. 4.11-ci bəndinə əsasən X3 meydana çıxan qüsur və çatışmazlıqlara görə məsuliyyət daşıyır və 10 (on) gün müddətində öz hesabına bunları aradan qaldırmalıdır.
16. 4.12-ci bəndinə əsasən tikinti sahəsi Podratçıya təhvil verildikdən sonra oranın mühafizəsini öz hesabına təmin etməli, 3-cü şəxslərin hər hansı müdaxiləsinin qarşısını almalı və bunlar haqda Sifarişçiyə dərhal məlumat verməlidir.
17. 4.13-cü bəndinə əsasən podratçı işlər başa çatdıqdan sonra Tikinti sahəsinin hüdudlarında ona məxsus olan tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, zibilin (tullantıların) İşlərin qəbul aktı imzalandıqdan sonra bir həftə müddətində aparılmasını (çıxarılmasını) təmin edir.
18. 4.14-cü bəndinə əsasən dəyəri Sifarişçi tərəfindən ödənilmiş lakin Podratçı və/və ya Subpodratçılar tərəfindən yararsız hala salınmış (istifadəsi mümkün olmayan zədələnmə və ya tam yararsız hala salınma) avadanlıq və materiallara görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və bunların əvəzini 10 (on) gün müddətində Sifarişçiyə ödəyir. Əks haİda bunların dəyəri Sifarişçi tərəfindən Podratçıya ödəniləcək məbləğdən çıxılacaq.
19. 4.17-ci bəndinə əsasən işlərin nəticələri Layihəyə uyğun yerinə yetirilibsə qüsurlardan, üçüncü şəxsin hüquqlarından və ya iddialarından, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərindən azad şəkildə təhvil verməlidir. Layihə uyğun olmayan işlər ümumiyyətlə görülməməli, Layihə uyğun olmayan işlər olduqda üçüncü şəxsin hüquq və ya iddialarına, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərinə, qüsurlara görə məsuliyyət daşıyır.
20. 4.18-ci bəndinə əsasən sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş tikinti maşınları, avadanlıqları, materiallar, nəqliyyat vasitələri, alətlər, cihazlar, inventarlar keyfiyyətsiz və yararsız olduqda dərhal (1 (bir) gün müddətində) bu barədə protokol tərtib edilməli, Sifarişçiyə yazılı məlumat verməli və onların istifadə edilməsini dayandırmalıdır. Göstərilənlərə əməl edilməməsi halında tikinti maşınlarının, avadanlıqların, materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərim, cihazların, inventarların keyfiyyətsiz və yararsızına görə hər haıısı irad qəbul edilmir və buna görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və öz hesabına bu hallan və onların nəticələrini aradan qaldırmalıdır.
21. 4.21-ci bəndinə əsasən podratçı işləri hazırkı Müqavilənin 2 saylı Əlavəsində göstərilən “işlərin yerinə yetirilməsi qrafiki”nə uyğun müddətlərdə yerinə yetirməlidir. 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər Podratçı tərəfindən hazırkı Müqavilənin 2 saylı Əlavəsi olan “İşlərin yerinə yetirilməsi qrafiki”ndə göstərilən müddətlər çərçivəsində tam icra edilməklə 30 noyabr 2021-ci il tarixinədək başa çatdırılacaq və tam olaraq Sifarişçiyə təhvil verilməlidir.
22. 7.1-ci bəndinə əsasən ödənişlər, Podratçı tərəfindən işlərin və öhdəliklərin hazırkı Müqaviləyə uyğun görülməsinə, yerinə yetirilməsinə dair bank qarantiyası təqdim edildikdən sonra, İşlər görüldükcə hissə-hissə həyata keçirilir.
23. 7.1.1-ci bəndinə əsasən ümumi məbləğin 30%-i əvvəlcədən (avans) ödəniş şəklində Ödənilir. Avans ödənişə görə Podratçı Sifarişçiyə qabaqcadan avans məbləğinin 100 (yüz) %-i miqdarında 31 dekabr 2021-ci il tarixinədək qüvvədə olan bank qarantiyası təqdim edir (tərəflər arasında bu tarixədək işlərin tam təhvilqəbul aktı imzalandığı halda Sifarişçinin məktubu ilə bank qarantiyası bu müddətdən əvvəl qüvvədən düşə bilər). Qarantiyanın hansı bank (o cümlədən bankın baş ofisi və ya hər hansı filialı) tərəfindən verilməsi məsələsi Sifarişçi ilə qabaqcadan razılaşdırılmalıdır. Avans ödənişi hesab-faktura təqdim edildikdən 15 (on beş) gün ərzində ödənilir.
24. 7.1.2-ci bəndinə əsasən növbəti ödənişlər hər ay Sifarişçiyə təqdim edilən F-2 və F-3-ə əsasən ödənilir;
25. 7.1.3-cü bəndinə əsasən podratçıya ödənilən avansın çıxılması hər ay Sifarşçiyə təqdim edilən cəmi F-3-nin məbləğindən 30% çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ Podratçıya ödənilir.
26. 7.1.4-cü bəndinə əsasən ümumi məbləğin qalan 5%-i, ümumi işlərin tam başa çatdırılması haqda təhvil- təslim aktı imzalandıqdan və tikinti sahəsinin lazımi qaydada qəbulundan sonra ödənilir.
27. 7.1.5-ci bəndinə əsasən F-2 və F-3-ün mərhələlər üzrə qiymətlər, məbləğlər və cəmi istənilən halda 1 saylı Əlavəyə uyğun olmalıdır, ümumi cəm Müqavilə məbləğindən artıq ola bilməz.
28. 7.1.6-cı bəndinə əsasən bu maddənin 7.1.2, 7.1.3 və 7.1,4-cü bəndlərində nəzərdə tutulmuş ödənişlər, həmin etap işlərinin təhvilindən sonra Podratçı tərəfindən təqdim edilmiş hesabfaktura əsasında (həmin hesab-fakturanın alındığı vaxtdan) 15 (on beş) gün ərzində həyata keçirilir.
29. 8.2-ci bəndinə əsasən podratçı üzərinə düşən öhdəlikləri hazırkı Müqavilədə və əlavələrdə göstərilən müddətdə, yerinə yetirmədikdə gecikdirilmiş hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%- i məbləğində cərimə ödəyir.
30. 8.3-cü bəndinə əsasən qüsurların aşkar olunduğu halda Qüsur Aktında göstərilmiş çatışmazlıqlara (qüsurlara) görə Podratçı Sifarişçinin seçimindən asılı olaraq çatışmazlığın (qüsurların) məbləğindən 3 dəfə artıq cərimə ödəyir və ya Sifarişçinin razılığı ilə çatışmazlığı (qüsurları) öz hesabına aradan qaldıraraq əlavə olaraq qüsurun məbləğinin 2 mislində Sifarişçiyə cərimə ödəyir.
31. 8.4-cü bəndinə əsasən işlərin görülməsi və işlər aparılmış obyektlərin istismarı zamanı Podratçının təqsiri, işlərin keyfiyyətsiz icrası, keyfiyyətsiz materiallardan istifadə, Podratçının etinasızlığı nəticəsində üçüncü tərəfə (şəxslərə) dəyən zərərə görə Podratçı birbaşa məsuliyyət daşıyır və müvafiq zərər Podratçı tərəfindən ödənilir. Belə mübahisələr zamanı Podratçı araşdırmalarda və məhkəmə çəkişmələrində cavabdeh kimi çıxış edir
32. 8.5-ci bəndinə əsasən əgər Podratçı işlər başa çatdıqdan sonra ona məxsus tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların hazırkı Müqavilənin 10 (on) gün ərzində tikinti sahəsindən çıxartmazsa, tikinti sahəsi boşaldılanadək hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%-i məbləğində cərimə ödəyir və Sifarişçi tərəfindən son ödəniş məbləği hesablanmış bu cərimə məbləğində azaldılır. Bu müqavilə ilə əhatə olunmayan digər məsuliyyət hədləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.
33. 9.1-ci bəndinə əsasən podratçı zəmanət verir:
34. 9.1.1. İşlərin təhvil verilməsi zamanı, habelə zəmanət Müddətində ortaya çıxmış çatışmamazlıqların və qüsurların vaxtında aradan qaldırılmasına, bunların nəticəsində dəymiş ziyanın, zərərin, habelə əldən çıxmış mənfəətin tam ödənilməsinə;
35. 9.1.2. Layihələndirmənin norma və qaydalara uyğun aparılmasına, podratçı tərəfindən layihələndirilmiş işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının təmir (tikintinin) tələb və normalarımı cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına;
36. 9.1.3. İşlərin görülməsi üçün keyfiyyətli və Azərbaycan Respublikasında istifadəsinə icazə verilmiş təmir materialları, avadanlıq, texnika və qurğulardan istifadə etməsinə.
37. 9.2-ci bəndinə əsasən podratçı təmir obyektinin istismarı, habelə Müqavilə üzrə verdiyi zəmanətlər və işlərlə bağlı 1 (bir) il müddətinə (Zəmanət müddəti) tam zəmanət verir. Bıı müddətin axımı işlərin tam təhvil verildiyi gündən hesablanır. X3 ortaya çıxmış çatışmamazlıqlan və qüsurları yubanmadan, istənilən halda 7 gündən gec olmayaraq aradan qaldırmalıdır. Əks halda Müqavilənin 8-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyətlər üzrə seçimlər Sifarişçi tərəfindən tətbiq edilə bilər.
38. 10.1-ci bəndinə əsasən hazırkı Müqavilə imzalandığı gündən qüvvəyə minir və tərəflərin öz öhdəliklərini tam yerinə yetirməsi anınadək qüvvədədir.
39. 12.1-ci bəndinə əsasən işlər başa çatdırıldıqdan sonra onların təhvili Təhvil Aktı ilə aparılır. İşlər təhvil verilərkən bütün icraedici sənədləşmə sifarişçiyə təhvil verilir.
40. Müqavilə hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
41. xx.xx.2021-ci il tarixli podrat müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan Əlavə 1 olan xx.xx.2021-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna (o cümlədən smeta xərclərinə) əsasən "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli podrat müqaviləsi ilə icrası nəzərdə tutulmuş işlərin (Pirallahıda zavod tikinti işləri) ümumilikdə dəyərinin (162.063,11 manat ƏDV daxil) 1.062.413,71 manat olması barədə razılaşmışlar.
42. xx.xx.2021-ci il tarixli qiymət razılaşma protokolu (o cümlədən smeta) hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
43. "X9" MMC (sifarişçi) ilə Cavabdeh MMC (podratçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150322 saylı podrat müqaviləsi bağlanmışdır.
44. Həmin müqavilənin:
45. 1-ci bəndinə əsasən etap işləri tikinti müddəti ərzində həcmi sifarişçi tərəfindən müəyyən edilən və F-2 formaları ilə təsdiq edilən, işlərin bir qismini təşkil edir, F-2 formalara əsasən podratçı tərəfindən təhvil verilən və sifrişçi tərəfindən qəbul edilən vəödənilən bu etap işlərin onların keyfiyyət baxımından qəbulu kimi qiymətləndirilmir, yalnız kəmiyyət baxımından ilkin qəbulu kimi qymətləndirilir.
46. 2.1-ci bəndinə əsasən podratçı, hazırkı Müqavilənin şərtlərinə əsasən İşləri (İşlər) yerinə yetirir, bütün işləri öz şəxsi qüvvəsi və cəlb etdiyi Subpodratçılar hesabına icra edir və Sifarişçiyə təhvil verir, Sifarişçi isə hazırki Müqavilədə nəzərdə tutulmuş ödənişi həyata keçirir.
47. 3.1-ci bəndinə əsasən işlərin ümumi məbləği ƏDV daxil olmaqla 204.478,75 manat təşkil edir.
48. 3.2-ci bəndinə əsasən əgər işlərin icrası zamanı işlərin qiyməti müvafiq smetadan artıq olarsa, artıq məbləğ Sifarişçi razılaşdığı, smetaya dəyişiklik edildiyi halda ödənilir. Tərəflərin raqşılıqlı razılığı olmadan Smetaya edilmiş əlavələr və artıq işlərin məbləği Sifarişçi tərəfindən ödənilmir.
49. 4.1-ci bəndinə əsasən podratçı müqavilənin 2 saylı Əlavəsində göstərilmiş vaxt çərçivəsində İşlərin tam icrasını Azərbaycan Respublikasının tikinti qanunvericiliyinə, o cümlədən Tikinti Norma və Qaydalarına (TNVQ), Sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş layihəsmeta sənədlərinə və hazırkı Müqaviləyə uyğun olaraq tam təmin edir.
50. 4.2-ci bəndinə əsasən podratçı smetalarda nəzərdə tutulmuş İşləri özünün və cəlb etdiyi Subpodratçılann imkanı hesabına həyata keçirir və İşlən Sifarişçiyə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə kəmiyyətdə va yüksək keyfiyyətdə təhvil verir.
51. 4.5-ci bəndinə əsasən layihaləndirməyə va Podratçı tərəfindən layihələndirilmiş tikilinin, işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının tikintinin tələb və normalarına cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
52. 4.6-cı bəndinə əsasən hazırkı müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq işlərin tam həcmdə, yüksək keyfiyyətlə və vaxtında icra edilməsinə görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
53. 4.7-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin həm özünün şəxsi qüvvəsi və həm də cəlb etdiyi Subpodratçılar tərəfindən keyfiyyətli və təhlükəsiz metodlarla aparılmasına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Əməyin mühafizə və texniki təhlükəsizlik qaydalarının təmin olunmasına, ona nəzarətə, onun pozulmasına, bunun nəticələrinə görə tam olaraq məsuliyyət daşıyır.
54. 4.8-ci bəndinə əsasən podratçı tikinti sahəsinə lazımi materialları, avadanlıqları, alətləri, konstruksiyaları, tikinti texnikalarını gətirir və onların qəbulunu, boşaldılmasını, anbarlaşdırılmasını təmin edir. Sifarişçiyə və ya onun əmlakına, üçüncü şəxslərə və ya onların əmlakına dəyən zərərə görə tam məsuliyyət daşıyır.
55. 4.9-cu bəndinə əsasən podratçı işlərin icra edilməsi üçün zəruri olan malların qorunmasını, tikinti sahəsində bütün müvəqqəti binaların tikilməsini özünün məsuliyyəti, vəsaiti və cəlb etdiyi qüvvələr hesabına həyata keçirir.
56. 4.10-cu bəndinə əsasən podratçı qəbulu aralıq aktı ilə rəsmiləşdirilən gizli işlərin qəbul üçün hazır olduğu barədə Sifarişçiyə məlumat verir.
57. 4.11-ci bəndinə əsasən X3 meydana çıxan qüsur və çatışmazlıqlara görə məsuliyyət daşıyır və 10 (on) gün müddətində öz hesabına bunları aradan qaldırmalıdır.
58. 4.12-ci bəndinə əsasən tikinti sahəsi Podratçıya təhvil verildikdən sonra oranın mühafizəsini öz hesabına təmin etməli, 3-cü şəxslərin hər hansı müdaxiləsinin qarşısını almalı və bunlar haqda Sifarişçiyə dərhal məlumat verməlidir.
59. 4.13-cü bəndinə əsasən podratçı işlər başa çatdıqdan sonra Tikinti sahəsinin hüdudlarında ona məxsus olan tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, zibilin (tullantıların) İşlərin qəbul aktı imzalandıqdan sonra bir həftə müddətində aparılmasını (çıxarılmasını) təmin edir.
60. 4.14-cü bəndinə əsasən dəyəri Sifarişçi tərəfindən ödənilmiş lakin Podratçı və/və ya Subpodratçılar tərəfindən yararsız hala salınmış (istifadəsi mümkün olmayan zədələnmə və ya tam yararsız hala salınma) avadanlıq və materiallara görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və bunların əvəzini 10 (on) gün müddətində Sifarişçiyə ödəyir. Əks haİda bunların dəyəri Sifarişçi tərəfindən Podratçıya ödəniləcək məbləğdən çıxılacaq.
61. 4.17-ci bəndinə əsasən işlərin nəticələri Layihəyə uyğun yerinə yetirilibsə qüsurlardan, üçüncü şəxsin hüquqlarından və ya iddialarından, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərindən azad şəkildə təhvil verməlidir. Layihə uyğun olmayan işlər ümumiyyətlə görülməməli, Layihə uyğun olmayan işlər olduqda üçüncü şəxsin hüquq və ya iddialarına, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərinə, qüsurlara görə məsuliyyət daşıyır.
62. 4.18-ci bəndinə əsasən sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş tikinti maşınları, avadanlıqları, materiallar, nəqliyyat vasitələri, alətlər, cihazlar, inventarlar keyfiyyətsiz və yararsız olduqda dərhal (1 (bir) gün müddətində) bu barədə protokol tərtib edilməli, Sifarişçiyə yazılı məlumat verməli və onların istifadə edilməsini dayandırmalıdır. Göstərilənlərə əməl edilməməsi halında tikinti maşınlarının, avadanlıqların, materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərim, cihazların, inventarların keyfiyyətsiz və yararsızına görə hər haıısı irad qəbul edilmir və buna görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və öz hesabına bu hallan və onların nəticələrini aradan qaldırmalıdır.
63. 4.21-ci bəndinə əsasən podratçı işləri hazırkı Müqavilənin 6.1-ci bəndində göstərilmiş tarixədək yerinə yetirməlidir.
64. 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər Podratçı tərəfindən tam icra edilməklə 15 may 2022-ci il tarixinədək başa çatdırılacaq və tam olaraq Sifarişçiyə təhvil verilməlidir.
65. 7.1-ci bəndinə əsasən ödənişlər, işlər görüldükcə hissə-hissə aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:
66. 7.1.1. ödənişlər Sifarişçiyə təqdim edilən F-2-lərə əsasən hazırkı 7.1 maddəsində nəzərdə tutulan ardıcıllıqla ödənilir;
67. 7.1.2. sifarişçiyə təqdim edilən hər F-2-nin məbləğindən 5% çıxıldıqdan sonra qalan 95% məbləğ Podratçıya ödənilir;
68. 7.1.3. ödənilməmiş qalan 5% məbləğ, ümumi işlərin tam başa çatdırılması haqda təhvil-təslim aktı imzalandıqdan və təmir sahəsinin lazımi qayduda qəbulundan sonra ödənilir;
69. 7.1.4. F-2 mərhələlər üzrə qiymətlər, məbləğlər və cəmi istənilən halda 1 saylı Əlavəyə uyğun olmalıdır, ümumi cəm Müqavilə məbləğindən artıq ola bilməz, artıq işlər ödənilmir.
70. 7.1.5. Bu maddənin 7.1.1.7.1.2 və 7.1.3-cü bəndlərində nəzərdə tutulmuş ödənişlər, həmin etap işlərinin təhvilindən sonra Podratçı tərəfindən təqdim edilmiş hesabfaktura əsasında (həmin hesab-fakturanın alındığı vaxtdan) 10 (on) gün ərzində həyata keçirilir.
71. 7.2-ci bəndinə əsasən tərəflər razılaşırlar ki, Podratçı tərəfindən təqdim edilmiş Forma-2-lərdə göstərilmiş işlərin həcmi və ya qiyməti faktiki işlərin həcmi və qiymətindən az olduqda, sifarişçi tərəfindən ödənişlə faktiki ödənişlərə uyğun aparılacaq, lakin bu Podratçının işləri zəmanət verdiyi nəticələrə uyğun qaydada təhvil vermə öhdəliyindən azad etmir.
72. 7.3-cü bəndinə əsasən işlərin yerinə yetirilməsi zamanı işlərin həcminin artıq olacağı Podratçı tərəfindən aşkar edilərsə bu cür işlə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulan qayda Podratçı və Sifarişçi ilə razılaşdırıldıqdan sonra Sifarişçi tərəfindən faktiki həcmlər yoxlandıqdan sonra Forma- 2-lərə uyğun ödənilir.
73. 8.2-ci bəndinə əsasən podratçı üzərinə düşən öhdəlikləri hazırkı Müqavilədə və əlavələrdə göstərilən müddətdə, yerinə yetirmədikdə gecikdirilmiş hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%- i məbləğində cərimə ödəyir.
74. 8.3-cü bəndinə əsasən qüsurların aşkar olunduğu halda Qüsur Aktında göstərilmiş çatışmazlıqlara (qüsurlara) görə Podratçı Sifarişçinin seçimindən asılı olaraq çatışmazlığın (qüsurların) məbləğindən 3 dəfə artıq cərimə ödəyir və ya Sifarişçinin razılığı ilə çatışmazlığı (qüsurları) öz hesabına aradan qaldıraraq əlavə olaraq qüsurun məbləğinin 2 mislində Sifarişçiyə cərimə ödəyir.
75. 8.4-cü bəndinə əsasən işlərin görülməsi və işlər aparılmış obyektlərin istismarı zamanı Podratçının təqsiri, işlərin keyfiyyətsiz icrası, keyfiyyətsiz materiallardan istifadə, Podratçının etinasızlığı nəticəsində üçüncü tərəfə (şəxslərə) dəyən zərərə görə Podratçı birbaşa məsuliyyət daşıyır və müvafiq zərər Podratçı tərəfindən ödənilir. Belə mübahisələr zamanı Podratçı araşdırmalarda və məhkəmə çəkişmələrində cavabdeh kimi çıxış edir.
76. 8.5-ci bəndinə əsasən əgər Podratçı işlər başa çatdıqdan sonra ona məxsus tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların hazırkı Müqavilənin 10 (on) gün ərzində tikinti sahəsindən çıxartmazsa, tikinti sahəsi boşaldılanadək hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%-i məbləğində cərimə ödəyir və Sifarişçi tərəfindən son ödəniş məbləği hesablanmış bu cərimə məbləğində azaldılır. Bu müqavilə ilə əhatə olunmayan digər məsuliyyət hədləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.
77. 9.1-ci bəndinə əsasən podratçı zəmanət verir:
78. 9.1.1. İşlərin təhvil verilməsi zamanı, habelə zəmanət Müddətində ortaya çıxmış çatışmamazlıqların və qüsurların vaxtında aradan qaldırılmasına, bunların nəticəsində dəymiş ziyanın, zərərin, habelə əldən çıxmış mənfəətin tam ödənilməsinə.
79. 9.1.2. Layihələndirmənin norma və qaydalara uyğun aparılmasına, podratçı tərəfindən layihələndirilmiş işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının təmir (tikintinin) tələb və normalarımı cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına.
80. 9.1.3. İşlərin görülməsi üçün keyfiyyətli və Azərbaycan Respublikasında istifadəsinə icazə verilmiş təmir materialları, avadanlıq, texnika və qurğulardan istifadə etməsinə.
81. 9.2-ci bəndinə əsasən podratçı təmir obyektinin istismarı, habelə Müqavilə üzrə verdiyi zəmanətlər və işlərlə bağlı 1 (bir) il müddətinə (Zəmanət müddəti) tam zəmanət verir. Bıı müddətin axımı işlərin tam təhvil verildiyi gündən hesablanır. X3 ortaya çıxmış çatışmamazlıqlan və qüsurları yubanmadan, istənilən halda 7 gündən gec olmayaraq aradan qaldırmalıdır. Əks halda Müqavilənin 8-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyətlər üzrə seçimlər Sifarişçi tərəfindən tətbiq edilə bilər.
82. 10.1-ci bəndinə əsasən hazırkı Müqavilə imzalandığı gündən qüvvəyə minir və tərəflərin öz öhdəliklərini tam yerinə yetirməsi anınadək qüvvədədir.
83. 12.1-ci bəndinə əsasən işlər başa çatdırıldıqdan sonra onların təhvili Təhvil Aktı ilə aparılır. İşlər təhvil verilərkən bütün icraedici sənədləşmə sifarişçiyə təhvil verilir.
84. Müqavilə hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
85. xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan Əlavə 1 olan xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna (o cümlədən smeta xərclərinə) əsasən "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150322 saylı podrat müqaviləsi ilə icrası nəzərdə tutulmuş işlərin (Dərman fabriki təmir işləri) ümumilikdə dəyərinin (31.191,67 manat ƏDV daxil) 204.478,75 manat olması barədə razılaşmışlar.
86. xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokolu (o cümlədən smeta) hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
87. "X9" MMC (sifarişçi) ilə Cavabdeh MMC (podratçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-180322 saylı podrat müqaviləsi bağlanmışdır.
88. Həmin müqavilənin:
89. 1-ci bəndinə əsasən etap işləri tikinti müddəti ərzində həcmi sifarişçi tərəfindən müəyyən edilən və F-2 formaları ilə təsdiq edilən, işlərin bir qismini təşkil edir, F-2 formalara əsasən podratçı tərəfindən təhvil verilən və sifarişçi tərəfindən qəbul edilən və ödənilən bu etap işlərin onların keyfiyyət baxımından qəbulu kimi qiymətləndirilmir, yalnız kəmiyyət baxımından ilkin qəbulu kimi qiymətləndirilir.
90. 2.1-ci bəndinə əsasən podratçı, hazırkı Müqavilənin şərtlərinə əsasən İşləri (İşlər) yerinə yetirir, bütün işləri öz şəxsi qüvvəsi və cəlb etdiyi Subpodratçılar hesabına icra edir və Sifarişçiyə təhvil verir, Sifarişçi isə hazırki Müqavilədə nəzərdə tutulmuş ödənişi həyata keçirir.
91. 3.1-ci bəndinə əsasən işlərin ümumi məbləği ƏDV daxil olmaqla 206.500 manat təşkil edir.
92. 3.2-ci bəndinə əsasən əgər işlərin icrası zamanı işlərin qiyməti müvafiq smetadan artıq olarsa, artıq məbləğ Sifarişçi razılaşdığı, smetaya dəyişiklik edildiyi halda ödənilir. Tərəflərin raqşılıqlı razılığı olmadan Smetaya edilmiş əlavələr və artıq işlərin məbləği Sifarişçi tərəfindən ödənilmir.
93. 4.1-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin tam icrasını Azərbaycan Respublikasının bu sahədə olan qanunvericiliyinə, o cümlədən Tikinti Norma və Qaydalarına (TNVQ), Sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş layihə-smeta sənədlərinə və hazırkı Müqaviləyə uyğun olaraq tam təmin edir.
94. 4.2-ci bəndinə əsasən podratçı smetalarda nəzərdə tutulmuş İşləri özünün və cəlb etdiyi Subpodratçılann imkanı hesabına həyata keçirir və İşlən Sifarişçiyə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə kəmiyyətdə va yüksək keyfiyyətdə təhvil verir.
95. 4.5-ci bəndinə əsasən layihaləndirməyə va Podratçı tərəfindən layihələndirilmiş tikilinin, işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının tikintinin tələb və normalarına cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
96. 4.6-cı bəndinə əsasən hazırkı müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq işlərin tam həcmdə, yüksək keyfiyyətlə və vaxtında icra edilməsinə görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
97. 4.7-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin həm özünün şəxsi qüvvəsi və həm də cəlb etdiyi Subpodratçılar tərəfindən keyfiyyətli və təhlükəsiz metodlarla aparılmasına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Əməyin mühafizə və texniki təhlükəsizlik qaydalarının təmin olunmasına, ona nəzarətə, onun pozulmasına, bunun nəticələrinə görə tam olaraq məsuliyyət daşıyır.
98. 4.8-ci bəndinə əsasən podratçı tikinti sahəsinə lazımi materialları, avadanlıqları, alətləri, konstruksiyaları, tikinti texnikalarını gətirir və onların qəbulunu, boşaldılmasını, anbarlaşdırılmasını təmin edir. Sifarişçiyə və ya onun əmlakına, üçüncü şəxslərə və ya onların əmlakına dəyən zərərə görə tam məsuliyyət daşıyır.
99. 4.9-cu bəndinə əsasən podratçı işlərin icra edilməsi üçün zəruri olan malların qorunmasını, tikinti sahəsində bütün müvəqqəti binaların tikilməsini özünün məsuliyyəti, vəsaiti və cəlb etdiyi qüvvələr hesabına həyata keçirir.
100. 4.10-cu bəndinə əsasən podratçı qəbulu aralıq aktı ilə rəsmiləşdirilən gizli işlərin qəbul üçün hazır olduğu barədə Sifarişçiyə məlumat verir.
101. 4.11-ci bəndinə əsasən X3 meydana çıxan qüsur və çatışmazlıqlara görə məsuliyyət daşıyır və 10 (on) gün müddətində öz hesabına bunları aradan qaldırmalıdır.
102. 4.12-ci bəndinə əsasən tikinti sahəsi Podratçıya təhvil verildikdən sonra oranın mühafizəsini öz hesabına təmin etməli, 3-cü şəxslərin hər hansı müdaxiləsinin qarşısını almalı və bunlar haqda Sifarişçiyə dərhal məlumat verməlidir.
103. 4.13-cü bəndinə əsasən podratçı işlər başa çatdıqdan sonra Tikinti sahəsinin hüdudlarında ona məxsus olan tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, zibilin (tullantıların) İşlərin qəbul aktı imzalandıqdan sonra bir həftə müddətində aparılmasını (çıxarılmasını) təmin edir.
104. 4.14-cü bəndinə əsasən dəyəri Sifarişçi tərəfindən ödənilmiş lakin Podratçı və/və ya Subpodratçılar tərəfindən yararsız hala salınmış (istifadəsi mümkün olmayan zədələnmə və ya tam yararsız hala salınma) avadanlıq və materiallara görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və bunların əvəzini 10 (on) gün müddətində Sifarişçiyə ödəyir. Əks haİda bunların dəyəri Sifarişçi tərəfindən Podratçıya ödəniləcək məbləğdən çıxılacaq.
105. 4.17-ci bəndinə əsasən işlərin nəticələri Layihəyə uyğun yerinə yetirilibsə qüsurlardan, üçüncü şəxsin hüquqlarından və ya iddialarından, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərindən azad şəkildə təhvil verməlidir. Layihə uyğun olmayan işlər ümumiyyətlə görülməməli, Layihə uyğun olmayan işlər olduqda üçüncü şəxsin hüquq və ya iddialarına, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərinə, qüsurlara görə məsuliyyət daşıyır.
106. 4.18-ci bəndinə əsasən sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş tikinti maşınları, avadanlıqları, materiallar, nəqliyyat vasitələri, alətlər, cihazlar, inventarlar keyfiyyətsiz və yararsız olduqda dərhal (1 (bir) gün müddətində) bu barədə protokol tərtib edilməli, Sifarişçiyə yazılı məlumat verməli və onların istifadə edilməsini dayandırmalıdır. Göstərilənlərə əməl edilməməsi halında tikinti maşınlarının, avadanlıqların, materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərim, cihazların, inventarların keyfiyyətsiz və yararsızına görə hər hansı irad qəbul edilmir və buna görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və öz hesabına bu halları və onların nəticələrini aradan qaldırmalıdır.
107. 4.21-ci bəndinə əsasən podratçı işləri hazırkı Müqavilənin 6.1-ci bəndində göstərilmiş tarixədək yerinə yetirməlidir.
108. 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər Podratçı tərəfindən tam icra edilməklə 15 may 2022-ci il tarixinədək başa çatdırılacaq və tam olaraq Sifarişçiyə təhvil verilməlidir.
109. 7.1-ci bəndinə əsasən ödənişlər, işlər görüldükcə hissə-hissə aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:
110. 7.1.1. ödənişlər Sifarişçiyə təqdim edilən F-2-lərə əsasən hazırkı 7.1 maddəsində nəzərdə tutulan ardıcıllıqla ödənilir;
111. 7.1.2. sifarişçiyə təqdim edilən hər F-2-nin məbləğindən 5% çıxıldıqdan sonra qalan 95% məbləğ Podratçıya ödənilir.
112. 7.1.3. ödənilməmiş qalan 5% məbləğ, ümumi işlərin tam başa çatdırılması haqda təhvil-təslim aktı imzalandıqdan və təmir sahəsinin lazımi qayduda qəbulundan sonra ödənilir.
113. 7.1.4. F-2 mərhələlər üzrə qiymətlər, məbləğlər və cəmi istənilən halda 1 saylı Əlavəyə uyğun olmalıdır, ümumi cəm Müqavilə məbləğindən artıq ola bilməz, artıq işlər ödənilmir.
114. 7.1.5. Bu maddənin 7.1.1.7.1.2 və 7.1.3-cü bəndlərində nəzərdə tutulmuş ödənişlər, həmin etap işlərinin təhvilindən sonra Podratçı tərəfindən təqdim edilmiş hesab-faktura əsasında (həmin hesab-fakturanın alındığı vaxtdan) 10 (on) gün ərzində həyata keçirilir.
115. 7.2-ci bəndinə əsasən tərəflər razılaşırlar ki, Podratçı tərəfindən təqdim edilmiş Forma-2-lərdə göstərilmiş işlərin həcmi və ya qiyməti faktiki işlərin həcmi və qiymətindən az olduqda, sifarişçi tərəfindən ödənişlə faktiki ödənişlərə uyğun aparılacaq, lakin bu Podratçının işləri zəmanət verdiyi nəticələrə uyğun qaydada təhvil vermə öhdəliyindən azad etmir.
116. 7.3-cü bəndinə əsasən işlərin yerinə yetirilməsi zamanı işlərin həcminin artıq olacağı Podratçı tərəfindən aşkar edilərsə bu cür işlə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulan qayda Podratçı və Sifarişçi ilə razılaşdırıldıqdan sonra Sifarişçi tərəfindən faktiki həcmlər yoxlandıqdan sonra Forma- 2-lərə uyğun ödənilir.
117. 8.2-ci bəndinə əsasən podratçı üzərinə düşən öhdəlikləri hazırkı Müqavilədə və əlavələrdə göstərilən müddətdə, yerinə yetirmədikdə gecikdirilmiş hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%- i məbləğində cərimə ödəyir.
118. 8.3-cü bəndinə əsasən qüsurların aşkar olunduğu halda Qüsur Aktında göstərilmiş çatışmazlıqlara (qüsurlara) görə Podratçı Sifarişçinin seçimindən asılı olaraq çatışmazlığın (qüsurların) məbləğindən 3 dəfə artıq cərimə ödəyir və ya Sifarişçinin razılığı ilə çatışmazlığı (qüsurları) öz hesabına aradan qaldıraraq əlavə olaraq qüsurun məbləğinin 2 mislində Sifarişçiyə cərimə ödəyir.
119. 8.4-cü bəndinə əsasən işlərin görülməsi və işlər aparılmış obyektlərin istismarı zamanı Podratçının təqsiri, işlərin keyfiyyətsiz icrası, keyfiyyətsiz materiallardan istifadə, Podratçının etinasızlığı nəticəsində üçüncü tərəfə (şəxslərə) dəyən zərərə görə Podratçı birbaşa məsuliyyət daşıyır və müvafiq zərər Podratçı tərəfindən ödənilir. Belə mübahisələr zamanı Podratçı araşdırmalarda və məhkəmə çəkişmələrində cavabdeh kimi çıxış edir
120. 8.5-ci bəndinə əsasən əgər Podratçı işlər başa çatdıqdan sonra ona məxsus tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların hazırkı Müqavilənin 10 (on) gün ərzində tikinti sahəsindən çıxartmazsa, tikinti sahəsi boşaldılanadək hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%-i məbləğində cərimə ödəyir və Sifarişçi tərəfindən son ödəniş məbləği hesablanmış bu cərimə məbləğində azaldılır. Bu müqavilə ilə əhatə olunmayan digər məsuliyyət hədləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.
121. 9.1-ci bəndinə əsasən podratçı zəmanət verir:
122. 9.1.1. İşlərin təhvil verilməsi zamanı, habelə zəmanət Müddətində ortaya çıxmış çatışmamazlıqların və qüsurların vaxtında aradan qaldırılmasına, bunların nəticəsində dəymiş ziyanın, zərərin, habelə əldən çıxmış mənfəətin tam ödənilməsinə;
123. 9.1.2. Layihələndirmənin norma və qaydalara uyğun aparılmasına, podratçı tərəfindən layihələndirilmiş işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının təmir (tikintinin) tələb və normalarımı cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına;
124. 9.1.3. İşlərin görülməsi üçün keyfiyyətli və Azərbaycan Respublikasında istifadəsinə icazə verilmiş təmir materialları, avadanlıq, texnika və qurğulardan istifadə etməsinə.
125. 9.2-ci bəndinə əsasən podratçı təmir obyektinin istismarı, habelə Müqavilə üzrə verdiyi zəmanətlər və işlərlə bağlı 1 (bir) il müddətinə (Zəmanət müddəti) tam zəmanət verir. Bu müddətin axımı işlərin tam təhvil verildiyi gündən hesablanır. X3 ortaya çıxmış çatışmamazlıqlan və qüsurları yubanmadan, istənilən halda 7 gündən gec olmayaraq aradan qaldırmalıdır. Əks halda Müqavilənin 8-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyətlər üzrə seçimlər Sifarişçi tərəfindən tətbiq edilə bilər.
126. 10.1-ci bəndinə əsasən hazırki Müqavilə imzalandığı gündən qüvvəyə minir və tərəflərin öz öhdəliklərini tam yerinə yetirməsi anınadək qüvvədədir.
127. 12.1-ci bəndinə əsasən işlər başa çatdırıldıqdan sonra onların təhvili Təhvil Aktı ilə aparılır. İşlər təhvil verilərkən bütün icraedici sənədləşmə sifarişçiyə təhvil verilir.
128. Müqavilə hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
129. xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan Əlavə 1 olan xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna (o cümlədən smeta xərclərinə) əsasən "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-180322 saylı podrat müqaviləsi ilə icrası nəzərdə tutulmuş işlərin ümumilikdə dəyərinin (31.500 manat ƏDV daxil) 206.500 manat olması barədə razılaşmışlar.
130. xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokolu (o cümlədən smeta) hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
131. "X9" MMC (sifarişçi) ilə Cavabdeh MMC (podratçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150522 saylı podrat müqaviləsi bağlanmışdır.
132. Həmin müqavilənin:
133. 1-ci bəndinə əsasən etap işləri tikinti müddəti ərzində həcmi sifarişçi tərəfindən müəyyən edilən və F-2 formaları ilə təsdiq edilən, işlərin bir qismini təşkil edir, F-2 formalara əsasən podratçı tərəfindən təhvil verilən və sifrişçi tərəfindən qəbul edilən və ödənilən bu etap işlərin onların keyfiyyət baxımından qəbulu kimi qiymətləndirilmir, yalnız kəmiyyət baxımından ilkin qəbulu kimi qymətləndirilir.
134. 2.1-ci bəndinə əsasən podratçı, hazırkı Müqavilənin şərtlərinə əsasən İşləri (İşlər) yerinə yetirir, bütün işləri öz şəxsi qüvvəsi və cəlb etdiyi Subpodratçılar hesabına icra edir və Sifarişçiyə təhvil verir, Sifarişçi isə hazırki Müqavilədə nəzərdə tutulmuş ödənişi həyata keçirir.
135. 3.1-ci bəndinə əsasən işlərin ümumi məbləği ƏDV daxil olmaqla 130.985 manat təşkil edir.
136. 3.2-ci bəndinə əsasən əgər işlərin icrası zamanı işlərin qiyməti müvafiq smetadan artıq olarsa, artıq məbləğ Sifarişçi razılaşdığı, smetaya dəyişiklik edildiyi halda ödənilir. Tərəflərin raqşılıqlı razılığı olmadan Smetaya edilmiş əlavələr və artıq işlərin məbləği Sifarişçi tərəfindən ödənilmir.
137. 4.1-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin tam icrasını Azərbaycan Respublikasının bu sahədə olan qanunvericiliyinə, o cümlədən Tikinti Norma və Qaydalarına (TNVQ), Sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş layihə-smeta sənədlərinə və hazırkı Müqaviləyə uyğun olaraq tam təmin edir.
138. 4.2-ci bəndinə əsasən podratçı smetalarda nəzərdə tutulmuş İşləri özünün və cəlb etdiyi Subpodratçılann imkanı hesabına həyata keçirir və İşlən Sifarişçiyə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə kəmiyyətdə va yüksək keyfiyyətdə təhvil verir.
139. 4.5-ci bəndinə əsasən layihaləndirməyə va Podratçı tərəfindən layihələndirilmiş tikilinin, işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının tikintinin tələb və normalarına cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
140. 4.6-cı bəndinə əsasən hazırkı müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq işlərin tam həcmdə, yüksək keyfiyyətlə və vaxtında icra edilməsinə görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
141. 4.7-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin həm özünün şəxsi qüvvəsi və həm də cəlb etdiyi Subpodratçılar tərəfindən keyfiyyətli və təhlükəsiz metodlarla aparılmasına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Əməyin mühafizə və texniki təhlükəsizlik qaydalarının təmin olunmasına, ona nəzarətə, onun pozulmasına, bunun nəticələrinə görə tam olaraq məsuliyyət daşıyır.
142. 4.8-ci bəndinə əsasən podratçı tikinti sahəsinə lazımi materialları, avadanlıqları, alətləri, konstruksiyaları, tikinti texnikalarını gətirir və onların qəbulunu, boşaldılmasını, anbarlaşdırılmasını təmin edir. Sifarişçiyə və ya onun əmlakına, üçüncü şəxslərə və ya onların əmlakına dəyən zərərə görə tam məsuliyyət daşıyır.
143. 4.9-cu bəndinə əsasən podratçı işlərin icra edilməsi üçün zəruri olan malların qorunmasını, tikinti sahəsində bütün müvəqqəti binaların tikilməsini özünün məsuliyyəti, vəsaiti və cəlb etdiyi qüvvələr hesabına həyata keçirir.
144. 4.10-cu bəndinə əsasən podratçı qəbulu aralıq aktı ilə rəsmiləşdirilən gizli işlərin qəbul üçün hazır olduğu barədə Sifarişçiyə məlumat verir.
145. 4.11-ci bəndinə əsasən X3 meydana çıxan qüsur və çatışmazlıqlara görə məsuliyyət daşıyır və 10 (on) gün müddətində öz hesabına bunları aradan qaldırmalıdır.
146. 4.12-ci bəndinə əsasən tikinti sahəsi Podratçıya təhvil verildikdən sonra oranın mühafizəsini öz hesabına təmin etməli, 3-cü şəxslərin hər hansı müdaxiləsinin qarşısını almalı və bunlar haqda Sifarişçiyə dərhal məlumat verməlidir.
147. 4.13-cü bəndinə əsasən podratçı işlər başa çatdıqdan sonra Tikinti sahəsinin hüdudlarında ona məxsus olan tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, zibilin (tullantıların) İşlərin qəbul aktı imzalandıqdan sonra bir həftə müddətində aparılmasını (çıxarılmasını) təmin edir.
148. 4.14-cü bəndinə əsasən dəyəri Sifarişçi tərəfindən ödənilmiş lakin Podratçı və/və ya Subpodratçılar tərəfindən yararsız hala salınmış (istifadəsi mümkün olmayan zədələnmə və ya tam yararsız hala salınma) avadanlıq və materiallara görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və bunların əvəzini 10 (on) gün müddətində Sifarişçiyə ödəyir. Əks haİda bunların dəyəri Sifarişçi tərəfindən Podratçıya ödəniləcək məbləğdən çıxılacaq.
149. 4.17-ci bəndinə əsasən işlərin nəticələri Layihəyə uyğun yerinə yetirilibsə qüsurlardan, üçüncü şəxsin hüquqlarından və ya iddialarından, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərindən azad şəkildə təhvil verməlidir. Layihə uyğun olmayan işlər ümumiyyətlə görülməməli, Layihə uyğun olmayan işlər olduqda üçüncü şəxsin hüquq və ya iddialarına, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərinə, qüsurlara görə məsuliyyət daşıyır.
150. 4.18-ci bəndinə əsasən sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş tikinti maşınları, avadanlıqları, materiallar, nəqliyyat vasitələri, alətlər, cihazlar, inventarlar keyfiyyətsiz və yararsız olduqda dərhal (1 (bir) gün müddətində) bu barədə protokol tərtib edilməli, Sifarişçiyə yazılı məlumat verməli və onların istifadə edilməsini dayandırmalıdır. Göstərilənlərə əməl edilməməsi halında tikinti maşınlarının, avadanlıqların, materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərim, cihazların, inventarların keyfiyyətsiz və yararsızına görə hər haıısı irad qəbul edilmir və buna görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və öz hesabına bu hallan və onların nəticələrini aradan qaldırmalıdır.
151. 4.21-ci bəndinə əsasən podratçı işləri hazırkı Müqavilənin 6.1-ci bəndində göstərilmiş tarixədək yerinə yetirməlidir.
152. 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər Podratçı tərəfindən tam icra edilməklə 15 may 2022-ci il tarixinədək başa çatdırılacaq və tam olaraq Sifarişçiyə təhvil verilməlidir.
153. 7.1-ci bəndinə əsasən tərəflərin razılığına əsasən ödənişlər, sifarişçi tərəfindən hissəhissə aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:
154. 7.1.1. ümumi məbləğin 30%-i əvvəlcədən (avans) ödəniş şəklində ödənilir. Avans ödənişi xx.xx.2022-ci il tarixinədək ödənilir.
155. 7.1.2. ümumi məbləğin 70%-i Sifarişçiyə təqdim edilən F-2-lərin məbləğinin 30%-i avans məbləği çıxıldıqdan sonra qalan məbləği hesabına ödənilir. İstənilən halda, hazırki bənd üzrə aparılan ödənişlərin cəmi ümumi məbləğin 70%-inə çatdıqda rəqdim edilən F-2- in sayından və məbləğlərindən asılı olmayaraq ödənişlər dayandırılacaq.
156. 7.1.3. F-2 mərhələlər üzrə qiymətlər, məbləğlər və cəmi istənilən halda 1 saylı Əlavəyə uyğun olmalıdır, ümumi cəm Müqavilə məbləğindən artıq ola bilməz, artıq işlər ödənilmir.
157. 7.2-ci bəndinə əsasən tərəflər razılaşırlar ki, Podratçı tərəfindən təqdim edilmiş Forma-2-lərdə göstərilmiş işlərin həcmi və ya qiyməti faktiki işlərin həcmi və qiymətindən az olduqda, sifarişçi tərəfindən ödənişlə faktiki ödənişlərə uyğun aparılacaq, lakin bu Podratçının işləri zəmanət verdiyi nəticələrə uyğun qaydada təhvil vermə öhdəliyindən azad etmir.
158. 7.3-cü bəndinə əsasən işlərin yerinə yetirilməsi zamanı işlərin həcminin artıq olacağı Podratçı tərəfindən aşkar edilərsə bu cür işlə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulan qayda Podratçı və Sifarişçi ilə razılaşdırıldıqdan sonra Sifarişçi tərəfindən faktiki həcmlər yoxlandıqdan sonra Forma-2-lərə uyğun ödənilir.
159. 8.2-ci bəndinə əsasən podratçı üzərinə düşən öhdəlikləri hazırkı Müqavilədə və əlavələrdə göstərilən müddətdə, yerinə yetirmədikdə gecikdirilmiş hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%- i məbləğində cərimə ödəyir.
160. 8.3-cü bəndinə əsasən qüsurların aşkar olunduğu halda Qüsur Aktında göstərilmiş çatışmazlıqlara (qüsurlara) görə Podratçı Sifarişçinin seçimindən asılı olaraq çatışmazlığın (qüsurların) məbləğindən 3 dəfə artıq cərimə ödəyir və ya Sifarişçinin razılığı ilə çatışmazlığı (qüsurları) öz hesabına aradan qaldıraraq əlavə olaraq qüsurun məbləğinin 2 mislində Sifarişçiyə cərimə ödəyir.
161. 8.4-cü bəndinə əsasən işlərin görülməsi və işlər aparılmış obyektlərin istismarı zamanı Podratçının təqsiri, işlərin keyfiyyətsiz icrası, keyfiyyətsiz materiallardan istifadə, Podratçının etinasızlığı nəticəsində üçüncü tərəfə (şəxslərə) dəyən zərərə görə Podratçı birbaşa məsuliyyət daşıyır və müvafiq zərər Podratçı tərəfindən ödənilir. Belə mübahisələr zamanı Podratçı araşdırmalarda və məhkəmə çəkişmələrində cavabdeh kimi çıxış edir
162. 8.5-ci bəndinə əsasən əgər Podratçı işlər başa çatdıqdan sonra ona məxsus tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların hazırkı Müqavilənin 10 (on) gün ərzində tikinti sahəsindən çıxartmazsa, tikinti sahəsi boşaldılanadək hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%-i məbləğində cərimə ödəyir və Sifarişçi tərəfindən son ödəniş məbləği hesablanmış bu cərimə məbləğində azaldılır. Bu müqavilə ilə əhatə olunmayan digər məsuliyyət hədləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.
163. 9.1-ci bəndinə əsasən podratçı zəmanət verir:
164. 9.1.1. İşlərin təhvil verilməsi zamanı, habelə zəmanət Müddətində ortaya çıxmış çatışmamazlıqların və qüsurların vaxtında aradan qaldırılmasına, bunların nəticəsində dəymiş ziyanın, zərərin, habelə əldən çıxmış mənfəətin tam ödənilməsinə.
165. 9.1.2. Layihələndirmənin norma və qaydalara uyğun aparılmasına, podratçı tərəfindən layihələndirilmiş işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının təmir (tikintinin) tələb və normalarımı cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına.
166. 9.1.3. İşlərin görülməsi üçün keyfiyyətli və Azərbaycan Respublikasında istifadəsinə icazə verilmiş təmir materialları, avadanlıq, texnika və qurğulardan istifadə etməsinə.
167. 9.2-ci bəndinə əsasən podratçı təmir obyektinin istismarı, habelə Müqavilə üzrə verdiyi zəmanətlər və işlərlə bağlı 1 (bir) il müddətinə (Zəmanət müddəti) tam zəmanət verir. Bu müddətin axımı işlərin tam təhvil verildiyi gündən hesablanır. X3 ortaya çıxmış çatışmamazlıqlan və qüsurları yubanmadan, istənilən halda 7 gündən gec olmayaraq aradan qaldırmalıdır. Əks halda Müqavilənin 8-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyətlər üzrə seçimlər Sifarişçi tərəfindən tətbiq edilə bilər.
168. 10.1-ci bəndinə əsasən hazırkı Müqavilə imzalandığı gündən qüvvəyə minir və tərəflərin öz öhdəliklərini tam yerinə yetirməsi anınadək qüvvədədir.
169. 12.1-ci bəndinə əsasən işlər başa çatdırıldıqdan sonra onların təhvili Təhvil Aktı ilə aparılır. İşlər təhvil verilərkən bütün icraedici sənədləşmə sifarişçiyə təhvil verilir.
170. Müqavilə hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
171. xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan Əlavə 1 olan xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna (o cümlədən smeta xərclərinə) əsasən "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150522 saylı podrat müqaviləsi ilə icrası nəzərdə tutulmuş işlərin ümumilikdə dəyərinin (19.980,76 manat ƏDV daxil) 130.985 manat olması barədə razılaşmışlar.
172. xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokolu (o cümlədən smeta) hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
173. "X9" MMC (sifarişçi) ilə Cavabdeh MMC (podratçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-050922 saylı podrat müqaviləsi bağlanmışdır.
174. Həmin müqavilənin:
175. 2.1-ci bəndinə əsasən podratçı, hazırkı Müqavilənin şərtlərinə əsasən İşləri (İşlər) yerinə yetirir, bütün işləri öz şəxsi qüvvəsi və cəlb etdiyi Subpodratçılar hesabına icra edir və Sifarişçiyə təhvil verir, Sifarişçi isə hazırki Müqavilədə nəzərdə tutulmuş ödənişi həyata keçirir.
176. 3.1-ci bəndinə əsasən işlərin ümumi məbləği ƏDV daxil olmaqla 33.058,51 manat təşkil edir.
177. 3.2-ci bəndinə əsasən əgər işlərin icrası zamanı işlərin qiyməti müvafiq smetadan artıq olarsa, artıq məbləğ Sifarişçi razılaşdığı, smetaya dəyişiklik edildiyi halda ödənilir. Tərəflərin raqşılıqlı razılığı olmadan Smetaya edilmiş əlavələr və artıq işlərin məbləği Sifarişçi tərəfindən ödənilmir.
178. 4.1-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin tam icrasını Azərbaycan Respublikasının bu sahədə olan qanunvericiliyinə, o cümlədən Tikinti Norma və Qaydalarına (TNVQ), Sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş layihə-smeta sənədlərinə və hazırkı Müqaviləyə uyğun olaraq tam təmin edir.
179. 4.2-ci bəndinə əsasən podratçı smetalarda nəzərdə tutulmuş İşləri özünün və cəlb etdiyi Subpodratçılann imkanı hesabına həyata keçirir və İşlən Sifarişçiyə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə kəmiyyətdə va yüksək keyfiyyətdə təhvil verir.
180. 4.5-ci bəndinə əsasən layihaləndirməyə va Podratçı tərəfindən layihələndirilmiş tikilinin, işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının tikintinin tələb və normalarına cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
181. 4.6-cı bəndinə əsasən hazırkı müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq işlərin tam həcmdə, yüksək keyfiyyətlə və vaxtında icra edilməsinə görə Podratçı Sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.
182. 4.7-ci bəndinə əsasən podratçı işlərin həm özünün şəxsi qüvvəsi və həm də cəlb etdiyi Subpodratçılar tərəfindən keyfiyyətli və təhlükəsiz metodlarla aparılmasına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Əməyin mühafizə və texniki təhlükəsizlik qaydalarının təmin olunmasına, ona nəzarətə, onun pozulmasına, bunun nəticələrinə görə tam olaraq məsuliyyət daşıyır.
183. 4.8-ci bəndinə əsasən podratçı tikinti sahəsinə lazımi materialları, avadanlıqları, alətləri, konstruksiyaları, tikinti texnikalarını gətirir və onların qəbulunu, boşaldılmasını, anbarlaşdırılmasını təmin edir. Sifarişçiyə və ya onun əmlakına, üçüncü şəxslərə və ya onların əmlakına dəyən zərərə görə tam məsuliyyət daşıyır.
184. 4.9-cu bəndinə əsasən podratçı işlərin icra edilməsi üçün zəruri olan malların qorunmasını, tikinti sahəsində bütün müvəqqəti binaların tikilməsini özünün məsuliyyəti, vəsaiti və cəlb etdiyi qüvvələr hesabına həyata keçirir.
185. 4.10-cu bəndinə əsasən podratçı qəbulu aralıq aktı ilə rəsmiləşdirilən gizli işlərin qəbul üçün hazır olduğu barədə Sifarişçiyə məlumat verir.
186. 4.11-ci bəndinə əsasən X3 meydana çıxan qüsur və çatışmazlıqlara görə məsuliyyət daşıyır və 10 (on) gün müddətində öz hesabına bunları aradan qaldırmalıdır.
187. 4.12-ci bəndinə əsasən tikinti sahəsi Podratçıya təhvil verildikdən sonra oranın mühafizəsini öz hesabına təmin etməli, 3-cü şəxslərin hər hansı müdaxiləsinin qarşısını almalı və bunlar haqda Sifarişçiyə dərhal məlumat verməlidir.
188. 4.13-cü bəndinə əsasən podratçı işlər başa çatdıqdan sonra Tikinti sahəsinin hüdudlarında ona məxsus olan tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, zibilin (tullantıların) İşlərin qəbul aktı imzalandıqdan sonra bir həftə müddətində aparılmasını (çıxarılmasını) təmin edir.
189. 4.14-cü bəndinə əsasən dəyəri Sifarişçi tərəfindən ödənilmiş lakin Podratçı və/və ya Subpodratçılar tərəfindən yararsız hala salınmış (istifadəsi mümkün olmayan zədələnmə və ya tam yararsız hala salınma) avadanlıq və materiallara görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və bunların əvəzini 10 (on) gün müddətində Sifarişçiyə ödəyir. Əks haİda bunların dəyəri Sifarişçi tərəfindən Podratçıya ödəniləcək məbləğdən çıxılacaq.
190. 4.17-ci bəndinə əsasən işlərin nəticələri Layihəyə uyğun yerinə yetirilibsə qüsurlardan, üçüncü şəxsin hüquqlarından və ya iddialarından, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərindən azad şəkildə təhvil verməlidir. Layihə uyğun olmayan işlər ümumiyyətlə görülməməli, Layihə uyğun olmayan işlər olduqda üçüncü şəxsin hüquq və ya iddialarına, o cümlədən dövlət orqan və xidmətlərinin irad və tələblərinə, qüsurlara görə məsuliyyət daşıyır.
191. 4.18-ci bəndinə əsasən sifarişçi tərəfindən təqdim edilmiş tikinti maşınları, avadanlıqları, materiallar, nəqliyyat vasitələri, alətlər, cihazlar, inventarlar keyfiyyətsiz və yararsız olduqda dərhal (1 (bir) gün müddətində) bu barədə protokol tərtib edilməli, Sifarişçiyə yazılı məlumat verməli və onların istifadə edilməsini dayandırmalıdır. Göstərilənlərə əməl edilməməsi halında tikinti maşınlarının, avadanlıqların, materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərim, cihazların, inventarların keyfiyyətsiz və yararsızına görə hər haıısı irad qəbul edilmir və buna görə Podratçı məsuliyyət daşıyır və öz hesabına bu hallan və onların nəticələrini aradan qaldırmalıdır.
192. 4.21-ci bəndinə əsasən podratçı işləri hazırkı Müqavilənin 6.1-ci bəndində göstərilmiş tarixədək yerinə yetirməlidir.
193. 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər Podratçı tərəfindən tam icra edilməklə 30 sentyabr 2022-ci il tarixinədək başa çatdırılacaq və tam olaraq Sifarişçiyə təhvil verilməlidir.
194. 7.1-ci bəndinə əsasən tərəflərin razılığına əsasən ödənişlər Sifarişçi tərəfindən hissəhissə aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:
195. 7.1.1. ümumi məbləğin 50%-i əvvəlcədən (avans) ödəniş şəklində ödənilir. Avans ödənişi müqavilə imzalandıqdan sonra 3 iş günü ərzində ödənilir.
196. 7.1.2. ümumi məbləğin 50%-i Sifarişçiyə təqdim edilən Forma 2-lərin məbləğinin 50%-i (avans məbləği) çıxıldıqdan sonra qalan məbləğ əsasında 3 iş günü ərzində ödənilir. İstənilən halda, hazırkı bənd üzrə aparılan ödənişlərin cəmi ümumi məbləğin 50%-inə çatdıqda təqdim edilən F-2-in sayından və məbləğlərindən asılı olmayaraq ödənişlər dayandırılacaq.
197. 7.1.3. Forma 2 mərhələlər üzrə qiymətlər, məbləğlər və cəmi istənilən halda 1 saylı Əlavəyə uyğun olmalıdır, ümumi cəm Müqavilə məbləğindən artıq ola bilməz, artıq işlər ödənilmir.
198. 7.2-ci bəndinə əsasən tərəflər razılaşırlar ki, Podratçı tərəfindən təqdim edilmiş Forma-2-lərdə göstərilmiş işlərin həcmi və ya qiyməti faktiki işlərin həcmi və qiymətindən az olduqda, sifarişçi tərəfindən ödənişlə faktiki ödənişlərə uyğun aparılacaq, lakin bu Podratçının işləri zəmanət verdiyi nəticələrə uyğun qaydada təhvil vermə öhdəliyindən azad etmir.
199. 7.3-cü bəndinə əsasən işlərin yerinə yetirilməsi zamanı işlərin həcminin artıq olacağı Podratçı tərəfindən aşkar edilərsə bu cür işlə hazırkı Müqavilədə nəzərdə tutulan qayda Podratçı və Sifarişçi ilə razılaşdırıldıqdan sonra Sifarişçi tərəfindən faktiki həcmlər yoxlandıqdan sonra Forma- 2-lərə uyğun ödənilir.
200. 8.2-ci bəndinə əsasən podratçı üzərinə düşən öhdəlikləri hazırkı Müqavilədə və əlavələrdə göstərilən müddətdə, yerinə yetirmədikdə gecikdirilmiş hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%- i məbləğində cərimə ödəyir, lakin 10%-dən çox olmayaraq.
201. 8.3-cü bəndinə əsasən qüsurların aşkar olunduğu halda Qüsur Aktında göstərilmiş çatışmazlıqlara (qüsurlara) görə Podratçı Sifarişçinin seçimindən asılı olaraq çatışmazlığın (qüsurların) məbləğindən 3 dəfə artıq cərimə ödəyir və ya Sifarişçinin razılığı ilə çatışmazlığı (qüsurları) öz hesabına aradan qaldıraraq əlavə olaraq qüsurun məbləğinin 2 mislində Sifarişçiyə cərimə ödəyir.
202. 8.4-cü bəndinə əsasən işlərin görülməsi və işlər aparılmış obyektlərin istismarı zamanı Podratçının təqsiri, işlərin keyfiyyətsiz icrası, keyfiyyətsiz materiallardan istifadə, Podratçının etinasızlığı nəticəsində üçüncü tərəfə (şəxslərə) dəyən zərərə görə Podratçı birbaşa məsuliyyət daşıyır və müvafiq zərər Podratçı tərəfindən ödənilir. Belə mübahisələr zamanı Podratçı araşdırmalarda və məhkəmə çəkişmələrində cavabdeh kimi çıxış edir
203. 8.5-ci bəndinə əsasən əgər Podratçı işlər başa çatdıqdan sonra ona məxsus tikinti maşınlarının, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların hazırkı Müqavilənin 10 (on) gün ərzində tikinti sahəsindən çıxartmazsa, tikinti sahəsi boşaldılanadək hər gün üçün işlərin ümumi qiymətinin 0,1%-i məbləğində (lakin işlərin ümumi məbləğin 10%-dən çox olmayaraq) cərimə ödəyir və Sifarişçi tərəfindən son ödəniş məbləği hesablanmış bu cərimə məbləğində azaldılır. Bu müqavilə ilə əhatə olunmayan digər məsuliyyət hədləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.
204. 9.1-ci bəndinə əsasən podratçı zəmanət verir:
205. 9.1.1. İşlərin təhvil verilməsi zamanı, habelə zəmanət Müddətində ortaya çıxmış çatışmamazlıqların və qüsurların vaxtında aradan qaldırılmasına, bunların nəticəsində dəymiş ziyanın, zərərin, habelə əldən çıxmış mənfəətin tam ödənilməsinə.
206. 9.1.2. Layihələndirmənin norma və qaydalara uyğun aparılmasına, podratçı tərəfindən layihələndirilmiş işlərin, dam örtüyünün metal konstruksiyasının təmir (tikintinin) tələb və normalarımı cavab verməsinə və keyfiyyətlə quraşdırılmasına.
207. 9.1.3. İşlərin görülməsi üçün keyfiyyətli və Azərbaycan Respublikasında istifadəsinə icazə verilmiş təmir materialları, avadanlıq, texnika və qurğulardan istifadə etməsinə.
208. 9.2-ci bəndinə əsasən podratçı təmir obyektinin istismarı, habelə Müqavilə üzrə verdiyi zəmanətlər və işlərlə bağlı 1 (bir) il müddətinə (Zəmanət müddəti) tam zəmanət verir. Bıı müddətin axımı işlərin tam təhvil verildiyi gündən hesablanır. X3 ortaya çıxmış çatışmamazlıqlan və qüsurları yubanmadan, istənilən halda 7 gündən gec olmayaraq aradan qaldırmalıdır. Əks halda Müqavilənin 8-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyətlər üzrə seçimlər Sifarişçi tərəfindən tətbiq edilə bilər.
209. 10.1-ci bəndinə əsasən hazırkı Müqavilə imzalandığı gündən qüvvəyə minir və tərəflərin öz öhdəliklərini tam yerinə yetirməsi anınadək qüvvədədir.
210. 12.1-ci bəndinə əsasən işlər başa çatdırıldıqdan sonra onların təhvili Forma 2 və ya təhvil-təslim aktı əsasında aparılır. İşlər təhvil verilərkən bütün icraedici sənədləşmə sifarişçiyə təhvil verilir.
211. Müqavilə hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
212. xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan Əlavə 1 olan xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna (o cümlədən smeta xərclərinə) əsasən "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-050922 saylı podrat müqaviləsi ilə icrası nəzərdə tutulmuş işlərin ümumilikdə dəyərinin (5.042,82 manat ƏDV daxil) 33.058,51 manat olması barədə razılaşmışlar.
213. xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokolu (o cümlədən smeta) hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir
Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat
214. İddiaçı MMC Cavabdeh MMC-yə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə müqavilənin 8.2. bəndinə əsasən təhvilin 152 gün gecikdirilməsinə görə 31.080,96 manat məbləğində cərimənin, müqavilənin 8.3. bəndinə əsasən müəyyən edilmiş qüsurların ümumi məbləğinin 114.915,48 manat olması nəzərə alınaraq 344.745,90 manat məbləğində cərimənin, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 180322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə - müqavilənin 8.2. bəndinə əsasən təhvilin 152 gün gecikdirilməsinə görə - 31.388 manat məbləğində cərimənin, müqavilənin 8.3. bəndinə əsasən müəyyən edilmiş qüsurların ümumi məbləğinin 59.010,75 manat olması nəzərə alınaraq - 177.032,25 manat məbləğində cərimənin, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150522 saylı podrat müqaviləsi üzrə müqavilənin 8.2. bəndinə əsasən təhvilin 106 gün gecikdirilməsinə görə 13.884,94 manat məbləğində cərimənin, müqavilənin 8.3. bəndinə əsasən müəyyən edilmiş qüsurların ümumi məbləğinin 51.182,67 manat olması nəzərə alınaraq 153.548,01 manat məbləğində cərimənin, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 050922 saylı Podrat müqaviləsi üzrə - müqavilənin 8.2. bəndinə əsasən təhvilin 14 gün gecikdirilməsinə görə 462,84 manat məbləğində cərimənin, müqavilənin 8.3. bəndinə əsasən müəyyən edilmiş qüsurların ümumi məbləğinin 15.286,3 manat olması nəzərə alınaraq 45.858,90 manat məbləğində cərimənin, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150322 saylı və xx.xx.2022-ci tarixli DİA-FNV- 180322 saylı podrat müqavilələri üzrə - müqavilənin 8.3. bəndinə əsasən müəyyən edilmiş qüsurların ümumi məbləğinin 36.795,41 manat olması nəzərə alınaraq 110.386,23 manat məbləğində cərimənin, xx.xx.2021 -ci il tarixli podrat müqaviləsi üzrə - müqavilənin 8.3. bəndinə əsasən müəyyən edilmiş qüsurların ümumi məbləğinin 13.738,61 manat olması nəzərə alınaraq 41.215,83 manat məbləğində cərimənin, ümumilikdə 5.530.065,69 manat məbləğində cərimənin, boyaların alınması nəticədə əlavə olaraq 34.053,77 manat məbləğində əlavə zərərin, mediasiya ilə bağlı çəkilmiş 400 manat xərcin, ödənilmiş 3.516,63 manat dövlət rüsumunun və əlavə ödənilmiş 214,05 manat dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
215. İlk iddia onunla əsaslandırılmışdır ki, podrat müqavilələrin imzalanmasına baxmayaraq həmin müqavilələr üzrə cavabdeh tərəfindən müqavilə öhdəlikləri icra edilməmişdir. Belə ki, cavabdeh müxtəlif bəhanələr ilə cavabdeh işlərin təhvil verilməsini gecikdirməyə başlamışdır. Bununla bağlı olaraq onlar dəfələrlə işlərin təhvil verilməsi üçün cavabdehə şifahi şəkildə xəbərdarlıqlar etmişdilər. Cavabdehin buna əhəmiyyət verilmədiyini gördükdə isə 25 iyul 2022-ci il tarixində yazılı şəkildə ilk 4 podrat müqaviləsi üzrə yazılı xəbərdarlıq göndərdilər. Bu xəbərdarlıqlardan sonra da cavabdeh tərəfindən işlər təhvil verilmədi və onlar xx.xx.2022-ci il tarixində növbəti dəfə cavabdehə müraciət edərək xx.xx.2022-ci il tarixində işləri tam, standartlara uyğun və keyfiyyətli şəkildə təhvil verilməsi tələb etdilər. Həmin tarixdə cavabdeh işləri təhvil verə bilmədi və onlar xoş niyyət göstərərək bu məsələnin həll edilməsi üçün cavabdehlə görüşlər keçirdilər, lakin bu görüşlər də nəticəsiz qaldı. Belə ki, cavabdeh işlərin tezliklə təhvil veriləcəyi barədə vədi yerinə yetirmədi və nəticədə onlar sonuncu dəfə xx.xx.2022-ci il tarixində cavabdehə müraciət edərək xx.xx.2022-ci il tarixində saat 11:00-da işlərin təhvil-qəbulu üçün nümayəndələrinin iştirak edilməsi tələb etdilər. Qeyd edilən tarixdə və saatda tərəflərin nümayəndələrinin iştirakı ilə işlərin təhvil-qəbulu üçün baxış keçirilmiş və bu baxış nəticəsində məlum olmuşdur ki, işlər təhvilə hazır deyil, cavabdeh tərəfindən podrat müqavilələri üzrə işlərin əksəriyyəti, xüsusən də əhəmiyyətli işlər ya ümumiyyətlə icra edilməmiş, icra edilmiş işlərdə isə qüsurlu və keyfiyyətsiz şəkildə icra edilmişdir. Bununla bağlı olaraq onlar tərəfindən 2 orijinal nüsxədə qüsur aktı tərtib edilərək xx.xx.2022-ci il tarixində cavabdehə göndərilmiş və cavabdehdən qüsur aktının bir nüsxəsini imzalayaraq və möhürləyərək qısa müddətdə onlara geri qaytarılmasını xahiş etmişdilər. Qüsur aktının bir nüsxəsini gözlədikləri müddətdə 13-14 oktyabr 2022-ci il tarixlərində gecə saatlarında zəif yağış yağmağa başlamış, bu zəif yağışın yağmasına baxmayaraq, dam örtüyünün bir çox hissəsindən tikililərin daxilinə yağış sularından sızmalar olmuş və tikililərin daxilində gölməçələr əmələ gəlmişdir. Qeyd edilən qüsurların olması qüsur aktında da göstərilmişdir və göstərilən faktın baş verməsi bir daha onu sübut etmişdir ki, cavabdeh tərəfindən işlər keyfiyyətsiz görülmüşdür. Bu hadisə ilə bağlı dərhal telefonla cavabdehin məsul əməkdaşlarına məlumat verilmiş və təcili olaraq ilkin baxış üçün cavabdehdən nümayəndələrinin obyektə göndərilməsi barədə xx.xx.2022-ci il tarixli məktubla xahiş etdilər. Eyni zamanda həmin məktubla xahiş etdilər ki, tikililərin dam örtüklərinin su sızmasına davamlılığını daha ətraflı olaraq su maşını cəlb edilməklə yoxlamaq məqsədi ilə 17 oktyabr 2022-ci il tarixdə saat 11:00-da cavabdehin nümayəndələrinin iştirakı təmin edilsin. Qeyd edilən hadisədən sonra onlar xx.xx.2022-ci il tarixində cavabdehə pretenziya göndərdilər. xx.xx.2022-ci il tarixində baş vermiş yağmurdan sonra dam örtüyünün davamlılığını yoxlamaq və sızmanın səbəbini müəyyən etmək üçün cavabdehin nümayəndələrinin də iştirakı ilə aparılmış baxış zamanı icra edilən işlərin keyfiyyətsiz olması və kustar qaydada aparılması bir daha təsdiq edildi. Belə ki, dam örtüyünün vurulması zamanı şurupların hər birinin ayrı-ayrılıqda bərkidilməli olduğu halda, dam örtüyü hissələrinin birləşdirilməsi zamanı alt hissəsi izolyasiya edilməli və üst hissələr germetik ilə işlənməli olduğu halda, dam örtüyünün beton konstruksiya ilə kəsişmə hissələrində alt hissəsinin izolyasiya edilməli və metal vərəqələr ilə bağlanmalı olduğu halda bu işlərin heç biri edilməmişdir. Bu səbəbdən dam örtüyünün bir çox hissəsindən suyunun tikililərin daxilinə sızması baş verir. Tərtib edilmiş 2 orijinal nüsxədə akt məktuba əlavə edilərək xx.xx.2022-ci il tarixində cavabdehə göndərilmişdir. Baxış nəticəsində müəyyən edilən bu qüsurların mövcudluğu bundan əvvəl tərtib edilmiş qüsur aktında da göstərilmişdir. Hər iki baxışın videoçəkilişi aparılmışdır. xx.xx.2022-ci il tarixində göndərdikləri qüsur aktını cavabdeh imzalayıb geri qaytamadığına görə xx.xx.2022-ci il tarixində təkrarən məktub göndərdilər. Cavabdehdən qüsur aktının və aktın imzalanmış nüsxələrini gözlədikləri halda cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli müraciətlərinə 9 gün sonra xx.xx.2022-ci il tarixdə daxil olmuş xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-15 nömrəli məktubla cavab verərək icra olunmuş işlərin keyfiyyətində qüsurların olmadığını bildirərək və bunlarla bağlı hər hansı açıqlama vermədən qüsur aktlarını imzalamaqdan imtina etmişdiri. Lakin bundan sonra cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-17 nömrəli məktub göndərərək “dam örtüyündə olan şurup yerlərinin bərkidilməsi, su sızmasının qarşısının alınması məqsədi ilə xx.xx.2022-ci il tarixdə əraziyə dam örtüyü komandasının göndəriləcəyini” bildirdi və onlardan əraziyə giriş üçün şərait yaradılması xahiş edildi. Bu müraciətlə cavabdeh özü də işlərin qüsurlu və keyfiyyətsiz icra etdiyini birbaşa təsdiq etdi və dərhal sonra xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-18 nömrəli xəbərdarlıq məktubu göndərərək, onlar tərəfdən əraziyə giriş üçün şərait yaradılmadığına görə gələcəkdə məsuliyyət daşımadığını bildirdi. Müqavilələr üzrə hüquqi nəticələri və məsuliyyəti cavabdeh bildiyi halda qüsurlar qəbul edilməmiş, nəticədə onlar müqaviləyə və müqavilədə onlara verilən hüquqa uyğun olaraq cərimə kimi cavabdeh tərəfindən qüsurların (çatışmazlığın) məbləğinin 3 misli miqdarında cərimə ödənilməsini seçmiş və bu haqda cavabdehə məlumat verilmişdir. Tərəflərin bütün bu hüquqi addımlarından sonra qüsurla bağlı cavabdehin əvvəllər bildirdiyi mövqeyini dəyişərək qüsurların olduğunu etiraf etmə, bunları aradan qaldırmaq üçün onlardan şəraitin yaradılması istəyi, sonra isə müqavilə şərtlərinə uyğun olmayan istəyin yerinə yetirilməməsinə istinad edərək cavabdeh tərəfindən heç bir çatışmazlıq, maddi zərərlə bağlı məsuliyyət daşımadığını bildirməsi əsassızdır, qanunvericiliyə uyğun deyil və qəbul edilə bilməz. Qeyd edilən mövqelərini əks etdirən məktubu xx.xx.2022-ci il tarixində cavabdehə göndərmişlər. Bundan başqa, qüsur aktında öz əksini tapmayan digər qüsurlar da müəyyən edilmişdir. Belə ki, cavabdehin DİA-FNV-150322 saylı, xx.xx.2022-ci il və DİA-FNV180322 saylı, xx.xx.2022-ci tarixli podrat müqavilələri üzrə guya icra etdiyi asma tavanlarda da qüsurlar aşkar olunmuşdur. Aşkar olunan qüsurların ümumi məbləği 36.795,41 manat təşkil edir. Eyni zamanda, iddiaçı öz hesabına 34.053,77 manat məbləğində boya məhsullarını alaraq cavabdehə vermişdir. Halbuki, həmin boyalar cavabdeh tərəfindən alınmalı idi. Nəticədə iddiaçıya əlavə olaraq 34.053,77 manat məbləğində əlavə zərər dəymişdir. Bundan əlavə, 12 avqust 2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsinin 4.13-cü bəndinə əsasən cavabdeh işlər başa çatdıqdan sonra sahədən zibilin (tullantıların) aparılmasını (çıxarılması) təmin etməlidir. 12 avqust 2021-ci il tarixli podrat müqaviləsinin smetasında bu zibillərin (tullantıların), həmçinin quruntun avtomaşınlara yüklənərək daşınması üçün məbləğ də nəzərdə tutulmuşdur. Lakin əlavə olunmuş fotoşəkillərdən də göründüyü kimi cavabdeh tərəfindən həmin zibillər (tullantıları) daşınıb aparılmamış, əksinə antisanitar şəkildə, qalaqlanaraq hissə-hissə komalanmışdır. 12 avqust 2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsinin smetasında bu zibillərin (tullantıların), quruntun yüklənməsi, daşınaraq aparılması (çıxarılması) üçün 13.738,61 manat (9.944,89 + 1.250,20 = 11.195,09 x 4% x 18% = 13.738,61) məbləği nəzərdə tutulmuşdur. Həmin podrat müqaviləsinin 8.3. maddəsinə əsasən “Qüsurların aşkar olunduğu halda Qüsur Aktında göstərilmiş çatışmazlıqlara (qüsurlara) görə podratçı sifarişçinin seçimindən asılı olaraq çatışmazlığın (qüsurların) məbləğindən 3 dəfə artıq cərimə ödəyir və va sifarişçinin razılığı ilə çatışmazlığı (qüsurlar) öz hesabına aradan qaldıraraq əlavə olaraq qüsurun məbləğinin 2 mislində Sifarişçiyə cərimə ödəyir.”
216. Cavabdeh “Finivo Project" MMC ilk iddia ilə birlikdə baxılmaq üçün "X9” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətində qarşı qarşılıqlı iddia verərək, ümumilikdə 485.263,60 manat məbləğində dəymiş zərərin, dövlət rüsumunun əvəzi olaraq ödənilmiş 376 manat məbləğində pul vəsaitinin və 400 manat məbləğində ödənilmiş mediasiya xərcinin İddiaçındən tutularaq “Finivo Project" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
217. Qarşılıqlı iddia onunla əsaslandırılmışdır ki, tərəflər arasında bağlanmış 15 mart 2022-ci il tarixli DİA-FNV-150322 nömrəli, 18 mart 2022-ci il tarixli DİA-FNV- 180322 nömrəli, 15 may 2022-ci il tarixli DİA-FNV-150522 nömrəli müqavilələr üzrə işlərin 16 avqust 2022-ci il tarixinədək yekunlaşdırılması üzrə ortaq razılığa gəlinmişdir. Lakin ondan sonra da “X9" MMC tərəfindən o vaxta qədər görülmüş işlər üzrə Forma 2 ödənişləri tam icra edilməmiş, sahədə işləri tam yekunlaşdıra bilmələri üçün müvafiq şərait yaradılmamışdır. Belə ki, "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə işlərin tikinti norma və qaydaları üzrə icrası ardıcıllığının pozulması müvafiq yubanmalara, ərazidə işləmək üçün “X9" MMC-nin cəlb etdikləri digər podratçılar tərəfindən tərəflərindən icra etdikləri işlərin zərər görməsi eyni işləri bir neçə dəfə təkrar görərək maddi ziyana və vaxt itkisinə məruz qalmalarına səbəb olmuşdur. Tikinti norma və qaydalarına əsasən təmir işləri aparılan sahədə öncə bütün rabitə, kommunikasiya xətləri çəkilməli, sonra malyar işi görülməlidir. Lakin "X9” MMC-nin təkidi və tələbi ilə öncə malyar işləri görülmüş, sonradan divarlar dağıdılaraq rabitə, kommunikasiya xətləri çəkilmişdir. Bu səbəbdən də malyar işləri təkrar görülmüşdür. Tikinti norma və qaydalarına əsasən təmir işləri aparılan sahədə öncə bütün hava və su boruları çəkilməli, sonra malyar işi görülməlidir. Lakin “X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə öncə malyar işləri görülmüş, sonradan alçipan dağıdılaraq hava və su boruları çəkilmişdir. Bu səbəbdən də malyar işləri təkrar görülmüşdür. Tikinti norma və qaydalarına əsasən təmir işləri aparılan sahədə öncə bütün pəncərə profilləri taxılmalı, sonra malyar işi görülməli, pəncərə çərçivələri işlənməlidir. Lakin "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə öncə malyar işləri görülmüş, sonradan istehsalat zonasında pəncərə kənarları dağıdılaraq pəncərə profilləri taxılmışdır. Bu səbəbdən də malyar işləri təkrar görülmüş, pəncərə çərçivələri təkrar işlənmişdir. Tikinti norma və qaydalarına əsasən təmir işləri aparılan sahədə öncə bütün hava boruları çəkilməli, sonra asma tavanlar asılmalıdır. Lakin "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə öncə asma tavanlar asılmış, sonradan asma tavanlar sökülərək hava boruları çəkilmişdir. Bu səbəbdən də podratçının gördüyü asma tavan işlərinə ciddi zədələr vurulmuşdur. Tikinti norma və qaydalarına əsasən təmir işləri aparılan sahədə öncə bütün çirkli işlər bitməli, sonra döşəməyə eboksit vurulması işləri icra olunmalıdır. Lakin "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə öncə döşəməyə eboksit vurulmuş, sonradan ağır avadanlıqlar istehsalat zonasına daşınarkən görülmüş eboksit işləri tamamilə yararsız hala salınmışdır. Bu səbəbdən də döşəməyə eboksit vurulması işləri təkrar icra edilmişdir. Tikinti norma və qaydalarına əsasən təmir işləri aparılan sahədə öncə divarlarda kondisionerlər üçün dəliklər açılmalı, divarboyu borular çəkilməli, sonra fasad üzləmə, qumlama və boya işləri görülməlidir. Lakin "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə öncə fasad qumlama və bova işləri görülmüş, sonra divarlar dağıdılaraq kondisionerlər üçün dəliklər açılmış, divarboyu borular çəkilmişdir. Bu səbəbdən də Podratçının gördüyü fasad qumlama və bova işlərinə ciddi zədələr vurulmuşdur. Müqavilə və smetada razılaşdırılmış ölçü və həcmlər üzrə işlər icra olunarkən "X9” MMC-nin təkidi və tələbi ilə istehsalat binasının ölçüləri artırılmış, "xxxx" MMC tərəfindən nəzərdə tutulandan daha çox beton və hörgü işləri icra edilmişdir. Qeyd edilən faktiki iş həcminin artımı binanın mövcud texniki pasportu ilə müqayisə edilərkən aydın şəkildə sübut olunur. Müqavilə və smetada razılaşdırılmış ölçü və həcmlər üzrə işlər icra olunarkən "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə pandusların dərəcəsi artırılmış, həmin işlər "Finivo Project” MMC tərəfindən təkrar icra edilmişdir. Müqavilə və smetada razılaşdırılmış ölçü və həcmlər üzrə işlər icra olunarkən "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə novların həlli ilkin razılaşmada nəzərdə tutulandan dəyişdirilmiş, bu dəyişikliyə görə podratçının işin icrası üzrə faktiki xərcləri 7 dəfə artmış, lakin həmin xərclər üzrə qiymət təklifinin təsdiqi sifarişçi tərəfindən yubadılmış və nəticə olaraq xərclərin simvolik bir hissəsi sifarişçi tərəfindən qarşılanmışdır. Müqavilə və smetada razılaşdırılmış ölçü və həcmlər üzrə işlər icra olunarkən divarların 4,40 metr hündürlükdən yuxarı hissəsinin ağardılması işləri nəzərdə tutulmadığı halda "X9" MMC-nin təkidi və tələbi ilə divarlarda malyar işləri tam divarboyu icra olunmuş, divarlar tam ağardılmışdır. Müqavilə və smetada razılaşdırılmış tələblər və şərtlər üzrə işlər icra olunarkən fasadlara dair tələb tarsovka boyadan düz boyaya, daxili divarlara dair tələb yuyulabilən emulsiyadan parlaq boyaya dəyişdirilmiş, lakin həmin dəyişikliyə görə müvafiq qiymət fərqi Sifarişçi tərəfindən ödənilməmişdir. Sifarişçi tərəfindən tərəflər arasında bağlanmış podrat müqavilələri üzrə öhdəliklərin pozulması səbəbindən "xxxx" MMC-yə aşağıda qeyd olunmuş məbləğlərdə maddi ziyan vurulmuşdur: xx.xx.2022 və xx.xx.2022 tarixlərində rəsmi şəkildə tamamlanmış işlərə görə təqdim edilmiş qalan Forma 2 (icra aktı) sənədləri (ümumilikdə 132.897,59 manatlıq) üzrə ödənilməli məbləğ – 90.409,89 manat, smetada razılaşdırılmış işlər üzrə görülən işlərin həcmində artırma və daha bahalı material seçimindən yaranan fərqə görə ödənilməli məbləğ – 14.882,24 manat, sifarişçinin təqsiri səbəbindən təkrar görülmüş işlərə görə ödənilməli məbləğ – 36.915,73 manat, "X9" MMC-nin hərəkətləri və ya hərəkətsizliyi ucbatından baş verən boşdayanmalara, işlərin icrası müddətinin uzanmasına görə yaranan əlavə avadanlıq icarə, muzd saxlama xərclərinə görə ödənilməli məbləğ – 63.743,18 manat, "X9” MMC ilə davam edən müqavilələrə görə “X9" MMC-nin hərəkətləri və ya hərəkətsizliyi ucbatından işlərin icrası müddətinin uzanması müddətində başqa sifarişçilərdən yeni işlərin götürülməməsi səbəbindən əldən çıxan faydaya görə ödənilməli məbləğ – 279.312,56 manat.
218. Birinci instansiya məhkəməsində iddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermiş və əlavə olaraq ona verilən suallara cavab olaraq bildirmişdir ki, imzaladıqları icra aktları ilə bağlı mübahisələri ondan ibarətdir ki, həmin işlər keyfiyyətsizdir. Onlar görülən işlər ilə yerində tanış olmadan icra aktlarını imzalamışlar. Dəfələrlə qarşı tərəfdən şərait yaratmağını xahiş etmişlər. İcra aktları görülən işlərin təhvil verilməsini sübuta yetirmir. Onlar sadəcə birinci müqavilə üzrə bir neçə icra aktı imzalamışlar. 2022-ci ilin oktyabr ayında cavabdeh mübahisəli ərazidən çıxmışdır. Onlar 34.000 manat məbləğində boya almışdılar. Lakin boyaların kimin tərəfindən əldə edilməli olduğunu dəqiq deyə bilmir. Həmin boya sonradan çıxarılıb və hazırda əmlakın yenidən boyalanması ilə bağlı başqa bir podratçı şirkət ilə müqavilə bağlamışlar. Fasad işlərini də cavabdeh görməyib.
219. Birinci instansiya məhkəməsində cavabdehin nümayəndələri qarşılıqlı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermişlər və əlavə olaraq bildirmişlər ki, görülmüş işlərlə bağlı bir neçə icra aktının tərtib edilməsinin səbəbi qarşı tərəfin tələbi idi. Bununla bağlı yazışmalar mövcuddur. Tullantıların, qruntun yüklənməsi, daşınaraq aparılması vəzifələrini birinci müqavilə üzrə yerinə yetirmişlər. Bununla bağlı aktı imzalamışlar. Qarşı tərəf işlərlə yerində tanış olmadan təhvil alaraq müqavilə şərtlərinə riayət etməmişdir. Eyni zamanda, iddiaçının təqdim etdiyi video görüntülər ciddi formada təhrif edilib. Belə ki, vide ogörüntüdə müəyyən işlərin görülməməsini qeyd edirlər, lakin əlavə edirlər ki, digər podratçıların yaratdığı maneələr nəticəsində görülməyib. Qarşı tərəf həmin hissələri kəsib. Damdan su sızmasını iddiaçı özü edib, belə ki, şlanq vasitəsilə dama təzyiqlə su vurulub. İddiaçı tərəfindən bahalı materiallar seçməsi ilə bağlı yaranan qiymətlərin artımı elektron poçt yazışmaları ilə təsdiq edilir. Sifarişçinin səhvinə görə yenidən görülmüş işlər barədə də yazışmalar mövcuddur. Onlar əvvəl emulsiya almışlar və boyamışlar. Daha sonra qarşı tərəf yağlı boya istəmiş və onlar yenidən boya tətbiq etmişlər. Bu işlər ilə bağlı hissə-hissə ödəniş edilib. Onlar divarları iki dəfə boyamışlar. Qeyd edilən məsələlər ilə bağlı yazışmalardan başqa hər hansı sübut yoxdur. Podrat işlərinin hansı formada icra edilməsi ilə bağlı tərəflər arasında razılaşma olmayıb. İşlərin təhvil verilməsinin sonuncu tarixi xx.xx.2022-ci il idi, yəni müddət uzadılıb. Tələb edilən cərimə şişirdilib.
220. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli e-2-2(113)-389/2023 saylı qətnaməsi ilə ilk iddianın qismən təmin edilməsi xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsi üzrə: işlərin görülməsinin gecikdirilməsinə görə - 5.000 manat məbləğində dəbbə pulu, işlərin qüsurla görülməsinə görə 2.500 manat məbləğində dəbbə pulu; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə: işlərin görülməsinin gecikdirilməsinə görə - 2.000 manat məbləğində dəbbə pulu, işlərin qüsurla görülməsinə görə 5.000 manat məbləğində dəbbə pulu; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 180322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə: işlərin görülməsinin gecikdirilməsinə görə - 2.000 manat məbləğində dəbbə pulu, işlərin qüsurla görülməsinə görə 3.000 manat məbləğində dəbbə pulu; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150522 saylı Podrat müqaviləsi üzrə: işlərin görülməsinin gecikdirilməsinə görə - 1.500 manat məbləğində dəbbə pulu, işlərin qüsurla görülməsinə görə 250 manat məbləğində dəbbə pulu; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 050922 saylı Podrat müqaviləsi üzrə: işlərin görülməsinin gecikdirilməsinə görə - 250 manat məbləğində dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 21.500 manat məbləğində dəbbə pulu, ödənilmiş mediasiya xərclərinin əvəzi olaraq 10 manat məbləğində pul vəsaiti, ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 20 manat pul vəsaiti Cavabdeh MMC-dən tutularaq ilk iddia üzrə İddiaçı MMC-yə ödənilməsi, qalan hissədə ilk iddianın rədd edilməsi, ilk iddia verilərkən artıq ödənilmiş 157,57 manat dövlət rüsumu ilkin iddia üzrə İddiaçı MMC-yə qaytarılması, Cavabdeh MMC-nin İddiaçı MMC-yə qarşı pul tələbinə dair qarşılıqlı iddianın rədd edilməsi, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 200 manat pul vəsaitinin 120 manat hissəsi ilk iddia üzrə Cavabdeh MMC-dən, 80 manat hissəsi isə ilk iddia üzrə İddiaçı MMC-dən tutularaq Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin bank hesabına ödənilməsi qət edilmişdir.
221. İddiaçı və cavabdeh həmin qətnamədən ayrı-ayrılıqda apellyasiya şikayətləri vermişlər.
APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN VƏ ONA QARŞİ ETİRAZİN DƏLİLLƏRİ, MƏHKƏMƏ İCRAATİ İŞTİRAKÇİLARİNİN İZAHATLARİ
Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
222. İddiaçı MMC-nin apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh nə müqaviləni, nə də onun şərtlərini mübahisələndirməyib. Lakin, məhkəmə iddia tələblərindən kənara çıxaraq tərəflərin iradə sərbəstliyi ilə bağladığı müqavilənin şərtinə şərh verməyə çalışmış və belə nəticəyə gəlmişdir ki, iddiaçıya münasibətdə ödənişlərin gecikdirilməsinə görə məbləğinin 10%-dən çox olmayan həddin müəyyən edilməsi, cavabdeh üçün bunun məhdudlaşdırılmaması, həmçinin cavabdeh üçün işlərin qüsurla icra edilməsinə görə də qüsurların 3 misli həcmində dəbbə pulunun tutulması məsuliyyət hədlərini dəfələrlə aşması tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipi ilə ziddiyyət təşkil etmişdir. Halbuki, tərəflər müqavilə münasibətlərinə daxil olarkən dəbbə pulunun hansı məbləğdən və hansı həcmdə olmasını sərbəst müəyyən edir və burada hər hansı tənasüblüyün qorunmasından söhbət belə gedə bilməz. Belə olan halda məhkəmə 5 müqaviləyə görə 414.643,38 manat dəbbə pulunun 10 faiz həcmində olan hissəsini, yəni ən azından 41.464,33 manat tutmalı idi. Lakin, məhkəmə 10.750 manat dəbbə pulu hesablamışdır. Bundan əlavə, tərəflər arasında bağlanmış heç bir müqavilədə işlərin hissəvi təhvili nəzərdə tutulmamışdır. Əksinə hər bir müqavilənin 4.2-ci və 6.1-ci bəndlərində qeyd edilmişdir ki, cavabdeh şlərin tam həcmdə, yüksək keyfiyyətlə və göstərilən müddətlər çərçivəsində tam icra edilməklə iddiaçıya təhvil verir və buna görə onun qarşısında məsuliyyət daşıyır. Tərəflər arasında bağlanmış bütün müqavilələrdə göstərilir ki, F-2 formalara əsasən podratçı tərəfindən təhvil verilən və sifarişçi tərəfindən qəbul edilən və ödənilən bu etap işləri onların keyfiyyət baxımından qəbulu kimi qiymətləndirilmir, yalnız kəmiyyət baxımından ilkin qəbulu kimi qiymətləndirilir. Bütün işlər, o cümlədən etap işləri kəmiyyət və keyfiyyət baxımından yalnız hazırkı müqaviləyə uyğun olaraq müqavilənin sonunda işlər tam tamamlananda qəbul olunacaq. Yəni heç bir forma 2-nin iddiaçı üçün əvvəlcədən işlərin keyfiyyət və kəmiyyət baxımından qüvvəsi yoxdur və istənilən halda həmin işlərin kəmiyyəti və keyfiyyəti tam olaraq sonda yoxlanılır. Cəmi 4 ədəd Forma 2-dən başqa digər heç bir Forma 2-lərdə İddiaçının imza və möhürü yoxdur. İş materiallarında işlərin həqiqətən də iddiaçının nümayəndələri tərəfindən faktiki qəbul edilməsinə dair heç bir sübut yoxdur. Yəni iddiaçı həmin işləri nə faktiki, nə də formal olaraq qəbul etməmişdir. Məhkəmə qətnaməsində cəmi 34 ədəd Forma 2-lərin olduğu qeyd edilir. Halbuki, iş materiallarında bundan 2 dəfə çox Forma 2 vardır. Cavabdehin məhkəməyə təqdim etdiyi xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə hesabatına əsasən guya cəmi 43 ədəd Forma 2 olduğu halda, həqiqətdə məbləğləri, qiymətləri, işlərin həcmləri, işlərin çeşidləri, dövrləri, tərtib edilmə tarixləri və s. bir-birinə zidd olan Forma 2-lər sonradan, iddiaçı tərəfindən 30 yanvar 2022-ci il tarixində məhkəmə sisteminə yüklənmiş və məhkəmə hazırlıq iclası zamanı kağız formasında da təqdim edilmişdir. Həmin Forma 2-lər iş materiallarındadır və hətta iddaiçı tərəfindən Forma 2-lərdə olan bütün ziddiyyətli məqamlar xüsusi olaraq qeyd edilmişdir ki, məhkəmə onları açıq-aşkar görə bilsin. Belə ki, həmin Forma 2lərdən göründüyü kimi eyni müqavilə, işlər və məbləğ üçün tərtib edilən Forma 2lər bir-birinə zidd məzmun, işlərin həcmi və rəqəmləri baxımından fərqlənir. Həqiqətdə Forma 2-lər formal xarakter daşımış və faktiki görülmüş işləri əks etdirməməklə cavabdeh tərəfindən ödənişlərin alınması üçün görünüş məqsədi ilə tərtib edilmişdir. Həmçinin heç bir zaman iddiaçı ona təqdim edilmiş Forma 2-ləri yerində yoxlamamışdır. Lakin məhkəmə bir-birinə zidd məzmun və rəqəmlərlə hazırlanan Forma 2-lərin heç birini qətnamədə göstərməyib. Məhkəmə qətnaməsində göstərdiyi xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə cavabdehin tərtib etdiyi Forma 2-lərin məbləğini hesabladıqda cəmi 347.721,28 manat alınır. Halbuki, həmin müqavilə üzrə müqavilənin ümumi dəyəri 204.478,75 manat olmuşdur. Məhkəmə qətnaməsində göstərdiyi xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə isə cavabdehin tərtib etdiyi Forma 2-lərin məbləğini hesabladıqda cəmi 76.023,83 manat alınır. Halbuki, həmin müqavilə üzrə müqavilənin ümumi dəyəri 206.500,00 manat olmuşdur. Məhkəmə qətnaməsində göstərdiyi xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə isə cavabdehin tərtib etdiyi Forma 2-lərin məbləğini hesabladıqda cəmi 10.671,07 manat alınır. Halbuki, həmin müqavilə üzrə müqavilənin ümumi dəyəri 130.985,00 manat olmuşdur. Lakin məhəkəmə arada yaranan 143.242,53 manat, 130.476,17 manat və 120.313, 93 manat fərqin necə yarandığını araşdırmaməşdır. Forma 2-lər ümumiyyətlə nəzərə alınmamalı idi. Cavabdeh bütün müqavilələr üzrə işləri davam etdirmək üçün maliyyə vəsaitinə ehtiyacının olmasını bəhanə gətirərək dayanmadan elektron qaimələri iddiaçıya təqdim etmişdir. İddiaçı isə işlərin dayanmaması üçün həmin qaimələr üzrə ödənişləri etmək məcburiyyətində qalmışdır. Həmçinin bütün Podrat müqavilələrinin 9.2-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, “Podratçı tikinti obyektinin istismarı, habelə Müqavilə üzrə verdiyi zəmanətlər və işlərlə bağlı 1 (bir) il müddətinə (Zəmanət müddəti) tam zəmanət verir. Bu müddətin axımı işlərin tam təhvil verildiyi gündən hesablanır. X3 ortaya çıxmış çatışmamazlıqları və qüsurları yubanmadan, istənilən halda 7 gündən gec olmayaraq aradan qaldırmalıdır. Əks halda Müqavilənin 8-ci maddəsində nəzərdə tutulan məsuliyyətlər üzrə seçimlər Sifarişçi tərəfindən tətbiq edilə bilər.” Məhkəmə yuxarıda göstərilən faktlara və sübutları düzgün qiymət vermiş olsa idi, MM-nin 770-ci 445.9-cü maddəsini tətbiq etmək əvəzinə, MM-nin 752.1., 762.1., 762.3., 769 və 774-cü maddələrini tətbiq etməli idi. Boya ilə bağlı qeyd edilir ki, həmin iddia tələbi 33.570,37 manat deyil, 34.053,77 manat məbləğindədir. Həmin boyalar ilə bağlı həm elektron qaimələr, həm də ödəniş sənədləri məhkəmənin iş materiallarına 18 yanvar 2023-cü il tarixində elektron məhkəmə sistemi vasitəsilə iddiaçı tərəfindən təqdim edilmişdir. Eyni zamanda, xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsi üzrə işlərin təhvilinin 318 gün gecikdirilməsinə görə dəbbə pulu üzrə hesablamada olan riyazi səhv kənara qoyulsa, məhkəmənin müəyyənləşdirdiyi kimi gecikdirməyə görə dəbbə pulu aşağıdakı kimi olmalıdır: xx.xx.2021 tarixli müqavilə üzrə (318 gün gecikmə) 337.826,64 manat; xx.xx.2022 tarixli müqavilə üzrə (152 gün gecikmə) 31.080,96 manat; xx.xx.2022 tarixli müqavilə üzrə (152 gün gecikmə) 31.388,00 manat; xx.xx.2022 tarixli müqavilə üzrə (106 gün gecikmə) 13.884,94 manat; xx.xx.2022 tarixli müqavilə üzrə (14 gün gecikmə) 462,84 manat, ümumilikdə 5 müqaviləyə görə 414.643,38 manat dəbbə pulu tutulmalı idi. Lakin məhkəmə bunun əvəzində ümumilikdə 10.750 manat müəyyən edir. Yəni məhkəmə üçün iddiaçının əmlak mənafeləri 40 dəfədən çox əhəmiyyətsizdir. Bundan əlavə, iddiaçı lazımi keyfiyyətə cavab verməyən işlərlə yanaşı ümumiyyətlə icra edilməmiş işləri də qüsurlu işlərə aid etmişdir. Belə ki, müqavilələrə (1. Ümumi müddəalar) əsasən qüsur aktı – işlərin təhvil verilməsi zamanı işlərin həcmində və keyfiyyətində hər hansı çatışmazlığın (qüsurun) aşkar edilməsi halında tərəflər arasında tərtib edilən və özündə çatışmazlığın (qüsurun) məzmununu və aradan qaldırılma müddətini əks etdirən sənəddir. Yəni qüsur (çatışmazlıq) dedikdə, işlərin həm həcmində çatışmazlıq, həm də keyfiyyətində çatışmazlıq nəzərdə tutur. İş materiallarında olan sübutlar (video, foto çəkilişlər, cavabdehin etirafları, ekspert rəyləri) təsdiq etmişdir ki, işlər həm kəmiyyət, həm də keyfiyyət baxımından qüsurla icra edilmişdir. Müqavilələrin 8.3. bəndlərində kəmiyyət və ya keyfiyyətə baxımından fərq qoyulmadan işlərdəki qüsurlara görə tətbiq edilən məsuliyyət tədbirini nəzərdə tutur. Lakin məhkəmə tərəflərin razılaşaraq təsdiq etdikləri şərti dəyişərək belə nəticəyə gəlir ki, “hazırkı halda mübahisəli müqavilələrin 8.3-cü bəndinə əsasən dəbbə pulu yalnız lazımi keyfiyyətə cavab verməyən işlərə görə tətbiq edilə bilər.” Göründüyü kimi məhkəmə bir daha maddi hüquq normasının tətbiqində səhvə yol verir. Bundan başqa, MM-nin 762.3-cü maddəsi də mövcuddur. Həmin normadan göründüyü kimi qüsurlu icra nəinki işin keyfiyyətsiz icrasıdır, qüsurlu icra həm də işlərin kəmiyyətcə icra edilməməsidir. Məhkəmə həmçinin hesab etmişdir ki, “İddiaçı işlərin qüsurla icra edilməsi ilə yanaşı işlərin icrasının gecikdirilməsinə görə də dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etdiyindən və müqavilələr üzrə kəmiyyətcə icra edilməmiş işlər də gecikdirilmiş işlərin tərkibinə daxil olduğundan icra edilməmiş işlərin “qüsurlu” işlər kimi də qiymətləndirilərək onların icra edilməməsinə görə yenidən dəbbə pulunun tələb edilməsi podratçının faktiki olaraq eyni pozuntuya görə iki dəfə məsuliyyətə cəlb edilməsinə səbəb olur.” Lakin məhkəmə nəzərə almamışdır ki, qüsurlu icra (kəmiyyət və keyfiyyət baxımından icra edilməməsi) və işlərin gecikdirilməsi (öhdəliyin razılaşdırılmış müddətdə icra edilməməsi) ayrı-ayrı hərəkətlərdir (hərəkətsizlikdir) və bunlara görə ayrı-ayrı məsuliyyətin nəzərdə tutulması heç bir maddi hüquq normasına zidd deyil və bu cür məsuliyyət tədbirini tərəflər razılaşaraq müqavilələrdə nəzərdə tutublar. Buna baxmayaraq, heç bir normaya əsaslanmadan şəxsi məntiqə əsaslanır. İddia tələbinin əsasını tərəflər arasında imzalanmış podrat müqavilələrinin 8.2-ci bəndi (işlərin gecikdirilməsinə görə cərimə) və 8.3-cü bəndi (qüsurli icraya görə cərimə) üzrə cavabdehin məsuliyyət daşıması təşkil edir. Bu tələblərin hüquqi əsaslarına dair kifayət qədər maddi hüquq normalarına istinad edilmişdir. Lakin məhkəmə bu maddi hüquq normalarını tətbiq etməyib və cavabdehin məsuliyyətini heçə endirərək iddiaçının xeyrinə minimal məbləğlər müəyyən edir. Cavabdeh hər müqavilə üzrə götürdüyü öhdəliyi, yəni müqaviləni vaxtında icra etmək və İddiaçıya təhvil vermək öhdəliyini icra etməmişdir. İddiaçının Cavabdehi xəbərdar etməsi və ya ona əlavə vaxt verməsi vəzifəsi yoxdur. Cavabdeh heç bir xəbərdarlıq gözləmədən müqaviləni vaxtında icra etməlidir. Bununla belə iddiaçı tərəfindən dəfərlərlə cavabdehə xəbərdarlıq edilmişdir və xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsi üzrə işlərin 30 noyabr 2021ci il tarixdə yekunlaşmaması ilə bağlı ilk xəbərdarlıq 2021-ci ilin dekabr ayında edilmişdir. Cavabdeh isə bu xəbərdarlığa cavab olaraq 06 yanvar 2022-ci il tarixndə iddiaçıya İşgüzar məktub göndərərək, işləri vaxtında təhvil verməməsini etiraf etmiş və işləri 15 yanvar 2022-ci ilə qədər təhvil verəciyini bir daha öhdəsinə götürmüşdür. Bu məktubu həm iddiaçı, həm də cavabdeh məhkəməyə təqdim etmişdir və məhkəmə qətnaməsində də bu məktuba istinad edir. Göründüyü kimi xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsi üzrə işlərin 30 noyabr 2021-ci il tarixdə yekunlaşmamasından sonra İddiaçının Cavabdehə müraciəti gecikmədən başlamışdır və bundan sonra hər müqavilə üzrə həm yazılı, həm də şifahi şəkildə xəbərdarlıqlar olmuşdur. 25 iyul 2022-ci il tarixində edilmiş növbəti yazılı xəbərdarlıqlar digər xəbərdarlıqların davamı olmuşdur. Məhkəmə isə həmin tarixdə olan xəbərdarlıqları ilk xəbərdarlıq kimi göstərmişdir. Bundan başqa, məhkəmə heç bir maddi hüquq normasına istinad etmədən tərəflər arasında bağlanmış bütün müqavilələrin və onun şərtlərinin formal olmasını müəyyən edir və bunu yalnız xx.xx.2022-ci il tarixli e-mail yazışması ilə sübut etməyə çalışır. Halbuki, iddia ərizəsinə əlavə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsindən göründüyü kimi həmin müqavilənin hər bir səhifəsində hər iki tərəfin imza və möhürü durur. Həmin xx.xx.2022-ci il tarixli e-mail yazışmasına əlavə edilmiş müqavilədə isə yalnız müqavilənin sonuncu səhifəsində Cavabdehin möhürü vardır. Göründüyü kimi Cavabdehin bu e-mail yazışması həqiqəti əks etdirmir. Tərəflər arasında imzalanan bütün müqavilələr onlarda göstərilən tarixdə imzalanmış və təhvil verilmə müddətləri də tərəflər arasında razılaşdırılmışdır. Podrat müqavilələri və onların şərtləri heç bir zaman formal xarakter daşımamışdır. Məhkəmə MM-nin 445.9. maddəsinə edərək iddiaçı tərəfindən cavabdehə vaxt verildiyini buna görə də dəbbə pulunun hesablanmasının həmin əlavə müddət bitdikdən sonra hesablanmalı olduğunu göstərir. Lakin iddiaçı cavabdehə xəbərdarlıq göndərərkən ona əlavə vaxt verməmişdir, konkret olaraq işlərin təhvil verilməsini tələb etmişdir. Buna baxmayaraq, cavabdeh müəyyənlədirilmiş tarixlərdə də öhdəliklərini icra etməmişdir, lakin məhkəmə həmin tarixlərdən sonrakı dövr üçün dəbbə pulu hesablayır.İstənilən halda Cavabdeh tərəfindən öhdəliklər vaxında icra edilməyib və məhz bu səbəbdən məhkəmə həmin hissədə iddianın əsaslı olmasını nəticəsinə gələrək iddianı qismən təmin edib. Məhkəmənin gəlmiş olduğu yanlış nəticələr heç bir halda podratçının məsuliyyətinin və dəbbə pulunun azaldılmasına səbəb ola bilməz və məhkəmə tərəfindən dəbbə pulu müqavilə üzrə işlərin son təhvil verilmə tarixindən hesablanmalıdır. İddiaçının Forma-2-ləri imzalamaqdan imtina etməməsi və həmin işləri irad bildirmədən kəmiyyət baxımından qəbul etməsi, bununla da həmin işlərin görülməsinin gecikdirilməsinə dair dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etmək hüququnu itirməsi ilə bağlı qeyd edilir ki, tərəflər arasında bağlanmış heç bir müqavilədə işlərin nə keyfiyyət, nə də kəmiyyət baxımından hissəvi təhvil-qəbulu nəzərdə tutulmamışdır. Əksinə hər bir müqavilənin 4.2-ci və 6.1-ci bəndlərində qeyd edilmişdir ki, cavabdeh işlərin tam həcmdə, yüksək keyfiyyətlə və göstərilən müddətlər çərçivəsində tam icra edilməklə İddiaçıya təhvil verir və buna görə onun qarşısında məsuliyyət daşıyır. İddiaçı heç bir zaman qüsur aktında göstərilən və məhkəmə çəkişməsi zamanı sonradan müəyyən edilən işlərin nəticələrini heç bir zaman qəbul etməmişdir. Əgər İddiaçı Forma 2-ləri imzalamırsa, deməli həmin Forma 2-ləri imzalamaqdan imtina edir və həmin Forma 2-lər üzrə işlərin icranı da qəbul etmir. Lakin məhkəmə hesab etmişdir ki, iddiaçı həmin Forma 2-ləri imzalamaqdan imtina etməyib və işləri kəmiyyət baxımından hissəvi qəbul edib, ona görə də həmin işlərin gecikdirilməsi ilə bağlı dəbbə pulunu tələb edə bilməz. Bundan başqa, bütün Forma 2-lər formal xarakter daşımışdır. Eyni müqavilə, işlər və məbləğ üçün tərtib edilən Forma 2-lər bir-birinə zidd məzmun və rəqəmlərlə fərqlənir. İş materiallarında 3 ekspertiza rəyi vardır və obyektə 3 dəfə ekspert tərəfindən baxış keçirilmiş və hər 3 ekspert rəyində işlərin keyfiyyətində qüsurların və işlərin tam icra olunmaması təsdiq edilmişdir. Bu qüsurlu işlərin aradan qaldırılması üçün tələb edilən xərclərin dəyəri aparılmış hesablamalara əsasən ƏDV daxil 355.999,84 manat məbləğində təşkil etdiyi müəyyən edilmişdir. Faktiki olaraq ekspertiza iddiaçıya dəyən zəririn məbləğini müəyyən etmişdir. Bu zərərin reallığı əks etdirdiyini sübut edən digər faktiki hallar da vardır. Tikilən obyekt dərman zavodu olduğundan və dövlət üçün strateji əhəmiyyət daşıdığından vaxtında istismara verilməli idi. Bu səbəbdən qısa müddət ərzində cavabdehin qüsurlu icrasının nəticəsini iddiaçı özü aradan qaldırmalı idi. Bu səbəbdən qısa zaman kəsiyində aradan qaldırılması mümkün olan qüsurların bir hissəsinin aradan qaldırmaq üçün iddiaçı tərəfindən sonradan digər podratçı və təchizatçı şirkətlər cəlb edildi. Həmin şəxlərlə bağlanmış müqavilələr və digər sənədlər məhkəməyə təqdim edilmiş və məhkəmənin özünün qoymuş olduğu suala cavab olaraq ekspert müəyyən etmişdir ki, həmin şəxslər tərəfindən yerinə yetirilmiş təmir-tikinti işlərinin, eləcə də alınmış tikinti materiallarının ümumi dəyəri 273.832,00 manat təşkil edir. Bütün Podrat müqavilələrində cavabdeh işlərin icra edilməməsinə görə dəbbə pulunun ödənilməsini vəd edib. Ekspert rəylərindən də göründüyü kimi tətbiq edilən dəbbə pulunun məbləği zərərin məbləğindən çox olmuşdur. Bu səbəbdən iddiaçı iddia ərizəsi ilə məkhəməyə müraciət edərkən qüsurlarla bağlı zərəri deyil, birbaşa dəbbə pulunun tutulmasını xahiş etmişdir. Məhkəmənin istinad etdiyi cavabdehin təqdim etdiyi e-mail yazışmalarından göründüyü kimi bütün suallar xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə işlərin təhvil verilməli olduğu (xx.xx.2021) tarixdən sonra verilmişdir. Yəni cavabdehin bu cür e-mail yazışmalarını məhkəməyə təqdim etməkdə məqsədi guya gecikmənin onun təqsiri üzündən yaranmamasını göstərmək idi və məhkəmə də bu yazışmaları mübahisəsiz sübut kimi qəbul edir. Halbuki, cavabdeh işləri vaxtında icra edirdisə, xx.xx.2021 il tarixli e-mail yazışmasındakı tikinti işləri ilə bağlı suallar işlərin təhvil verilmə (xx.xx.2021) tarixinə bir neçə gün qalmış deyil, daha əvvəl verilməli idi. Avadanlıqların yerləşmə sxeminin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı xx.xx.2022 il tarixli e-mail yazışmasında xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsinin smetasında avadanlıqların yerləşmə sxeminin müəyyənləşdirən və buna görə işlərin icrasını mümkünsüz edən heç bir şərt, tələb yoxdur. Laboratoriya və istehsalat sahəsində trapların yerinin dəqiq göstərilməsi, qapıların açılma mexanizmi, stellajların hündürlüyü və s. ilə bağlı xx.xx.2022 il tarixli e-mail yazışmasında xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsinin smetasında bu cür işlərin görülməsini əks etdirən heç bir şərt, bənd yoxdur. Tikintidəki mövcud pəncərə çərçivəsi ölçüləri əks etdirən, pəncərə profillərinin istehsalçısı ilə razılaşdırılması barədə xx.xx.2022 il tarixli e-mail yazışmasında xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsinin smetasında bu cür işlərin görülməsini əks etdirən heç bir şərt, bənd yoxdur. Heç bir podrat müqaviləsindən və onlara əlavə edilmiş smetalardan kənar sonradan müqavilənin icrası prosesində əlavə işlər və onların razılaşdırılması olmamışdır və buna dair tərəflər arasında hər hansı əlavə sənəd imzalanmamışdır. Podrat müqavilələri imzalanarkən tərəflər arasında konkret işlər üçün konkret smetalar tərtib edilərək təsdiq edilmişdir və müzakirə olunmamış heç bir sual qalmamışdır. Cavabdeh əvvəldən axıra qədər həmin smeta üzrə hərəkət etməli idi. Podrat müqavilələrinin heç birində smetadan kənar işləin görülməsi ilə bağlı tərəflər arasında sonradan heç bir razılaşma olmamışdır. Göründüyü kimi cavabdeh tərəfindən işlər qrafik üzrə vaxtında icra edilməmişdir, vaxtında verilməli olan suallar isə vaxtında verilməmişdir, xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsinə və onun smetasına heç bir aidiyyəti olmayan yazışmalar isə ümumiyyətlə məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmamalı olduğu halda, məhkəmə bunlar cavabdehin təqsirsizliyini sübut edən təkzib olunmaz sübutlar kimi qəbul etmişdir. Cavabdeh ilə X5 (subpodratçı) arasında xx.xx.2021-ci il tarixli Fin012M/2021 saylı Müqavilə bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə üzrə metal konstruksiyaların istehsalatda hazırlanmalı, quraşdırılmalı və s. işlər görülməli idi. Bu işlər xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsinin smetasında nəzərdə tutulmuş və cavabdeh həmin işləri icra edərək xx.xx.2021-ci ildə təhvil verməli idi. Bundan başqa cavabdeh ilə X12 (subpodratçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli Fin08E/2022 saylı müqavilə bağlanmışdır. Həmin müqavilə üzrə istehsalat zonası, qonaq evi, mətbəx divarlarının ABC şpaklyovkası, üzlənməsi və şkurkalanması, şpaklyovka üzlük, divarların boya ilə işlənməsi və s. nəzərədə tutulmuşdur. Həmin işlər xx.xx.2022-ci tarixli Podrat müqaviləsinin smetasında nəzərdə tutulmuşdur və xx.xx.2022-ci ildə təhvil verməli idi. Lakin işlər guya xx.xx.2022-ci il tarixli təhvil verilmişdir. Halbuki, həmin tarixdə cavabdeh və onun bütün işçi və podratçıları ümumiyyətlə təmir ərazisindən çıxarılmışdır. Belə olan halda 19 oktyabrda hansı işlərin cavabdehə təhvil verilməsi aydın deyil. Göründüyü kimi cavabdeh özünün etməli olduğu bu işləri onların təhvil verilməli olduğu tarixdən sonra 3-cü şəxslərə sifariş verir və onlardan gec təhvil alır və nəticədə iddiaçıya işləri vaxtında və tam həcmdə təhvil verə bilmir. Məhkəmə isə bu faktları nəzərə almamışdır. Cavabdehin dəvət etdiyi subpodratçılardan iddiaçının ümumiyyətlə məlumatı olmamış və hər bir halda onlara görə məsuliyyəti tam olaraq cavabdeh daşıyır.
223. Cavabdehin apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə Mülki Məcəllənin dəbbə pulu ilə əlaqədar müddəalarını nəzərə almamışdır. Həmin normanın məzmunungörə kimi dəbbə pulu öhdəliyin icra edilmədiyinə və ya lazımınca icra edilmədiyinə görə tətbiq edilən məsuliyyət tədbiridir. Lakin cavabdeh öhdəliyinin icrasından boyun qaçırmamış, öhdəliyini icra etmiş, işlərin görülməsində gecikmələr isə sifarişçinin hərəkət və hərəkətsizlikləri nəticəsində yaranmışdır. Məhkəmə isə bu faktı nəzərə almamış və heç bir əsas olmadan ümumilikdə podratçıya münasibətdə 21.500 manat məbləğində dəbbə pulu müəyyənləşdirilmişdir. İş materiallarında olan e-mail yazışmalarından müəyyən edilir ki, podratçı tərəfindən sifarişçiyə dəfələrlə tikinti işlərinin gedişatı zamanı yaranmış suallar, planlar, sxemlər, eləcə də icra aktları göndərilsə də, sifarişçi tərəfindən podratçının tikinti işləri ilə bağlı suallarına və təqdim etdiyi planlara gecikmələrlə cavab verilmiş, eləcə də pəncərələrin ölçülərinin, avadanlıqların, trapların yerləşdirilməsi barədə sxemlər gecikmələrlə (xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə icra müddəti bitdikdən sonra) təsdiq edilmişdir. Odur ki, işlərin görülməsinin gecikdirilməsində sifarişçinin təqsirinin olması açıq-aşkardır. İşlərin başa çatdırılmalı olan tarix kimi xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2021-ci il tarixi, xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2022-ci il tarixi, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2022-ci il tarixi qeyd edilsə də, 2022-ci ilin iyul ayının sonlarınadək sifarişçi podratçıya həmin müqavilələr üzrə müqavilə müddətlərinin başa çatması barədə xəbərdarlıqlar etməmiş, işlərin başa çatdırılmasını tələb etməmiş və öhdəliklərinin gecikməsinə etirazlarını hər hansı başqa formada ifadə etməmişdir. Göstərilən hal tərəflərin qarşılıqlı razılığına əsasən işlərin görülməsi müddətinin uzadılmasına və ya sifarişçinin icra üçün podratçıya əlavə vaxt verməsinə dəlalət edir. Bununla yanaşı, iş materiallarına əlavə edilmiş e-maillərdən görünür ki, bəzi hallarda tərəflər arasında bağlanmış müqavilələr və həmin müqavilələr üzrə razılaşdırılmış smetalar müqavilənin bağlandığı tarixdən xeyli müddət sonra qarşılıqlı imzalanmışdır. Göstərilən hal isə öz növbəsində müqavilələrdə müəyyən edilmiş işin başa çatdırılma tarixlərinin formal olması və işlərin başa çatdırılma müddətlərinin sonradan tərəflərin şifahi razılaşmasına əsasən müəyyən edilməsinə dair ilkin cavabdehin dəlillərinin əsaslılığını təsdiq edir. İddiaçı tərəfindən öhdəliklərin icrasının gecikdirilməsinə görə tələb edilən dəbbə pulu müqavilənin ümumi qiymətinə hesablandığı halda mübahisəli müqavilələrdə görülməsi nəzərdə tutulan işlərin əksəriyyəti müqavilədə nəzərdə tutulmuş müddətlər və ya sifarişçi tərəfindən verilmiş əlavə müddətlər daxilində icra edilmiş və dəyəri sifarişçi tərəfindən ödənilmişdir. İşdə olan sənədlərdən göründüyü kimi podratçı tərəfindən sifarişçiyə mübahisəli müqavilələr üzrə işlərin əksər hissəsini əhatə edən Forma-2 aktları e-mail vasitəsilə sifarişçiyə göndərilsə də, sifarişçi tərəflər arasında müqavilə münasibətlərinə xitam verilənədək, nə aralıq Forma-2 aktları imzalanmaqla işləri qəbul etmiş, nə də ki, aktların imzalanmasından imtina etmişdir. Halbuki Mülki Məcəllənin 770-ci maddəsinə görə əgər müqaviləyə görə və ya işin xarakterinə əsasən iş qəbul edilməlidirsə, sifarişçi yerinə yetirilmiş işi qəbul etməyə borcludur. Əgər sifarişçi işi podratçının müəyyənləşdirdiyi müddətdə qəbul etmirsə, iş qəbul edilmiş sayılır. Bundan əlavə, sözügedən Forma-2 aktları üzrə görülmüş işlərlə bağlı sifarişçiyə elektron qaimələr göndərilmiş və sifarişçi tərəfindən müvafiq ödənişlər edilmişdir. Bununla bağlı xx.xx.2022, xx.xx.2022 və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr üzrə Forma-2 aktlarının xx.xx.2022-ci ilədək, yəni xəbərdarlıq məktubunda qeyd edilmiş işlərin icra edilməsinin son tarixinədək podratçı tərəfindən təqdim edilməsinə baxmayaraq, sifarişçi həmin aktlara münasibət bildirməməklə (imzalamaqdan imtina etməməklə) və həmin aktlara əsasən təqdim edilmiş elektron qaimələr üzrə ödənişlər etməklə sözügedən aktlarda göstərilmiş işləri kəmiyyət baxımından faktiki qəbul etmişdir. Bundan başqa, birinci instansiya məhkəməsi Cavabdeh MMC-nin qarşılıqlı iddia tələbi üzrə "X9" MMC tərəfindən ona dəymiş ziyanın mövcudluğunu təsdiq etsə də, həmin ziyanın həcminin müəyyən olunmasından ötrü zəruri olan faktiki halları aydınlaşdırmadan qarşılıqlı iddianın rədd edilməsini qət etmişdir. Məhkəmə qarşılıqlı iddia ilə əlaqədar Cavabdeh MMC-nin iddia tələbinin əsası kimi istinad etdiyi halları sübut edə bilməməsinə istinad etsə də, işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş hallarından biri də ondan ibarətdir ki, həmin müqavilələr üzrə işlərin görülməsinin gecikdirilməsində sifarişçinin özünün təqsiri olmuşdur və sifarişçi tərəfindən işlərin gedişatına şəhərsalma və tikinti norma və standartlarının kobud pozuntuları ilə müşayiət olunan müdaxilələr edilmişdir. Bu faktlar təqdim edilmiş video və foto materiallara məhkəmədə baxış keçirildikdən sonra təsdiqini tapmışdır. Podratçının vəziyyəti bərpa etmək üçün əlavə xərclərə məruz qalmaması və yaranmış mövcud vəziyyətdən maddi zərər olmadan çıxması qeyri-mümkündür. Çünki sifarişçinin təqsirli əməlləri nəticəsində smetalarda müəyyən edilmiş işlərin həcmində və dəyərində artım yaranmış, “Finivo Project MMC müqavilələr üzrə işləri təkrar görməyə məcbur olmuş, boşdayanmalar baş vermiş, avadanlıqlar icarəyə götürmüş, əlavə muzd ödəmiş, yəni cavabdehin müqavilə öhdəliklərini pozması nəticəsində ona real maddi zərər və əldən çıxmış fayda formasında zərər dəymişdir.
Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
224. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır.
Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
225. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi və vəkili X2 və cavabdehin nümayəndəsi və vəkili Vəkil4 təmsil etdikləri tərəfin apellyasiya şikayətini müdafiə etdilər və əks tərəfin apellyasiya şikayətinə etiraz etdilər.
TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ
226. Mülki Məcəllənin 1.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin məqsədi üçüncü şəxslərin hüquqlarına xələl gətirmədən mülki dövriyyənin azadlığını onun iştirakçılarının bərabərliyi əsasında təmin etməkdir.
227. Həmin Məcəllənin 6.1 və 6.1.1-ci maddələrinə əsasən mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyi mülki qanunvericiliyin prinsiplərinə aiddir.
228. Həmin Məcəllənin 16.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslərin yalnız və yalnız başqa şəxsə ziyan vurmaq niyyəti ilə həyata keçirdikləri hərəkətlərə, habelə hüquqdan digər formalarda sui-istifadə edilməsinə yol verilmir.
229. Həmin Məcəllənin 21.1-ci maddəsinə əsasən zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın.
230. Həmin Məcəllənin 21.2-ci maddəsinə əsasən zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür.
231. Həmin Məcəllənin 390.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər.
232. Həmin Məcəllənin 404.1 və 404.2-ci maddələrinə əsasən müqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyil, həm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasını, bütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır. Bu zaman bütün müvafiq hallar, o cümlədən müqaviləyə qədərki danışıqlar və yazışmalar, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər, tərəflərin sonrakı hərəkətləri nəzərə alınır.
233. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur.
234. Həmin Məcəllənin 443.7-ci maddəsinə əsasən əgər öhdəlikdə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa və ondan ayrı qayda irəli gəlmirsə, borclunun üzərinə yalnız qəsdən və ya ehtiyatsızlıqdan edilmiş hərəkətlər nəticəsində dəymiş zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi qoyulur.
235. Həmin Məcəllənin 445.9-cu maddəsinə əsasən borclu icranı gecikdirdikdə kreditor ona öhdəliyin icrası üçün əlavə vaxt verə bilər. Əgər borclu həmin əlavə vaxt ərzində öhdəliyi icra edərsə, o, icranı gecikdirmiş sayılmır.
236. Həmin Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə əsasən borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Borclunu təqsirə görə, yəni qərəzə və ya kobud ehtiyatsızlığa görə məsuliyyətdən qabaqcadan azad etmək olmaz.
237. Həmin Məcəllənin 458.1-ci maddəsinə əsasən əgər öhdəliyin icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi hər iki tərəfin təqsiri üzündən baş vermişsə, məhkəmə borclunun məsuliyyətinin ölçüsünü müvafiq surətdə azaldır. Kreditor icra etməmək və ya lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin miqdarının artmasına qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən kömək göstərdikə və ya zərəri azaltmaq üçün ağlabatan tədbirlər görmədikdə də məhkəmə borclunun məsuliyyətinin ölçüsünü azalda bilər.
238. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir.
239. Həmin Məcəllənin 465.1-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd edirsə, kreditor müqavilənin icrası əvəzinə dəbbə pulu ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor borcluya cərimə ödənilməsini tələb etdiyini elan edərsə, öhdəliyin icra edilməsi barədə tələb istisna olunur. Əgər kreditorun icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, o tutulmalı olan cəriməni zərərin minimum məbləği kimi tələb edə bilər. Bununla kreditorun digər zərərin tutulması hüququ istisna edilmir.
240. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir.
241. Həmin Məcəllənin 759.1-ci maddəsinə əsasən sifarişçi işlər qurtaranadək istənilən vaxt müqavilədən imtina edə bilər, lakin podratçıya yerinə yetirilmiş işin haqqını verməli və müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzini ödəməlidir.
242. Həmin Məcəllənin 759.2-ci maddəsinə əsasən əgər sifarişçi tərəfindən müqaviləyə bilavasitə podratçının hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində baş verən və ya həmin hərəkətlərlə bağlı olan səbəbə görə xitam verilərsə, podratçı yalnız yerinə yetirilmiş işin haqqını tələb edə bilər, bu şərtlə ki, sifarişçinin həmin işlərə hansısa marağı olsun.https://e-qanun.az/framework/46944
243. Həmin Məcəllənin 762.1-ci maddəsinə əsasən podratçı sifarişçi üçün podratı elə icra etməlidir ki, podratın nəticəsi qüsurlardan, üçüncü şəxslərin hüquqlarından və ya iddialarından azad olsun.
244. Həmin Məcəllənin 762.2-ci maddəsinə əsasən podratın nəticəsi şərtləşdirilmiş keyfiyyətə uyğun gəlirsə, qüsurlardan azad sayılır. Keyfiyyət şərtləşdirilmədikdə podratın nəticəsi müqaviləyə uyğun istifadə və ya adi istifadə üçün yararlı olduğu halda qüsurlardan azad sayılır.
245. Həmin Məcəllənin 763.1-ci maddəsinə əsasən əgər məmulatın qüsuru vardırsa, sifarişçi əlavə icra tələb edə bilər. Podratçı öz seçimi ilə ya qüsuru aradan qaldıra bilər, ya da yeni məmulat hazırlaya bilər.
246. Həmin Məcəllənin 763.2-ci maddəsinə əsasən əlavə icra məqsədi ilə podratçı iş və materiallar üçün əlavə xərcləri, o cümlədən nəqliyyat xərclərini ödəməlidir. Əgər əlavə icra tənasübsüz xərclər tələb edirsə, podratçı həmin icradan imtina edə bilər.
247. Həmin Məcəllənin 763.3-cü maddəsinə əsasən əgər podratçı yeni məmulat hazırlayarsa, sifarişçidən qüsurlu məmulatı qaytarmağı tələb edə bilər.
248. Həmin Məcəllənin 764.1-ci maddəsinə əsasən əgər podratçı xərclərin tənasübsüzlüyünə baxmayaraq, əlavə icradan imtina etməzsə, lakin əlavə icra üçün müəyyənləşdirilmiş müddət nəticəsiz qurtararsa, sifarişçi qüsuru özü aradan qaldırıb çəkdiyi xərclərin əvəzini ödəməyi tələb edə bilər.
249. Həmin Məcəllənin 764.2-ci maddəsinə əsasən sifarişçi podratçıdan qüsurun aradan qaldırılması üçün zəruri xərclər hesabına avans tələb edə bilər.
250. Həmin Məcəllənin 765-ci maddəsinə əsasən məmulatın qüsuru nəticəsində, əgər müqavilənin əlavə icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddət qurtardıqdan sonra həmin qüsur tamamilə aradan qaldırılmazsa, sifarişçi müqavilədən imtina edə bilər. Bu halda podratçı müqavilə ilə bağlı xərclərin əvəzini sifarişçiyə ödəməyə borcludur.
251. Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
APELLYASİYA BAXİŞİNİN HƏDLƏRİ Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı maddəsinin tələblərini və apellyasiya şikayətlərinin dəlillərini nəzərə alaraq kollegiya qeyd edir ki, qətnamənin əsaslığı tam yoxlanılır.
APELYASİYA İNSTANSİYASİ MƏHKƏMƏSİNİN MÖVQEYİ
252. İşin mübahisəsiz halları ondan ibarərdir ki, İddiaçı MMC (sifarişçi) ilə Cavabdeh MMC (podratçı) arasında xx.xx.2021, xx.xx.2022, xx.xx.2022, xx.xx.2022 və xx.xx.2022-ci il tarixdə podrat müqavilələri bağlanmış və həmin müqavilələrə əsasən Cavabdeh MMC smetalarda nəzərdə tutulmuş işləri icra etməyi, İddiaçı MMC isə görülmüş işlərin dəyərinin ödənilməsini öhdəsinə götürmüşdür.
253. Hazırda İddiaçı MMC Cavabdeh MMC-nin yuxarıda göstərilən müqavilələr üzrə öhdəliklərini lazımi qaydada icra etmədiyini, yəni işləri qüsurlarla icra etdiyini, eləcə də işlərin təhvil verilməsini gecikdirdiyini əsas göstərməklə, işlərin təhvilinin gecikdirilməsinə və qüsurla icra edilməməsinə görə müqavilədə nəzərdə tutulmuş 5.530.065,69 manat məbləğində dəbbə pulunun ödənilməsini, eyni zamanda Cavabdeh MMC-nin əvəzinə divarları boyama işlərinin icra edilməsi üçün boya almasına istinad edərək alınmış boyaların dəyəri məbləğində ona zərər vurulduğunu əsas göstərərək 34.053,77 manat məbləğində zərərin ödənilməsini Cavabdeh MMC-dən tələb edir.
254. Cavabdeh MMC isə qarşılıqlı iddiasında mübahisəli müqavilələr üzrə görülmüş işlərə görə ödənilməli olan 90.409,89 manat məbləğində borcun, görülmüş işlərin həcmində artırma və sifarişçinin daha bahalı material seçimindən yaranan fərqə görə (əlavə görülmüş işlərə görə) 14.882,24 manat, sifarişçinin təqsiri üzündən təkrar görülmüş işlərə görə 36.915,73 manat, sifarişçinin təqsiri üzündən baş vermiş boşdayanmalara, işlərin icrası müddətinin uzanmasına görə yaranan avadanlıqların əlavə icarəsi, muzd saxlama xərclərinə görə 63.743,18 manat və əldən çıxan faydaya görə 279.312,56 manat məbləğində pulun İddiaçı MMC-dən tutulmasını tələb edir.
255. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən aşağıdakı sübutlara istinad olunmuşdur.
256. xx.xx.2022-ci il tarixli 12 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, tərəflər arasında imzalanmış xx.xx.2021-ci il tarixli podrat müqaviləsinin 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər tam icra edilməklə xx.xx.2021-ci il tarixinədək təhvil verilməli idi, lakin işlər 9 aydan çox müddət keçməsinə baxmayaraq müqavilə şərtləri pozularaq bu günədək təhvil verilməmişdir. Aralarında olan işgüzar münasibətləri və müqavilə üzrə tərəflərin öhdəliklərini nəzərə alaraq, onlardan bir gün ərzində onlara məxsus maşınların, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların sahədən çıxarıldılmasını təmin etmələrini və 26 iyul 2022-ci il tarixdə görülmüş işləri tam şəkildə "X9" MMC-nin nümayəndələrinə təhvil verilməsini xahiş edir. Eyni zamanda nəzərlərinə çatdırmaq istəyirlər ki, müqavilənin 8.2-ci bəndinə əsasən gecikdirilmiş hər gün üçün cərimə hesablanır.
257. xx.xx.2022-ci il tarixli 13 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, tərəflər arasında imzalanmış DİA-FNV-150522 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsinin 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər tam icra edilməklə xx.xx.2022-ci il tarixinədək təhvil verilməli idi, lakin işlər 1 aya yaxın müddət keçməsinə baxmayaraq müqavilə şərtləri pozularaq bu günədək təhvil verilməmişdir. Aralarında olan işgüzar münasibətləri və müqavilə üzrə tərəflərin öhdəliklərini nəzərə alaraq, onlardan bir gün ərzində onlara məxsus maşınların, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların sahədən çıxarıldılmasını təmin etmələrini və 26 iyul 2022-ci il tarixdə görülmüş işləri tam şəkildə "X9" MMC-nin nümayəndələrinə təhvil verilməsini xahiş edir. Eyni zamanda nəzərlərinə çatdırmaq istəyirlər ki, müqavilənin 8.2-ci bəndinə əsasən gecikdirilmiş hər gün üçün cərimə hesablanır.
258. xx.xx.2022-ci il tarixli 14 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, tərəflər arasında imzalanmış DİA-FNV-180322 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsinin 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər tam icra edilməklə xx.xx.2022-ci il tarixinədək təhvil verilməli idi, lakin işlər 2 aydan çox müddət keçməsinə baxmayaraq müqavilə şərtləri pozularaq bu günədək təhvil verilməmişdir. Aralarında olan işgüzar münasibətləri və müqavilə üzrə tərəflərin öhdəliklərini nəzərə alaraq, onlardan bir gün ərzində onlara məxsus maşınların, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların sahədən çıxarıldılmasını təmin etmələrini və 26 iyul 2022-ci il tarixdə görülmüş işləri tam şəkildə "X9" MMC-nin nümayəndələrinə təhvil verilməsini xahiş edir. Eyni zamanda nəzərlərinə çatdırmaq istəyirlər ki, müqavilənin 8.2-ci bəndinə əsasən gecikdirilmiş hər gün üçün cərimə hesablanır.
259. xx.xx.2022-ci il tarixli 15 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, tərəflər arasında imzalanmış DİA-FNV-150322 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsinin 6.1-ci bəndinə əsasən bütün işlər tam icra edilməklə xx.xx.2022-ci il tarixinədək təhvil verilməli idi, lakin işlər 2 aydan çox müddət keçməsinə baxmayaraq müqavilə şərtləri pozularaq bu günədək təhvil verilməmişdir. Aralarında olan işgüzar münasibətləri və müqavilə üzrə tərəflərin öhdəliklərini nəzərə alaraq, onlardan bir gün ərzində onlara məxsus maşınların, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların sahədən çıxarıldılmasını təmin etmələrini və 26 iyul 2022-ci il tarixdə görülmüş işləri tam şəkildə "X9" MMC-nin nümayəndələrinə təhvil verilməsini xahiş edir. Eyni zamanda nəzərlərinə çatdırmaq istəyirlər ki, müqavilənin 8.2-ci bəndinə əsasən gecikdirilmiş hər gün üçün cərimə hesablanır.
260. Cavabdeh MMC xx.xx.2022-ci il tarixli məktubu ilə "X9" MMC-nin xx.xx.2022ci il tarixli 13, 14 və 15 nömrəli məktublarına cavab olaraq bildirmişdir ki, həmin xəbərdarlıq məktublarında aidiyyəti müqavilələr üzrə işlərin yekunlaşdırılaraq təhvil verilməsinin gecikdirilməsi ilə bağlı iradlarına cavab olaraq aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edirlər: 1. Öncəliklə vurğulamaq istəyirlər ki, qeyd etdikləri müqavilə tarixlərinin hamısı formal xarakter daşıyır, işlərin başlanması və tamamlanması ilə bağlı real tarixləri əks etdirmir. Belə ki, nümunə olaraq 15 may 2022-ci il tarixli DİA-FNV-150522 nömrəli müqavilənin faktiki tarixi 13 iyun 2022-ci ildir. Müqavilə imzalanmadan yerinə yetirilən işlər isə Sifarişçi ilə qarşılıqlı razılaşmaya əsasən icra edilmişdir. Bu halda müqavilədə işlərin tamamlanması ilə bağlı əks etdirilən 30 iyun 2022-ci il tarixi reallığa uyğun deyil. 2. İşlərin gecikməsinin bir səbəbi istehsalat zonasında arabölmələrə və koridora düşən pəncərələrə profillərin vurulmasının nəzərdə tutulan vaxtdan gec yerinə yetirilməsidir. Belə ki, profillər arabölmələrə xx.xx.2022-ci il tarixində, koridora düşən pəncərələrə isə xx.xx.2022-ci il tarixində taxılmışdır. Profillər taxıldıqdan sonra xx.xx.2022-ci il tarixində onların işçiləri tərəfindən arabölmələrin çərçivələrinin (otkozlarının) işlənilməsinə başlanılmış, lakin həmin gün səhər saat 11 radələrində həmin işlərin icrası Sifarişçinin mühəndisi Ramil müəllim tərəfindən dayandırılmışdır. 3 gün sonra koridora düşən pəncərələrin profillərində yenidən gücləndirmə işləri aparılmışdır. Bu da öz növbəsində aidiyyəti işlərin xeyli yubanmasına səbəb olmuşdur. 3. 15 mart 2022-ci il tarixli DİA-FNV-150322 nömrəli müqavilə üzrə razılaşmanın şərtlərindən fərqli olaraq, sonradan istehsalat zonası boya işləri üçün material təminatının Sifarişçi tərəfindən yerinə yetirilməsi qərarına əsasən boyaların sahəyə çatdırılmasının gecikməsi, yəni fasad boyalarının sahəyə xx.xx.2022-ci il, istehsalat zonasında daxili boya işlərinin astar qatı üçün boyanın sahəyə xx.xx.2022-ci il, üz qatı üçün boyanın sahəyə xx.xx.2022-ci il, anbar, laboratoriya, digər otaqlar üçün isə boyanın sahəyə xx.xx.2022-ci il tarixində çatdırılması həmin işlərin icrasının gecikməsinin birbaşa səbəblərindəndir. 4. 15 may 2022-ci il tarixli DİA-FNV-150522 nömrəli müqavilədə nəzərdə tutulan isti aqlay işləri üçün materialların Sifarişçi tərəfindən təmin edilməsi qərarına gəlinsə də, materialların təminatı gecikdirilmiş, isti aqlay materiallarının bir hissəsi sahəyə xx.xx.2022-ci il tarixində, sonuncu az bir hissəsi isə xx.xx.2022-ci il tarixindən sonra gətirilmişdir ki, bu da aidiyyəti işlərin icrasının gecikməsinə bilavasitə səbəb olmuşdur. 5. 18 mart 2022-ci il tarixli DİA-FNV- 180322 nömrəli müqavilədə nəzərdə tutulan tamet işləri üçün material seçimi sonradan dəyişdirilmiş, yekun tamet seçimi Sifarişçi tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixində bildirilmişdir. Yekun seçilmiş tamet smeta üzrə razılaşdırılmış materialdan 1,5-2 qat qalın və xeyli baha olmaqla emalat prosesinin də ən az 7- 10 gün vaxt tələb etdiyi barədə məlumat Sifarişçiyə verilmişdir. Bu halda müqavilə üzrə qeyd edilmiş işlərin 15 may 2022-ci il tarixinədək yekunlaşdırılması qeyrirealdır. 6. Gecikmənin daha bir səbəbi də odur ki, istehsalat zonasında havalandırma ilə bağlı işlərin xx.xx.2022-ci il tarixində yekunlaşması planlandığı halda, Sifarişçinin başqa bir podratçısı tərəfindən icra edilən həmin işlər ciddi şəkildə gecikdirilmişdir. Bu isə onların boya və epoksid işlərinin yubanmasına səbəb olmuşdur. Havalandırma ilə bağlı işləri yerinə yetirən işçi komanda istehsalat zonasında nejaveka boruların aidiyyəti üzrə taxılmasını yerinə yetirərkən ayaqaltı material və avadanlıqlar istifadə etdiyi üçün döşəməni zəbt etmiş, buna görə də döşəmədə epoksid işlərini daha öncə planlanan vaxtda icra etmək mümkün olmamışdır. Həmçinin, daha sonra xx.xx.2022-ci il tarixində havalandırma işlərinin icraçıları sandviç panellərdə və divarlarda deliklər açaraq borular keçirmişlər. Havalandırma ilə əlaqədar görülən həmin işlər nəticəsində onların artıq yekunlaşdırdıqları bir sıra işlərində müəyyən qədər zədələnmə, cızılmalar baş vermişdir. Həmin zədələnmələrin onlar tərəfindən təkrar aradan qaldırılması həm əlavə vaxt itkisinə, digər əlaqədar işlərin yubanmasına, həm də material və işçilik xərclərinin artmasına səbəb olmuşdur. 7. Müqavilələr üzrə işlərin icrasının yubanmasının səbəblərindən biri də istehsalat zonası və laboratoriyada yanğın qapılarının Sifarişçi tərəfindən quraşdırılmasının gecikməsidir. Bu da öz növbəsində əlaqədar işlərin (qapı çərçivələrinin işlənməsi, boyaya hazırlıq işləri) yubanmasına səbəb olmuşdur. 8. Qonaq evinə quraşdırılacaq seyf qapılarla bağlı seçimin Sifarişçi tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixində bildirilməsi, müvafiq hissələrdə döşəməyə vurulacaq laminatla bağlı tərəddüdlər səbəbindən yekun qərarın xx.xx.2022-ci il tarixində verilməsi işlərin gecikməsinə səbəb olan digər məsələlərdir. Sifarişçi tərəfindən aidiyyəti qərarların verilməsinin bu cür gecikdirilməsi halında onların tərəfindən işlərin formal müqavilə tarixlərinə uyğun yekunlaşdırılaraq təhvil verilməsi mümkün olmur. 9. Hal-hazırda (xx.xx.2022-ci il tarixində) sahəyə gətirilmiş avadanlıqlar həm istehsalat zonasını, həm də xammal anbarını zəbt etdiyi üçün həmin zonada boya və epoksid işləri icra oluna bilmir. Bu da həm işlərin gecikməsinə səbəb olur, həm də onların xərclərini artırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 752-ci maddəsinin tələblərinə əsasən, podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi, sifarişçi isə podratçıya razılaşdırılmış muzd ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 756-cı maddəsinə əsasən, sifarişçi işin yerinə yetirilməsi üçün zəruri hərəkətləri icra etmədiyi halda zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Yuxarıda qeyd etdiklərinə əlavə olaraq, onlar professional biznes etikasının tələblərini, əməkdaşlıq edən şirkətlər arasında istənilən yazışma və müzakirənin səmərəliliyi artırmaq, problemlərin həllinə nail olmaq, tərəfdaşların həvəsləndirilməsini hədəfləmək prinsiplərinə əsaslanmasını öndə tutaraq bildirmək istəyirlər ki, onlar sadaladıqları səbəb və nəticələrlə bağlı şikayət və ittiham irəli sürmək məqsədini güdmürlər, əksinə həmin məsələlərdən irəli gələn çətinliklərin, əlavə maddi və fiziki yükün azaldılması üçün onlara dəstək olmalarını istəyirlər. Bu dəstək həm onlar üçün, həm də onlar üçün qalan işlərin lazımi sürətlə və keyfiyyətlə icra edilərək təhvil verilməsi baxımından fövqəladə zəruri əhəmiyyət daşıyır. Həmçinin şirkətləri arasında yaranmış işgüzar münasibətlərini nəzərə alaraq, qarşılıqlı etibar və güvənlik hisslərinə əsaslanaraq xahiş edirlər ki, yuxarıda qeyd olunanları obyektiv dəyərləndirərək, müqavilənin ağlabatan müddətdə icra edilməsi məsələsinə münasibət bildirsinlər.
261. xx.xx.2022-ci il tarixli Qüsur Aktından görünür ki, "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında imzalanmış xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV150322 saylı podrat müqaviləsi və onun 1 saylı Əlavəsində göstərilmiş işlərin podratçı tərəfindən tamamlanmadığı müəyyən edilmişdir. Göstərilənləri nəzərə alaraq, podratçı qeyd edilən müqavilə üzrə işlərin xx.xx.2022-ci il tarixinədək tamamlanmasını və avadanlıq, qurğu və materilların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, işçi qüvvəsinin tikinti sahəsindən çıxarıldılmasını təmin etməlidir. Qüsur Aktı "X9" MMC və Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
262. xx.xx.2022-ci il tarixli qüsur aktından görünür ki, "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında imzalanmış xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV180322 saylı podrat müqaviləsi və onun 1 saylı Əlavəsində göstərilmiş işlərin podratçı tərəfindən tamamlanmadığı müəyyən edilmişdir. Göstərilənləri nəzərə alaraq, podratçı qeyd edilən müqavilə üzrə işlərin xx.xx.2022-ci il tarixinədək tamamlanmasını və avadanlıq, qurğu və materilların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, işçi qüvvəsinin tikinti sahəsindən çıxarıldılmasını təmin etməlidir. Qüsur Aktı "X9" MMC və Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
263. xx.xx.2022-ci il tarixli Qüsur Aktından görünür ki, "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında imzalanmış xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV150522 saylı podrat müqaviləsi və onun 1 saylı Əlavəsində göstərilmiş işlərin podratçı tərəfindən tamamlanmadığı müəyyən edilmişdir. Göstərilənləri nəzərə alaraq, podratçı qeyd edilən müqavilə üzrə işlərin xx.xx.2022-ci il tarixinədək tamamlanmasını və avadanlıq, qurğu və materilların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların, işçi qüvvəsinin tikinti sahəsindən çıxarıldılmasını təmin etməlidir. Qüsur Aktı "X9" MMC və Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
264. xx.xx.2022-ci il tarixli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, tərəflər arasında yuxarıda qeyd olunan podrat müqavilələri imzalanmasına baxmayaraq heç biri bu günədək tam təhvil verilməmişdir. Aralarında olan işgüzar münasibətləri və müqavilə üzrə tərəflərin öhdəliklərini nəzərə alaraq, onlardan xx.xx.2022-ci il tarixədək qeyd olunan müqavilələr üzrə öhdəliklərini tam icra edib bitirərək (istehsal binası daxilində son qat boya istisna olmaqla) onlara məxsus maşınların, avadanlıq və materialların, nəqliyyat vasitələrinin, alətlərin, cihazların, inventarların sahədən çıxarıldılmasını təmin etmələrini və 30 sentyabr 2022-ci il tarixdə görülmüş işləri tam, standartlara uyğun və keyfiyyətli şəkildə "X9" MMC-nin nümayəndələrinə təhvil verilməsini xahiş edir. Əks halda tərəflərindən podrat müqavilələri üzrə öhdəliklərinin icra edilməməsi ilə bağlı hüquqi addımlar atmaq məcburiyyətində qalacaqlar.
265. xx.xx.2022-ci il tarixli 30 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, xx.xx.2022-ci il tarixli məktub göndərilməsinə baxmayaraq tərəflərindən (Cavabdeh MMC) öhdəliklər icra edilməyərək işlər təhvil verilməmiş və tərəflər arasında keçirilən görüşlər də nəticəsiz qalmışdır. xx.xx.2022-ci il tarixdə saat 11:00-da görülmüş işlərin təhvilqəbulu üçün nümayəndələrinin iştirakının təmin edilməsi xahiş edilir.
266. xx.xx.2022-ci il tarixli Qüsur Aktından görünür ki, "X9" MMC-nin və Cavabdeh MMC-nin nümayəndələrinin iştirakı ilə tərəflər arasında imzalanmış podrat müqavilələri üzrə ünvan 1 ünvanında yerləşən "X9" MMC-yə məxsus Dərman istehsalı fabrikində (sahəsində) aparılmış işlərlə bağlı 06 oktyabr 2022-ci iİ tarixində baxış keçirilmişdir və hazırki qüsur aktı baxış zamanı xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150322 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA- FNV-180322 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150522 saylı və xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV050922 saylı podrat müqavilələri üzrə müəyyən edilmiş çatışmazlıqları (qüsurları) özündə əks etdirir və digər gizli qüsurların olmamasını istisna etmir. Qüsur Aktı "X9" MMC-nin nümayəndələri tərəfindən imzalanaraq təsdiq edilmişdir.
267. xx.xx.2022-ci il tarixli məktubdan görünür ki, Cavabdeh MMC "X9" MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, xatırlatmaq istəyirlər ki, bugünədək davam edən əməkdaşlıq müddətində "X9” MMC tərəfindən "Finivo Project” MMC-nin bir çox müraciətlərinə reaksiya verilməmişdir. Belə ki, "X9" MMC tərəfindən bir çox sənədlərin (müqavilələrin, aktların. Forma 2 sənədlərinin və s.) "xxxx" MMC-yə məxsus qarşılıqlı imzalanmış original nüsxələri təqdim olunmamış, dəfələrlə email vasitəsilə (iyun, iyul, sentyabr), telefon zəngləri vasitəsilə (avqust), whatsapp yazıları vasitəsilə (sentyabr) sənədlərin onlara aid nüsxələrinin təqdim olunması xahiş edilsə də "X9” MMC tərəfindən həmin sənədlər hələ də təqdim edilməmişdir. Sənədlərin bir çoxunun "X9" MMC tərəfindən itirildiyi bildirildiyi üçün eyni sənədlərin "Finivo Project” MMC tərəfindən təkrar təqdim edilməsi istənilmiş, xx.xx.2022 tarixində bugünədək olmuş işlər üzrə bütün sənədlər (müqavilələr, qiymət razılaşma protokolları, smetalar, təhvil aktları, icra aktları, Forma 2 sənədləri) toplu halında hər biri 2 original nüsxədə "xxxx" MMC tərəfindən imzalanmış və möhürlənmiş formada bir daha "X9" MMC-yə təqdim edilmişdir. Həmin gün sənədlərin "X9” MMC tərəfindən imzalanaraq və möhürlənərək "Finivo Project” MMC-yə məxsus nüsxələrin qaytarılması söz verilsə də, sənədlər yenə də "xxxx" MMC-yə təqdim edilməmişdir. Xahiş edirlər ki, yuxarıda qeyd edilən bütün keçmiş sənədlərin (müqavilələr, qiymət razılaşma protokolları, smetalar, təhvil aktları, icra aktları, Forma 2 sənədləri) "xxxx" MMC-yə aid nüsxələrinin geri qaytarılmasını təmin etsinlər.
268. Cavabdeh MMC xx.xx.2022-ci il tarixli məktubu ilə "X9" MMC-nin xx.xx.2022ci il tarixli 30 nömrəli məktubuna cavab olaraq bildirmişdir ki, aralarında bağlanmış müqavilələr üzrə icrası davam edən işləri dayandırmaqla təhviltəslim edilməsi təşəbbüslərini nəzərə alaraq tərəflərindən icra edilmiş, lakin bugünədək Forma 2 sənədləri təqdim edilməmiş (həmçinin, daha öncə təqdim edilmiş, lakin onlar tərəfindən baxılmamış) işlər üzrə yekun icra aktlarını bu məktuba əlavədə (qoşma 34 vərəq) onlara təqdim edirlər. Siyahısı aşağıda qeyd olunmuş, original 2 (iki) nüsxədə "Finivo Project” MMC tərəfindən imzalanmış və möhürlənmiş formada onlara təqdim edilən Forma 2 sənədlərində qeyd olunan işlərin müvafiq müqavilələrin 12.2 və 12.3-cü maddələrinin tələblərinə əsasən 10 gün ərzində qəbulu prosesini təşkil etmələrini xahiş edirlər. Göstərilən müddət ərzində işlərin qəbulu təşkil edilib yekunlaşmadığı, yaxud konkret səbəbləri hər bir bənd üzrə yazılı şəkildə əsaslandırılaraq işlərin qəbulundan imtina edilmədiyi halda təqdim edilmiş işlər avtomatik olaraq qəbul edilmiş hesab olunacaqdır.
269. Cavabdeh MMC xx.xx.2022-ci il tarixli məktubu ilə "X9" MMC-nin xx.xx.2022ci il tarixli 31 nömrəli məktubuna cavab olaraq bildirmişdir ki, onların müraciətlərinə əsasən 04 oktyabr 2022-ci il tarixində onlara bir daha təqdim olunmuş Forma 2 sənədləri, icra aktları və təhvil aktları əvvəlki dövrlərə aid görülmüş işlərin və görülmüş işlərə görə olunmuş ödənişlərin alt sənədlərinin təkrar nüsxəsidir. Belə ki, müvafiq müqavilələrin şərtlərinə əsasən həmin sənədlərdə uyğunsuzluq olması barədə onlar tərəfindən iddia sənədlərin təqdim edildiyi tarixdən sonra 10 gün ərzində hər bir bənd üzrə əsaslandırılmaqla irəli sürülməli və yalnız həmin müddət ərzində sənədlərin imzalanmasından və müvafiq ödəniş olunmasından imtina edilməli idi. Məhz o halda işlərin gedişatı ilə bağlı Sifarişçinin iradları və ya dəyişiklik barədə təklifləri vaxtında Podratçıya ötürülmüş olardı və işlərdə hər hansı uyğunsuzluq varsa, vaxtında aradan qaldırılmış olardı. Qeyd olunan müddət ərzində təqdim olunmuş sənədlərə və görülmüş işlərə dair Sifarişçi tərəfindən yazılı rəy bildirilmədiyi halda görülmüş işlər qəbul edilmiş sayılır. Ötən dövrlər ərzində "xxxx" MMC tərəfindən təqdim olunmuş sənədlərə, işlərin mərhələlər üzrə müvafiq qaydada təhvili üçün "xxxx" MMC-nin dəvətlərinə "X9" MMC tərəfindən vaxtında və lazımı şəkildə reaksiya verilməməsi, Sifarişçinin işlərin gedişatına nəzarət üçün təyin etdiyi nümayəndəsi Faiq Vəliyev tərəfindən yerində iradların bildirilməməsi, Sifarişçi tərəfindən bugün qüsurlu kimi iddia edilən işlərə vaxtında, yəni həmin işlər icra edilərkən müvafiq düzəlişlər olunması tələbinin irəli sürülməməsi bugünədək baş vermiş bütün gecikmələrin, hazırda yaranmış mübahisəli vəziyyətin Sifarişçi tərəfindən öncədən düşünülmüş mənbəyi kimi dəyərləndirilir. Eyni zamanda, vurğulamaq istəyirlər ki, keçmiş dövrlərə aid Forma 2 sənədləri, icra aktları və təhvil aktlarının hamısının imzalanmasından imtina edilməsi əsassızdır. Çünki həmin ərazidə keçmişdə mövcud olan köhnə tikililərin tamamilə sökülməsi, ərazinin tam düz hala gətirilməsi, yeni binaların (istehsalat, ofis, qonaq evi) bünövrədən tikilməsi, binalarda (istehsalat, ofis, qonaq evi, ikimərtəbəli bina) təmir işlərinin aparılması, ərazinin məhz "Finivo Project” MMC tərəfindən hazırkı vəziyyətə gətirilməsi danılmaz faktdır və müvafiq video və foto görüntülərlə sübut olunur. Həmçinin, nəzərlərinə çatdırırlar ki, 06 oktyabr 2022-ci il tarixli N31 saylı məktublarında iddia etdikləri uyğunsuzluqlar Forma 2 sənədlərinin hər bir bəndi üzrə əsaslandırılmış şəkildə qeyd olunmadığı üçün göndərdikləri cavab məktubu sənədlər ciddi yoxlanılmadan, müvafiq müqavilələrin tələbləri nəzərə alınmadan tələsik formada verilmiş erkən cavab kimi qiymətləndirilir. Bu səbəbdən də keçmiş dövrlərə aid təqdim olunmuş 31 ədəd Forma 2 (icra aktı) sənədinin və 6 ədəd təhvil aktının (hər biri 2 original nüsxə) nəzərdən keçirilməsini, ətraflı təhlil edilməsini, iddia etdikləri uyğunsuzluqları konkret bəndlər üzrə göstərməklə yekun cavabın onlara göndərilməsini xahis edirlər.
270. xx.xx.2022-ci il tarixli 32 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, xx.xx.2022-ci il tarixli baxışla bağlı tərtib edilmiş 2 nüsxədə Qüsur Aktını onlara göndərilir və bir nüsxəni imzalayaraq və möhürləyərək qısa müddətdə (2 gündən gec olmayaraq) onlara geri qaytarılması xahiş edilir. Bundan başqa məktubda müqavilələrin 8.2 və 8.3cü bəndləri diqqətə çatdırılmışdır.
271. xx.xx.2022-ci il tarixli 34 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, həm qanunvericilikdə, həm müqavilədə, həm də qüsur aktında sonradan ortaya çıxa biləcək qüsurlar üçün podratçının məsuliyyət daşıdığı şərtləşdirilmişdir. Hal-hazırda görülmüş işlərdə gözlə görülməyən gizli qüsurların da olduğu müəyyən edilməkdədir. Belə ki, 13-14 oktyabr 2022-ci il tarixində gecə saatlarında zəif yağışın yağmasına baxmayaraq, dam örtüyünün bir çox hissəsindən tikililərin daxilində gölməçələr əmələ gəlmişdir. Qeyd edilən qüsurların olması Qüsur aktında da göstərilmişdir və göstərilən faktın baş verməsi bir daha onu sübut edir ki, tərəflərindən işlər keyfiyyətsiz görülmüşdür. Bildirmək istərdilər ki, faktlar həmçinin video və foto şəkillərlə qeydiyyata alınmışdır. Təcili olaraq ilkin baxış üçün nümayəndələrini bu faktla bağlı obyektə göndərilməsi xahiş edilir. Eyni zamanda xahiş edirlər ki, tikililərin dam örtüklərinin su sızmasına davamlılığını daha ətraflı olaraq su maşını cəlb etməklə yoxlamaq məqsədilə xx.xx.2022-ci il tarixində saat 11:00-da nümayəndələrinin iştirakını təmin etsinlər.
272. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2021-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 570.754,18 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC və sifarişçi "X9" MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
273. Cavabdeh MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə və Forma 2-yə əsasən xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2021-ci il tarixinə qədər ƏDV daxil 570.754,18 manat dəyərində işlərin görülməsinə dair EBBM seriyalı 086173 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli elektron qaimə tərtib edilərək elektron sistem vasitəsilə "X9" MMC-yə göndərilmişdir.
274. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2021-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 206.548,31 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC və sifarişçi "X9" MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
275. Cavabdeh MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə və Forma 2-yə əsasən xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2021-ci il tarixinə qədər ƏDV daxil 206.548,32 manat dəyərində işlərin görülməsinə dair EBBO seriyalı 063355 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli elektron qaimə tərtib edilərək elektron sistem vasitəsilə "X9" MMC-yə göndərilmişdir.
276. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 118.012,95 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC və sifarişçi "X9" MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
277. Cavabdeh MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə və Forma 2-yə əsasən xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər ƏDV daxil 118.012,94 manat dəyərində işlərin görülməsinə dair EBBQ seriyalı 870896 nömrəli xx.xx.2022-ci il tarixli elektron qaimə tərtib edilərək elektron sistem vasitəsilə "X9" MMC-yə göndərilmişdir.
278. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 67.460,88 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC və sifarişçi "X9" MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
279. Cavabdeh MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər ƏDV daxil 67.460,88 manat dəyərində işlərin görülməsinə dair EBBS seriyalı 131489 nömrəli xx.xx.2022-ci il tarixli elektron qaimə tərtib edilərək elektron sistem vasitəsilə "X9" MMC-yə göndərilmişdir.
280. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 51.030,09 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
281. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 1.339,77 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
282. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 1.385,08 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
283. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 2.491,03 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
284. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 3.053,17 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
285. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 3.317,55 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
286. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 3.533,68 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
287. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 6.712,02 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
288. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 12.815,51 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
289. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 14.209,75 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
290. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 15.798,28 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
291. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 20.763,42 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
292. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 29.987,69 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
293. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 48.335,42 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
294. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 54.913,14 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
295. İcra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə xx.xx.2022-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixinə qədər görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 56.500,88 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
296. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 35.544,21 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
297. Cavabdeh MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləyə əsasən ƏDV daxil 35.544,21 manat dəyərində işlərin görülməsinə dair EBCB seriyalı 131801 nömrəli xx.xx.2022-ci il tarixli elektron qaimə tərtib edilərək elektron sistem vasitəsilə "X9" MMC-yə göndərilmişdir.
298. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 33.714,29 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
299. Cavabdeh MMC tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə əsasən ƏDV daxil 134.857,14 manat dəyərində işlərin görülməsinə dair EBCC seriyalı 805451 nömrəli xx.xx.2022-ci il tarixli elektron qaimə tərtib edilərək elektron sistem vasitəsilə "X9" MMC-yə göndərilmişdir.
300. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 21.518,38 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
301. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 1.1) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 13.130,55 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
302. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 1.2) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 2.038,52 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
303. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 1.3) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 17.750,81 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
304. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 1.7) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 8.819,79 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
305. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 1.9) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 13.147,19 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
306. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 2.1) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 5.883,25 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
307. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 2.2) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 2.907,91 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
308. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 2.3) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 1.214,06 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
309. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 2.4) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 40.522,09 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
310. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 2.5) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 3.529,54 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
311. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 3.6) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 2.428,44 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
312. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 3.8) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 8.242,63 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
313. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 4.3) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 525 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
314. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 4.6) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 3.598,45 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
315. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 4.7) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 5.716,99 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
316. xx.xx.2022-ci il tarixli icra aktından (Forma 2) görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə (smeta 4.8) üzrə görülmüş işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 4.405,26 manat təşkil edir. İcra aktı (Forma 2) icraçı Cavabdeh MMC-nin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.
317. xx.xx.2022-ci il tarixli aktdan görünür ki, 13-14 oktyabr 2022-ci il tarixində yağışın yağması nəticəsində ünvan 2 ünvanında yerləşən "X9" MMC-yə məxsus Dərman istehsalı fabrikinin (sahəsinin) dam örtüyünün bir çox hissəsindən tikililərin daxilinə yağış sularının sızması ilə bağlı "X9" MMC-nin 14 oktyabr 2022ci il tarixli məktubuna əsasən "X9" MMC-nin və Cavabdeh MMC-nin nümayəndələrinin iştirakı ilə 17 oktyabr 2022-d il tarixində vizual baxış keçirilmişdir. Baxış zamanı müəyyən edilmişdir ki. Dərman istehsalı fabrikinin (sahəsinin) dam örtüyünün bir çox hissəsindən tikililərin daxilinə yağış sularının sızması olmuş, divarlarda su sızmaları müəyyən edilmiş, bu sızmalar nəticəsində əmələ gəlmiş gölməçələrin izləri müəyyən edilmişdir. Yoxlama nəticəsində damdan sızmaların səbəbləri kimi ilkin olaraq dam örtüyünün, dam örtüyünə vurulmuş sendviç panelin alt konstruksiya İlə bərkidilməsi zamanı şurupların düzgün vurulmaması, dam örtüyünün, dam örtüyünə vurulmuş sendviç panelin alt konstruksiya ilə bərkidilməsi zamanı şuruplann düzgün vurulmaması, dam örtüyünün beton konstruksiya ilə kəsişməsi zamanı üst hissəsinin düzgün metal vərəqlər ilə bağlanmaması müəyyən edilmişdir.
318. Cavabdeh MMC xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-14 nömrəli məktubu ilə "X9" MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli məktubuna cavab olaraq bildirmişdir ki, məktublarında qeyd etdikləri iddialar tamamilə əsassızdır. Belə ki, dam örtüyü tam olaraq normativ qaydalara uyğun yığılmışdır. Əvvəlcə tikinti norma və standartlarına uyğun olaraq hər hansı su sızma riskinin qarşısını almaq üçün dam örtüyü materialı ilə yan divarların birləşmə yerlərinin üstü əlavə dəmir üstlə tam örtülmüş, sifarişçinin təkidi ilə görünüş sifarişçinin ürəyincə olmadığı üçün həmin dəmir listin divarın üzərinə minmə payı minimuma endirilmişdir. Eyni zamanda, sifarişçinin qanundan kənar, razılaşdırılmamış tikinti işlərinə görə hüquqi məsuliyyətdən qaçması, yerli İcra Hakimiyyətindən və Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətindən gələn nümayəndələrin yamldılması məqsədilə Sifarişçinin təkidi ilə istehsalat zonasına dam örtüyü öncə kanyoklar quraşdırılmadan təcili sürətdə vurulmuş, daha sonra 2 dəfə sifarişçinin istəyinə uyğun olaraq dam örtüyü sökülərək kanyoklar quraşdırılmış, yenidən müəyyən dəyişikliklə dam örtüyü təkrar vurulmuşdur. Eyni materiala dəfələrlə şrupla delik açıldığı üçün həmin çoxsaylı delik yerlərindən su sızma riski yaranmışdır. Həmçinin, dam örtüyünə sonradan dəfələrlə sifarişçinin özü və sahəyə cəlb etdiyi digər podratçılar tərəfindən müdaxilələr edilmiş, dam örtüyü və onun alt konstruksiyasında zədələr meydana gəlmişdir. Belə ki, sifarişçinin havalandırma işlərini icra edən podratçısı tərəfindən ağır kondisioner avadanlıqları kran vasitəsilə damın üstünə yığılmış, sifarişçinin özü tərəfindən daxildə asma tavan müxtəlif hissələrdə sökülərək dam örtüyünün alt konstruksiyasına ağır avadanlıqların qaldırılması üçün mexanizm quraşdırılmış və dam örtüyünə sarsıdıcı müdaxilələr edilmişdir. Dam örtüyü həmin ağırlıqları qaldırmağa və həmin məqsədlərə hesablanmadığı üçün müxtəlif zədələr meydana gəlmişdir. Bütün bu faktlar aidiyyatı foto və video görüntülərlə sübut olunur. Əgər dam örtüyündə hər hansı qüsur yaranmışdırsa, birbaşa və dolayı yolla sifarişçidən qaynaqlanan səbəbdən ortaya çıxmışdır. Həmin qüsurlara görə "Finivo Project” MMC məsuliyyət daşımır. Habelə, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti ilə sifarişçi arasında yaranan, sifarişçi üçün ciddi hüquqi məsuliyyət faktı olan vəziyyətdən çıxmaq üçün sifarişçinin xüsusi təkidi və xahişi ilə ikimərtəbəli binada bütün dam örtüyü materialı bir gecə içində təcili olaraq vurulmuşdur. Həmin ikimərtəbəli binanın dam örtüyündə ümumiyyətlə hər hansı qüsur mövcud deyil. Yuxarıda qeyd olunanlara əlavə olaraq, 17 oktyabr 2022-ci il tarixində sahəyə dam örtüyünü yoxlamaq üçün cəlb etdikləri nümayəndələrin də iştirakı ilə yoxlama aparılarkən bir daha təsdiq olunmuşdur ki, dam örtüklərində heç bir texniki qüsur yoxdur, yalnız istehsalat zonasının dam örtüyündə bir neçə yerdə dam örtüyü materialının dəfələrlə sökülərək təkrar vurulması səbəbindən yaranan əlavə dəliklər mövcuddur ki, həmin dəliklər su sızma ehtimalına səbəb olur, bu isə bilavasitə Sifarişçinin günahından yaranmışdır. Buna baxmayaraq, "xxxx" MMC sifarişçinin müdaxiləsi səbəbindən yaranmış qüsurlar barədə məlumatlı olduğu üçün həmin dövrədək olan əməkdaşlığı nəzərə alaraq, xoşməramlı niyyətlərini əsas tutaraq işin təkrar görülməsinə görə əlavə ödəniş tələb etmədən ərazinin tam təhvilə getməsindən əvvəl mövcud olan xırda qüsurları aradan qaldırmağı planlamışdır. Sifarişçinin təşəbbüsü ilə işlər yarımçıq dayandırıldığından və "xxxx" MMC ərazidən çıxarıldığından nəzərdə tutulan işləri icra etmək mümkün olmamışdır. Göstərilənləri nəzərə alaraq bir daha qətiyyətlə vurğulayırlar ki, "xxxx" MMC tərəfindən icra olunan dam örtüyü vurulması işləri tamamilə qüsursuz yerinə yetirilmişdir. Sonradan ortaya çıxan qüsurlar birbaşa Sifarişçi və onun digər podratçılarının müdaxiləsi səbəbindən yaranmışdır. Həmin qüsurlara görə "xxxx" MMC məsuliyyət daşımır.
319. "X9" MMC xx.xx.2022-ci il tarixli 38 nömrəli məktubu ilə "xxxx" MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli məktubuna cavab olaraq bildirmişdir ki, dam örtüyünün guya sifarişçinin ürəyincə olmaması səbəbindən dam örtüyündə görülmüş işlərin dəyişdirilməsi barədə iddiaları tamamilə yalandır. Belə ki, tərəflər arasında dam örtüyündə işlərin dəyişdirilməsi barədə hər hansı razılaşma olmamışdır. Bu cür razılaşma olsa idi, yazılı şəkildə rəsmiləşdiriərdi. Eyni zamanda 14 oktyabr 2022ci il tarixində baş vermiş yağmurdan sonra dam örtüyünün davamlılığım yoxlamaq və sızmanın səbəbini müəyyən etmək üçün onların nümayəndələrinin də iştirakı ilə xx.xx.2022-ci il tarixində aparılmış baxış zamanı onlar tərəfindən görülən işlərin keyfiyyətsiz olması və kustar qaydada aparılması bir daha təsdiq edilmişdir. Belə ki, dam örtüyünün vurulması zamanı şuruplann hər birinin ayrı-ayrılıqda bərkidilməli olduğu halda, dam örtüyü hissələrinin birləşdirilməsi zamanı alt hissəsi izolyasiya edilməli və üst hissələr germetik ilə işlənməli olduğu halda, dam örtüyünün beton konstruksiya ilə kəsişmə hissələrində alt hissəsinin izolyasiya edilməli və metal vərəqələr ilə bağlanmalı olduğu halda bu işləri heç biri edilməmişdir. Bu səbəbdən dam örtüyünün bir çox hissəsindən suyunun tikililərin daxilinə sızması baş verir. Akt məktuba əlavə edilir. Baxış nəticəsində müəyyən edilən bu qüsurların mövcudluğu bundan əvvəl tərtib edilmiş Qüsur Aktında da göstərilmişdir. Həmçinin onlar tərəfindən işlərin vaxtında və keyfiyyətlə görülməməsini pərdələmək üçün gətirilən bəhanələr tamamilə əsassızdır. Belə ki, işlərin əsassız olaraq 11 ay müddətində uzadılması və uzadılmaya baxmayaraq bu dərəcədə kefiyyətsiz icra edilməsinin heç bir izahı yoxdur. Tərtib edilmiş 2 nüsxədə Aktı onlara göndərirlər və bir nüsxəsini imzalanaraq və möhürləyərək qısa müddətdə (2 gündən gec olmayaraq) onlara geri qaytarılmasını xahiş edirlər.
320. xx.xx.2022-ci il tarixli 39 nömrəli məktubdan görünür ki, "X9" MMC podratçı Cavabdeh MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, xx.xx.2022- ci il tarixdə onlara məktubla müraciət edərək, xx.xx.2022-ci il tarixli baxışla bağlı tərtib edilmiş 2 nüsxədə qüsur aktını onlara göndərmişdilər və bir nüsxəsini imzalanaraq və möhürləyərək qısa müddətdə (2 gündən gec olmayaraq) onlara geri qaytarılmasını xahiş etmişdilər. Bu günə qədər qüsur aktı ilə bağlı tərəflərindən hər hansı münasibət bildirilməməsi həmin qüsur aktında göstərilənlərin onlar tərəfindən şərtsiz qəbul edilməsi kimi qiymətləndirilir. Bununla belə qüsur aktının imzalanmış bir nüsxəsini onlara göndərmələrini xahiş edirlər.
321. Cavabdeh MMC xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-15 nömrəli məktubu ilə "X9" MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli 32 nömrəli məktubuna cavab olaraq bildirmişdir ki, işlərin icrasının gecikməsi və icra olunmuş işlərin keyfiyyətində qüsurlar olması barədə iddiaları tamamilə əsassızdır. Bugünədək işlərin icra müddətinin uzadılması sifarişçinin istəyi, həmçinin birmənalı şəkildə yalnız sifarişçidən qaynaqlanan səbəblərdən baş vermişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli 32 nömrəli məktuba əlavədə göndərdikləri qüsur aktında qeyd edilən iddialar tamamilə əsassız olduğu üçün qüsur aktlarının tərəflərindən imzalanmasından imtina edirlər.
322. Cavabdeh MMC mediasiya prosesinin tətbiqi barədə "X9" MMC-nin təklifinə xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-15 nömrəli cavab məktubu ilə bildirmişdir ki, təklifdə qeyd etdikləri hallar aralarında yaranmış mübahisədən irəli gələn faktiki vəziyyəti əks etdirmir. Belə ki, bildirmək istəyirlər ki, onlar "Finivo Project” MMC olaraq "X9” MMC ilə olan müqavilə üzrə öhdəliklərin icrasını yubatmamışlar və müqavilə üzrə yerinə yetirdikləri podrat işlərində qüsurlar mövcud deyil. Belə ki, tərəflər arasında mövcud olan müqavilələr üzrə podrat işlərinin yubanması "X9" MMC-nin hərəkətləri və hərəkətsizlikləri ucbatından baş vermişdir. Podrat işlərində qüsurların olması iddiası isə reallığı əks etdirmir. Aralarında mediasiya prosesinin tətbiqi barədə xx.xx.2022-ci tarixli təkliflərində təsvir etdikləri formada mübahisənin olduğunu qəbul etmirlər və buna görə də mediasiya sessiyası keçiriləcəyi təqdirdə mediasiyaya dair xərclərin tərəflər arasında bərabər şəkildə bölünməsi təkliflərini qəbul etməməklə, həmin təkliflərini də əsassız hesab edirlər.
323. xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-17 nömrəli məktubdan görünür ki, Cavabdeh MMC "X9" MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, daha öncə təklif etdikləri kimi, istehsalat zonasının dam örtüyündə olan şurup yerlərinin bərkidilməsi, su sızmasının qarşısının alınması məqsədilə xx.xx.2022-ci il tarixində əraziyə dam örtüyü komandalarını göndərməyi nəzərdə tuturlar. Onlar üçün də uyğun olduğu halda, əməkdaşlarının əraziyə girişi üçün şərait yaratmalarını xahiş edirlər.
324. xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-18 nömrəli “müqavilələrin icrasından sonra meydana gəlmiş və gələcəkdə gələ biləcək bütün qüsurlara görə mülki məsuliyyətin həddi barədə” xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh MMC "X9" MMC-yə müraciət edərək bildirmişdir ki, daha öncə 2 dəfə "xxxx" MMC tərəfindən xx.xx.2022 tarixinədək görülmüş və təhvil verilmiş işlər üzrə sonradan sifarişçinin hərəkətləri və hərəkətsizlikləri səbəbindən meydana gələn çatışmazlıqların və ya qüsurların aidiyyatı müqavilələrin 9.2-ci bəndinə əsasən aradan qaldırılması üçün müvafiq komandanın əraziyə göndərilməsi təklif edilmiş, lakin "X9" MMC tərəfindən təkliflərindən imtina edilmiş və əməkdaşlarının əraziyə girişi üçün şərait yaradılmamışdır. Bu səbəbdən də Podratçı tərəfindən müqavilə şərtlərinə uyğun icra edilmiş və təhvil verilmiş, həmçinin təhvilinə dair dəfələrlə müraciətlər edilmiş olsa da belə, Sifarişçi tərəfindən əsassız olaraq təhvilindən imtina edilmiş işlərdə də gələcəkdə meydana gələ biləcək istənilən qüsurlara görə, həmin hallar səbəbindən yarana biləcək digər risklərə, maddi zərərlərə görə məsuliyyətin tam olaraq "X9" MMC-yə keçməsini diqqətlərinə çatdırıraq bəyan edirlər. Müvafiq müqavilələrin 9.2-ci bəndinin tələblərinə uyğun olaraq "Finivo Project” MMC tərəfindən vaxtında aidiyyatı tədbirlərin və ya işlərin həyata keçirilməsinə "X9” MMC tərəfindən icazə verilmədiyi üçün, həmçinin qalan işlərin natamam saxlanılması, başa çatdırılmasına izin vermədən və şərait yaratmadan "xxxx" MMC-nin ərazidən çıxarılması Sifarişçinin təşəbbüsü ilə baş verdiyi üçün bundan sonra "xxxx" MMC meydana gələ biləcək heç bir çatışmazlıq, qüsur, maddi zərərlə bağlı məsuliyyət daşımır.
325. "X9" MMC xx.xx.2022-ci il tarixli 44 nömrəli məktubu ilə "xxxx" MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-18 saylı məktubuna cavab olaraq bildirmişdir ki, tərəflərindən onlara xx.xx.2022-ci il tarixində müqavilələr öhdəliklərini pozduqlarını, işləri qüsurlu icra etdiklərini bildirməklə 2 nüsxədə Qüsur Aktını təqdim etmişdilər. Lakin onlar isə məktublarında göstərilən 2 günlük müddət ərzində Qüsur Aktı ilə bağlı münasibət bildirmədilər, əksinə hətta xx.xx.2022-ci il tarixli məktubları ilə isə icra olunmuş işlərin keyfiyyətində qüsurların olmadığını bildirərək qüsur aktlarını imzalamaqdan imtina etmişlər. Tərəflər arasında imzalanmış müqavilələr və işgüzar münasibətlər ciddi hüquqi nəticələr doğuran təsərrüfat münasibətləridir. Müqavilələr üzrə hüquqi nəticələn və məsuliyyəti bildikləri halda tərəflərindən qüsurlar qəbul edilmədi. Bildirirlər ki, "X9" MMC-nin müqaviləyə və müqavilədə ona verilən hüquqa uyğun olaraq cərimə kimi onlar tərəfindən qüsurların (çatışmazlığın) məbləğinin 3 misli miqdarında cərimə ödənilməsini seçmişdir və bu haqda onlara məlumat da vermişdir. Tərəflərin bütün bu hüquqi addımlarından sonra qüsur ilə bağlı əvvəllər bildirdikləri mövqeləri dəyişərək qüsurların olduğunu etiraf etmələri, bunları aradan qaldırmaq üçün onlardan şəraitin yaradılması istəkləri, indi isə geridönüş istəklərinin, müqavilə şərtlərinə uyğun olmayan istəklərinin yerinə yetirilməməsinə istinad edərək heç bir çatışmazlıq, maddi zərərlə bağlı məsuliyyət daşımadıqlarını bildirmələri əsassızdır, qanunvericiliyə uyğun deyil və qəbul edilə bilməz.
326. Cavabdeh MMC xx.xx.2022-ci il tarixli 22/DİA-19 məktubu ilə "X9" MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli 44 nömrəli məktubuna cavab olaraq bildirmişdir ki, bugünədək yazdıqları bütün iddialar kimi N44 saylı məktublarında "qüsurların olmasının etiraf edilməsi" barədə iddiaları da tamamilə əsassızdır və həqiqəti əks etdirmir. Bu, onların dolayı yolla öz təqsirlərini digər tərəfin üzərinə atmağa növbəti cəhdləri olaraq dəyərləndirilir. Belə ki, "xxxx" MMC tərəfindən "X9" MMCyə göndərilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli, № 22/DİA-18 saylı məktubda onlar tərəfindən tam qaydasında təhvil verilmiş və onlar tərəfindən də təhvil alınmış işlərdə sonradan onların təqsiri və digər subpodratçılarının müdaxiləsi səbəbindən yaranmış çatışmazlıqların aradan qaldırılması üçün keçmiş əməkdaşlığı və müqavilənin 9.2-ci bəndini nəzərə almaqla bir nəzakət jesti olaraq sonradan yaranmış qüsurların aradan qaldırılması təklif edilmişdir. Onlar isə həmin təklifdən imtina etmişlər. Hazırda da "Finivo Project” MMC-nin əraziyə baxmaq, görülmüş işləri nəzarətdə saxlamaq imkanı olmadığı üçün onlar tərəfindən görülmüş işlərə məqsədli şəkildə müdaxilə edilməsi, qərəzli şəkildə qüsurlar yaradılması, süni müdaxilədə gördükləri işlərin izlərinin itirilməsinə görə tam məsuliyyət "X9” MMC-nin üzərinə düşür. Yekun olaraq bir daha nəzərlərinə çatdırırlar ki, müvafiq müqavilələrin 9.2-ci bəndinin tələblərinə uyğun olaraq "xxxx" MMC tərəfindən vaxtında aidiyyatı tədbirlərin və ya işlərin həyata keçirilməsinə "X9” MMC tərəfindən icazə verilmədiyi üçün, həmçinin qalan işlərin natamam saxlanılması, başa çatdırılmasına izin vermədən və şərait yaratmadan "Finivo Project” MMC-nin ərazidən çıxarılması "X9” MMC-nin təşəbbüsü ilə baş verdiyi üçün bundan sonra "Finivo Project” MMC meydana gələ biləcək heç bir çatışmazlıq, qüsur, maddi zərərlə bağlı məsuliyyət daşımır.
327. Bakı şəhəri, Pirallahı Rayon Polis İdarəsinin İstintaq qrupunun baş müstəntiqi, polis mayoru Pərviz Əsədzadənin xx.xx.2022-ci il tarixli qərarına əsasən aparılmış ekspertiza tədqiqatının nəticəsi olaraq tərtib edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 14 noyabr 2022ci il tarixli, 10/7133 saylı ekspert (Xəyyam İsgəndərovun) rəyindən görünür ki, qərardadın birinci sualı üzrə: ünvan 3 ünvanında yerləşən qeyri yaşayış sahəsindən sökülmüş dam örtüyünün metal konstruksiyasının və metaldan ibarət 4 ədəd talvarın (bisetka) bazar qiyməti və həmin metal konstruksiyaların tullantıların talanması nəticəsində dəymiş ziyanın ümumi dəyəri 48000 manat müəyyən olunur. Qərardadın ikinci sualı üzrə: "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış nömrəsiz - xx.xx.2021 tarixli, DİA FNV 150322 saylı xx.xx.2022 tarixli, DİA FNV 180322 saylı 18.03.20U tarixli, DİA FNV 150522 saylı xx.xx.2022 tarixli, DİA FNV 050922 saylı xx.xx.2022 tarixli podrat müqavilələri üzrə 06 oktyabr 2022-ci il tarixində keçirilmiş baxışın nəticələrinə dair tərtib olunmuş Qüsur Aktında göstərilən qüsurlar (həcmdə çatışmazlıq və keyfiyyətsiz icra) mövcud və həmin qüsurların aradan qaldırılması ücün aparılmış hesablamalara əsasən 301.694,78 manat məbləğində müəyyən olunur. Qərardadın üçüncü sualı üzrə: ünvan 4 ünvanında yerləşən "X9" MMC-yə məxsus dərman istehsalı fabrikində görülmüş tikinti və bərpa işləri yarımçıq apardığından mövcud smeta sənədlərinə uyğun icra edilməmişdir. "Finivo Project” MMC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli maliyyə hesabatından (xülasəsi) görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə görülməyən işin məbləği 8.860,50 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150322 saylı müqavilə üzrə görülməyən işin məbləği 44.258,27 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV180322 saylı müqavilə üzrə görülməyən işin məbləği 12.476,86 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV-150522 saylı müqavilə üzrə görülməyən işin məbləği ƏDV daxil 17.457,62 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli DİA-FNV- 050922 saylı müqavilə üzrə görülməyən işin məbləği 17.479,85 manat olmaqla 5 müqavilə üzrə görülməyən işin məbləği cəmi ƏDV daxil 100.533,10 manat təşkil edir. Eyni zamanda hesabatdan görünür ki, 5 müqavilə üzrə cəmi ƏDV xaric 1.253.568,36 manat ödəniş edilmiş, müqavilələrin ümumi məbləğində ödənilməmiş məbləğlər xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə ƏDV xaric 18.021,35, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə ƏDV xaric 32.873,55, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə ƏDV xaric 52.500, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə ƏDV xaric 16.686,52, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə ƏDV xaric 14.007,83 manat, olmaqla ümumilikdə ƏDV xaric 134.089,25 təşkil edir.
328. “X10” MMC tərəfindən verilmiş müqavilələr üzrə ödənişlərə dair arayışdan görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli podrat müqaviləsi üzrə 1.041.148,53 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsi üzrə 165.687,96 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsi üzrə 144.550 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsi üzrə 111.294,91 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsi üzrə 16.529,26 manat təşkil edir.
329. xx.xx.2023-cü il tarixli HŞ 2301 nömrəli qiymətləndirmə (müstəqil ekspert Əhməd Talıblı) rəyindən görünür ki, təqdim olunmuş foto və video görüntülərə, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara, tərtib olunmuş və o cümlədən, imzalanmış forma 2 sənədlərinə, təhvil alınmış işlər üzrə ASAN imza vasitəsilə təsdiqlənmiş elektron qaimələrə, tərəflər arasında yazışma mətnlərinə (məktublar, emaillər, WhatsApp yazışmaları) əsasən müəyyən olunur ki, dəyəri ödənilmiş işlər podratçı tərəfindən tam və müqavilə tələblərinə uyğun yerinə yetirilmişdir. Təqdim olunmuş foto və video görüntülərə, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara, tərtib olunmuş forma 2 sənədlərinə, tərəflər arasında yazışma mətnlərinə (məktublar, emaillər, WhatsApp yazışmaları) əsasən müəyyən olunur ki, müqavilələr və razılaşdırılmış smetalar üzrə ƏDV daxil olmaqla 156.819,16 manat məbləğində işlər podratçı tərəfindən yerinə yetirilmiş, müvafiq olaraq forma 2 sənədi tərtib edilmiş, sənədlər sifarişçiyə göndərilmiş, lakin sifarişçi tərəfindən işlərin təhvil alınması müqavilənin şərtlərinə uyğun həyata keçirilməmiş, sənədlər imzalanmamış, icra olıınmuş işlər üzrə ödənilməli olan ƏDV daxil olmaqla 106.657,67 manat məbləğində borc sifarişçi tərəfindən ödənilməmişdir. Təqdim olunmuş foto və video görüntülərə, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara, tərtib olunmuş və o cümlədən, imzalanmış forma 2 sənədlərinə, təhvil alınmış işlər üzrə ASAN imza vasitəsilə təsdiqlənmiş elektron qaimələrə, tərəflər arasında yazışma mətnlərinə (məktublar, emaillər, WhatsApp yazışmaları) əsasən müəyyən olunur ki, bir sıra işlər üzrə forma 2 sənədləri və elektron qaimələrin tarixlərində müqavilələr üzrə müəyyən edilmiş müddətlər ötürülmüşdür. Tərəflər arasında olan WhatsApp yazışmaları, podratçı tərəfindən sifarişçiyə göndərilmiş xx.xx.2022 17:00. xx.xx.2022 19:25, xx.xx.2022 14:02, xx.xx.2022 09:06 emaillər, sifarişçiyə göndərilmiş xx.xx.2022 tarixli rəsmi məktubdan görünür ki, müddətlərin ötürülməsinə səbəb sifarişçinin işlərin icrasına dair podratçı tərəfindən ünvanlanmış sualları vaxtında cavablandırmaması, sifarişçinin məsuliyyətində olan seçimləri vaxtında bildirməməsi, işlərin icrasına dair tələblərə tez-tez dəyişikliklər etməsi, işlərin icrası üçün sahədə şərait yaradılmasını, iş sahəsinin podratçıya lazımı qaydada təhvil verilməsini təmin etməməsi olmuşdur, bütün gecikmə halları məhz birbaşa sifarişçinin təqsirindən baş vermişdir. xx.xx.2022 18:40 tarixli email və xx.xx.2022 tarixli aktlardan görünür ki, müqavilələr üzrə işlərin icrası müddətləri sifarişçinin tələbi və razılığı ilə uzadılmışdır. Təqdim olunmuş foto və video görüntülərə, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara, tərtib olunmuş və o cümlədən, imzalanmış forma 2 sənədlərinə, təhvil alınmış işlər üzrə ASAN imza vasitəsilə təsdiqlənmiş elektron qaimələrə, tərəflər arasında yazışma mətnlərinə (məktublar, emaillər, WhatsApp yazışmaları) əsasən müəyyən olunur ki, podratçı tərəfindən icra edilmiş işlərdə qüsurlar olmamışdır. Sifarişçi tərəfindən iddia olunan qüsurlar müqavilə tələblərinə və ya hər hansı tikinti normativinə istinad etmir. Təqdim olunmuş foto və video görüntülərə, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara, tərtib olunmuş forma 2 sənədlərinə, tərəflər arasında yazışma mətnlərinə (məktublar, eınaillər, WhatsApp yazışmaları) əsasən müəyyən olunur ki, müqavilə şərtləri üzrə cərimə hesablanmasına əsas olan gecikmə günləri görülmüş işlərə görə sifarişçinin podratçıya ödəməli olduğu ƏDV daxil olmaqla 106.657,67 manat məbləğində borcu hazırkı tarixədək ödəməınəsi ilə bağlıdır. Belə ki, görülmüş işlər üzrə forma 2 sənədləri sonuncu dəfə xx.xx.2022 tarixli rəsmi məktubla və xx.xx.2022 12:53 tarixli email vasitəsilə sifarişçiyə təqdim edilmişdir. Müvafiq müqavilələrin 8.1-ci bəndinə əsasən ödənişlərin gecikdirilməsi halında sifarişçi podratçıya gecikdiriİmiş hər gün üçün ödənilməmiş məbləğin 0,1%-i məbləğində, lakin ödənilməmiş məbləğin 10%-dən çox olmayaraq cərimə ödəyir. Bu halda xx.xx.2023 tarixinədək gecikdirilıniş 98 gün üçün sifarişçinin podratçıya ödəməli olduğu cərimə məbləği ƏDV daxil olmaqla 106.657,67*0.1%*98=10.452,45 manat təşkil edir. Təqdim olunmuş foto və video görüntülərə, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara, tərtib olunmuş və o cümlədən, imzalanmış forma 2 sənədlərinə, təhvil alınmış işlər üzrə ASAN imza vasitəsilə təsdiqlənmiş elektron qaiınələrə, tərəflər arasında yazışma mətnlərinə (məktublar, eınaillər, WhatsApp yazışmaları) əsasən müəyyən olunur ki, müqavilələr üzrə icra edilmiş və təhvil verilmiş işlərdə qüsurlar mövcud olmamışdır. Sonradan yaranan qüsurlar (dam örtüyündə əlavə şurup delikləri və tərpənmə, divarların və döşəmənin dağıdılınası və cızılması, asma tavanın əyilməsi və s.) məhz bilavasitə sifarişçinin öz müdaxiləsi və sifarişçinin tikinti sahəsinə cəlb etdiyi digər podratçıların müdaxiləsi nəticəsinə yaranmışdır. Təqdim olunmuş foto və video görüntülərə, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara, tərtib olunmuş və o cümlədən, imzalanmış forma 2 sənədlərinə, təhvil alınmış işlər üzrə ASAN imza vasitəsilə təsdiqlənmiş elektron qaimələrə, tərəflər arasında yazışma mətnlərinə (məktublar, eınaillər, WhatsApp yazışmaları) əsasən müəyyən olunur ki, sifarişçinin təqsirindən podratçı tərəfindən icra edilmiş və təhvil verilmiş işlərdə sonradan bəzi qüsurlar yaranmışdır. Sifarişçi tərəfindən birtərəfli qaydada tərtib edilmiş qüsur aktında dam örtüyündə, döşəməyə vurulan eboksit qatında, asma tavanlarda qüsurların olduğu qeyd edilmişdir. Bütün həmin qüsurların birmənalı şəkildə sifarişçinin təqsiri səbəbindən baş verdiyi müvafiq dəlillərlə sübuta yetirilir. Belə ki, dam örtüyü ilə bağlı işlərin icrası xx.xx.2021 və xx.xx.2021 tarixlərində tam yekunlaşdınlaraq sifarişçiyə təhvil verilmiş və müvafiq olaraq icra aktı hər iki tərəfdən imzalanaraq şirkət möhürü vurulmuşdur. Həmin vaxtdan sonra da xx.xx.2022 tarixinədək keçən bir ilə yaxın müddətdə sifarişçi tərəfindən danı örtüyündə hər hansı qüsur olması, hər hansı su sızma halının olması barədə podratçıya müraciət edilməmişdir. Lakin sonradan sifarişçi tərəfindən dam örtüyünün üzərinə havalandırma və soyutma avadanlıqları qoyulmuş, dam örtüyünün alt konstruksiyasına ağır avadanlıqların qaldırılması üçün mexanizm yığılmış və dam örtüyünə sarsıdıcı müdaxilələr edilmişdir. Məhz bu səbəblərdən dam örtüyünün zədələnməsi, müəyyən qüsurlar yaranması foto və video görüntülərdə aydın şəkildə müşahidə olunur. Təqdim edilmiş video və foto görüntülərdə müəyyən olunur ki, döşəməyə eboksit qatının çəkilməsi işləri podratçı tərəfindən müqavilə tələblərinə tam uyğun şəkildə icra edilmişdir. Lakin sonradan sifarişçi tərəfindən ağır avadanlıqların daşınması zamanı podratçının gördüyü bütün işlərə zərər vurulmuş, eboksit qatı yararsız hala salınmışdır. Təqdim edilmiş video və foto görüntülərdə müəyyən olunur ki, asma tavan quraşdırılması işləri podratçı tərəfindən müqavilə tələblərinə tam uyğun şəkildə icra edilmişdir. Lakin sonradan sifarişçinin tikinti sahəsinə cəlb etdiyi digər podratçısı tərəfindən havalandırma sistemlərinin və kommunikasiya xətlərinin çəkilməsi ilə bağlı asma tavanlar sökülmüş, asına tavanlara ciddi müdaxilələr edilmiş, üzərinə ağır materiallar yığılmış, bir çox hissələrdə asma tavanın alt konstruksiyası əyilmişdir və qoparılmışdır. Təqdim olunmuş müqavilələrə, razılaşdırılmış smetalara əsasən müəyyən olunur ki, sifarişçi tərəfindən birtərəfli qaydada tərtib edilmiş qüsur aktında və sifarişçi tərəfindən birtərəfli qaydada alınmış xx.xx.2022-ci il tarixli ekspert rəyində qeyd olunan qüsurlar və işlər üzrə tələblər müqavilə şərtlərində və smeta razılaşmalarında öz əksini tapmamışdır. Belə ki, razılaşdırılmış smetalarda eboksitin qalınlığına, boya işlərinin hamarlıq dərəcəsinə dair heç bir xüsusi tələb qeyd olunmamış, həmin işlər müqavilədə nəzərdə tutulan tələblərə və müvafiq normativlərə uyğun şəkildə icra olunmuşdur. Tikinti norma və qaydalarına əsasən, öncə bütün havalandırma sistemləri və kommunikasiya xətlərinin çəkilməsi işləri icra edilməli, sonra asma tavan quraşdırılmalıdır. Təqdim edilmiş video və foto görüntülərdə müəyyən olunur ki, bu ardıcıllıq sifarişçinin təkidi ilə və sifarişçinin işləri düzgün planlaşdırmaması səbəbindən pozulmuşdur. Tikinti ardıcıllığının pozulması səbəbindən podratçının icra etdiyi bir çox işlər zərər görmüş, yararsız hala düşmüş, podratçı eyni işləri bir neçə dəfə etmək məcburiyyətində qalmış, beləliklə də podratçı xeyli miqdarda maddi vəsait və vaxt itkisi ilə üzləşmişdir.
330. Cavabdeh MMC (sifarişçi) ilə X5 (icraçı) arasında xx.xx.2021-ci il tarixli Fin012M/2021 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
331. xx.xx.2021-ci il tarixli Fin012M/2021 saylı müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan xx.xx.2021-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna əsasən Cavabdeh MMC ilə X5 arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli Fin012M/2021 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilədə nəzərdə tutulmuş işlərin adı (metal konstruksiyaların istehsalatda hazırlanması, quraşdırılması və s) qiymətləri, icra və ödəniş (ümumilikdə 14.761,16 manat) müddəti barədə razılaşmışlar.
332. 14.01.2022-ci il tarixli təhvil aktından görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli Fin012M/2021 saylı müqavilə üzrə 14.761,16 manat dəyərində görülmüş işlər Cavabdeh MMC tərəfindən təhvil alınmışdır.
333. Cavabdeh MMC (sifarişçi) ilə X12 (icraçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli Fin02E/2022 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
334. xx.xx.2022-ci il tarixli Fin02E/2022 saylı müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna əsasən Cavabdeh MMC ilə X12 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli Fin02E/2022 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilədə nəzərdə tutulmuş işlərin adı (istehsalat binası divar səthlərində püskürdmə üsulu ilə mata məhlulunun vurulması və s) qiymətləri, icra və ödəniş (ümumilikdə 15.544,75 manat) müddəti barədə razılaşmışlar.
335. 25.05.2022-ci il tarixli təhvil aktından görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli Fin02E/2022 saylı müqavilə üzrə 15.544,75 manat dəyərində görülmüş işlər Cavabdeh MMC tərəfindən təhvil alınmışdır.
336. Cavabdeh MMC (sifarişçi) ilə X5 (icraçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli Fin05M/2022 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
337. xx.xx.2022-ci il tarixli Fin05M/2022 saylı müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna əsasən Cavabdeh MMC ilə X5 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli Fin05M/2022 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilədə nəzərdə tutulmuş işlərin adı (metal çənlərin avtokran vasitəsilə boşaldılması, evakuator vasitəsilə daşınması və s) qiymətləri, icra və ödəniş (ümumilikdə 1.233,75 manat) müddəti barədə razılaşmışlar.
338. xx.xx.2022-ci il tarixli təhvil aktından görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli Fin05M/2022 saylı müqavilə üzrə 1.233,75 manat dəyərində görülmüş işlər Cavabdeh MMC tərəfindən təhvil alınmışdır.
339. Cavabdeh MMC (sifarişçi) ilə X12 (icraçı) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli Fin08E/2022 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
340. xx.xx.2022-ci il tarixli Fin08E/2022 saylı müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan xx.xx.2022-ci il tarixli qiymət razılaşma protokoluna əsasən Cavabdeh MMC ilə X12 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli Fin08E/2022 saylı işlərin görülməsi haqqında müqavilədə nəzərdə tutulmuş işlərin adı (istehsalat zonası divarlarının ABC şpaklyovkası, üzlənməsi və şkurkalanması, şpaklyovka üzlük, divarların boya ilə işlənməsi və s) qiymətləri, icra və ödəniş (ümumilikdə 17.815,26 manat) müddəti barədə razılaşmışlar.
341. xx.xx.2022-ci il tarixli təhvil aktından görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli Fin08E/2022 saylı müqavilə üzrə 17.815,26 manat dəyərində görülmüş işlər Cavabdeh MMC tərəfindən təhvil alınmışdır.
342. 2022-ci ilin iyun-2023-cü il yanvar aylarını əhatə edən dövlər üçün təqdim edilmiş alqı-satqı müqavilələri, podrat və xidmət müqavilələrindən, elektron qaimələrdən, ödəniş tapşırıqlarından görünür ki, "X9” MMC həmin dövrdə fərqli hüquqi şəxslər (“Mətanət A” şirkəti, "xxxx" MMC, “Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin Bakı 9 nömrəli Yol İstismarı” MMC və s.) (o cümlədən Konstruktor firması ilə aralarında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, 20062022/D.D.G nömrəli satınalma müqaviləsi (malların alqı-satqısı haqqında müqavilə), müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 və 8 saylı qiymətlərin razılaşması protokollarına əsasən müqavilədə nəzərdə tutulmuş malların (müxtəlif boyaların, yapışdırıcıların və s.) ümumilikdə dəyəri 34.053,78 manat məbləğində təşkil etmişdir) və fiziki şəxslərlə (X11 və s.) müvafiq müqavilələr (o cümlədən X6 ilə aralarında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqaviləsi, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinin ayrılmaz tərkib hissəsi sayılan xx.xx.2022-ci il tarixli əlavə 1-ə və xx.xx.2022-ci il tarixli təhvil-təslim aktı, elektron qaimələr, ödəniş tapşırıqlarına əsasən müqavilədə nəzərdə tutulmuş işlərin (fasadın rənglənməsi) ümumilikdə dəyəri 39.886,37 manat məbləğində təşkil etmişdir) həmin müqavilələr üzrə müvafiq malların (boyaların, plastik boruların və s.) alışını həyata keçirmiş, müxtəlif işlərin (drenaj xəttinin çəkilməsi, drenaj borusunun quraşdırılması, zədələnmiş kanalizasiya xəttinin bərpası, boyaq işləri və s.) sifarişini yerinə yetirmiş və həmin mallara və işlərə görə ödənişlər etmişdir.
343. "X9” MMC (Elektron ünvan 1) ilə "Finivo Project” MMC (Elektron ünvan 2) arasında aparılmış e-mail yazışmasından görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixdə "Finivo Project” MMC tərəfindən "X9” MMC-dən icrada olan tikinti işlərin ilə bağlı müəyyən suallar verilmişdir və baxışdan sonra həmin sualların cavablandırılması xahiş edilmişdir.
344. "X9” MMC (mailto:office@diamed.azElektron ünvan 3, mailto:headengineer@diamed.azElektron ünvan 1) ilə "Finivo Project” MMC (Elektron ünvan 2) arasında aparılmış e-mail yazışmasından görünür ki, "Finivo Project” MMC tərəfindən "X9” MMC-yə xx.xx.2022-ci il tarixdə avadanlıqların yerləşim sxemləri, xx.xx.2022-ci il tarixdəbeton örtüyünün konstruksiyasının gecləndirilmə sütunlarının planı göndərilmiş və işlərinin icrası üçün planların təsdiq edilməsi, xx.xx.2022-ci il tarixdə isə içməli su çənlərinin yerini və texniki göstəricilərinin göndərilməsi xahiş edilmişdir.
345. "X9” MMC (Elektron ünvan 3, Elektron ünvan 1) ilə "Finivo Project” MMC (Elektron ünvan 2) arasında aparılmış e-mail yazışmasından görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixdə "Finivo Project” MMC tərəfindən "X9” MMC-dən aparılacaq tikinti işləri ilə bağlı müəyyən suallar verilmişdir. (laboratoriya və istehsalat sahəsində trapların yerinin dəqiq göstərilməsi, qapıların açılma mexanizmi, stellajların hündürlüyü və s.) xx.xx.2023-cü il tarixdə "X9” MMC tərəfindən trapların yerləşməsi ilə bağlı, qapıların yerinin dəyişdirilməsi, və s. ilə bağlı suallara cavab verilmişdir.
346. "X9” MMC (Elektron ünvan 3) ilə "Finivo Project” MMC (Elektron ünvan 2) arasında aparılmış e-mail yazışmasından görünür ki, tikintidəki mövcud pəncərə çərçivəsi ölçüləri əks etdirən, pəncərə profillərinin istehsalçısı ilə “Veka” şirkəti) razılaşdırılmış eskizlər "X9” MMC tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixdə e-mail vasitəsilə "Finivo Project” MMC-yə göndərilmişdir.
347. Cavabdeh MMC (nurlana.ismayıElektron ünvan 4) tərəfindən "X9” MMC-yə (Elektron ünvan 5) ünvanlanmış e-mail məktublarından görünür ki, xx.xx.2022-ci ildə tərəfindən "X9” MMC-nin nümayəndəsinə xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədə imzalarının olmaması bildirilmiş, göndərilmiş müqavilə nüsxəsinin imzalanması xahiş edilmiş, eyni zamanda həmin müqavilədə qiymət razılaşma protokolu olmadığından razılaşdırılmış smetaların qarşılıqlı imzalanmasına dəstək verilməsi xahiş edilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixdə isə "X9” MMCnin nümayəndəsindən daha əvvəl göndərilmiş müqavilə, forma-2, hesab-faktura və smetaların imzalanması xahiş edilmişdir.
348. "Finivo Project” MMC (Elektron ünvan 2) ilə "X9” MMC (Elektron ünvan 3) arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə aparılmış e-mail yazışmasından görünür ki, "Finivo Project” MMC "X9” MMC-yə müraciət edərək yekun olaraq hazırda qalıq ödəniləcək məbləğin 92.405,73 manat təşkil etdiyi bildirilmişdir.
349. "Finivo Project” MMC (Elektron ünvan 2) ilə "X9” MMC (Elektron ünvan 3, Elektron ünvan 5, Elektron ünvan 6) arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə aparılmış email yazışmasından görünür ki, "Finivo Project” MMC "X9” MMC-yə müraciət edərək onlar tərəfindən də imzalanmış Forma 2 və müqavilələrin onlara aid nüsxələrinin sabahdan gec olmayaraq təqdim edilməsi xahiş edilmişdir.
350. "Finivo Project” MMC (Elektron ünvan 7) tərəfindən "X9” MMC-yə (Elektron ünvan 3) e-mail vasitəsilə ünvanlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli məktubdan görünür ki, xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə işlərin təvil verilməməsi obyektiv hallardan, o cümlədən podrat işləri zamanı tərəflər arasında razılaşdırılmış smetadan kənarlaşdırma hallarının mövcudluğu səbəbindən baş vemrişdir. Bundan əlavə həmin müqavilə üzrə ƏDV xaric 731.216,82 manat məbləğində ödəniş edildiyi halda müqavilənin dəyərinin 900.350,60 manat təşkil edir və həmin işlər podratçı tərəfindən icra eidlmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixədək podrat işləri X9” MMC-nin nümyəndəsinə, həmin nümyəndənin iştirakı həmin tarixdə təmin edildiyi halda təhvil verilərək ərazidən "Finivo Project” MMC-yə aid avdanlıqlar, materiallar, nəqliyyat vastələri çıxarılacağıı bildirilmiş və ödənişlərin müqavilə şərtlərinə uyğun qaydada həyata keçirilməsi xahiş edilmişdir.
351. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadına əsasən aparılmış ekspertiza tədqiqatının nəticəsi olaraq tərtib edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 20 aprel 2023cü il tarixli, 10/1875 saylı ekspert (Xəyyam İsgəndərovun) rəyindən görünür ki, qərardadın birinci sualı üzrə: "X9" MMC-yə məxsus, ünvan 2 ünvanda yerləşən obyektlərin təmir-tikinti işlərinin görülməsi barədə tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il və xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqavilələri və həmin müqavilələrə əlavə olunmuş smetalarla razılaşdırılmış işlərin tam yerinə yetirilmədiyi müəyyən olunmuşdur. Tədqiq olunan obyekt üzrə mövcud olmuş qüsurlar və eləcə də yarımçıq qalmış işlər sonradan digər podratçı şirkəti tərəfindən tamamlandığı üçün, podrat müqavilələri üzrə "xxxx" MMC tərəfindən yerinə yetirilmiş işlərin həcmini və smetalara uyğun dəyərini müəyyən etmək mümkün olmadı. Qərardadın ikinci sualı üzrə: "X9" MMC ilə Finivo Project” MMC arasında bağlanmış nömrəsiz - xx.xx.2021-ci il, DİA FNV 150322 saylı xx.xx.2022-ci il, DİA FNV 180322 saylı xx.xx.2022-ci il, DİA FNV 150522 saylı xx.xx.2022-ci il və DİA FNV 050922 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqavilələri üzrə 06 oktyabr 2022-ci il tarixli qüsur aktında və 14 oktyabr 2022-ci il tarixli aktda göstərilmiş qüsurların (həcmdə çatışmazlıq və keyfiyyətsiz icra) mövcud olduğu və həmin qüsurların aradan qaldırılması ücün tələb edilən xərclərin 301.694,78 manat məbləğində təşkil etdiyi müəyyən olunmuşdur. Qərardadın üçüncü və dördüncü sualları üzrə: iş materiallarında olan məlumatları, eləcə də ünvan 2 ünvanında yerləşən obyektdə "X9" MMC ilə Finivo Project” MMC arasında bağlanmış müqavilələrə və həmin müqavilələrə əlavə olunmuş smetalara əsasən, Finivo Project” MMC tərəfindən əsaslı təmir-tikinti işləri aparıldığını nəzərə alaraq, 06 oktyabr 2022-ci il tarixli qüsur aktında və 14 oktyabr 2022-ci il tarixli aktda göstərilən qüsurların (hamısı və ya və ya bir qismi) əvvəllər mövcud olmadığı və həmin qüsurların aparılmış keyfiyyətsiz təmir işləri nəticəsində yarandığı müəyyən olunmuşdur. Bu səbəbdən də, qərardadın üçüncü sualının ikinci hissəsi və dördüncü sualı üzrə tədqiqat aparılmadı. Qərardadın beşinci sualı üzrə: baxış zamanı tikinti aparılmış sahəyə bitişik boş torpaq sahəsində təqribən 1800 kv.m sahədə tikinti tullantılarının olduğu müşahidə edilmişdir. Həmin daşınmamış tullantıların (zibillərin) və qruntun özüboşaldan avtomaşınlara yüklənməsinin və daşınmasının dəyəri 12 avqust 2021-ci il tarixli podrat müqaviləsinin smetasına əsasən 11.195,09 manat məbləğində müəyyən olunur.
352. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadına əsasən aparılmış ekspertiza tədqiqatının nəticəsi olaraq tərtib edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 14 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3802 saylı ekspert (İlham Xudiyevin) rəyindən görünür ki, 1-ci sual üzrə: "X9" MMC-yə məxsus, ünvan 2 ünvanda yerləşən obyektin təmir-tikinti işlərinin görülməsi barədə tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il və xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqavilələri və həmin müqavilələrə əlavə olunmuş smetalarla razılaşdırılmış işlərin podratçı "xxxx" MMC tərəfindən tam yerinə yetirilmədiyi, eyni zamanda yerinə yetirilmiş işlərdə qüsurlar mövcud olduğu müəyyən edilmişdir. Tədqiq olunan obyekt üzrə "xxxx" MMC tərəfindən icrası nəzərdə tutulan tikinti-təmir işlərinin ümumi dəyərinin podrat müqavilələrinə əsasən ƏDV daxil olmaqla 1637435,97 manat təşkil etdiyini, həmin işlərdə qüsurların mövcud olduğunu və başqa şirkətlər tərəfindən mövcud qüsurların bərpa olunması və işlərin tamamlanması ilə əlaqədar tikinti-işləri aparıldığını, mövcud qüsurların texniki xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, aradan qaldırılması üçün tələb edilən xərclərin dəyərinin 355.999,84 manat təşkil etdiyini nəzərə aldıqda, "xxxx" MMC tərəfindən tədqiqat obyektində yerinə yetirilmiş tikinti-təmir işlərinin ümumi dəyəri ƏDV daxil olmaqla 1.281.436,13 manat (1.637.435,97-355.999,84) məbləğində müəyyən edilir. 2-ci sual üzrə: tədqiq olunan obyektə baxış zamanı, "X9" MMC ilə Finivo Project” MMC arasında bağlanmış xx.xx.2021 -ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il və xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqavilələri üzrə "xxxx" MMC tərəfindən yerinə yetirilmiş işlərdə Qüsur Aktında göstərilmiş qüsurların bir qisminin (digər qüsurlar bərpa edilmişdir) faktiki mövcud olduğu müəyyən edilmişdir. Həmin qüsurların texniki xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, aradan qaldırılması ücün tələb edilən xərclərin dəyəri aparılmış hesablamalara əsasən ƏDV daxil olmaqla 355.999,84 manat məbləğində təşkil etdiyi müəyyən olunmuşdur. Mövcud olmuş qüsurların nədən ibarət olması və həcmi rəyə əlavə edilmiş smetada ətraflı göstərilmişdir. 3-cü və 4-cü sualları üzrə: iş materiallarında olan məlumatları (müqavilələr, aktlar, şəkillər, videolar, məktublar ekspert rəyləri və s..), eləcə də ünvan 2 ünvanında yerləşən obyektdə "X9" MMC ilə Cavabdeh MMC arasında bağlanmış müqavilələrə və həmin müqavilələrə əlavə olunmuş smetalara əsasən, Cavabdeh MMC tərəfindən əsaslı təmir-tikinti işləri aparıldığını nəzərə alaraq, Qüsur Aktında göstərilən qüsurların əvvəllər mövcud olmadığı və həmin qüsurların aparılmış keyfiyyətsiz tikinti-təmir işləri nəticəsində yarandığı müəyyən olunmuşdur. "X9" MMC ilə ayrı-ayrı firma və şirkətlər (şəxslər) arasında bağlanmış müqavilələrə əsasən aparılmış hesablamalar nəticəsində, tədqiq olunan obyektdə mövcud olmuş qüsurların bir qisminin bərpa olunması üçün həmin şirkətlər tərəfindən yerinə yetirlmiş tikinti-təmir işlərinin, eləcə də alınmış tikinti materiallarının ümumi dəyəri 273.832 manat məbləğində müəyyən olunmuşdur. Mövcud olmuş qüsurların nədən ibarət olması və həcmi rəyə əlavə edilmiş smetada ətraflı göstərilmişdir. 5-ci sual üzrə: dərman istehsalı fabrikinə bitişik olan torpaq sahəsində təqribən 1800 kv.m. sahəyə 1,5-1,7 metr hündürlüyündə inşaat tullantıları və qrunt boşaldıldığı müəyyən edilmişdir. 12 avqust 2021-ci il tarixli podrat müqaviləsinin smetasına əsasən aparılmış hesablamalar nəticəsində, həmin inşaat tullantıları və qruntun özüboşaldan avtomaşınlara yüklənməsinin və daşınmasının dəyəri 11.195,09 manat məbləğində müəyyən olunmuşdur.
353. Birinci instansiya məhkəməsi iclasda iş materiallarında olan səsli video görüntülərin və foto-şəkillərin qeyd edildiyi CD-disklərə baxış keçirilərkən, səsli video görüntülərdən və foto-şəkillərdən müəyyən etmişdir ki, müqavilələr predmeti olan tikinti-təmiri aparılmış sözügedən obyektlərin daxilində bəzi yerlərdə divarlarda, döşəmələrdə və tavanlarda bəzi qüsurların (müəyyən yerlərdə işlərin tam görülmədiyi (divarlarda bəzi yerlərdə oyuqların olması, dağılmış, qopmuş yerlərin olduğu və s.), boyaq işlərinin tam görülməməsi, döşəmələrdə və divarlarda eboksit qatının qüsurlu vurulması, borularda (kanalizasiya, su xəttlərində) nöqsanların (izolyasiya qatının tam vurulmadığı və s.) olduğu, eləcə də obyektlərin çöl fasadında bəzi yerlərdə divar işlənməsinin qüsurlu (elektrik xətti üçün oyuqlar açılsa da elektrik xəttinin çəkilmədiyi, üstünün bağlanmadığı, divarlarda boyaq işlərinin yarımçıq qaldığı və s.) olduğu, obyektlərin dam örtüyündə bəzi qüsurların (örtüklərin birləşdiyi yerlərin açıq olması (germetik işlərinin görülmədiyi (aralı yerlərin doldurulmaması)) şurupların zədələndiyi və s.), obyektlərin həyətyanı sahəsində də bəzi işlərin tam görülmədiyi (abadlıq işlərinin yarımçıq qaldığı, su çəninin boyanmadığı və antipas vurulmadığı və s.) müşahidə edilmişdir.
354. Məhkəmə tikinti-texniki ekspertizası üzrə verilmiş 14 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3802 nömrəli ekspert rəyi ilə bağlı yaranmış sualları cavablandırmaq üçün birinci instansiya məhkəməsində iclasa dəvət edilmiş və xx.xx.2023-cü il tarixli və xx.xx.2023-cü il tarixli məhkəmə iclaslarında iştirak edən ekspert X8 məhkəmə iclaslarında ona verilən suallara cavab olaraq bildirmişdir ki, qüsur kimi hesabladığı məbləğə həm qüsurla görülən işləri, həm də görülməyən işləri aid etmişdir. 1.281.000 manat məbləğ görülmüş işlərin dəyəridir. 355.000 manat məbləğ qüsurların aradan qaldırılması və tam görülməmiş işlərin yekunlaşdırılması üçün görülməli olan işlərini dəyəridir. Həmin məbləğə həm aradan qaldırılmış, həm də aradan qaldırılmamış qüsurların dəyəri daxildir. Qüsur aktında göstərilən işlərin bir qismi hələ də qüsurludur. 11.195 manat məbləğ inşaat tulantılarının dəyəridir, lakin tulantıların kimin tərəfindən atılması barədə məlumatsızdır. 273.832 manat ayrı-ayrı şirkətlər tərəfindən yerinə yetirilmiş işlərin dəyəridir, lakin bugün də işlər davam edir. Qüsurlar aradan qaldırılmayıb. Qüsurlar aktda göstərilmişdir və o sahədə aktda göstərilən qüsurlar ilə obyektdə olan qüsurları müqayisə etmişdir. Dama konstruktiv dəyişiklik edilməsi onun dəyişməsi deməkdir. Əlavə etdiyi fotoşəkillərdən görünür ki, suyun daxil olmaması üçün dama xüsusi materiallar vurulub. Dam bütövlükdə bərpa edilməyib, sadəcə qüsur aktında göstərilən qüsurlar olması ilə bağlı bərpa edilib. Damın müəyyən hissəsi sökülüb. Hər iki tərəf baxış keçiriləndə etiraf etdi ki, darvaza Cavabdeh MMC tərəfindən qoyulmayıb. Qüsur aktında göstərilmiş qüsurların mövcudluğunu yoxlamışdır və qüsurların dəyərini smetaya uyğun hesablamışdır.
355. Birinci instansiya məhkəməsi ilk iddiaya münasibətdə qeyd etmişdir ki, dəbbə pulunun tutulması hissəsində iddia tələbinin qanuni əsasını Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsi çıxış edir. Həmin normanın məzmunundan da göründüyü kimi dəbbə pulu öhdəliyin icra edilmədiyinə və ya lazımınca icra edilmədiyinə görə tətbiq edilən məsuliyyət tədbiridir. Həmin tədbirin tətbiq edilməsi qanunda nəzərdə tutula bilər və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilə bilər. Həmçinin, bütün digər mülki məsuliyyət tədbirləri kimi dəbbə pulunun tətbiq edilməsinin vacib şərti qismində öhdəlik pozuntusunun baş verməsində borclunun təqsirinin olması çıxış edir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə görə borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Beləliklə, Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinin dispozisiyasında nəzərdə tutulmuş şərtlərin mövcudluğunu müəyyən etmək üçün aşağıdakı hallar müəyyən edilməlidir: 1. Borclu tərəfindən müqavilə üzrə öhdəliklərinin təqsirli pozuntusuna yol verilməsi
2. Yol verilmiş pozuntuya görə müqavilədə və ya qanunda dəbbə pulunun ödənilməsinin nəzərdə tutulması.
356. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, tərəflər arasında bağlanmış 5 mübahisəli podrat müqaviləsinin 8.2 və 8.3-cü bəndlərində müvafiq olaraq podratçı tərəfindən öhdəliklərinin icra edilməsinin gecikdirilməsinə görə və görülmüş işlərdə qüsurlara görə dəbbə pulunun tutulması nəzərdə tutulmuşdur. İddiaçı dəbbə pulunun tutulmasına əsas kimi cavabdehin yol verdiyi iki pozuntuya - podrat işlərinin təhvil verilməsinin gecikdirilməsinə və görülmüş işlərin qüsurla icra edilməməsinə istinad etmişdir.
357. İşlərin təhvil verilməsinin gecikdirilməsi ilə bağlı - xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilədə işlərin xx.xx.2021-ci il tarixədək, xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2022-ci il tarixədək, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2022-ci il tarixədək və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədə isə xx.xx.2022-ci il tarixədək başa çatdırılaraq sifarişçiyə təhvil verilməli olması nəzərdə tutulmuşdur. Digər tərəfdən işin mübahisəsiz halları ondan ibarətdir ki, həmin müqavilələrin heç biri üzrə işlərin görülməsi müqavilələrdə göstərilən müddətdə, nə də sifarişçi tərəfindən xəbərdarlıqlarda göstərilən müddətlərdə tam başa çatmamışdır.
358. İşlərin görülməsində gecikmələrin ondan asılı olmayan hallardan baş verməsi ilə bağlı cavabdehin dəlillərinə münasibətdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, mübahisəli müqavilələr (sonuncu müqavilə istisna olmaqla) və xüsusən xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə işlərin görülməsinin müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş işlərin görülməsinin başa çatması tarixindən kifayət qədər uzun müddətə gecikdirilməsi, 2022-ci ilin iyul-sentyabr aylarında sifarişçinin dəfələrlə podratçıya işlərin yekunlaşdırılması barədə xəbərdarlıqlar göndərməsi, eləcə də podratçının işlərin görülməsini sifarişçi ilə razılaşdırılmış tarixlərədək başa çatdırılmasını vəd etməsinə baxmayaraq (01 avqust 2022-ci il tarixli qüsur aktlarında) yenidən həmin işləri yekunlaşdıra bilməməsi işlərin görülməsinin gecikdirilməsində podratçının təqsirinin olmaması imkanını istisna edir. Odur ki, cavabdehdən mübahisəli müqavilələr üzrə öhdəliklərin icrasının gecikdirilməsinə görə dəbbə pulunun tutulması üçün əsaslar mövcuddur. Digər tərəfdən, Mülki Məcəllənin 467ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır.
359. Məhkəmə öhdəliklərinin icrasının gecikdirilməsinə görə mütənasib dəbbə pulu məbləği müəyyənləşdirilərkən aşağıdakıları nəzərə almışdır: 1. İddia ərizəsində iddiaçı xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə işlərin təhvilinin 318 gün gecikdirilməsinə görə gecikdirilən hər gün üçün müqavilənin ümumi qiymətinin 0,1% məbləğində dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etmiş, lakin ödənilməsini tələb etdiyi dəbbə pulu məbləğinin hesablanmasında səhvə yol vermişdir. Belə ki, həmin müqavilə üzrə iddiaçının göstərdiyi qaydada hesablanmış dəbbə pulu 337.826,64 manat (1.062.413,71 manatx0,1%x318 gün) təşkil etdiyi halda iddia ərizəsində həmin əsasla 3.378.526,38 manat məbləğində dəbbə pulunun ödənilməsi tələb edilmişdir. 2. Mübahisəli podrat müqavilələrinin “tərəflərin məsuliyyəti” ilə bağlı şərtləri müəyyən edən 8-ci maddəsi müqavilə tərəfləri üçün mütənasib məsuliyyət hədlərini müəyyən etməmişdir. Belə ki, sifarişçiyə münasibətdə ödənişlərin gecikdirilməsinə görə gecikdirilmiş hər gün üçün gecikdirilmiş məbləğin 0,1 % olmaqla, lakin gecikdirilmiş məbləğinin 10%-dən çox olmayan məbləğdə dəbbə pulunun ödənilməsi nəzərdə tutulduğu halda podratçı üçün öhdəliklərin icrasının gecikdirilməsinə görə müəyyən edilmiş hər gecikdirilmiş gün üçün 0,1 % dəbbə pulunun gecikdirilmiş öhdəliyin məbləğindən deyil, işlərin ümumi qiymətindən hesablanması nəzərdə tutulmuş, eləcə də dəbbə pulunun maksimal məbləği məhdudlaşdırılmamışdır. Buna əlavə olaraq podratçı üçün işlərin qüsurla icra edilməsinə görə də qüsurların 3 misli həcmində dəbbə pulunun tutulması da nəzərdə tutulmuşdur.
360. Bununla bağlı məhkəmə qeyd etmişdir ki, mülki qanunvericiliyin təməl prinsiplərindən biri də mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyi prinsipidir (Mülki Məcəllənin 6.1-ci maddəsi). Mülki Məcəllənin məqsədi üçüncü şəxslərin hüquqlarına xələl gətirmədən mülki dövriyyənin azadlığını onun iştirakçılarının bərabərliyi əsasında təmin etməkdir (Mülki Məcəllənin 1.1-ci maddəsi). Mülki Məcəllənin 16.1-ci maddəsinə görə isə fiziki və hüquqi şəxslərin yalnız və yalnız başqa şəxsə ziyan vurmaq niyyəti ilə həyata keçirdikləri hərəkətlərə, habelə hüquqdan digər formalarda sui-istifadə edilməsinə yol verilmir. Göründüyü kimi hazırkı halda mübahisəli podrat müqavilələrində podratçının öhdəliklərini lazimi qaydada icra etməməsi üçün müəyyən edilmiş dəbbə pulunun sifarişçi üçün müəyyən edilmiş məsuliyyət hədlərini dəfələrlə aşması tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipi ilə ziddiyyət təşkil edir.
361. Odur ki, məhkəmə mübahisəli müqavilədə tərəflərin məsuliyyətinin qeyrimütənasib müəyyən edilməsini hüquqdan sui-istifadə kimi qiymətləndirərək hesab etmişdir ki, dəbbə pulu məbləği müəyyən edilərkən həmin hal nəzərə alınmalıdır. Yəni cavabdehdən öhdəliklərin icrasının gecikdirilməsinə görə tutulacaq dəbbə pulu mübahisəli müqavilələrdə iddiaçı üçün eyni pozuntuya görə müəyyən edilmiş maksimal məsuliyyət hədlərini (icra edilməmiş öhdəliyin 10%-i) aşmamaq şərti ilə müəyyən edilməlidir.
362. Məhkəmə iş materiallarında olan e-mail yazışmalarından müəyyən etmişdir ki, podratçı tərəfindən sifarişçiyə dəfələrlə tikinti işlərinin gedişatı zamanı yaranmış suallar, planlar, sxemlər, eləcə də icra aktları göndərilsə də, sifarişçi tərəfindən podratçının tikinti işləri ilə bağlı suallarına və təqdim etdiyi planlara gecikmələrlə cavab verilmiş, eləcə də pəncərələrin ölçülərinin, avadanlıqların, trapların yerləşdirilməsi barədə sxemlər gecikmələrlə (xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə icra müddəti bitdikdən sonra) təsdiq edilmişdir. Odur ki, podratçı ilə yanaşı işlərin görülməsinin gecikdirilməsində sifarişçinin təqsirinin də olması açıqaşkardır. Mülki Məcəllənin 458.1-ci maddəsinə görə isə əgər öhdəliyin icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi hər iki tərəfin təqsiri üzündən baş vermişsə, məhkəmə borclunun məsuliyyətinin ölçüsünü müvafiq surətdə azaldır.
363. Buna görə məhkəmə belə qənaətə gəlmişdir ki, gecikdirməyə görə dəbbə pulunun məbləğinin müəyyən edilməsi zamanı gecikdirmədə iddiaçının da təqsirinin olması nəzərə alınmalıdır.
364. İşlərin başa çatdırılmalı olan tarix kimi xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2021-ci il tarixi, xx.xx.2022-ci il tarixli və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2022-ci il tarixi, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədə xx.xx.2022-ci il tarixi qeyd edilsə də, 2022-ci ilin iyul ayının sonlarınadək sifarişçi podratçıya həmin müqavilələr üzrə müqavilə müddətlərinin başa çatması barədə xəbərdarlıqlar etməmiş, işlərin başa çatdırılmasını tələb etməmiş və öhdəliklərinin gecikməsinə etirazlarını hər hansı başqa formada ifadə etməmişdir. Göstərilən hal tərəflərin qarşılıqlı razılığına əsasən işlərin görülməsi müddətinin uzadılmasına və ya sifarişçinin icra üçün podratçıya əlavə vaxt verməsinə dəlalət edir. Bununla yanaşı, iş materiallarına əlavə edilmiş e-maillərdən görünür ki, bəzi hallarda tərəflər arasında bağlanmış müqavilələr və həmin müqavilələr üzrə razılaşdırılmış smetalar müqavilənin bağlandığı tarixdən xeyli müddət sonra qarşılıqlı imzalanmışdır (məsələn, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsi və smeta xx.xx.2022-ci il tarixdə hələ imzalanmamışdır, xx.xx.2022-ci il tarixli e-mail). Göstərilən hal isə öz növbəsində müqavilələrdə müəyyən edilmiş işin başa çatdırılma tarixlərinin formal olması və işlərin başa çatdırılma müddətlərinin sonradan tərəflərin şifahi razılaşmasına əsasən müəyyən edilməsinə dair ilkin cavabdehin dəlillərinin əsaslılığını təsdiq edir. Mülki Məcəllənin 445.9-cu maddəsinə görə borclu icranı gecikdirdikdə kreditor ona öhdəliyin icrası üçün əlavə vaxt verə bilər. Əgər borclu həmin əlavə vaxt ərzində öhdəliyi icra edərsə, o, icranı gecikdirmiş sayılmır. Odur ki, öhdəliklərin icrasının gecikdirməsinə görə dəbbə pulu müqavilələr üzrə icra müddətinin başa çatdığı vaxtdan deyil, məhz sifarişçi tərəfindən verilmiş əlavə müddət bitdikdən sonrakı müddət üçün, yəni xx.xx.2022-ci il tarixindən (xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktublarında göstərilmiş işlərin təhvil verilməsinin son tarixi) sonrakı müddət üçün hesablanmalıdır.
365. İddiaçı tərəfindən öhdəliklərin icrasının gecikdirilməsinə görə tələb edilən dəbbə pulu müqavilənin ümumi qiymətinə hesablandığı halda mübahisəli müqavilələrdə görülməsi nəzərdə tutulan işlərin əksəriyyəti müqavilədə nəzərdə tutulmuş müddətlər və ya sifarişçi tərəfindən verilmiş əlavə müddətlər daxilində icra edilmiş və dəyəri sifarişçi tərəfindən ödənilmişdir. Belə ki, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə müqavilənin ümumi məbləğindən (ƏDV 1.062.413,71 manat) xx.xx.2022-ci il tarixinədək ƏDV daxil 962.776,31 manat dəyərində işlərin görülməsi hər iki tərəfin imzalandıqları forma-2 aktları ilə müəyyən edilir. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrin şərtlərinə görə isə Forma-2 aktlarının imzalanması işlərin kəmiyyət baxımından ilkin qəbulu kimi qiymətləndiririlir (1-ci bənd). Beləliklə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə görülməli olan işlərin yalnız ƏDV daxil 99.637,4 (1.062.413,71-962.776,31) manat məbləğində olan hissəsinin icrası gecikdirilmişdir.
366. xx.xx.2022, xx.xx.2022 və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə dair isə iş materiallarından görünür ki, 2022-ci ilin iyul ayında podratçı tərəfindən sifarişçiyə mübahisəli müqavilələr üzrə işlərin əksər hissəsini əhatə edən Forma-2 aktları email vasitəsilə sifarişçiyə göndərilsə də, sifarişçi tərəflər arasında müqavilə münasibətlərinə xitam verilənədək, yəni 2022-ci ilin oktyabrın əvvəllərinədək nə aralıq Forma-2 aktları mzalanmaqla işləri qəbul etmiş, nə də ki, aktların imzalanmasından imtina etmişdir. Halbuki Mülki Məcəllənin 770-ci maddəsinə görə əgər müqaviləyə görə və ya işin xarakterinə əsasən iş qəbul edilməlidirsə, sifarişçi yerinə yetirilmiş işi qəbul etməyə borcludur. Əgər sifarişçi işi podratçının müəyyənləşdirdiyi müddətdə qəbul etmirsə, iş qəbul edilmiş sayılır. Bundan əlavə sözügedən Forma-2 aktları üzrə görülmüş işlərlə bağlı sifarişçiyə elektron qaimələr göndərilmiş və sifarişçi tərəfindən müvafiq ödənişlər edilmişdir.
367. Bununla bağlı məhkəmə qeyd etmişdir ki, xx.xx.2022, xx.xx.2022 və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr üzrə Forma-2 aktlarının xx.xx.2022-ci ilədək, yəni xəbərdarlıq məktubunda qeyd edilmiş işlərin icra edilməsinin son tarixinədək podratçı tərəfindən təqdim edilməsinə baxmayaraq sifarişçi həmin aktlara münasibət bildirməməklə (imzalamaqdan imtina etməməklə) və həmin aktlara əsasən təqdim edilmiş elektron qaimələr üzrə ödənişlər etməklə sözügedən aktlarda göstərilmiş işləri kəmiyyət baxımından faktiki qəbul etmişdir. Odur ki, xx.xx.2022-ci ilədək görülərək kəmiyyət baxımından qəbul edilmiş işlər sifarişçi tərəfindən podratçıya verilmiş əlavə vaxt ərzində icra edildiyindən Mülki Məcəllənin 445.9-ci maddəsinə əsasən gecikdirilmiş hesab edilmir və həmin işlərin görülməsinin və təhvilinin gecikdirilməsinə görə dəbbə pulunun hesablanması üçün əsas yoxdur.
368. Podratçı tərəfindən əlavə vaxt ərzində görülmüş işləri (xx.xx.2022-ci il tarixədək) gecikdirilmiş işlər kimi qiymətləndirilsə belə sifarişçi xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə Forma-2-ləri imzalamaqla, digər müqavilələr üzrə isə göndərilmiş Forma-2-lərin imzalanmasından imtina etməməklə və həmin işlərə görə ödəniş etməklə sözügedən işləri icranın gecikdirilməsini irad bildirmədən kəmiyyət baxımından qəbul etmiş, bununla da və həmin işlərin görülməsinin gecikdirilməsinə dair dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etmək hüququnu da itirmişdir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 465.1-ci maddəsinə görə əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Əgər kreditor icranı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmasını yalnız icranı qəbul edərkən bu hüququ özündə saxlamış olduğu halda tələb edə bilər.
369. Məhkəmə göstərilən halları nəzərə alaraq öhdəliklərin icra edilməsinin gecikdirilməsinə görə iddiaçının tələb etdiyi dəbbə pulu məbləğlərini tənasübsüz surətdə yüksək hesab etmiş və işin yuxarıda göstərilən halları, eləcə də hər müqavilə üzrə icrası gecikdirilmiş işin dəyəri, gecikdirilmənin müddəti kimi halları nəzərə almaqla Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulunu azaldaraq aşağıdakı kimi müəyyən etmişdir:
370. xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsi üzrə 5.000 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə 2.000 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 180322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə 2.000 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150522 saylı Podrat müqaviləsi üzrə 1.500 manat məbləğində dəbbə pulu və xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 050922 saylı Podrat müqaviləsi üzrə 250 manat.
371. İşlərin qüsurla icra edilməsinə görə dəbbə pulunun tutulması tələbinə dair məhkəmə Mülki Məcəllənin 762.1 və 762.2-ci maddələrinə istinad edərək qeyd etmişdir ki, işin qüsurla görülməsi dedikdə, podrat işinin nəticəsinin şərtləndirilmiş keyfiyyətə cavab verməməsi və ya keyfiyyət şərtləndirilmədiyi halda isə müqaviləyə uyğun istifadə və ya adi istifadə üçün yararlı olmaması başa düşülür. Hazırkı halda iddiaçı lazımi keyfiyyətə cavab verməyən işlərlə yanaşı ümumiyyətlə icra edilməmiş işləri də qüsurlu işlərə aid etmişdir. Halbuki qanunverici podratçı tərəfindən podrat işlərinin bir hissəsinin icra edilməməsi və podrat işlərin qüsurla icra edilməsi halları üçün fərqli hüquqi nəticələr müəyyən etmişdir. Belə ki, podrat işlərinin bir hissəsinin icra edilməməsi podratçını müqavilə ləğv edilərkən icra edilməmiş işlərə münasibətdə muzd almaq hüququndan məhrum etdiyi halda (Mülki Məcəllənin 759-cu maddəsi) işlərin qüsurla icra edilməsi isə sifarişçinin əlavə icranı tələb etmək, qüsurları podratçının hesabına düzəltmək və s. hüquqlarının (Mülki Məcəllənin 763-765-ci maddələri) yaranması üçün əsas olur.
372. Podratın kəmiyyətcə icra edilməməsinin qüsurlara bərabər tutulması barədə iddiaçının istinad etdiyi dəlilərə münasibətdə isə məhkəmə qeyd etmişdir ki, iddiaçı işlərin qüsurla icra edilməsi ilə yanaşı işlərin icrasının gecikdirilməsinə görə də dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etdiyindən və müqavilələr üzrə kəmiyyətcə icra edilməmiş işlər də gecikdirilmiş işlərin tərkibinə daxil olduğundan icra edilməmiş işlərin “qüsurlu” işlər kimi də qiymətləndirilərək onların icra edilməməsinə görə yenidən dəbbə pulunun tələb edilməsi podratçının faktiki olaraq eyni pozuntuya görə iki dəfə məsuliyyətə cəlb edilməsinə səbəb olur. Odur ki, hazırkı halda mübahisəli müqavilələrin 8.3-cü bəndinə əsasən dəbbə pulu yalnız lazımi keyfiyyətə cavab verməyən işlərə görə tətbiq edilə bilər.
373. Mübahisəli müqavilələr üzrə görülmüş podrat işlərində qüsurlarının mövcud olub-olmaması məsələsinə gəldikdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, xx.xx.2021, xx.xx.2022, xx.xx.2022, xx.xx.2022-ci il tarixli podrat müqavilələri üzrə podrat işlərində müəyyən qüsurların (çatışmazlıqların) mövcud olması iş materiallarında olan foto və video yazılarla təsdiq edilməklə yanaşı ilkin cavabdeh tərəfindən də təsdiq edilmişdir. Bununla yanaşı, mübahisəli müqavilələr üzrə icra edilməmiş işlərin və qüsurla icra edilmiş işlərin həcmlərin və dəyərlərinin ayrı-ayrılıqda müəyyən edilməsi məqsədilə təkrar ekspertiza təyin edilsə və ekspert qarşısında müvafiq suallar qoyulsa da, ekspert tərəfindən icra edilməmiş işlərin və icra edilmiş işlərdə qüsurların dəyərləri birlikdə hesablanmışdır. Eyni zamanda, rəydə icra edilməmiş işlərin və icra edilmiş işlərində qüsurların məbləğinin hər müqavilə üzrə ayrı-ayrılıqda hesablanması da aparılmamışdır. Digər tərəfdən ekspert tədqiqat zamanı işlərin bir hissəsinin qüsurlu olub-olmamasının yoxlanılmasının mümkün olmamasına baxmayaraq həmin işlərin dəyərinin 50%-i podratçıya qüsur kimi hesablamışdır. Göstərilənlərə əsasən sözügedən ekspert rəyinin hər müqavilə üzrə podrat işlərində qüsurların məbləğini müəyyənləşdirən sübut kimi nəzərə alınması qeyri-mümkündür. Buna baxmayaraq, ekspertiza tədqiqatı zamanı tədqiqat obyektinə keçirilən baxış zamanı podrat işlərində müəyyən qüsurların olması müşahidə edildiyindən sözügedən ekspert rəyini digər sübutlarla yanaşı (foto və video, tərəflərin izahatları) xx.xx.2021, xx.xx.2022, xx.xx.2022, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr üzrə görülmüş podrat işlərində müəyyən qüsurların mövcud olması faktını təsdiq edən sübut qismində nəzərə alınır.
374. xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə görülmüş işlərdə qüsurların mövcud olub-olmaması məsələsinə gəldikdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, həm iddiaçının tərtib etdiyi qüsur aktından (qüsur aktında işlərin qarşısında “icra edilməyib” qeydi var), həm iddiaçının nümayəndəsinin məhkəmə iclaslarında verdiyi izahatdan görünür ki, iddiaçı həmin müqavilə üzrə qüsur kimi həmin müqavilə üzrə görülmüş işlərin keyfiyyət tələblərinə cavab verməməsinə deyil, müqavilə üzrə müəyyən işlərin ümumiyyətlə icra edilməməsinə istinad etmişdir. Odur ki, həmin müqavilə üzrə görülmüş işlərdə qüsur olması iş materiallarına əsasən müəyyən edilmir və belə olan halda həmin müqavilə üzrə işlərdə aşkar edilmiş qüsurlara görə dəbbə pulunun tutulması üçün əsas yoxdur.
375. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə belə nəticəyə gəlmişdir ki, xx.xx.2021, xx.xx.2022, xx.xx.2022, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr üzrə işlərdə qüsurların olması iş materialları ilə müəyyən edildiyindən həmin qüsurlara görə dəbbə pulunun tutulması üçün qanunda nəzərdə tutulmuş əsaslar mövcuddur.
376. Dəbbə pulunun məbləği müəyyən edilərkən isə aşağıdakılar nəzərə alınmışdır:
1. Podrat müqavilələrində müqavilə tərəfləri üçün müəyyən edilmiş məsuliyyət hədlərinin qeyri-mütənasib olması nəzərə alınaraq tətbiq edilən dəbbə pulu sifarişçi üçün öhdəliklərin lazımi qaydada icra edilməməsinə görə müqavilə nəzərdə tutulmuş maksimal məsuliyyət həddi aşmamalıdır (lazımi qaydada icra edilməmiş öhdəliyin 10%-i)
2. xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə tullantıların daşınmamasına görə - 2022ci ilin oktyabrında sifarişçi tərəfindən işlərin görülməsi vəziyyətinin yoxlanılaraq aşkar edilmiş qüsurlarla bağlı xx.xx.2022-ci il tarixli qüsur aktı tərtib edilmiş, lakin adi gözlə görünən çatışmazlıq olmasına baxmayaraq tullantıların daşınmaması həmin aktda qüsur kimi göstərilməmişdir. Hal-hazırda tikinti sahəsində tullantıların mövcudluğu faktı isə cavabdehdən sonra tikinti sahəsində digər podratçıların da işləməsi işin mübahisəsiz halları olduğundan həmin fakt 2022-ci ilin oktyabrında tikinti sahəsi tərk edilərkən cavabdeh tərəfindən tullantıların daşınması öhdəliyinin icra edilməməsini müəyyən edilməsi üçün kifayət etmir. Odur ki, tikinti sahəsindən tullantıların daşınmamasının cavabdehin işlərində qüsuru kimi qəbul edilməsi üçün əsas yoxdur.
3. Asma tavanlarda mövcud qüsurlara görə - iş materiallarına əlavə edilmiş foto və video şəkillərdən asma tavanlardan müəyyən qüsurların olması göründüyündən həmin işlərdə qüsurların mövcud olması faktı da müvafiq müqavilələr üzrə dəbbə pulu hesablanarkən nəzərə alınır.
4. 06 oktyabr 2022-ci il tarixli qüsur aktına və 17.10 2022-ci il tarixli akta əsasən podrat işində qüsurlar aşkar edildikdən sonra cavabdeh xx.xx.2022-ci il və xx.xx.2022-ci il tarixli məktubları ilə işlərində qüsur olmasını ilkin olaraq inkar etsə də, xx.xx.2022-ci il tarixdə qüsurların aradan qaldırılması üçün komanda göndərilməsini təklif etmiş, lakin iddiaçı tərəfindən qüsurların aradan qaldırılması üçün cavabdehə şərait yaradılmamışdır. Halbuki Mülki Məcəllənin 763-765-ci maddələrində podrat işlərində qüsur olduqda sifarişçinin podratçıdan əlavə icra tələb etmək hüququnun olması və yalnız əgər əlavə icra üçün müəyyənləşdirilmiş müddət qurtardıqdan sonra qüsur tamamilə aradan qaldırılmadığı halda, sifarişçinin qüsuru özü aradan qaldırıb çəkdiyi xərclərin əvəzini ödəməyi tələb etmək və ya müqavilədən imtina etmək hüquqlarının yaranması nəzərdə tutulur. Sifarişçinin podrat işlərində qüsurların aradan qaldırılması üçün şərait yaratmamaqla Mülki Məcəllənin 763-765-ci maddələrinin tələblərinin pozuntusuna yol verilməsi də işlərin qüsurla icra edilməsinə görə dəbbə pulu müəyyənləndirərkən nəzərə alınmalıdır.
377. Beləliklə, məhkəmə dəbbə pulunun tutulması üçün kreditora zərər dəyməsi faktının və dəymiş zərərin məbləğinin müəyyənləşdirilməsinin zəruri olmadığını, mübahisəli müqavilələr üzrə icra edilmiş işlərdə (xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə istisna olmaqla) mövcud olması faktının məhkəmə araşdrıması zamanı müəyyən edildiyini, hər müqavilə üzrə qüsurlu işlərin sayını, təqribi dəyərini, müvafiq müqavilə üzrə görülmüş ümumi iş həcminə nisbətini əsas götürməklə Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinin tələblərinə əsasən işlərdə aşkar edilmiş qüsurlara görə dəbbə pulunun məbləğini aşağıdakı kimi müəyyənləşdirmişdir: xx.xx.2021-ci il tarixli Podrat müqaviləsi üzrə 2.500 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə 5.000 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 180322 saylı Podrat müqaviləsi üzrə 3.000 manat məbləğində dəbbə pulu; xx.xx.2022-ci il tarixli DİA FNV 150522 saylı Podrat müqaviləsi üzrə 250 manat.
378. Boyaların alınmasına görə dəymiş real maddi zərərin tutulması tələbinə dair məhkəmə Mülki Məcəllənin 21.1-21.2, 443.1, 443.7-ci maddələrinə istinad edərək qeyd etmişdir ki, həmin tələbin əsaslılığını sübuta yetirmək üçün iddiaçı məhkəməyə “Konstruktor“ Firması ilə bağladığı alqı-satqı müqaviləsini və həmin müqavilə üzrə tərəflərin cəmi 33.570,37 manat məbləğində boya məhsullarının alınması barədə razılığa gəldiklərini təsdiq edən qiymət razılaşdırılması protokollarını təqdim etsə də, tərəfindən həmin müqavilə üzrə qiymətlərin razılaşdırılması protokollarında göstərilmiş çeşiddə, sayda və dəyərdə boyaların alınmasını və həmin boyalara görə satıcıya ödəniş etməsini, yəni real xərc çəkməsi və ya çəkməli olması sübuta yetirilməmişdir. Habelə, iddiaçı tərəfindən boyaların həqiqətən də alınması faktı ehtimal edilsə də, göstərilən xərclərin çəkilməsinə zərurətin məhz cavabdehin müqavilə öhdəlikləri pozması nəticəsində yaranması, yəni cavabdehin əməlləri ilə maddi zərərin yaranması arasında səbəbli əlaqənin mövcudluğu iş materiallarına əsasən müəyyən edilmir. Odur ki, həmin hissədə ilkin iddia əsassız olmaqla rədd edilməlidir.
379. Qarşılıqlı iddiaya münasibətdə isə məhkəmə qeyd etmişdir ki, 5 müqavilə üzrə cavabdeh tərəfindən görülməli olan işlərin ümumi dəyəri ƏDV daxil 1.637.435,97 manat təşkil etdiyi halda iddiaçı tərəfindən həmin müqavilələr üzrə cəmi ƏDV xaric 1.253.568,36 (ƏDV daxil 1.479.210,66 manat) məbləğində ödəniş edilmişdir. Cavabdeh isə 90.409,89 manat məbləğində pul tələbini mübahisəli müqavilələr üzrə faktiki görülmüş işlərin dəyərinin iddiaçı tərəfindən tam ödənilməməsi, eləcə də tərəfindən müqavilələr üzrə smetalarda nəzərdə tutulmamış əlavə işlər görülməsi ilə əsaslandırsa da, nə mübahisəli müqavilələr üzrə ödənilmiş məbləğdən (ƏDV daxil 1.479.210,66 manat) daha artıq məbləğdə işlər görməsini, nə smetalarda nəzərə tutulmamış əlavə işlər görməsini sübuta yetirə bilmişdir. Odur ki, həmin hissədə qarşılıqlı iddia rədd edilməlidir.
380. Tələbin ikinci hissəsi ilə bağlı isə qeyd edilmişdir ki, cavabdeh iddia tələbinin əsası kimi istinad etdiyi halları, yəni iddiaçının təqsirli əməlləri nəticəsində smetalarda müəyyən edilmiş işlərin həcmində və dəyərində artımın yaranmasını, müqavilələr üzrə işləri təkrar görməyə məcbur olması, boşdayanmaların baş verməsini, avadanlıqların icarəyə götürməsini, əlavə muzd ödəməsini, yəni cavabdehin müqavilə öhdəliklərini pozması nəticəsində ona real maddi zərər və əldən çıxmış fayda formasında zərər vurulmasını təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etməmişdir. Odur ki, həmin hissədə də qarşılıqlı iddia əsassız olmaqla rədd edilməlidir.
381. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi müəyyən edilmiş faktlardan tərəflərin qarşılıqlı münasibətləri üzrə düzgün nəticəyə gəlmiş, məhkəmə tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının pozulmasına yol verilməmiş və məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki hallar aydınlaşdırılmışdır.
382. Eyni zamanda, apellyasiya şikayətlərindəki dəlillərin əksər hissəsinin tərəflərin öz tələblərinin əsası kimi istinad etdikləri dəlillərlə eyni olduğunu və birinci instansiya məhkəməsinin həmin dəlillərə qiymət verdiyini, məhkəmə kollegiyasının da həmin qiymətləndirmə ilə razılaşdığını nəzərə alaraq kollegiya hesab edir ki, işin hallarına, sübutlara və apellyasiya şikayətlərinin bütün dəlillərinə təkrarən qiymət verilməsinə zərurət yoxdur.
383. Əlavə olaraq kollegiya qeyd edir ki, Mülki Məcəllənin 390.1-ci maddəsində fiziki və hüquqi şəxslərin azad surətdə müqavilə bağlamaq və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirmək imkanı müəyyən edilsə də, müqavilə şərtləri həmin Məcəllədə təsbit olunmuş mülki qanunvericiliyin məqsədinə və prinsiplərinə uyğun olmalıdır. Ona görə də, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən Mülki Məcəllənin 1.1, 6.1 və 16.1-ci maddələrinə istinad edilərək, dəbbə pulu ilə bağlı məsuliyyət həddinin müəyyən edilməsi düzgün olmuşdur.
384. İddiaçının təqdim etdiyi Forma 2 arayışları, onların sayı, məzmunlarındakı ziddiyyətlər, imzalanmaması, formal xarakter daşıması, işlərin qəbul edilməməsi və işlərin görülməsi üçün əlavə vaxtın verilməməsi barədə dəlillərə dair qeyd edilir ki, iddiaçı yalnız xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə tərtib olunmuş Forma-2-ləri imzalasa da, digər müqavilələr üzrə göndərilmiş Forma-2-lərə etiraz etməmiş, onların məzmununa dair irad bildirməmiş və ən əsası göndərilmiş elektron qaimələrin qəbulundan imtina etməmiş və ödənişlər etmişdir. Bundan əlavə, xx.xx.2022 və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr üzrə işlərin təhvil verilməsi vaxtı xx.xx.2022-ci il tarixi müəyyən edilsə də və həmin tarixə işlərin qəbulu ilə bağlı yazılı sənəd tərtib olunmasa da, xx.xx.2022 və xx.xx.2022-ci il tarixdə podrat müqavilələri bağlanmışdır. Eyni ilə xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə işlərin təhvil verilməsi vaxtı xx.xx.2022-ci il tarixi müəyyən edilsə də və həmin tarixə işlərin qəbulu ilə bağlı yazılı sənəd tərtib olunmasa da, xx.xx.2022-ci il tarixdə podrat müqaviləsi bağlanmışdır. Qeyd olunan hallar və tərəflər arasında aparılmış elektron yazışmalar belə nəticəyə gəlməyə əsas verir ki, tərəflər arasında Forma- 2-lərin tərtib olunması və müqavilələr üzrə icra müddətlərinin birinci instansiya məhkəməsinin müəyyən etdiyi qaydada uzadılması barədə razılaşma əldə olunmuşdur.
385. Mülki Məcəllənin 404.1 və 404.2-ci maddələrində də təsbit edilmişdir ki, müqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyil, həm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasını, bütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır. Bu zaman bütün müvafiq hallar, o cümlədən müqaviləyə qədərki danışıqlar və yazışmalar, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər, tərəflərin sonrakı hərəkətləri nəzərə alınır.
386. Boyaların alınması ilə bağlı zərərin tutulması dəlillərinə dair kollegiya qeyd edir ki, zərərin ödənilməsi məsələlərini tənzimləyən və ümumi norma kimi çıxış edən Mülki Məcəllənin 21.2-ci maddəsinin, həmçinin hazırkı mübahisə üzrə xüsusi norma kimi çıxış edən Mülki Məcəllənin 443-cü maddəsinin mənasına görə zərərin ödənilməsi üçün aşağıdakı hüquqi əsaslar müəyyən edilməlidir: zərərin mövcud olması, zərərin öhdəliyi pozulması nəticəsində vurulması, zərərlə öhdəliyin pozulması arasında səbəbli əlaqənin olması, zərər vuran şəxsin təqsirli olması. Yalnız yuxarıda qeyd olunan əsaslar müəyyən olunduqda cavabdehin üzərinə zərərin ödənilməsi öhdəliyi qoyula bilər. Lakin hazırkı işdə bu əsaslar mövcud deyildir. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün olaraq qeyd etmişdir ki, göstərilən xərclərin çəkilməsinə zərurətin məhz cavabdehin müqavilə öhdəliklərinin pozması nəticəsində yaranması, yəni cavabdehin əməlləri ilə maddi zərərin yaranması arasında səbəbli əlaqənin mövcudluğu iş materiallarına əsasən müəyyən edilmir. Çünki, həmin xərclər boyanın rənginin dəyişdirilməsi, əlavə işlərin görülməsi və s. hallara görə də yaranması istisna edilə bilməz.
387. Beləliklə, kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmaqla işin hallarına uyğundur, apellyasiya şikayətlərində irəli sürülən dəlillər isə əsassızdır və mahiyyətcə düzgün olan birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün əsas ola bilməz.
388. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 384.0.1, 392, 393, 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
q ə t e t d i:
İddiaçı MMC və Cavabdeh MMC tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətləri təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli e-2-2(113)-389/2023 saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Apellyasiya şikayətləri üzrə ödənilmiş dövlət rüsumları tərəflərin özlərinə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Raqib Qurbanov
Hakimlər: Vüsalə Baxışova
Aida Hüseyn