Biləsuvar Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(5-115)-39/2026

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Biləsuvar rayonu İş № 2(5-115)-39/2026 26.02.2026 BİLƏSUVAR RAYON MƏHKƏMƏSİ Sədrlik edən hakim Əliyeva Aytəkin Güləli qızı, X10 məhkəmə-iclas katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment tələbi” barədə iddia ərizəsinə dair mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Mülki işin mahiyyəti: İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment tələbi”nə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 23 fevral 2019-cu il təvəllüdlü X5, 28 sentyabr 2020-ci il təvəllüdlü X6, 23 fevral 2022-ci il təvəllüdlü X2 və 06 iyul 2023-cü il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün hər ay hər uşağa görə sabit pul məbləğində 260 manat olmaqla, cəmi 1040 manat alimentin və mediasiya şurasına ödənilmiş 60 manat ödənişin cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh X14 ilə birgə yaşadıqları müddət ərzində ailə münasibətləri normal olmamış, aralarında tez-tez mübahisələr baş vermişdir. Onun sözlərinə görə, cavabdeh heç bir əsaslı səbəb olmadan dava-dalaş salmış, kiçik söz-söhbətə görə dəfələrlə evi tərk etmişdir. Biləsuvar Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ilə tərəflərin nikahı pozulmuş, uşaqlar atanın himayəsində saxlanılmışlar. Hazırda iddiaçı dörd azyaşlı uşağı ilə birlikdə Biləsuvar şəhərində yaşadığını bildirmişdir. O, aliment tələbi ilə bağlı mediasiya təşkilatına müraciət etdiyini, mediasiya sessiyasının keçirildiyini, lakin cavabdehin prosesdə iştirak etmədiyinə dair arayış verildiyini qeyd etmişdir. Tərəflərin mövqeləri: İddiaçı, məhkəmə iclasında iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməklə məhkəmə iclasına çağırılmış, lakin o, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barəsində məhkəməyə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Sübutların tədqiqi: -AZ-T seriyalı 320282 nömrəli “Doğum haqqında şəhadətnamə”nin surətindən görünür ki, 28 sentyabr 2020-ci il təvəllüdlü X6 atası İddiaçı, anası Cavabdehdır. -AZ-T seriyalı 320281 nömrəli “Doğum haqqında şəhadətnamə”nin surətindən görünür ki, 23 fevral 2019-cu il təvəllüdlü X8 atası İddiaçı, anası Cavabdehdır. -AZ-T seriyalı 320283 nömrəli “Doğum haqqında şəhadətnamə”nin surətindən görünür ki, 23 fevral 2022-ci il təvəllüdlü X4 atası İddiaçı, anası Cavabdehdır. -AZ-T seriyalı 320284 nömrəli “Doğum haqqında şəhadətnamə”nin surətindən görünür ki, 06 iyul 2023-cü il təvəllüdlü X7 atası İddiaçı, anası Cavabdehdır. -Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 14 may 2025-ci il tarixli, 2(022)-18/2025 saylı qətnaməsindən görünür ki, Cavabdeh ilə İddiaçı arasında 18 mart 2019-cu il tarixdə Biləsuvar Rayon Qeydiyyat Şöbəsində 39 nömrəli akt qeydi ilə bağlanmış nikah pozulmuş, birgə nikahdan olan 23 fevral 2019-cu il təvəllüdlü X12, 28 sentyabr 2020-ci il təvəllüdlü X13, 23 fevral 2022-ci il təvəllüdlü X9 və 06 iyul 2023-cü il təvəllüdlü X11 atası İddiaçı yanında saxlanılmışdır. -Biləsuvar şəhəri, 1 saylı Mediasiya Təşkilatının mediatoru Şahbazov Tahir Vəkil oğlu tərəfindən verilmiş xx.xx.2026-ci il tarixli, MŞB/MT057-2025-00261 saylı ilkin mediasiya sessiyasında (İMS) iştirak edilməməsi barədə arayışdan görünür ki, iddiaçı aliment tələbi ilə bağlı ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmək üçün müraciət etmiş lakin, tərəflər arasında ilkin mediasiya sessiyası baş tutmamışdır. İşin müəyyən edilən halları: Biləsuvar rayon Məhkəməsinin 14 may 2025-ci il tarixli, 2(022)-18/2025 saylı qətnaməsi ilə tərəflərin nikahı pozulmuş, uşaqlar atanın himayəsində saxlanılmışlar. İddiaçı aliment tələbi ilə bağlı mediasiya orqanına müraciət etmiş, lakin cavabdeh mediasiya prosesində iştirak etməmişdir. Hazırda azyaşlı uşaqlar iddiaçı ilə birlikdə yaşayır və iddiaçı cavabdehdən uşaqların saxlanılması üçün aliment tutulmasını tələb edir. Tətbiq edilən hüquq normaları: Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası: Maddə 17. Uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. Maddə 34. Analıq, atalıq, uşaqlıq qanunla qorunur. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də vəzifəsidir. “Uşaq hüquqlarına dair” BMT Konvensiyası: Maddə 3. Məhkəmələr, uşaqlar barəsində görülən bütün tədbirlərdə, uşaqların maraqlarının daha yaxşı təmin edilməsinə ilk növbədə diqqət etməlidirlər. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun 19-cu maddəsinə görə uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifəsidir. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi: Maddə 75.4. Valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Maddə 78.1. Valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya da qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin marağını əhəmiyyətli dərəcədə pozduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda, həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Maddə 78.2. Sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Maddə 100.2. Aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” 2016-cı il 28 mart tarixli 8-2/2016 nömrəli Qərarının 8.4-1-ci bəndinə əsasən Ailə Məcəlləsinin 110.2-ci maddəsinə əsasən alimentin indeksasiyası məqsədi üçün məhkəmə tərəfindən onun miqdarı müəyyən olunmuş minimum əmək haqqı məbləğinin müəyyən mislinə uyğun sabit pul məbləğində müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi: Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 119.1. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Maddə 217.4. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iş üzrə təqdim olunmuş sübutları, iddiaçının izahatlarını və qüvvədə olan qanunvericiliyin tələblərini hərtərəfli araşdıraraq belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Qanunvericiliyin tələbinə görə valideynlər yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların saxlanılması, onların maddi təminatı, habelə fiziki, psixi və mənəvi inkişafı üçün zəruri şəraitin yaradılması sahəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər. Uşağın valideynlərdən biri ilə yaşaması digər valideyni onu saxlamaq öhdəliyindən azad etmir. Bu öhdəlik imperativ xarakter daşıyır və valideynin şəxsi münasibətlərindən, ailədaxili münaqişələrdən və ya subyektiv yanaşmasından asılı deyildir. Ailə Məcəlləsinin tələblərinə əsasən, alimentin məbləği müəyyən edilərkən məhkəmə ilk növbədə uşağın maraqlarını üstün tutur. Bununla yanaşı, tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, uşağın əvvəlki təminat səviyyəsi, uşağın ehtiyacları və iş üçün əhəmiyyət kəsb edən digər hallar da nəzərə alınmalıdır. Alimentin hüquqi təbiəti cəza xarakterli deyil, təminat xarakterlidir və onun əsas məqsədi uşağın sosial rifahının, normal inkişaf şəraitinin və əvvəlki həyat səviyyəsinin mümkün qədər qorunub saxlanılmasını təmin etməkdir. İş materiallarından görünür ki, cavabdehin hər ay hər uşağa görə 260 manat məbləğində aliment ödəmək imkanına malik olması barədə məhkəməyə sübut təqdim edilməmişdir. Sübutetmə yükü mülki proses qanunvericiliyinə uyğun olaraq bunu iddia edən tərəfin üzərinə düşür. Lakin cavabdehin belə məbləğdə müntəzəm ödəniş etmək üçün zəruri və sabit gəlirə malik olması təsdiq edilməmişdir. Bununla yanaşı, X1 əldə olunmuş rəsmi məlumatlara əsasən, cavabdehin himayəsində daha bir azyaşlı uşağının olması müəyyən edilmişdir. Bu hal cavabdehin maddi yükünü artıran və onun ödəmə imkanlarını məhdudlaşdıran obyektiv amil kimi qiymətləndirilməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, alimentin miqdarı elə müəyyən edilməlidir ki, həm uşaqların normal təminatı təmin olunsun, həm də bu öhdəlik real və icra edilə bilən xarakter daşısın. Beləliklə, məhkəmə bir tərəfdən uşaqların maddi təminatının zəruriliyini, digər tərəfdən isə cavabdehin maddi imkanlarını qarşılıqlı balanslaşdıraraq hesab edir ki, hər ay hər uşaq üçün 100 manat sabit pul məbləğində aliment tutulması hazırkı mərhələdə ədalətli və hüquqa uyğun həll yoludur. Tərəflərin birgə nikahından doğulmuş uşaqların saxlanması üçün tutulan aliment “Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2024-cü il tarixli Sərəncamının 1-ci bəndinə uyğun olaraq, 2025-ci il üzrə ölkə üzrə mövcud olan 400 manat minimum əmək haqqının müvafiq misli həddində müəyyən edilməlidir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenum Qərarında göstərilən hüquqi mövqeyinə uyğun olaraq hesab edir ki, cavabdehdən aliment 2026-cı il üzrə ölkə üzrə müəyyən edilmiş 400 manat minimum əmək haqqı məbləğinin 0,25 misli (100 manat (məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən aliment) / 400 (2026-cı il üzrə minimum əmək haqqı) = 0,25) həddində tutulmalıdır. Məhkəmə alimentin tutulma müddətini araşdıraraq, hesab edir ki, alimentin tutulma müddəti iddiaçının iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etdiyi vaxtdan, yəni xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq hesablanmalıdır. Məhkəmə xərcləri: Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. 115.0.9-cu maddəsinə əsasən məhkəmə tərəfindən zəruri hesab edilən digər xərclər işə baxılması ilə əlaqədar məsrəflərə aid edilir. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddiaçının iddia ərizəsi qismən təmin edildiyindən, yəni alimentin məbləği cəmi 400 manat müəyyən olunduğundan, iddianın qiyməti 400 manat x 12 aya=4800 manat təşkil edir. Belə olan halda, cavabdehdən 68 manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülməlidir. Məhkəmə eyni zamanda qeyd edir ki, iddiaçı tərəfindən mediasiya prosesi ilə bağlı ödənilmiş 60 (altmış) manat məbləğində vəsait iş üzrə məhkəməyə müraciət edilməzdən əvvəl mübahisənin həlli məqsədilə çəkilmiş zəruri xərc hesab olunur. İddia tələbi qismən təmin edildiyindən və bu xərc birbaşa iddianın müdafiəsi və hüququn həyata keçirilməsi ilə bağlı olduğundan, həmin məbləğin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması əsaslı və qanunauyğun hesab edilir. Nəticə: Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. 12 yanvar 2026-ci il tarixdən başlayaraq 23 fevral 2019-cu il təvəllüdlü X5, 28 sentyabr 2020-ci il təvəllüdlü X6, 23 fevral 2022-ci il təvəllüdlü X2 və 06 iyul 2023-cü il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün, Cavabdeh iddiaçı İddiaçı xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay, hər uşağa görə ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0.25 misli həddində sabit pul məbləğində aliment tutulsun. İddiaçı tərəfindən mediasiya təşkilatına ödənilmiş 60 (altmış) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh İddiaçı xeyrinə tutulsun. Cavabdehdən 68 (altmış səkkiz) manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülsün. İddia ərizəsi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamə dərhal icra edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Biləsuvar Rayon Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan kabinetdən elektron qaydada) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Aytəkin Əliyeva