Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(105)-82/2025

Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Sumqayıt şəhəri İş № 2-2(105)-82/2025 01.06.2026 SUMQAYIT APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI İddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh Cavabdeh qarşı iş üzrə Açar sözlər: podrat müqaviləsixxxxmuzd tələbixxxxöhdəliyin pozulması (və ya lazımınca icra edilməməsi) Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Kommersiya Kollegiyasının hakimləri X1 (sədrlik edən və məruzəçi)xxxxMahmudov Ayaz Akif oğlu və Hüseynzadə Afiq Hüseyn oğlundan ibarət tərkibdə, Məmmədli Rəşad Mehman oğlunun katibliyixxxx iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin nümayəndəsi (qanuni təmsilçisi) Qanuni nümayəndə və vəkili-nümayəndəsi Nümayəndə İsa qızının, cavabdeh Cavabdeh nümayəndəsi və vəkili vəkil2 (sonuncu məhkəmə iclasına gəlməmişdir) iştirakı ilə, iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh Cavabdeh qarşı “müqaviləyə əsasən yaranmış borcun və digər ödənişlərin tutulması tələbinə dair” kommersiya işi üzrə Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixlixxxx*- *(***)-***/**** nömrəli qətnaməsindən cavabdeh Cavabdeh MMC tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin binasındaxxxxaçıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə kollegiyası aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. İşin halları 1.İcraçı “xxxx” MMC ilə sifarişçi Cavabdeh MMC arasında 2021-ci il # ###### tarixli **/** nömrəli xidmət göstərilməsinə dair müqavilə bağlanmışdır. 2.Həmin müqavilə ilə sifarişçi tapşırmağıxxxxicraçı isə müqavilədə göstərilmiş şərtlərlə müqavilənin predmeti olan Sumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsixxxxİ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsində ayrılmış torpaq sahəsində yaşayış binalarının layihələndirilməsinin hazırlanmasının (eskizxxxxişçixxxxkonstruksiyaxxxxmühəndis-kommunikasiya və sair) icrasını öz üzərinə götürmüşdür (müqavilənin 1.1-ci bəndi). 3.Həmin müqavilənin: 4.2.1-ci bəndinə əsasənxxxxsifarişçi müqavilənin icrası ilə əlaqədar zəruri olan bütün sənədləri və məlumatları icraçıya verməyixxxxicraçının işinin bu müqavilənin şərtlərinə uyğun olan nəticələrini qəbul etməyi və icraçının haqqını bu müqavilənin 4.1-ci bəndində nəzərdə tutulmuş qaydada ödəməyi öhdəsinə götürür. 5.3.2-ci bəndinə əsasənxxxxicraçı ilkin məlumatları aldıqdan sonra layihə işlərini yerinə yetirməyi öhdəsinə götürür. 6.3.3-cü bəndinə əsasənxxxxicraçı zərurət olduğu hallarda tapşırığının icrasına üçüncü şəxsləri cəlb etməkxxxxgördüyü işlərin haqqının ödənilməsini tələb etmək hüquqlarına malikdir. 7.4.1-ci bəndinə əsasənxxxxsifarişçi hazırkı müqavilənin 1.1-ci bəndində göstərilmiş layihə işlərinin dəyərini icraçıya ödəməyi öhdəsinə götürür. Ödəniş forması: sifarişçi bu məbləği işin başlanğıcından icraçının hesabına hissə-hissə iş tamamlanana qədər tam həcmdə köçürməyi öhdəsinə götürür. 8.Həmin müqaviləyə * nömrəli əlavə olan 2021-ci il # ###### tarixli “Qiymətlərin razılaşdırılması protokolu” ilə sifarişçi qismində Cavabdeh MMC və icraçı qismində “xxxx” MMC bina və qurğuların layihələndirilməsi (eskiz layihəxxxxişçi layihəxxxxkonstruksiyaxxxxmühəndis-kommunikasiya) işlərinin həyata keçirilməsinə görə ümumi dəyərin 736.800 manat məbləğində olmasını razılaşdırmışlar. Görülən işlərin miqdarı 184.200xxxxölçü vahidi - kvadrat metrxxxxhər kvadrat metrə görə qiymət - 4 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktı Birinci instansiya məhkəməsində icraat 9.İddiaçı “xxxx” MMC (bundan sonra – “iddiaçı”) cavabdeh Cavabdeh MMC-yə (bundan sonra – “cavabdeh”) qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərəkxxxxaralarında bağlanmış **/** nömrəli müqavilə üzrə 220.000 manat borcxxxxhüquqi yardımın göstərilməsi ilə bağlı ödənilmiş 2.000 manat xidmət haqqının əvəzixxxx410 manat mediasiya xərcinin əvəzi və 100 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olmaqlaxxxxcəmi 222.510 manat pulun cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir. 10.İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır kixxxxcavabdeh tərəfindən iddiaçının rəhbərinə ünvanlanmış məktubla sifarişçixxxxyəni cavabdeh icraçıdanxxxxyəni iddiaçıdan layihədə nəzərdə tutulan işlərin görülməsini xahiş etmiş və xidmət haqqının ödənilməsinə zəmanət vermişdir. 8 ha ərazidə 23 bloklu binanın layihələndirilməsinə görə görüləcək işlərin dəyəri hər kvadratmetr üçün 4 manat olmaqla hesablanmışdır. İddiaçı tərəfindən həmin 23 blokdan 21 blokunun eskiz layihəsixxxxo cümlədən onlardan 4 blokun işçi layihəsi hazırlanmışxxxxeskiz layihənin hər kvadratmetrinə görə 1 manatdan hesablanmaqla 151.282 manatlıqxxxxişçi layihənin hər kvadratmetrinə görə 2 manatdan hesablanmaqla 68.736 manatlıqxxxxcəmi 220.018 manat dəyərində işlər görülmüşdür. Həmin eskiz layihələr İnstitut tərəfindən təqdim olunmuş 2022-ci il # ###### tarixli **/***** nömrəli sənədlərlə (3 ədəd albom) öz təsdiqini tapmaqdadır. Buna baxmayaraqxxxxcavabdeh müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyixxxxyəni görülən işlərin dəyərini iddiaçıya ödəməmişdir. Bununla əlaqədar cavabdehlə danışıqlar aparılaraq xidmət haqqının ödənilməsi tələb edilsə dəxxxxhər hansı nəticə əldə olunmamışxxxxiddiaçı layihənin hazırlanmasında iştirak edən işçi heyətinin əmək haqqını öz hesabına ödəmişdir. 11.Cavabdeh iddiaya etiraz edərək bildirmişdir kixxxxcavabdehin təsisçisi X2 2021-ci il # ##### tarixli qərarı ilə X3 həmin MMC-nin direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşxxxxsonuncu təyin olunduğu vəzifəyə əsaslanaraq cavabdeh iddiaçı ilə xidmətin göstərilməsinə dair müqavilə imzalamışxxxxhəmçinin oxxxxiddiaçı təşkilata məktub ünvanlasa daxxxxhəmin məktub MMC-də qeydiyyatdan keçməmişxxxxhansı tarixdə yazılması barədə heç bir məlumat həmin məktubda əks olunmamışdır. Bundan əlavəxxxxiddiaçı müqaviləyə əsaslanaraq eskiz tərtib edərkən Sumqayıt şəhərində 16 mərtəbəli binanın tikilməsinə icazənin olmamasını nəzərə almamışxxxxhəmçinin görülən işlərlə bağlı ayrılıqda qiymətlərin razılaşdırılması protokolu tərtib edilməli olsa daxxxxhəmin protokol mövcud deyil. Bundan əlavəxxxxiddiaçının 220.000 manatlıq işin cavabdehə təhvil verilməsixxxxhəmin işin cavabdeh tərəfindən qəbul olunmasıxxxxhəmçinin görülən işin həmin məbləğdə olmasının hansı sənədlə razılaşdırılmasına dair heç bir sübut məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Həmçinin müqavilənin 4-cü bəndində ödəniş forması işin başlanğıcında icraçının hesabına hissə-hissəxxxxiş tamamlana qədər tam məbləği köçürmək kimi müəyyənləşdirilsə dəxxxxiş başlanarkən iddiaçıya ödəniş edilməsi ilə bağlı heç bir qəbzxxxxlayihənin təhvil-təslim aktıxxxxbir sözlə iddianın sübutuna dair heç bir sənəd mövcud olmamışdır. 12.Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin 2024-cü il ## #### tarixli *-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin olunmuşxxxxcavabdehdən 02/21 müqavilə üzrə 219.948 manat borcxxxxhüquqi yardımla bağlı ödənilmiş 700 manat pulun əvəzixxxx200 manat mediasiya xərcinin əvəzi və 100 manat dövlət rüsumunun əvəzi olmaqlaxxxxcəmi 220.948 manat pulun iddiaçının xeyrinə tutulmasıxxxxcavabdehdən 395,4 manat dövlət rüsumunun dövlət nəfinə tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməsi qət edilmişxxxxiddia qalan hissədə təmin olunmamışdır (hakim F. Həmidli) . 13.Məhkəmə qeyd etmişdir kixxxxcavabdeh Cavabdeh MMC-nin direktoru Emin Haqverdiyev tərəfindən iddiaçı “xxxx” MMC-nin direktoru Qanuni nümayəndə ünvanlanmış məktubda qeyd edilmişdir kixxxxcavabdeh iddiaçıdan Sumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsində ayrılmış torpaq sahəsində yaşayış binalarının tikintisinə köməklik göstərilməsini xahiş edir və xidmət haqqının ödənilməsinə zəmanət vermişdir. 14.Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi Tikintidə X7 Agentliyi “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutundan Bakı şəhəri ** saylı Vəkil bürosunun müdiri Rasim Verdiyevə ünvanlanmış ## ###### 2023-cü il tarixli ***-**/*-****/**** nömrəli məktubun məzmununda qeyd edilir kixxxxCavabdeh MMC-nin sifarişi ilə “xxxx” MMC-nin icra etdiyi eskiz layihəsi təqdim edilir (Qoşma: 3 albomxxxx1 nüsxə). 15.Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi Tikintidə X7 Agentliyi “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutundan Bakı şəhəri * saylı Vəkil bürosunun vəkili Nümayəndə ünvanlanmış ## ##### 2024-cü il tarixli ***-**/*-****/**** nömrəli məktubdan görünür kixxxxSumqayıt şəhəri 19-cu məhəllə üçün “xxxx" MMC-nin icra etdiyi 23 bloklu binaların eskiz layihəsinin nüsxəsi təqdim edilir. 16.Yaranmış zərurətlər əlaqədar “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutuna məhkəmə tərəfindən ## #### 2024-cü il tarixli sorğu ünvanlanaraq tikilməsi planlaşdırılan yaşayış binalarının şəhərsalma əsaslandırmasının hazırlanması üçün “Azərdövlətlayihə” Dövlət Baş Layihə İnstitutu ilə Cavabdeh MMC arasında müqavilə bağlanılıbbağlanılmamasıxxxxmüqavilə tərəfləri qismində kimlərin iştirak etməsixxxxmüqavilə bağlanmışdırsaxxxxicra edilib-edilməməsixxxxicra edilməmişdirsəxxxxonun səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verilməsixxxxeyni zamanda sözügedən müqavilənin təsdiq edilmiş surətinin məhkəməyə təqdim edilməsi xahiş edilmişdir. 17.Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi Tikintidə X7 Agentliyi “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutundan Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin ## #### 2024-cü il tarixli sorğusuna verilmiş ## #### 2024-cü il tarixli *-**-**/*-****/**** nömrəli məktubuna əsasənxxxxCavabdeh MMC tərəfindən Sumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsində yaşayış binalarının şəhərsalma əsaslandırılması ilə bağlı instituta müraciət olunmuşxxxxlakin tərəflər arasında müqavilə imzalanmadığından iş icra olunmamışdır. 18.İddiaçının vəsatətinə əsasən “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutuna ## #### 2024-cü il tarixli sorğu məktubu ünvanlanaraq məktubda iddiaçı tərəfindən məhkəməyə ##.##.2022-ci il tarixli *** nömrəli hesab-faktura sənədinin təqdim edildiyinixxxxhəmin hesab-faktura sənədinin məzmununda qeyd edilmiş ##.##.2021-ci il tarixli ****/* saylı müqavilənin mövcud olub-olmamasıxxxxmövcud olduğu haldaxxxxəslinin və ya təsdiq edilmiş surətinin məhkəməyə təqdim edilməsixxxxeyni zamanda müqavilə və ya hesabfaktura üzrə ”xxxx” MMC tərəfindən "Azərdövlətlayihə” Dövlət Baş Layihə İnstitutuna hər hansı ödəniş edilib-edilməməsi barədə məlumat verilməsi xahiş edilmişdir. Həmin müraciətə cavab olaraq “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutu tərəfindən məhkəməyə ünvanlanmış ## #### 2024-cü il tarixlixxxx*-**-**/*-****/**** nömrəli məktubda sifarişçi Cavabdeh MMC tərəfindən torpaq sahəsi üzərində mülkiyyətxxxxicarə və ya istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd təqdim edilmədiyindən və eyni zamanda müqavilə üzrə layihənin dəyəri ödənilmədiyindən şəhərsalma əsaslandırılması işlərinin yerinə yetirilməsinin icrasının dayandırıldığı bildirilmişdir. 19.Sumqayıt şəhəri Heydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsindəki məhəllədə yaşayış binalarının eskiz və işçi layihələrinin hesabatında qeyd edilir kixxxxtərəflər arasında 736800 manat dəyərində müqavilə bağlanılmışxxxx1 m2 x 4 manat olmaqla 8 ha ərazidə 23 bloklu binanın tikilməsi planlaşdırılmış və şəhərsalma əsaslandırılması layihəsinin işlənilməsi üçün rəsmi formada müraciət olunmuşdur. "xxxx" MMC müqavilədə qeyd edilən 1 m2 x 4 işlərdən (eskizxxxxişçixxxxkonstruksiya və mühəndis kommunikasiya işləri) eskiz layihə işini hesabatdakı cədvələ uyğun işləmişdirxxxx23 blokdan 21 blokunun eskizini 1 manatdan hesablanmaqla 151,282 manat və 4 blokun işçi layihəsini (memarlıq və konstruksiya) 2 manatdan hesablanmaqla 68,736 manat olmaqlaxxxxcəmi 220018 manat məbləğində iş görülmüşdür. Cavabdeh “xxxx” MMC işi yarıda saxladığına görə olan ümumi işdən 220018 manat iş görülmüş və cədvəldə qeyd olunmuşdur. 20.Cavabdeh Cavabdeh MMC adından X3 tərəfindən Qanuni nümayəndə (hazırkı iddiaçının qanuni təmsilçisinə) verilmiş ## #### 2021-ci il tarixli etibarnamənin məzmunundan görünür kixxxxhəmin etibarnamə ilə bir çox səlahiyyətlərlə yanaşıxxxxAzərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyində və başqa qurumlarda onu təmsil etməkxxxxhabelə sənədləri təqdim etməkxxxxhazır sənədləri götürmək və digər hərəkətləri etmək Qanuni nümayəndə etibar edilmişdir. 21.## ##### 2022-ci il tarixli *** nömrəli hesab fakturanın məzmununa əsasənxxxxhəmin faktura ilə Sumqayıt şəhəri Heydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsində yaşayış binalarının şəhərsalma əsaslandırılması işlərinin görülməsi üçün ## ###### 2021-ci il tarixli ****/* nömrəli müqaviləyə əsasən Cavabdeh MMC tərəfindən “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutuna 11800 manat məbləğində ödəniş edilməsi barədə müraciət edilmişdir. 22.Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən verilmiş ## #### 2021ci il tarixli in/L-***/**** nömrəli lisenziyaya və həmin lisenziyanın ## #### 2021-ci il tarixli in/L-***/****/* nömrəli və ## #### 2021-ci il tarixli in/L-***/****/* nömrəli əlavələrinə əsasənxxxxiddiaçı “xxxx” MMC-yə tikintisinə icazə tələb olunan və barəsində məlumatlandırma icraatı tətbiq olunan bina və qurğuların layihələndirilməsi fəaliyyəti üzrə tikinti obyektlərinin memarlıq layihələndirilməsixxxxbina və qurğuların memarlıq layihələndirilməsi və inşaat konstruksiyalarının layihələndirilməsi işlərinin görülməsinə icazə verilmişdir. 23.Həmçinin iddiaçı tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş layihə sənədləri vardır. Üç müxtəlif məzmunlu nüsxədən ibarət olan layihə sənədləri müvafiq olaraq 9xxxx11 və 14 vərəqdən ibarətdir. Layihələrin hər birinin üzərində “xxxx”xxxx“Sifarişçi: xxxx MMC”xxxx“Layihə: Sumqayıt şəhəri Heydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsindəki yaşayış binaları”xxxx“Memarlıq planlaşdırma bölməsi”xxxx“Direktor imza Qanuni nümayəndə”xxxx“Memar imza Binyaminli B.” qeydləri vardır. Hər üç layihə sənədinin üzərində “Azərdövlətlayihə” Dövlət Layihə Baş İnstitutunun möhürü vardır və möhürün üzərində daxil olma nömrəsi 36/02345xxxxdaxil olma tarixi ##.##.2024-cü il qeyd edilmişdir. Həmin möhürlər layihə sənədlərinin qeyd edilən İnstituta təqdim edildiyini göstərir. 24.İddiaçı tərəfindən məhkəməyəxxxxhəmçinin "Azərdövlətlayihə” Dövlət Baş Layihə İnstitutundan sorğu əsasında əldə etdiyi 9 cild olan albomlardan ibarət layihə sənədləri təqdim edilmişdir. 25.Məhkəmə qeyd etmişdir kixxxxtərəflər arasında bağlanmış müqavilənin predmetini yaşayış binalarının layihələndirilməsinin hazırlanması təşkil etmiş və özlüyündə mərhələlərdən - eskiz və işçi layihələrinin hazırlanması; konstruksiya; mühəndis kommunikasiya; və sair işlərdən ibarətdir (iddiaçının qanuni təmsilçisinin verdiyi izahat əsasən “və sair işlər”ə Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinə və Azərbaycan Respublikası Fövqaladə Hallar Nazirliyinin müvafiq ekspertiza şöbəsinə sənədlərin təqdim edilməsi və ekspertiza rəylərinin alınması aiddir). 26.Məhkəmə müəyyən etmişdir kixxxxişin ilk və ikinci mərhələsinə aid olan işlərin bir qismi - tikilməsi planlaşdırılan yaşayış binalarının 23 blokundan 21 blokunun eskiz layihəsi və onlardan 4 blokun işçi layihəsi iddiaçı tərəfindən həqiqətən icra edilmişdir. Belə kixxxxilk növbədəxxxxbu işlərin görülməsi nə cavabdehin nümayəndəsinin məhkəməyə ünvanlandığı ərizədəxxxxnə də kixxxxonun məhkəmə iclaslarındakı izahatlarında mübahisələndirilməmişdir. Digər tərəfdən məhkəməyə təqdim olunmuş layihə sənədlərinin özü ilə də bu hal təsdiq edilməkdədir. İş materiallarına əlavə olunmuş İnstitutun 2023-cü il ## ###### tarixli *-****/*-****/**** nömrəli və 2024-cü il ## ##### tarixli *-**-**/*-****/**** nömrəli məktublarının məzmunlarında iddiaçının icra etdiyi işlərə istinad edilməklə eskiz layihələr həmin məktublara əlavə olunmuş qoşmalarla ona geri qaytarılmışdır. Cavabdehin təqdim etdiyi ərizədə və məhkəmə iclaslarında onun mübahisələndirdiyi hal - görülən işlərin sifarişçiyə təhvil verilməsinin sübuta yetirilməməsindən ibarət olmuşdur. 27.İşin bu halı ilə bağlı məhkəmə iddiaçı və cavabdeh arasında bağlanmış **/** nömrəli müqavilənin müddəalarına və onların arasında təşəkkül tapmış faktiki münasibətlərə nəzər salmağı zəruri hesab etmiş və bu məsələ ilə bağlı qeyd etmişdir kixxxxtərəflər arasında bağlanmış müqavilədə birbaşa və ya dolayı yolla sifarişçinin işin nəticəsini icraçıya təhvil vermək vəzifəsi nəzərdə tutulmamışdır. Belə bir vəzifə nə müqavilənin “icraçının hüquq və vəzifələri” adlanan 3-cü bəndində və nə də kixxxx“tərəflərin məsuliyyəti” adlanan 5-ci bəndində qeyd olunmuşdur. Müqavilənin 2.1-ci bəndi isə icraçının işinin bu müqavilənin şərtlərinə uyğun olan nəticələri qəbul etmək vəzifəsini (hüquq deyil) nəzərdə tutur. Həmin müqavilənin 4.1-ci bəndində isə qeyd edilir kixxxx“sifarişçi hazırkı müqavilənin 1.1-ci bəndində göstərilmiş layihə işlərinin dəyərini icraçıya ödəməyi öhdəsinə götürür. Ödəniş forması: sifarişçi bu məbləğin işin başlanğıcından icraçının hesabına hissə-hissə iş tamamlanana qədər tam məbləği köçürməyi öhdəsinə götürür”. Göstərilənlərdən aydın olur kixxxxicraçının nəzərdə tutulmuş işi icra etmək vəzifəsi nəzərdə tutulsa daxxxxişin icrasını sifarişçiyə təhvil vermək vəzifəsi müqavilədə birbaşa əksini tapmamışdır. Digər tərəfdənxxxxiddiaçı tərəfindən hazırlanan eskiz layihələr növbəti mərhələ üzrə işlərinxxxxyəni şəhərsalma əsaslandırmasının işlənilməsi üçün İnstituta təqdim olunmuşdur. Həmin institutdan məhkəməyə təqdim edilmiş 2024-cü il # #### tarixli *-****/*-****/**** nömrəli və 2024-cü il ## #### tarixli 3-18-10/2-3966/2024 məktubların məzmunlarından aydın olmuşdur kixxxxsifarişçi cavabdeh tərəfindən Sumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsində yaşayış binalarının şəhərsalma əsaslandırılması ilə bağlı instituta müraciət olunmuşxxxxlakin müqavilə üzrə layihənin dəyəri ödənilmədiyindən şəhərsalma əsaslandırılması işlərinin yerinə yetirilməsinin icrası dayandırılmışdır. Göstərilənlərdən aydın olur kixxxxmüqavilə üzrə ilk mərhələdə görülməli olan işlərinxxxxyəni eskiz və işçi layihələrin bir qisminin hazırlanması iddiaçı tərəfindən icra olunmuş və görülən işlər şəhərsalma əsaslandırmasının işlənilməsi üçün İnstituta təqdim edilmişdir. Lakin sifarişçixxxxyəni cavabdeh iddiaçıya gördüyü işlərə görəxxxxo cümlədən İnstituta onun tərəfindən görülməli olan işlərə görə həmin işlərin dəyərini - iş materiallarındakı hesab fakturaya əsasən 11.800 manatı ödəməmişdir. 28.İş materiallarına əlavə olunmuş cavabdeh tərəfindən hazırkı iddiaçının qanuni təmsilçisi olan Qanuni nümayəndə verilmiş 2021-ci il ## #### tarixli etibarnamənin məzmunundan görünür kixxxxcavabdeh həmin etibarnamə ilə Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyində və başqa qurumlarda onu təmsil etməkxxxxhabelə sənədləri təqdim etməkxxxxhazır sənədləri götürmək və digər hərəkətləri etməyi sonuncuya etibar edir. Bu etibarnamə ilə etibar edilən hazırkı iddiaçı deyilxxxxonun qanuni təmsilçisi olsa beləxxxxməhkəmə həmin etibarnaməni tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin təfsiri (xüsusən işin nəticəsinin kimə və hansı qaydada təhvil verilməsi məsələsinin həlli baxımından)xxxxhazırkı işin faktiki hallarıxxxxo cümlədən tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli hesab etmişdir. Belə kixxxxmülki qanunvericiliyə görəxxxxmüqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyilxxxxhəm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasınıxxxxbütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır. Bu zaman bütün müvafiq hallarxxxxo cümlədən müqaviləyə qədərki danışıqlar və yazışmalarxxxxtərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktikaxxxxişgüzar adətlərxxxxtərəflərin sonrakı hərəkətləri nəzərə alınır. Başqa sözləxxxxiddiaçı müqavilə ilə üzərinə düşən öhdəliyin bir hissəsini icra etmişxxxxdaha sonra iddiaçının qanuni təmsilçisi cavabdehin verdiyi etibarnamə əsasında gördüyü işləri (eskiz və işçi layihələr) həmin işlər əsasında hazırlanacaq şəhərsalma əsaslandırılması işlərinin görülməsi üçün İnstituta təqdim etmişdir. Cavabdeh isə iddiaçıya olduğu kimixxxxİnstituta da xidmətin dəyərini ödəmədiyi üçün işlər yarımçıq saxlanılmışdır. 29.İddiaçı tərəfindən görülmüş işlərin dəyəri ilə bağlı qeyd edilmişdir kixxxxiş materiallarında olan qiymətlərin razılaşdırılması protokolundan görünür kixxxxgörülməli işlərin miqdarı 184200xxxxölçü vahidi kvadrat metrxxxxhər kvadrat metrə görə qiymət 4 manat məbləğində müəyyən edilməklə görülməli işlərin ümumi dəyərinin 736.800 manat məbləğində olmasını tərəflər öz aralarında razılaşdırmışlar. Tikilməsi planlaşdırılan yaşayış binalarının 23 blokundan 21 blokunun eskiz layihəsi və onlardan 4 blokun işçi layihəsi iddiaçı tərəfindən icra olunmuşdur. İş materiallarına əlavə olunmuş Sumqayıt şəhəri Heydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsindəki məhəllədə yaşayış binalarının eskiz və işçi layihələrinin hesabatından görünür kixxxxeskiz layihələr üzrə işlər hər kvadrat metri 1 manatdan hesablanmaqla işlərin ümumi dəyəri blokların cəmi üzrə 151.212 manat (22.687 manat + 27.971 manat + 31.003 manat + 43.007 manat + 26.544 manat = 151.212 manat) təşkil etmişdir. İşçi layihə (memarlıq və konstruksiya) isə qeyd edildiyi kimi 4 blok üzrə işlənmiş və hər kvadrat metri 2 manatdan hesablanmaqla işlərin ümumi dəyəri 68.736 manatdır. Eskiz layihə və işçi layihə üzrə görülən işlərin ümumi dəyəri 219.948 (151.212 manat + 68.736 manat) manat təşkil etmişdir. 30.Məhkəmə gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra – “MM”) 5.3xxxx14.1xxxx362.1xxxx385.1xxxx389.1xxxx404.1xxxx404.2xxxx425.1xxxx442xxxx443. 1xxxx448.1xxxx448.2xxxx752.1xxxx753.1xxxx756.1xxxx759xxxx769 və 770-ci maddələrinəxxxx“Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 36.5-ci maddəsinəxxxxAzərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – “MPM”) 14.2xxxx77.1xxxx88xxxx106.1xxxx115.0.6xxxx106.1xxxx119.1xxxx121.1 və 217.4-cü maddələrinə istinad etməklə əsaslandırmışdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki birinci icraat 31.Cavabdeh həmin qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək onun ləğv edilməsi və iddianın isə rədd olunmasını xahiş etmişdir. 32.Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2024-cü il ## ###### tarixli *-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsi ilə apellyasiya şikayəti təmin edilməmişxxxxbirinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır (sədrlik edən hakim M.Hüseynovxxxxhakimlər Z.Məmmədov və İ.Dəmirov). 33.Apellyasiya məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin mövqelərini vurğulamaqla qeyd etmişdir kixxxxqanun normalarının mahiyyətinə və tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin xarakterinə görəxxxxiddiaçı tərəfindən ona sifariş verilmiş işlərin icrası vəziyyəti ilə maraqlanmaqxxxxişlərin müəyyənləşdirilmiş müddətdə və keyfiyyətlə icra olunmasını yoxlamaqxxxxhəmin işlər barəsində rəy bildirmək (bəyənmək və ya bəyənməmək)xxxxicra qüsurlarıxxxxyaxud əlavə və ya dəyişikliklərə ehtiyac olduğu hallarda onları icraçının (iddiaçının) nəzərinə çatdırmaq və aradan qaldırılmasını tələb etmək cavabdehin həm hüququxxxxhəm də vəzifəsi olmuşdur. Lakin cavabdehin qeyd edilən məsələlərə münasibətindən belə görünür kixxxxoxxxxiddiaçının peşəkarlığına və sifarişi lazımi səviyyədə icra edə biləcəyinə əmin olaraq həm yaşayış binalarının layihələndirilməsi işlərinin görülməsinixxxxhəm də qabaqcadan verdiyi etibarnamə əsasında başqa əlaqəli işlərin yerinə yetirilməsini iddiaçı tərəfə həvalə və etibar etmişdir. İddiaçı da cavabdehin müdaxiləsi və nəzarəti olmadan öz öhdəsinə düşən işlərin icrası ilə məşğul olmuşxxxxtikilməsi planlaşdırılan yaşayış binalarının 23 blokundan 21 blokunun eskiz layihələrini və onlardan 4 blokun həm də işçi layihəsini hazırlamışxxxxhabelə hazırlanan eskiz layihələri şəhərsalma əsaslandırmasının işlənilməsi üçün cavabdehin adından İnstituta təqdim etmişdir. Həmin müddətdə cavabdeh iddiaçı tərəfindən yerinə yetirilən işlərə heç bir irad və etirazını bildirməmişxxxxhər hansı səbəbdən aralarında olan müqavilədən və həmin müqavilə üzrə görülmüş işləri qəbul etməkdən imtina etdiyini iddiaçıya bəyan etməmişxxxxbununla beləxxxxiddiaçı tərəfindən icra edilmiş işlərin haqqınıxxxxhabelə İnstituta onun tərəfindən görülməli olan işlərin dəyərini (hesab-fakturaya əsasən 11.800 manatı) ödəməmişdir. Ona görə də iddiaçı müqavilə üzrə işlərin icrasını cavabdehin hərəkətsizliyi (öz öhdəliyini icra etməməsi) səbəbindən dayandırmağa və bu anadək gördüyü işlərin dəyərini tələb etməyə məcbur olmuşdur. 34.İşin hallarından göründüyü kimixxxxtərəflər arasında bağlanmış podrat müqaviləsinə iddiaçı (icraçı - podratçı) tərəfindən bilavasitə cavabdehin (sifarişçinin) hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində baş verən səbəbə görə xitam verilmişdir. Belə olduqdaxxxxmülki qanunvericiliyə müvafiq olaraqxxxxpodratçı yerinə yetirilmiş işin haqqını və müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər. Bu baxımdan iddiaçı müqaviləyə xitam verilənədək cavabdehin sifarişi ilə görmüş olduğu işlərin dəyərini sonuncudan tələb etməkdə haqlı olmuşdur. 35.İddiaçı tərəfindən görülmüş işlərin dəyərinə gəldikdə qiymətlərin razılaşdırılması protokolundan görünür kixxxxgörülməli işlərin miqdarı 184.200 ölçü vahidi kvadratmetrxxxxhər kvadratmetrə görə qiymət 4 manat məbləğində müəyyən edilməkləxxxxgörülməli işlərin ümumi dəyərinin 736.800 manat məbləğində olmasını tərəflər öz aralarında razılaşdırmışlar. Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırması zamanı müəyyən olunmuşdur kixxxxtikilməsi planlaşdırılan yaşayış binalarının 23 blokundan 21 blokunun eskiz layihəsi və onlardan 4 blokun işçi layihəsi iddiaçı tərəfindən icra edilmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş Sumqayıt şəhəri Heydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsindəki məhəllədə yaşayış binalarının eskiz və işçi layihələrinin hesabatından görünür kixxxxeskiz layihələr üzrə işlər hər kvadratmetri 1 manatdan hesablanmaqla işlərin ümumi dəyəri blokların cəmi üzrə 151.212 manat (22.687 manat + 27.971 manat + 31.003 manat + 43.007 manat + 26.544 manat = 151.212 manat) təşkil edir. İşçi layihə (memarlıq və konstruksiya) isə qeyd edildiyi kimi 4 blok üzrə işlənmiş və hər kvadratmetri 2 manatdan hesablanmaqla işlərin ümumi dəyəri 68736 manatdır. Eskiz layihə və işçi layihə üzrə görülən işlərin ümumi dəyəri 219.948 (151.212 manat + 68.736 manat) manat təşkil edir. 36.Ona görə də birinci instansiya məhkəməsi iddia tələbini cavabdehdən **/** nömrəli müqavilə üzrə 220.000 manat borcun tutulması hissəsində qismənxxxxyəni 219.948 manat məbləğində təmin etmişdir. İddiaçı iddia tələbinin təmin olunmayan hissəsini mübahisələndirməmişdir. 37.Şərh olunanlardan göründüyü kimixxxxcavabdehin apellyasiya şikayətinin dəlilləri əsassız olmuşdur. Cavabdehin iddiaçı tərəfindən görülən işlərin ona təhvil verilmədiyini iddia edərkən nəyi nəzərdə tutduğu anlaşılan olmamışdır. Tərəflərin qarşılıqlı münasibətində cavabdehin iddiaçıdan görülmüş işləri tələb etməsixxxxiddiaçının isə bundan imtina etməsi kimi bir hal müəyyən olunmamışdır. Xüsusən də iddiaçı müvafiq işləri icra etdiyindənxxxxcavabdehin tələbi olduğu halda həmin işlərin təhvil verilməsi heç bir çətinlik yaratmamışdır. Halbukixxxxcavabdehin özü yerinə yetirilmiş işləri qəbul etmək təşəbbüsündə olmamışdır. Ona görə də cavabdehin iddiaçı tərəfindən müqavilə öhdəliklərinin pozulması barədə dəlili qəbul olunmazdır. 38.Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin mediasiya xərci və dövlət rüsumunun məbləği ilə bağlı dəlillərlə də razılaşmamış və qeyd etmişdir kixxxxiddiaçı mediasiya orqanına müraciət edərkən mübahisənin məhkəmədən kənar qaydada daha tez həllinə nail olmaq istəmişxxxxlakin cavabdeh bundan yayınmış və iddiaçının lüzumsuz xərc çəkməsinə səbəb olmuşdur. İddiaçı mübahisənin haqlı tərəfi olduğundanxxxxməhkəmə həmin xərci tərəflər arasında bərabər bölməkdə hər hansı qanunsuzluğa yol verməmişdir. İddiaçının çəkdiyi digər məhkəmə xərcləri ilə bağlı məsələni də məhkəmə mülki prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq düzgün həll etmişdir. 39.Apellyasiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni MM-in 425.1xxxx442xxxx443.1xxxx752.1xxxx753.1xxxx756.1xxxx759xxxx760.2xxxx769 və 770ci maddələrinəxxxxMPM-in 77.1-ci maddəsinə istinad etməklə əsaslandırmışdır. Kassasiya məhkəməsi instansiyasında icraat 40.Cavabdeh həmin qətnamədən kassasiya şikayəti verərək onun ləğv edilməsi və iddianın isə rədd edilməsi barədə yeni qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir. MM-in 386.1 və 442 maddələri üzrə - məhkəmə tərəfindən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq edilməmiş və apellyasiya şikayətinin dəlilləri və ümumiyyətlə işdə olan ziddiyyətlər araşdırılmamışdır. Belə kixxxxtərəflər arasında bağlanmış **/** nömrəli müqavilənin 1.1xxxx2.1xxxx3.1 və 4.1-ci bəndlərinə əsasən tərəflər arasında müqavilə bağlandıqdan sonra görüləcək işlər barədə sifarişçinin (cavabdeh) icraçıya (iddiaçıya) ayrıca tapşırıq verməli və icraçı da bu tapşırığa uyğun işləri icra etməlidir. İddiaçı isə sifarişçiyə heç bir işi təhvil verməmişdir (iş lazımi qaydada müqavilə şərtlərinə uyğun icrasını təsdiq edən sənədlər əlavə olunmamışdır). Bu səbəbdən də onlarla əməkdaşlıq edilməmişdir. Məhkəmə çəkişməsi zamanı iddiaçı tərəf görüldüyünü iddia etdiyi işlərin qəbulunu təsdiq edən heç bir sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə çəkişməsi zamanı iddiaçı tərəf görüldüyünü iddia etdiyi işlərin qəbulunu təsdiq edən sənədlə bərabərxxxxhəmçinin bu işlərin dəyərinin iddia edilən məbləğdə cavabdeh tərəfindən qəbul olunmasını təsdiq edən sənəd və sübut təqdim edə bilməmişdir. Xüsusiləxxxxməhkəmə tərəfindən iddia edilən işlərinin dəyəri və həcmi araşdırılmamışdır. Həmçininxxxxiddianın təmin olunmasını məhkəmələr (iddiaçı tərəfindən işlərin görülməsini təsdiq edən hal kimi) əsassız olaraq iddiaçı tərəfindən işlərin İnstituta təqdim edilməsi ilə bağlı əsaslandırmışdır. Lakin iş materiallarına İnstitutun 2 ziddiyyətli məktubu təqdim edilmişdir. Apellyasiya instansiyasında cavabdeh tərəfindən institut arasında heç vaxt müqavilə bağlanılmadığı qeyd olunsa daxxxxbununla bağlı sübutların tələbinə dair vəsatətxxxxhəmçinin cavabdehin vəsatəti vermə səbəbi olan vəkil sorğusunun cavablandırılmadığını təsdiqləyən sorğunun dəfələrlə məhkəməyə bildirilməsinə və təqdim olunmasına baxmayaraqxxxxapellyasiya məhkəməsi çəkişmə prinsipini və obyektivxxxxhərtərəfli araşdırma prinsipini pozmuşxxxxziddiyyətli məqama aydınlıq gətirməmişdir. Həmçinin qeyd edilən ziddiyyətli məqamla bağlı iddiaçının rəhbəri və qanuni təmsilçisi Qanuni nümayəndə məhkəmə iclasında etiraf etmişdir kixxxxinstituta görüldüyü iddia etdiyi işlərlə bağlı iddiaçının qanuni təmsilçisi Qanuni nümayəndə müraciət edib müqavilə imzalamışxxxxlakin cavabdeh tərəfindən həmin müddət üçün qeyd edilən məsələ bağlı səlahiyyətverici qüvvədə olan etibarnaməsi olmamışdır. Yəni iddiaçının qanuni təmsilçisi Qanuni nümayəndə cavabdehi təmsil edəcəyi etibarnamə iş materiallarına əlavə olunmuşdur. Lakin həmin etibarnamənin hüquqi qüvvəsi 2021-ci il ## #### – 2021-ci il ## ###### tarixləri üzrə olmuşdur. İş materiallarına əlavə edilən plan cizgilərin üzərindəki möhürlərdən isə görünür kixxxxiddiaçını görülməsini təsdiq etdiyi işlər isə İnstituta 2022-ci il # ###### tarixlidir. Həmin tarixdə isə nə cavabdehxxxxnə də ki onun səlahiyyətli nümayəndəsi heç bir təşkilata müraciət etməmiş və heç bir sənəd təqdim etməmişdir. Bundan başqaxxxxiddiaçının nümayəndəsi və qanuni təmsilçisi Qanuni nümayəndə məhkəmə iclasında cavabdeh ilə əməkdaşlıq münasibətlərinə 2021-ci ilin dekabrında faktiki olaraq dayandırdıqlarını etiraf etmişlər. Məhkəmələr tərəfindən isə ümumiyyətlə 220.000 manat məbləğində işlərin həcminin yerinə yetirilməsi yoxlanılmamışdır. Belə kixxxxqeyd olunan və istinad edilən çertyojların həcmi və məbləği barədə məhkəmə mühasibatlıq ekspertizasını keçirilməsinə dair vəsatət verilməsinə baxmayaraqxxxxməhkəmə araşdırma aparmamış və tutulan məbləğ konkret olaraq hər hansı sübutla təsdiq olunmamışdır (iddiaçının mülahizəsinə və yalnız özləri təsdiq etdikləri sənədə istinad olunmuşdur). 41.MPM-in 14.1xxxx14.2 və 88-ci maddələri üzrə - məhkəmə tərəfindən sübutlara və müqavilənin şərtlərinə düzgün qiymət verilməmişxxxxişin faktiki halları təhrif olunmuşxxxxcavabdeh tərəfin mövqeyi isə ümumiyyətlə təhrif edilmişdir. Məhkəmə bağlanmış müqavilənixxxxiş materiallarına əlavə olunmuş etibarnamənixxxxİnstitutun cavab məktublarını bir-birilə əlaqəli olaraq düzgün qiymətləndirməmiş və araşdırmamışdır. Həmçinin apellyasiya şikayətinin heç bir dəlili üzrə çəkişmə prosesi həyata keçirilməmişdir. 42.Bundan başqaxxxxməhkəmə tərəfindən MPM-in tələblərinə zidd olaraq məhkəmə xərclərinə dair hissələrlə də bağlı həm maddixxxxhəm də prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq edilməmişdir. Belə kixxxxiddia ərizəsi məhkəməyə daxil olan zaman MPM-in tələblərinə əsasənxxxxkommersiya iddialarının verilməsinə görə mediasiya prosesinin keçirilməsi məcburiliyi tələb edilmir və bu səbəbdən də mediasiya xərci üçün qanunla cavabdehin heç bir öhdəliyi mövcud deyil. Çünki tərəflər arasına mediasiya ilə bağlı hər hansı qeyd şərt (müqavilə) bağlanmamışdır. Həmçinin məhkəmənin nümayəndə ilə bağlı çəkilən xərclər və dövlət rüsumunun məbləği cavabdehdən tutula bilməz. 43.Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının ##.##.2025-ci il tarixlixxxx*-*(***)-***/**** nömrəli qərarı ilə cavabdeh Cavabdeh MMC tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti qismən təmin edilməsixxxxSumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2024-cü il ## ###### tarixli *-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsi ləğv edilməsixxxxişə yenidən baxılması üçün həmin məhkəməyə qaytarılması qərara alınmışdır. 44.Kassasiya instansiya məhkəməsi öz qərarında qeyd etmişdir kixxxxapellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən MPM-in 418.4-cü maddəsində göstərilən prosessual hüquq normalarının kobud şəkildə pozulmasına yol verilməmişdir. Kassasiya şikayətində istinad olunan MM-in 386.1 və 442-ci maddələrinin pozulması barədə dəlillər də əsaslı hesab edilə bilməz. Belə kixxxxkassasiya şikayətində həmin maddələrin tələblərinin pozulması qeyd edilsə dəxxxxbu pozuntunun və ya düzgün tətbiq edilməmənin nədən ibarət olduğuna dair mövqeni aydın şəkildə ifadə edən izah verilməmişdir. Həmin maddələrin tələblərinin pozulmasının sübutların tam və hərtərəfli araşdırılmamasıxxxxişin hallarına və işdə olan sübutlara düzgün qiymət verilməməsi ilə əlaqələndirilməsixxxxhabelə MPM-in 88ci maddəsinin tələblərinin pozulması barədə dəlillər əsassızdır. Belə kixxxxMPM-in 407.2 və 416.1-ci maddələrinin birgə təfsirindən müəyyən edilir kixxxxkassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasıxxxxməhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmaması və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması ilə bağlı dəlillərə istinad ediləxxxxkassasiya instansiyası məhkəməsi isə belə dəlilləri yoxlaya bilməz. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir kixxxxişin hallarının və sübutların qiymətləndirilməsi ilə bağlı məsələ işə mahiyyəti üzrə baxan birinci və apellyasiya instansiyaları məhkəmələrinin səlahiyyətinə aiddir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi isə sübutların düzgün və səhv qiymətləndirilməsini deyilxxxxsübutların prosessual qanunvericiliyə uyğun qaydada təqdim edilməsi və toplanmasıxxxxonların tədqiq edilməsixxxxtəqdim edilmiş sübutlara qiymət verilibverilməməsi və s. bununla bağlı prosessual qaydalara riayət edilib-edilməməsini yoxlayır. 45.Kassasiya şikayətində göstərilən digərxxxxyəni məhkəmə xərcləri ilə bağlı dəlillərə dair qeyd edilir kixxxxkommersiya mübahisələri üzrə mediasiya prosesinin məcburi qaydada keçirilməsini müəyyən edən “Mediasiya haqqında” Qanunun 3.2-ci maddəsinə edilmiş dəyişiklik 2024-cü il ## ###### tarixində qüvvəyə minmişdir. Hazırkı iş üzrə ilkin mediasiya sessiyasından sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi barədə arayış isə 2023-cü il ## ###### tarixində tərtib edilmişdir. Göründüyü kimi iddiaçı məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl kommersiya mübahisələri üzrə mediasiya prosesinin məcburi qaydada keçirilməsi qaydası qüvvədə olduğuna görə iddiaçının həmin qaydaya riayət etməsi zəruri olmuşdur. Qeyd olunanları və MPM-in 119.1-ci maddəsixxxxhabelə “Mediasiya haqqında” Qanunun 36.5-ci maddəsinin tələblərini nəzərə alaraq kollegiya hesab edir kixxxxkassasiya şikayətinin məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi ilə bağlı dəlilləri əsassızdır. Kassasiya şikayətində qeyd edilən MPM-in 14.1 və 14.2-ci maddələrinin tələblərinin pozulması (cavabdehin dəlillərinə qiymət verilməməsi və çəkişmə prinsipinin pozulması) barədə dəlillər də əsaslı hesab edilə bilməz. Çünki apellyasiya instansiyası məhkəməsi çəkişmə prinsipinə riayət etməklə cavabdehin istinad etdiyi faktlara öz səlahiyyətləri daxilində qiymət vermişdir. Həmin qiymətləndirmə zamanı məhkəmənin müəyyən etdiyi halların cavabdehin mövqeyinə uyğun olmaması isə çəkişmə prinsipinin pozulması anlamına gəlmir. Eyni zamandaxxxxməhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş hallar ondan ibarət olmuşdur kixxxxiddiaçı podrat müqaviləsi ilə üzərinə düşən öhdəliyin bir hissəsini icra etmişxxxxcavabdeh isə xidmətin dəyərini ödəmədiyi üçün işlər yarımçıq saxlanılmışdır. Kollegiya qeyd edir kixxxxməhkəmənin müəyyən etdiyi hallar MM-in 760.2-ci maddəsinin dispozisiya şərtlərinə uyğundur və məhkəmə də düzgün olaraq həmin maddəni tətbiq etməklə mübahisəni həll etmişdir. Bununla yanaşıxxxxkollegiya hesab edir kixxxxcavabdehdən tutulmalı olan muzdun miqdarına dair kassasiya şikayətinin dəlilləri əsaslı hesab edilməlidir. Belə kixxxxpodrat müqaviləsi üzrə muzd barəsində razılaşma ilə bağlı məsələlər MM-in 753.1-ci maddəsi tənzimlənir. Həmin maddədə bununla bağlı iki hal müəyyən edilmişdir. Birinci hal – podrat müqaviləsində muzdun miqdarı şərtləndirilmişdirxxxxikinci hal – muzdun miqdarı müəyyənləşdirilməmişdir. 46.Birinci halda sifarişçi podratçıya şərtləndirilmiş muzd ödəməyə borcludur və həmin muzd ödənildikdəxxxxpodratçının müqavilə üzrə razılaşdırılmış iş həcminə daxil olan bütün işləri ödənilmiş sayılır. İkincixxxxyəni podrat müqaviləsində muzdun miqdarı müəyyənləşdirilmədiyi halda adi muzdun şərtləşdirildiyi hesab olunur. Adi muzd dedikdə isə yerinə yetirilmiş podrat işlərinin orta bazar dəyəri başa düşülür. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş hallara görə tərəflər arasında bağlanmış müqavilə üzrə ödənilməli olan muzdun miqdarı müqaviləyə * nömrəli əlavə olan 2021-ci il # ###### tarixli “Qiymətlərin razılaşdırılması protokolu” ilə müəyyən edilmişdir. Həmin əlavədə bina və qurğuların layihələndirilməsi (eskiz layihəxxxxişçi layihəxxxxkonstruksiyaxxxxmühəndiskommunikasiya) işlərinin həyata keçirilməsinə görə ümumi dəyərin 736.800 manat məbləğində olması və görülən işlərin miqdarı - 184.200xxxxölçü vahidi - kvadrat metrxxxxhər kvadrat metrə görə qiymət - 4 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Lakinxxxxhəmin əlavədə görülməli olan işlərin (eskiz layihəxxxxişçi layihəxxxxkonstruksiyaxxxxmühəndis-kommunikasiya) ayrı-ayrılıqda dəyəri müəyyən edilməmişdir. Məhkəmənin müəyyən etdiyi hal isə ondan ibarətdir kixxxxmüqavilədə nəzərdə tutulmuş işlər tam deyilxxxxqismən icra edilmişdir. Bununla yanaşıxxxxməhkəmə tərəfindən iddiaçının xeyrinə tutulmuş məbləğin şərtləndirilmiş muzd olması və ya miqdarı müəyyənləşdirilməyən muzd olması ilə məsələyə aydınlıq gətirilərək hüquqi dəyərləndirmə aparılmamışdır. Halbukixxxxpodrat müqaviləsi üzrə muzdun ödənilməsi ilə bağlı məsələyə qiymət verilərkən qeyd olunan qaydalar nəzərə alınmalıxxxxbundan sonra hüquqi dəyərləndirmə aparılmalı və məhkəmə tərəfindən hansı əsaslar üzrə hüququn tətbiqi aydın göstərilməlidir. Yalnız belə hüquqi dəyərləndirmə aparılmaqla qəbul edilmiş məhkəmə qətnaməsi MPM-in 217.1-ci maddəsində müəyyən edildiyi kimi qanuni və əsaslı hesab edilə bilər. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi isə həmin normanın tələblərinə cavab vermir. Apellyasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri Apellyasiya şikayətinin dəlilləri 47.Cavabdeh “xxxxl” MMC Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixlixxxx*-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsindən apellyasiya şikayəti verərəkxxxxhəmin qətnamənin ləğv edilməsini və iddia tələbinin rədd edilməsinə dair yeni qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir. 48.Cavabdeh apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır kixxxxiddiaçı MMC ilə cavabdeh MMC arasında ##.##.2021-cil tarixli xidmət müqaviləsi bağlanmışdır. İddiaçı şirkət ilə qeyd edilən xidmət müqaviləsi bağlansa daxxxxiddiaçı şirkət sifarişçiyə heç bir işi təhvil verməmişdir (işin lazımi qaydada müqavilə şərtlərinə uyğun icrasını təsdiq edən sənədlər əlavə edilməmişdir). Bu səbəbdən dəxxxxiddiaçı ilə əməkdaşlıq edilməmişdir. Məhkəmə çəkişməsi zamanı iddiaçı tərəf görüldüyünü iddia etdiyi işlərin qəbulunu təsdiq edən heç bir sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə çəkişməsi zamanı iddiaçı tərəf görüldüyünü iddia etdiyi işlərin qəbulunu təsdiq edən sənədlə bərabər həmçinin bu işlərin dəyərinin iddia edilən məbləğdə cavabdeh tərəfindən qəbul edilməsini təsdiq edən sənəd və sübut təqdim edə bilməmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış ##.##.2021-ci il tarixli **/** nömrəli “Xidmət göstərilməsinə dair müqavilə”nin 1.1-ci bəndində qeyd edilir: sifarişçi tapşırırxxxxicraçı isə hazırkı müqavilədə göstərilmiş şərtlərlə Sumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsixxxxİ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsində ayrılmış torpaq sahəsində yaşayış binalarının layihələndirilməsinin hazırlanmasını (eskizxxxxişçixxxxkonstruksiyaxxxxmühəndis-kommunikasiya və sair) icrasını öz üzərinə götürür… Həmin müqavilənin 3.1-ci bəndində qeyd edilir: hazırki müqavilənin 1.1-ci bəndində göstərilmiş işlərin Sifarişçinin tapşırığına uyğun olaraq tam keyfiyyətlə və vaxtında yerinə yetirilməsini öz üzərinə götürür… Həmin müqavilənin 2.1-ci bəndinə əsasənxxxxsifarişçi müqavilənin icrası ilə əlaqədar zəruri olan bütün sənədləri və məlumatları icraçıya verməyixxxxicraçının işinin bu müqavilənin şərtlərinə uyğun olan nəticələrini qəbul etməyi və icraçının haqqını bu müqavilənin 4.1-ci bəndində nəzərdə tutulmuş qaydada ödəməyi öhdəsinə götürür… Müqavilə şərtlərinin tələbindən də göründüyü kimixxxxtərəflər arasında müqavilə bağlandıqdan sonra görüləcək işlər barədə sifarişçi (cavabdeh) icraçıya (iddiaçıya) ayrıca tapşırıq verməli və icraçı da bu tapşırığa uyğun işləri icra etməlidir. Həmçinin müqavilə şərtinə görəxxxxsifarişçi tərəfindən iddiaçının görülməsini iddia etdiyi işin həcminin iddia edilən məbləğdə olmasını təsdiqləyən hər hansı qarşılıqlı razılaşmanın olmaması da bir daha təsdiq edir kixxxxiddiaçı MMC tərəfindən öhdəliklər yerinə yetirilməmişdir. Bundan başqaxxxxməhkəmə tərəfindən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq edilməmişdir. Məhkəmə tərəfindən sübutlara və müqavilənin şərtlərinə düzgün qiymət verilməmişxxxxişin faktiki halları və cavabdeh tərəfin mövqeyi təhrif edilmişdir. Məhkəmə bağlanmış müqavilənixxxxiş materiallarına əlavə edilmiş etibarnamənixxxx“Azərdövlətlayihə” institutunun cavab məktublarını bir-biri ilə əlaqəli olaraq düzgün qiymətləndirməmiş və araşdırmamışdır. Bundan başqaxxxxməhkəmə tərəfindən MPM-in tələblərinə zidd olaraq məhkəmə xərclərinə dair hissələrlə də bağlı hüquq normaları düzgün tətbiq edilməmişdir. Belə kixxxxiddia ərizəsi məhkəməyə daxil olan zaman MPM-in tələblərinə əsasən kommersiya iddialarının verilməsinə görə mediasiya prosesinin keçirilməsi məcburiliyi tələb edilmir və bu səbəbdən dəxxxxmediasiya xərci üçün qanunla cavabdehin heç bir öhdəliyi mövcud deyil. Çünki tərəflər arasında mediasiya ilə bağlı hər hansı qeyd-şərt (müqavilə) bağlanmamışdır. Həmçinin məhkəmə tərəfindən nümayəndə ilə bağlı çəkilən xərclər və dövlət rüsumunun məbləği cavabdehdən tutula bilməz… Göstərilənlərə əsasən apellyasiya şikayətinin təmin olunaraqxxxxSumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin e-*-*(***)-***/**** saylıxxxx##.##.2024-cü il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsixxxxiddianın tam həcmdə rədd edilməsinə dair yeni qətnamə qəbul edilməsi xahiş edilir. Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri 49.Apellyasiya şikayətinə etiraz daxil olmamışdır. Apellyasiya icraatı iştirakçılarının izahatları 50.Cavabdeh Cavabdeh nümayəndəsi və vəkili vəkil2 iştirak etdiyi məhkəmə kollegiyasının iclaslarında apellyasiya şikayətini müdafiə edib orada göstərilənlərə uyğun izahat verərək şikayətin təmin edilməsini xahiş etdi. 51.Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin nümayəndəsi (qanuni təmsilçisi) Qanuni nümayəndəxxxxiddiaçının nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə İsa qızı apellyasiya şikayətinə etiraz edərək təmin edilməməsini və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdilər. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi 52.Maddə 5.3. Mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar. 53.Maddə 385.1 Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidirxxxxməsələnxxxxpul ödəməlixxxxəmlak verməlixxxxiş görməlixxxxxidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidirxxxxkreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır 54.Maddə 390.1. Fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayanxxxxlakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. 55.Maddə 390.5. Müqavilə şərtləri tərəflərin istəyi ilə müəyyənləşdirilirxxxxamma müvafiq şərtin məzmununun bu Məcəllədə göstərildiyi hallar istisna təşkil edir. 56.Maddə 390.6. Müqavilə şərti tərəflərin razılaşması ilə ayrı qaydanın müəyyənləşdirilmədiyi halda tətbiq edilən normada (dispozitiv norma) nəzərdə tutulubsaxxxxtərəflər razılaşma əsasında bu normanın tətbiqini istisna edə bilər və ya onun nəzərdə tutduğundan fərqli şərt müəyyənləşdirə bilərlər. Bu cür razılaşma olmadıqda müqavilə şərti dispozitiv norma ilə müəyyənləşdirilir. 57.Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsixxxxmallardaxxxxişlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 58.Maddə 445.2.1. Öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. 59.Maddə 752.1. Podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyixxxxsifarişçi isə podratçıya razılaşdırılmış muzd ödəməyi öhdəsinə götürür. 60.Maddə 753.1. Sifarişçi podratçıya şərtləşdirilmiş muzd ödəməyə borcludur. Əgər həmin şəraitdə podratın yalnız muzd müqabilində yerinə yetirilməsi ehtimal edilirsəxxxxbelə hesab edilir kixxxxmuzd dinməz razılıq əsasında şərtləşdirilmişdir. Əgər muzdun miqdarı müəyyənləşdirilməyibsəxxxxadi muzdun şərtləşdirildiyi hesab olunur. Şərtləşdirilmiş muzd ödənildikdəxxxxpodratçının müqavilə üzrə razılaşdırılmış iş həcminə daxil olan bütün işləri ödənilmiş sayılır. 61.Maddə 760.2. Əgər podratçı tərəfindən müqaviləyə bilavasitə sifarişçinin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində baş verən və ya həmin hərəkətlərlə bağlı olan səbəbə görə xitam verilirsəxxxxpodratçı yerinə yetirilmiş işin haqqını və müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi 62.Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəflixxxxtam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edirxxxxgörüləcək yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edirxxxxonların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir. 63.Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 64.Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektivxxxxqərəzsizxxxxhərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 65.Maddə 217.3 Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. 66.Maddə 217.4. Məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 67.Maddə 384.0.3. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni dəyişdirə bilər. Apellyasiya baxışının hədləri 68.Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.6 və 372.7-ci maddələrinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun barəsində açıq və ya dolayısı ilə mübahisə edilən hissəsi üzrəxxxxşikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraqxxxxməhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. 69.“Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ### 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir kixxxxAzərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğv edə və dəyişdirə bilər. 70.İş materiallarından görünür kixxxxAzərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının ##.##.2025-ci il tarixlixxxx*-*(***)-***/**** nömrəli qərarı ilə cavabdeh Cavabdeh MMC tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinin qismən təmin edilməsixxxxSumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2024-cü il ## ###### tarixli *-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsixxxxişə yenidən baxılması üçün həmin məhkəməyə qaytarılması qərara alınmışdır. Ona görə kollegiya Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixlixxxx*-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsini tam yoxlanılmasını vacib hesab edir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi 71.Məhkəmə kollegiyası işin hallarına dair məruzəçi hakimin məruzəsini dinləyibxxxxAzərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hazırkı iş üzrə mövqeyini nəzərə alıbxxxxapellyasiya şikayətinin dəlillərinixxxxiş materialları ilə birlikdə araşdırıb işin hallarına mülki qanunvericiliyə əsasən hüquqi qiymət verərək aşağıdakılara əsasən bu nəticəyə gəlir kixxxxapellyasiya şikayəti qismən təmin edilməlixxxxSumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixlixxxx*-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsi “cavabdeh Cavabdeh ## ###### 2021-ci il tarixli **/** nömrəli xidmət göstərilməsinə dair müqavilə üzrə 219948 manat məbləğində borcun tutulması” hissəsində dəyişdirilməlixxxxcavabdeh Cavabdeh ## ###### 2021-ci il tarixli **/** nömrəli xidmət göstərilməsinə dair müqavilə üzrə 208669 manat məbləğində borcxxxxhüquqi yardımla bağlı ödənilmiş 700 manat məbləğində pul vəsaitinin əvəzixxxx200 manat məbləğində mediasiya xərcinin əvəzi və 100 manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzixxxxcəmi 209669 manat məbləğində pul vəsaiti alınaraq iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməlidir. 72.Kollegiya ilk növbədə qeyd edir kixxxxhazırkı halda işə yeni apellyasiya qaydasında baxılır və bu zaman apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə əvvəlki qətnaməsini ləğv etmiş kassasiya məhkəməsinin mövqeyi nəzərə alınmalıdır. 73.Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinə müvafiq olaraq məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara istinad edərək və həmin sübutlara adıçəkilən Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun obyektivxxxxqərəzsizxxxxhərtərəfli və tam baxdıqdan sonra hüquqi qiymət verərək mübahisənin mahiyyəti üzrə həll olunması üçün əhəmiyyəti olan işin faktiki halları kimi müəyyən etmişdir kixxxxtərəflər arasında bağlanmış podrat müqaviləsinə iddiaçı (icraçıpodratçı) tərəfindən bilavasitə cavabdehin (sifarişçinin) hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində baş verən səbəbə görə xitam verilmişdir. Belə olduqdaxxxxMülki Məcəllənin 760.2-ci maddəsinə müvafiq olaraqxxxxpodratçı yerinə yetirilmiş işin haqqını və müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər... Bu baxımdan iddiaçı müqaviləyə xitam verilənədək cavabdehin sifarişi ilə görmüş olduğu işlərin dəyərini sonuncudan tələb etməkdə haqlıdır və belə tələb qanunidir. 74.Qeyd olunmalıdır kixxxxtərəflər hüquq və öhdəliklərini mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq müqavilə ilə razılaşdırdıqları halda məhkəmələr yaranmış mübahisəni həmin müqavilə şərtləri çərçivəsində həll etməlixxxxtərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərini icra edibetməmələrini hərtərəfli araşdırmalıxxxxeləcə də hansı tərəfin öhdəliyin icra edilməməsi üçün məsuliyyət daşımalı olduğunu dəqiqliklə müəyyən etməlidir (Konstitusiya Məhkəməsinin “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının ##.##.2017-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” ##.##.2018-ci il tarixli Qərarı). 75.Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası hesab edir kixxxxhazırkı mübahisə üzrə iddianın qanuni əsasının müəyyən edilməsi üçün tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtləri təhlil olunmalıdır. 76.Tərəflər arasındakı müqavilə şərtləri özlüyündə podrat müqaviləsinin ünsürlərini əhatə etdiyindən hazırkı mübahisə həmin münasibətləri tənzimləyən hüquq normaları çərçivəsində dəyərləndirilməlidir. 77.İşin müəyyən edilmiş və faktiki hallarından görünür kixxxxsifarişçi podratçıya şərtləndirilmiş muzd ödəməyə borcludur və həmin muzd ödənildikdəxxxxpodratçının müqavilə üzrə razılaşdırılmış iş həcminə daxil olan görülmüş işlər ödənilmiş sayılır. 78.Belə kixxxxişin mübahisəsiz hallarından görünür kixxxxtərəflər arasında bağlanmış müqavilə üzrə ödənilməli olan muzdun miqdarı müqaviləyə * nömrəli əlavə olan 2021-ci il # ###### tarixli “Qiymətlərin razılaşdırılması protokolu” ilə müəyyən edilmişdir. Həmin əlavədə bina və qurğuların layihələndirilməsi (eskiz layihəxxxxişçi layihəxxxxkonstruksiyaxxxxmühəndis-kommunikasiya) işlərinin həyata keçirilməsinə görə ümumi dəyərin 736.800 manat məbləğində olması və görülən işlərin miqdarı - 184.200xxxxölçü vahidi - kvadrat metrxxxxhər kvadrat metrə görə qiymət - 4 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. 79.Digər tərəfdənxxxxməhkəmə iclasında tərəflərin verdiyi izahatlarından mübahisəsiz olaraq aydın olur kixxxxtərəflərin razılaşmasına görəxxxxlayihələndirilməsinin hər kvadrat metrəsinə görə müəyyən edilmiş 4 manat qiymətə daxildir: eskiz layihənin 1 kv. metrənin dəyəri - 1 manatxxxxişçi layihənin 1 kv. metrənin dəyəri - 1 manatxxxxkonstruksiyanın 1 kv. metrənin dəyəri - 1 manatxxxxmühəndis-kommunikasiyanın 1 kv. metrənin dəyəri - 1 manat. 80.Apellyasiya baxışı zamanı məhkəmə kollegiyası tərəfindən mübahisələndirilən görülmüş işlərin ümumi sahə həcminin və dəyərinin obyektiv araşdırılması üçün Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının ##.##.2023-cü il tarixlixxxx*(***)-****/**** nömrəli qərardadı ilə iş üzrə məhkəmə-əmtəəşünaslıq ekspertizası təyin edilmişxxxxMərkəzi Ekspertiza Bürosunun ##.##.2026-cı il tarixlixxxxMEBm***-**** nömrəli rəyinə görə Mərkəzi Ekspertiza Bürosunun qiymətləndirici-mütəxəssisləri tərəfindən aparılmış hesablamalar və təhlillər göstərir kixxxxiş materiallarında mövcud olan sifarişçi “xxxx” MMC-nin sifarişi ilə icraçı “xxxx” MMC tərəfindən tərtib edilmişxxxxSumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsi və İ. Sadıxov küçələrinin kəsişməsində ayrılmış torpaq sahəsində yerləşən yaşayış binalarının layihələndirilməsinə dair 9 cild albomlarda görülmüş işlərin ümumi sahə həcmi 208669 m² təşkil edir. Görülmüş işlərin həcmixxxxkeyfiyyəti və tamamlanma səviyyəsi nəzərə alınaraqxxxxmemar-mühəndis rəyinə əsasən layihə işlərinin ümumi dəyəri 70340 manat təşkil edir. 81.Məhkəmə kollegiya verilmiş rəyə əsasən görülmüş işlərin ümumi sahə həcminin 208669 m² olmasına baxmayaraqxxxxnəticə etibarı ilə layihə işlərinin ümumi dəyərinin hansı meyara əsasən 70340 manat müəyyən edilməsinə aydınlıq gətirmək məqsədi ilə rəyi vermiş mütəxəssisi məhkəməyə dəvət etmişxxxxməhkəmə iclasında mütəxəssis sifarişçi Cavabdeh MMC-nin sifarişı ilə icraçı “xxxx” MMC tərəfindən tərtib edilmiş Sumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsixxxxİ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsində ayrılmış torpaq sahəsində yaşayış binalarının layihələndirilməsinə dair görülmüş işlərin ayrı-ayrılıqda dəyərinin hesablama qaydasına dair aydınlıq gətirə bilməmişdir. 82.Belə olan halda kollegiya qeyd olunan rəylə qismən razılaşır. İşdən görünür kixxxxrəyin əldə olunması üçün kollegiyanın qərardadında layihə işlərinin ümumi dəyərinin müqavilə şərtləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilməsi göstərilsə dəxxxxmütəxəssislər hansı meyara görə 1 kvadrat metr sahənin fərqli daha aşağı qiymətlə hesablanmasını əsaslandırmamışlar. Həmçininxxxxcavabdeh tərəf məhkəmə iclasında işin lazımi qaydada görülməməsini göstərsə dəxxxxbuna dair hər hansı mötəbər sübutu məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Belə olan halda kollegiya hesab edir kixxxxmütəxəssis rəyin yalnız görülən işlərin ümumi sahə həcmi 208669 kvadrat metr olması nəzərə alınmalıdır. Odur kixxxxkollegiya belə qənaətə gəlir kixxxxtərəflər arasında bağlanmış müqavilə şərtləri nəzərə alınmaqla layihə işlərinin ümumi dəyəri 208669 manat müəyyən olunmalıdır. (hər kvadrat metrin dəyəri 1 manat nəzərə alınmaqlaxxxx208669x1=208669 manat) 83.Həmçininxxxxməhkəmə kollegiyası “Azərdövlətlayihə” Dövlət Baş Layihə İnstitutunun cavab məktubları arasında ziddiyyəti aradan qaldırmaq üçün müvafiq təşkilata sorğu göndərmişxxxxsorğuya cavab məktubundan müəyyən olunmuşdur kixxxxCavabdeh ilə “Azərdövlətlayihə” Dövlət Baş Layihə İnstitutu arasında Sumqayıt şəhərixxxxHeydər Əliyev prospektixxxxAzərbaycan prospektixxxxBakı küçəsixxxxİ.Sadıxov küçələrinin kəsişməsindəki məhəllədə yaşayış binalarının eskiz layihələrinin şəhərsalma əsaslandırılmasının hazırlanmasına dair Ş.Ə.S.-****/* nömrəli ## ###### 2021-ci il tarixli müqavilə bağlanmış lakin ödəniş olunmadığından iş icra olunmamışdır. 84.Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir kixxxxapellyasiya şikayəti qismən təmin edilməlixxxxSumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixlixxxx*-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsi “Cavabdeh Cavabdeh ## ###### 2021-ci il tarixli **/** nömrəli xidmət göstərilməsinə dair müqavilə üzrə 219948 (iki yüz on doqquz min doqquz yüz qırx səkkiz) manat məbləğində borcun tutulması” hissəsində dəyişdirilməlixxxxcavabdeh Cavabdeh ## ###### 2021-ci il tarixli **/** nömrəli xidmət göstərilməsinə dair müqavilə üzrə 208.669 (iki yüz səkkiz min altı yüz altmış doqquz) manat məbləğində borcxxxxhüquqi yardımla bağlı ödənilmiş 700 (yeddi yüz) manat məbləğində pul vəsaitinin əvəzixxxx200 (iki yüz) manat məbləğində mediasiya xərcinin əvəzi və 100 (yüz) manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzixxxxcəmi 209.669 (iki yüz doqquz min altı yüz altmış doqquz) manat məbləğində pul vəsaiti alınaraq iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməlidir. 85.Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-in 372.1xxxx384xxxx392-393 və 402.1-ci maddələrini rəhbər tutaraqxxxxməhkəmə kollegiyası Qət etdi : Apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixlixxxx*-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsi “Cavabdeh Cavabdeh ## ###### 2021-ci il tarixli **/** nömrəli xidmət göstərilməsinə dair müqavilə üzrə 219948 (iki yüz on doqquz min doqquz yüz qırx səkkiz) manat məbləğində borcun tutulması” hissəsində dəyişdirilsin. Cavabdeh Cavabdeh ## ###### 2021-ci il tarixli **/** nömrəli xidmət göstərilməsinə dair müqavilə üzrə 208.669 (iki yüz səkkiz min altı yüz altmış doqquz) manat məbləğində borcxxxxhüquqi yardımla bağlı ödənilmiş 700 (yeddi yüz) manat məbləğində pul vəsaitinin əvəzixxxx200 (iki yüz) manat məbləğində mediasiya xərcinin əvəzi və 100 (yüz) manat məbləğində dövlət rüsumunun əvəzixxxxcəmi 209.669 (iki yüz doqquz min altı yüz altmış doqquz) manat məbləğində pul vəsaiti iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına kassasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər.