Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi Qərar — İş №7(3-9)-53/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərar Şirvan şəhəri İş № 7(3-9)-53/2026 07.08.2026 ŞIRVAN APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Əliyev Əli Abdulla oğlunun sədrliyi ilə, Həşimov Yaşar Xanoğlan oğlu və Bəhmənov Habil Xanoğlan oğlundan ibarət tərkibdə, Zeynallı Aslan İsmayıl oğlunun katibliyi, prokuror – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Cinayət Təqibindən Kənar İcraatlar İdarəsinin böyük prokuroru X2, məhkum edilmiş şəxs X1 və onun müdafiəçisi – Şirvan Regional Vəkil Bürosunun vəkili müdafiəçi1 iştirakları ilə, Salyan Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli, *(*-***)-***/**** saylı qərarından məhkum Məhkum tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası MÜƏYYƏN E T D İ: İş materiallarından görünür ki, İmişli Rayon Məhkəməsinin ## ##### 2022-ci il tarixli hökmü ilə Məhkum CM-in 204.1 və 69.3-cü maddələri ilə 04 il 11 ay 28 gün müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, ## ###### 2025-ci il tarixli Amnistiya Aktının 3.1-ci bəndinə əsasən cəzası 6 ay azaldılaraq 04 il 05 ay 28 günə endirilmişdir. Cəzanın əvvəli ## ##### 2022-ci il, sonu isə ## ####### 2026-cı il hesablanmışdır. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin * saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsində cəza çəkən məhkum Məhkum ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 76-cı maddəsinə əsasən hökmlə təyin edilmiş cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsini xahiş etmişdir. Salyan Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarı ilə məhkum Məhkum cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi barədə ərizəsi təmin edilməmişdir. Həmin qərardan məhkum Məhkum apellyasiya şikayəti verərək qərarın ləğv edilməsini, ərizəsinin təmin olunmasını və çəkilməmiş qalan cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsini xahiş etmişdir. APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ: Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, cəzasının böyük hissəsini çəkmiş, cəzasının sonuna az müddət qalmış, cəza çəkdiyi müddətdə daxili intizam qaydalarına əməl etmiş, tənbeh almamış, törətdiyi əməldən nəticə çıxarmış və islah olunmuşdur. Bundan başqa, həbsdə olduğu müddətdə infarkt keçirdiyini, səhhətinin cəzaçəkmə şəraitinə uyğun olmadığını, 63 yaşının olduğunu və ailə üzvlərinin onun həbsdə qalmasından mənəvi sarsıntı keçirdiyini bildirmişdir. Bu əsaslarla Salyan Rayon Məhkəməsinin qərarının ləğv olunmasını və ərizəsinin təmin edilməsini xahiş etmişdir. PROSESSUAL MƏSƏLƏLƏR: Məhkəmə iclasında iştirak edən Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Cinayət Təqibindən Kənar İcraatlar İdarəsinin böyük prokuroru X2 şikayətin təmin edilməməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qərarının dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən məhkum Məhkum və onun müdafiəçisi müdafiəçi1 hər biri ayrı-ayrılıqda apellyasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edib, ərizənin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdilər. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR: Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – Cinayət- Prosessual Məcəlləsi) 397.1 və 397.2-ci maddələrinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin, habelə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiq edilməsinin düzgünlüyünü yoxlayır. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallar apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən yalnız apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin hüdudlarında yoxlanılır. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən cinayət qanununa və bu Məcəllənin normalarına riayət edilməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılır. Məhkum apellyasiya şikayətində məhkəmənin gəldiyi nəticənin işin faktiki hallarına uyğun olmamasını iddia edərək, tələbini Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 399.1.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halla əlaqələndirmişdir. Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 399.1.2-ci maddəsinə əsasən apellyasiya şikayətinin və ya apellyasiya protestinin baxışının nəticələri üzrə məhkəmənin gəldiyi nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmaması birinci instansiya məhkəməsinin hökm və ya qərarının ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsasdır. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini, birinci instansiya məhkəməsində araşdırılmış materialları və qərarın qanuniliyini yoxlayaraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, Salyan Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 76.1-ci maddəsinin mənasına görə müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza çəkən şəxsin şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi yalnız məhkəmə həmin şəxsin islah olunmaq üçün cəzanı tam çəkməsinə lüzum olmadığı qənaətinə gəldiyi halda mümkündür. Həmin Məcəllənin 76.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş cəzanın müəyyən hissəsinin çəkilməsi isə bu institutun tətbiqi üçün formal ilkin şərtdir və avtomatik azadetmə nəticəsi yaratmır. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 513-cü maddəsinə əsasən bu məsələ məhkumun ərizəsi əsasında, cinayət cəzalarını icra edən müəssisənin mülahizəsi nəzərə alınmaqla, cəzanın çəkildiyi yer üzrə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən həll edilir. CPM-in 519 və 520-ci maddələrinin tələblərinə görə məhkəmə cəzanın icrası qaydasında daxil olmuş müraciəti məhkəmə iclasında araşdırmalı, təqdim edilmiş sənədlərə və proses iştirakçılarının izahatlarına qiymət verməli və nəticəyə uyğun qərar qəbul etməlidir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ####### 2010-cu il tarixli, ** nömrəli Qərarında məhkəmələrə izah edilmişdir ki, bu xarakterli müraciətlərə baxılarkən yalnız cəzanın qanunla müəyyən edilmiş hissəsinin çəkilməsi ilə kifayətlənilməməli, məhkumun cəza çəkdiyi müəssisə tərəfindən müsbət xarakterizə olunub-olunmaması, davranışı, əməyə münasibəti, konkret hansı ictimai faydalı əmək, ictimai və mədəni tədbirlərdə iştirakı, törətdiyi cinayətə münasibəti və cəzaçəkmə müəssisəsinin mülahizəsinin əsaslılığı şəxsi iş və digər sənədlərlə əlaqəli şəkildə araşdırılmalıdır. Həmin Plenum qərarında həmçinin göstərilmişdir ki, cəzaçəkmə müəssisəsinin mənfi mülahizəsi özlüyündə müraciətin rədd olunması üçün şərtsiz əsas olmasa da, mülahizədə göstərilən hallar şəxsi iş materialları, proses iştirakçılarının izahatları və digər sənədlərlə təsdiqləndikdə məhkəmə həmin halları məhkumun islah olunma səviyyəsinin qiymətləndirilməsində nəzərə almağa haqlıdır. Bu yanaşma CM-in 76-cı maddəsinin məqsədinə uyğundur, çünki qanunverici şərti vaxtından əvvəl azadetməni imperativ deyil, məhkumun davranışı və şəxsiyyətini səciyyələndirən hallar əsasında məhkəmənin qənaətinə bağlı institut kimi müəyyən etmişdir. Apellyasiya şikayətinin cəzanın böyük hissəsinin çəkilməsi barədə dəlili qərarın ləğvi üçün əsas ola bilməz. Birinci instansiya məhkəməsi məhkumun cəzanın qanunla tələb olunan hissəsini çəkməsini nəzərə almışdır. Lakin CM-in 76-cı maddəsinin tətbiqi üçün formal müddət şərti ilə yanaşı, məhkumun islah olunmaq üçün cəzanı tam çəkməsinə lüzum qalmaması barədə inandırıcı və obyektiv əsaslar da mövcud olmalıdır. Hazırkı materiallarda isə belə nəticəyə gəlmək üçün yetərli əsaslar müəyyən edilmir. Məhkumun intizam tənbehi almaması barədə dəlili də ərizənin təmin edilməsi üçün kifayət sayılmır. İntizam tənbehinin olmaması məhkumun davranışının qiymətləndirilməsində nəzərə alınmalı müsbət haldır, lakin təkbaşına islah olunmanı sübut etmir. İş materiallarında məhkum barəsində həvəsləndirmə tədbirinin tətbiq edilmədiyi, onun əməyə və tərbiyəvi tədbirlərə münasibətinin mənfi qiymətləndirildiyi, özünü inkişaf etdirmək və müəssisənin ictimaifaydalı fəaliyyətində iştirak etmək istiqamətində təşəbbüs göstərmədiyi göstərilmişdir. Bu hallar məhkumun sadəcə rejim tələblərini pozmamasından daha geniş qiymətləndirmə aparılmasını tələb edir. Apellyasiya şikayətində məhkumun islah olunması, törətdiyi əməldən nəticə çıxarması və cəzaçəkmə müəssisəsində müsbət davranması barədə göstərilənlər ümumi xarakterlidir və konkret sübutlarla təsdiqlənmir. Əksinə, cəzaçəkmə müəssisəsinin mülahizəsində məhkumun törətdiyi əməlin cəmiyyət üçün yaratdığı təhlükəni və mənfi nəticələrini düzgün qiymətləndirməməsi, tərbiyəvi tədbirlərdə və ictimai-faydalı fəaliyyətdə iştirak etməməsi qeyd edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, bu hallar məhkumun islah olunması barədə apellyasiya şikayətində irəli sürülən dəlilləri təkzib edir. Məhkumun yaşının 63 olması və ailə üzvlərinin onun azadlıqdan məhrum etmə cəzası çəkməsindən mənəvi çətinlik keçirməsi barədə dəlillər humanitar baxımdan nəzərə alınsa da, CM-in 76-cı maddəsi üzrə şərti vaxtından əvvəl azadetmə üçün müstəqil hüquqi əsas yaratmır. Bu hallar yalnız məhkumun davranışı, islah olunma dərəcəsi, əməyə və tərbiyəvi tədbirlərə münasibəti barədə digər obyektiv məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilə bilər. Hazırkı materiallarda isə həmin halların məhkumun artıq islah olunması nəticəsini doğurduğunu təsdiq edən sübut yoxdur. Səhhətlə bağlı apellyasiya dəlili də qərarın ləğvi üçün əsaslı hesab edilmir. Məhkumun infarkt keçirməsi barədə bildirdiyi hal onun sağlamlıq vəziyyətinin nəzərə alınmasını tələb edə bilər, lakin bu dəlil tibbi sənədlər, müvafiq həkim və ya tibbi komissiya rəyi ilə təsdiqlənmədikdə CM-in 76-cı maddəsi üzrə islah olunma meyarını əvəz etmir. Xəstəliyə görə cəzanı çəkməkdən azad etmə ayrıca hüquqi prosedur və ayrıca sübutetmə predmetidir; hazırkı baxış isə məhkumun şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi barədə müraciəti ilə məhdudlaşır. Birinci instansiya məhkəməsi cəzaçəkmə müəssisəsinin mənfi mülahizəsini formal qəbul etməklə kifayətlənməmiş, məhkumun şəxsi işində əks olunan məlumatları, müəssisə nümayəndəsinin izahatını, prokurorun rəyini, məhkumun və müdafiəçinin mövqeyini araşdırmışdır. Məhkəmənin gəldiyi nəticə iş materiallarının məcmusu ilə uzlaşır və qərarda göstərilən əsaslar məhkumun cəzanın qalan hissəsini çəkməsinə lüzum olmadığı qənaətinə gəlmək üçün kifayət etmədiyini göstərir. Beləliklə, apellyasiya şikayətində göstərilən dəlillər Salyan Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qərarının ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsas sayıla bilməz. Qərar maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə uyğun qəbul edildiyindən qanuni və əsaslıdır. Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin cinayət kollegiyası şərh olunanları və Azərbaycan Respublikası CPM-in 397.1, 397.2, 398.1.1, 514 və 520-ci maddələrini rəhbər tutaraq Q Ə R A R A A L D İ: Apellyasiya şikayəti təmin olunmasın. Salyan Rayon Məhkəməsinin *(*-***)-***/**** saylı, ## #### 2026-cı tarixli qərarı məhkum edilmiş şəxs Məhkum tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar elan olunduğu andan qanuni qüvvəyə minir. Qərardan Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 408-412-ci maddələrinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin cinayət kollegiyasına kassasiya şikayəti və kassasiya protesti verilə bilər.