Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №e-16(3-6)-517/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Bakı şəhəri İş № e-16(3-6)-517/2026 03.08.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Məmmədov Məmməd Allahverdi oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Mərdanova Xumar Afət qızı və İmanov Azad Nizam oğlundan ibarət tərkibdə, **(*-***)- ***/**** saylı mülki iş üzrə Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş ## #### 2026-cı il tarixli qərardaddan borclu Cavabdeh verdiyi şikayətə yazılı icraat qaydasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh cavabdeh Ərizəçi qarşı irəli sürdüyü “nikahın pozulması tələbi barədə” iddiasına dair mülki işə baxılan zaman cavabdehin nümayəndəsi “müvəqqəti təminat tədbirinin tətbiq edilməsi haqqında” ərizə ilə Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, tərəflərin birgə nikahından doğulmuş 2 uşağın – ##.##.2010-cu il təvəllüdlü Nurayın və ##.##.2014-cü il təvəllüdlü Faiqin saxlanılması üçün mübahisə məhkəmədə həll olunanadək iddiaçıdan hər ay hər bir uşağa görə 260 manat olmaqla, cəmi 520 manat sabit pul məbləğində müvəqqəti alimentin tutularaq cavabdehə verilməsini xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, tərəflər arasında nikahın pozulması ilə bağlı məhkəmə mübahisəsi mövcuddur və yekun qətnamə qəbul edilənədək yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların saxlanılması üçün atadan – iddiaçıdan müvəqqəti aliment tutulmasına zərurət vardır. “Müvəqqəti təminat tədbirinin tətbiq edilməsi haqqında” ərizəyə baxmış Rayon Məhkəməsi iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2026-cı il tarixli qərardadla ərizənin qismən təmin edilməsini, ##.##.2026-cı il tarixdən başlayaraq mübahisə məhkəmədə həll olunana və qətnamə çıxarılanadək iddiaçıdan cavabdehin xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay hər bir uşaq üçün ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,55 misli həddində (220 manat) sabit pul məbləğində müvəqqəti aliment tutulmasını qərara almışdır. Rayon Məhkəməsi gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların saxlanılması hər iki valideynin vəzifəsidir və mübahisə yekun həll edilənədək onların maddi təminatının qorunması zəruridir. Uşaqların iddiaçıya məxsus mənzildə onunla birlikdə yaşamaları, iddiaçının yaşayış sahəsinin və gündəlik xərclərin ödənilməsində iştirak etməsi, əmək müqaviləsi əsasında işləməsi və 400 manat rəsmi əməkhaqqı alması nəzərə alınır. Buna görə də, 2 uşağa görə iddiaçıdan cavabdehin xeyrinə aliment tutulmalıdır. Tutulmalı alimentin məbləğində gəldikdə isə nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçının cəmi 400 manat məbləğində əməkhaqqı alması onun uşaqların ehtiyaclarının normal qaydada ödənilməsinin qarşısını almır. Buna görə də, iddiaçıdan cavabdehin xeyrinə sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay hər bir uşaq üçün ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,55 misli həddində, yəni 220 manat sabit pul məbləğində müvəqqəti aliment tutulmalıdır. İddiaçı həmin qərardaddan Rayon Məhkəməsinə şikayət verərək, qərardadın ləğv edilməsini və “müvəqqəti təminat tədbirinin tətbiq edilməsi haqqında” ərizənin təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, iş üzrə tərəflərin münasibətləri pisləşsə də, onlar bir evdə yaşayır və iddiaçı, uşaqların saxlanılmasını tam həcmdə təmin edir, onların bütün xərclərini, habelə kommunal xərcləri qarşılayır. Buna görə iddiaçı uşaqların saxlanılmasında faktiki iştirak etdiyi halda ondan əlavə olaraq müvəqqəti aliment tutulmasını əsassızdır. Lakin işə baxmış Rayon Məhkəməsi bunu nəzərə almamışdır. Həmçinin nəzərə alınmalıdır ki, valideynlər uşaqların saxlanılması ilə bağlı bərabər məsuliyyət daşıyırlar. Rayon Məhkəməsi isə uşaqların maddi təminatı üzrə yükü faktiki olaraq yalnız iddiaçının üzərinə qoymuşdur. Şikayətə baxmış Rayon Məhkəməsi iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2026-cı il tarixli qərardadla şikayətin təmin edilməməsini və baxılması üçün şikayətin işlə birlikdə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilməsini qərara almışdır. Şikayətə yazılı icraat qaydasında baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası (bundan sonra – Məhkəmə) şikayətin dəlillərini və iş üzrə materialları araşdıraraq hesab edir ki, şikayət təmin edilməməli, barəsində şikayət verilmiş qərardad dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (MPM) tələblərinə görə, maraqlı şəxslərin ərizəsi ilə məhkəmə müvəqqəti təminat tədbirlərinin tətbiqi barədə qərardad qəbul edə bilər (maddə 157.1.). Müvəqqəti təminat tədbirləri cavabdehin və ya digər şəxslərin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mövcud vəziyyətin dəyişəcəyi təqdirdə ərizəçinin hüquqlarının qorunmasının (təmin və ya bərpa edilməsinin) mümkün olmayacağı və ya əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşəcəyinin qarşısını almaq məqsədilə tətbiq edilir (maddə 157.2.). Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin tələblərinə görə, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar (maddə 75.1.). Məhkəmənin aliment tutulması barədə çıxardığı qətnamə qanuni qüvvəyə minənədək (uşaqlar üçün aliment tutularkən məhkəmənin aliment tutulması barədə qətnaməsi çıxarılanadək) məhkəmə Mülki Prosessual Məcəlləsinin ilə nəzərdə tutulmuş qaydada alimentin müvəqqəti tutulmasını qət edə bilər (maddə 101.1.). Məhkəmə qeyd edir ki, valideynlərin uşaqlarını saxlamaq vəzifəsi onların nikah münasibətlərinin davam edib-etməməsindən, habelə uşaqlarla eyni yaşayış sahəsində yaşayıb-yaşamamasından asılı deyildir. Hazırkı halda tərəflərin yetkinlik yaşına çatmayan iki uşağının olması mübahisəsizdir və əsas mübahisə yekun həll edilənədək həmin uşaqların maddi təminatının qorunması zərurəti mövcuddur. Şikayətçinin uşaqlarla eyni ünvanda yaşaması, onların qida, geyim, təhsil və digər gündəlik xərclərinin ödənilməsində iştirak etməsi barədə dəlilləri də müvəqqəti alimentin tutulmasını istisna edən hal kimi qiymətləndirilə bilməz. Belə ki, uşaqların saxlanılması hər iki valideynin vəzifəsi olmaqla, atanın onların müəyyən xərclərinin ödənilməsində iştirak etməsi digər valideynin də uşaqların saxlanılmasında iştirak etməsi və yekun məhkəmə aktı qəbul edilənədək onların maddi təminatının müvəqqəti qaydada müəyyən edilməsi zərurətini aradan qaldırmır. Bundan başqa, şikayətin həmin dəlillərinin Rayon Məhkəməsi tərəfindən nəzərə alınmadığı barədə mövqe iş materialları ilə təsdiq edilmir. Əksinə, Rayon Məhkəməsi uşaqların iddiaçıya məxsus mənzildə onunla birlikdə yaşamalarını, iddiaçının yaşayış sahəsinin və gündəlik xərclərin ödənilməsində iştirak etməsini, əmək müqaviləsi əsasında işləməsini və 400 manat rəsmi əməkhaqqı almasını nəzərə almış və məhz həmin halları qiymətləndirərək ərizədə tələb edilən hər uşağa 260 manat deyil, minimum əməkhaqqının 0,55 misli (220 manat) həddində müvəqqəti aliment müəyyən etmişdir. Məhkəmə, həmçinin nəzərə alır ki, hazırkı mərhələdə tərəflər arasında uşaqların saxlanılması ilə bağlı mübahisə mahiyyəti üzrə həll edilmir. Şikayətçinin uşaqların bütün xərclərini faktiki olaraq özünün ödəməsi barədə dəlilləri tərəflər arasında mübahisəli olmaqla, həmin hallara əsas işə mahiyyəti üzrə baxılarkən təqdim edilmiş sübutların məcmusu əsasında hüquqi qiymət verilməlidir. Müvəqqəti alimentin müəyyən edilməsinin məqsədi isə yekun qətnamə qəbul edilənədək yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların maddi təminatının qorunmasıdır. Rayon Məhkəməsi də ##.##.2026-cı il tarixli qərardadında həmin halların əsas işə mahiyyəti üzrə baxılarkən qiymətləndirilməli olduğunu göstərmişdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyasının 3-cü maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən, uşaqlar barəsində görülən bütün tədbirlərdə əsas diqqət uşağın mənafelərinin daha yaxşı təmin edilməsinə yönəldilməlidir. Rayon Məhkəməsi də müvəqqəti alimentin müəyyən edilməsində yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların üstün mənafeyini nəzərə almışdır. Belə olan halda müəyyən edilir ki, Rayon Məhkəməsinin iş üzrə qəbul etdiyi və hazırkı apellyasiya baxışının predmeti olan qərardadı qanuni və əsaslıdır. Şikayətçinin uşaqların onunla eyni ünvanda yaşamaları və onların saxlanılması ilə bağlı müəyyən xərcləri ödəməsi barədə dəlilləri Rayon Məhkəməsinin qərardadının ləğv edilməsi və müvəqqəti aliment tutulması barədə ərizənin rədd edilməsi üçün əsas ola bilməz. Odur ki, göstərilənləri nəzərə alan, MPM-in 397, 398 və 402-ci maddələrinin tələblərini rəhbər tutan Məhkəmə QƏRARA ALDI: İddiaçı Cavabdeh şikayəti təmin edilməsin. Hazırkı iş üzrə Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş ## #### 2026-cı il tarixli qərardad dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardad çıxarıldığı andan qanuni qüvvəyə minir və ondan kassasiya şikayəti verilmir.