Gəncə Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №7(3-7)-45/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Gəncə şəhəri İş № 7(3-7)-45/2026 31.07.2026 GƏNCƏ APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası Hakimlər Hüseynov Salman Bilal oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), X1 və Məmmədov Müşfiq Vaqif oğlundan ibarət tərkibdə, Abdullayev Samir Zahid oğlunun katibliyi, Azərbaycan Respublikası Baş prokurorluğunun Cinayət təqibindən kənar icraatlar idarəsinin prokuroru Prokuror, məhkum Məhkum və müdafiəçisi X2 iştirakı ilə, Məhkum Məhkum cəzasının çəkilməmiş qalan hissəsini məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsinə dair ərizəsinin təmin edilməməsi barədə Gəncə Şəhər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarından məhkum tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti üzrə işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN E T D İ: Gəncə şəhər Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli *(***)-***/**** nömrəli hökmü ilə (sədrlik edən Elçin Məmmədov) Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək ona 02 (iki) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilməsi, ## ###### 2024-cü il tarixdən ## ###### 2024cü il tarixədək şübhəli şəxs qismində tutulduğu 02 (iki) gün müddət CM-nin 69.3-cü maddəsinə əsasən həbsdə saxlamanın bir günü azadlıqdan məhrum etmənin bir gününə bərabər tutulmaqla təyin edilmiş cəzadan çıxılması, üzərində qəti olaraq 01 (bir) il 11 (on bir ay) ay 28 (iyirmi səkkiz) gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası saxlanılması, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi və azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı ## ###### 2025-ci il tarixdən hesablanması qərara alınmışdır. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin *(*-***)-**/**** saylı, ##.##.2026-cı il tarixli qərarı ilə “Konstitusiya və Suverenlik ili” münasibətilə amnistiya elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin ##.##.2025-ci il tarixli qərarı ilə çəkilməmiş cəzası 6 ay müddətinə azaldılması qərara alınmışdır. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidmətin * saylı İstintaq Təcridxanasında çəzaçəkmə müəssisəsində cəza çəkən məhkum Məhkum ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək ona təyin olunmuş cəzanın çəkilməmiş hissəsini çəkmək üçün ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsindən məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsinə keçirilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli *(*-***)-***/**** nömrəli qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin * saylı İstintaq Təcridxanasında cəza çəkən məhkum Məhkum məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsinə keçirilməsi barədə ərizəsinin təmin edilməməsi qərara alınmış, həmçinin məhkəmə məsrəfləri məsələsi həll olunmuşdur. Birinci instansiya məhkəməsinin həmin qərarından məhkum apellyasiya şikayəti verərək təqdim etdiyi ərizəyə yenidən baxılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyasının iclasında məhkum apellyasiya şikayətini müdafiə edərək göstərdi ki, əməlindən peşmandır, islah olunmuşdur. Buna görə apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında müdafiəçi apellyasiya şikayətini müdafiə edərək göstərdi ki, hüquqlarını müdafiə etdiyi Məhkum əməlindən peşmandır, cəzasının çox hissəsini çəkmişdir. Cəzasını çəkdiyi müddət ərzində özünü nizam-intizamlı aparmış və daxili intizam qaydalarına əməl etmişdir. Bu halları nəzərə alaraq cəzasının qalan hissəsini məntəqətipli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında prokuror apellyasiya şikayətinə etiraz etdi və bildirdi ki, Məhkum hökmlə cəza təyin edilərkən yüngülləşdirici halları nəzərə alınaraq təyin edilmiş, həmçinin son olaraq Gəncə Şəhər Məhkəməsinin qərarı ilə azadlıqdan məhrumetmə cəzasının müddəti 6 ay azaldılmışdır. Birinci instansiya məhkəməsi haqlı olaraq cəzanın qalan hissəsini məntəqətipli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi barədə ərizəni təmin etməmişdir. Buna görə şikayətin təmin edilməməsini xahiş etdi. Azərbaycan Respublikası cinayət-prosessual qanunvericiliyinin tələbinə görə apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin, habelə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiq edilməsinin düzgünlüyünü yoxlayır. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallar yalnız apellyasiya şikayətinin və ya protestinin hüdudlarında, cinayət qanununa və bu Məcəllənin normalarına riayət edilməsi isə şikayətin və ya protestin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılır (CPM-nin 397.1 və 397.2-ci maddələri). Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin qərarının qanuniliyini və əsaslılığını apelyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində, həmçinin iş üzrə məhkəmə tərəfindən cinayət və cinayət-prosessual qanunvericiliyin müddəalarına əməl edilməsini şikayətin dəlillərindən asılı olmadan yoxlayaraq, habelə proses tərəflərini dinləyərək aşağıdakı əsaslara görə hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 41.2-ci maddəsinə əsasən cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikası Cəzaların icrası Məcəlləsinin müvafiq olaraq 2 və 8-ci maddələrinə uyğun olaraq həmin Məcəllənin məqsədi məhkumları islah etmək, həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlər törədilməsinin qarşısını almaq, vəzifəsi isə cəzaların icrası və çəkilməsi, habelə cinayət hüquqi xarakterli digər tədbirlərin tətbiqi qaydalarını və şərtlərini tənzimləməkdən, məhkumların islah edilmə vasitələrini müəyyən etməkdən, məhkumların hüquq və azadlıqlarını, qanuni mənafelərini qorumaqdan ibarətdir. Məhkumların islah edilməsi onlarda qanuna itaətin həvəsləndirilməsi, insana, cəmiyyətə, əməyə, birgəyaşayış qayda və ənənələrinə hörmət və ehtiramın formalaşdırılmasıdır. Məhkumların islah edilməsinin əsas vasitələrindən biri cəzanın icrasının və çəkilməsinin müəyyən edilmiş qaydası – rejimdir. Məhkumlara islah edilmə vasitələri cəzanın növü, törədilmiş cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi və xarakteri, məhkumun şəxsiyyəti və davranışı nəzərə alınmaqla tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 56.4-cü maddəsinə əsasən cəzaçəkmə müəssisəsinin növü yalnız aşağıdakı hallarda dəyişdirilə bilər: 56.4.1. cinayətə görə təyin edilmiş cəza daha yüngül və ya daha ağır cəza ilə əvəz edildikdə; 56.4.2. qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə hökmünün icrası zamanı. Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 70.2.4-cü maddəsinə əsasən müsbət xarakterizə edilən məhkumlar az ağır və ya böyük ictimai təhlükə törətməyən cinayət törətmiş məhkumlar ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisələrindən - məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrinə - cəza müddətinin ən azı üçdəbirini çəkdikdə cəzanın qalan hissəsini çəkmək üçün cəzaçəkmə müəssisəsinin bir növündən digərinə aşağıdakı hallarda keçirilə bilərlər. “Cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmə, cəzanın çəkilməmiş hissəsini daha yüngül cəza növü ilə əvəz etmə, cəzaçəkmə müəssəsinin növünün dəyişdirilməsi və xəstəliyə görə cəzanı çəkməkdən azad etmə ilə bağlı məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin ## ####### 2010-cu il tarixli qərarının 1-ci bəndində göstərilir ki, məhkəmələrə izah olunsun ki, bu xarakterli müracətlərə baxarkən məhkumun cəzasının qanunla müəyyən edilmiş müddətini çəkməməsinin müəyyən olunması həmin müraciətin rədd olunmasına şərtsiz əsasdır. Cəzaçəkmə müəssisəsinin mənfi mülahizəsi isə özlüyündə müraciətin rədd olunması üçün şərtsiz əsas deyil. Məhkəmələr cəzaçəkmə müəssisəsinin mülahizəsinin mənfi və ya müsbət olmasından asılı olmayaraq mülahizənin əsaslılığını məhkumun şəxsi işi, proses iştirakçılarının izahatları və digər sənədlərlə əlaqəli araşdırılmalı və nəticəsindən asılı olaraq müvafiq qərar qəbul etməlidirlər. Qeyd olunan qərarda bundan əlavə məhkəmələrə tövsiyə edilmişdir ki, qanunverici məhkumun cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi, cəzanın çəkilməmiş hissəsini daha yüngül cəza növü ilə əvəz olunması və cəzanın qalan hissəsini çəkmək üçün cəzaçəkmə müəssisəsinin bir növündən digərinə keçirilməsi üçün yalnız cəzanın qanunla müəyyən edilmiş hissəsini çəkməsini, müsbət xarakterizə edilməni, davranışını, əməyə münasibətini və cəzaçəkmə müəssisəsinin mülahizəsini əsas amil kimi irəli sürür. Bununla belə, Qərarda həmçinin qeyd edilir ki, məhkəmələr nəzərə almalıdırlar ki, bu sahədə olan qanun normalarının mənasına görə məhkumun cəza çəkməkdən şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi, cəzanın çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə əvəz olunması və cəzaçəkmə müəssisəsinin növünün dəyişdirilməsi imperativ norma deyildir. Qanunverici həmin normaların tətbiq olunmasını məhkəmənin cəza çəkən şəxsin islah olunmaq üçün cəzanı tam çəkməsinə lüzum olmadığı qənaətinə gəlməsi, habelə azadlıqdan məhrumetmə növündə cəza çəkən şəxsin cəzaçəkmə müddətində davranışı, əməyə münasibəti, bir sözlə cəza çəkdiyi müddətdə şəxsiyyətini səciyyələndirən hallarla şərtləndirmişdir. Ona görə də məhkəmələr qeyd edilən normaları tətbiq edərkən qanunun göstərilən tələbləri baxımından gəldiyi nəticəni əsaslandırmalı, məhkumun müraciətdən asılı olaraq cəzasının qalan hissəsini çəkməsinə, yaxud azadlıqdan məhrumetmə növündə cəza çəkməsinə, yaxud da faktiki olaraq cəza çəkdiyi cəzaçəkmə müəssisəsində cəza çəkməsinə zərurət olub-olmamasını araşdırmalıdır. Penitensiar Xidmətin * saylı İstintaq Təcridxanası tərəfindən verilmiş ##.##.2026-cı il tarixli xasiyyətnamədən və ##.##.2026-cı il tarixli mülahizədən görünür ki, Məhkum təcridxanada saxlanıldığı müddət ərzində Daxili İntizam Qaydalarına riayət etmiş, onun barəsində tənbeh tədbiri tətbiq edilməmişdir. ##.##.2026-cı il tarixdən öz xahişi ilə Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 69-cu maddəsinə əsasən * saylı İstintaq Təcridxanasının təsərrüfat və məişət xidməti işlərində süpürgəçi kimi saxlanılmışdır. Cəza çəkdiyi müddət ərzində ictimai faydalı əməklə məşğul olmuş, əməyə vicdanlı münasibət göstərmiş, cəmiyyətdə qəbul edilmiş davranış normalarına riayət etmiş, təhsil və mədəniyyət səviyyəsini artırmaq üçün öz üzərində mütəmadi çalışmışdır. Məhkumların asudə vaxtlarının səmərəli təşkili üçün keçirilən tədbirlərdə fəal iştirak etmişdir. Məhkum törətdiyi əməli səmimi etiraf etmiş, əməlindən peşman olduğunu bildirmişdir. Azadlıqda layiqli vətandaş olacağına söz vermişdir. Lakin, məhkum Məhkum törətdiyi cinayətin təhlükəlilik dərəcəsi nəzərə alınaraq onun məntəqə tipli cəzçəkmə müəssisəsinə keçirilməsi məqsədəmüvafiq hesab edilməmişdir . Hazırki işin halından məlum olur ki, Məhkum məhkəmə tərəfindən cəza təyini zamanı CMin ədalət və humanizm prinsipləri əsas götürülməklə güzəştlər edilmiş, barəsində yüngülləşdirici və ağırlaşdırıcı hallar nəzərə alınmaqla müvafiq cəza təyin edilmişdir. Məhkum cəza təyin edildikdən sonra heç bir qanun pozuntusu etməməsi təyin edilmiş cəzanın çəkilməmiş hissəsini məntəqətipli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi üçün əsas ola bilməz. Bu səbəbdən kollegiya hesab edir ki, məhkəmə işin faktiki halları və hüququn tətbiqi ilə bağlı hissələrdə düzgün nəticəyə gəlmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin qərarı qanuni və əsaslıdır, bu qərarın ləğv edilməsi üçün əsaslar yoxdur. Müvafiq olaraq kollegiya hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli qərar dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Məhkəmə kollegiyası yuxarıda qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası CPM-nin 397, 398, 399, 407-410, 412-ci maddələrini rəhbər tutaraq QƏRARA ALDI: Apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Məhkum Məhkum cəzasının çəkilməmiş qalan hissəsini məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsinə dair ərizəsinin təmin edilməməsi barədə Gəncə Şəhər Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli *(*-***)-***/**** nömrəli qərarı apellyasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar elan olunduğu andan dərhal sonra qüvvəyə minir. Qərardan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasına kassasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər.