Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №e-16(3-6)-730/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Bakı şəhəri İş № e-16(3-6)-730/2026 09.09.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər Ziya Allahverdi oğlu Şirinovun sədrliyi və məruzəsi ilə, X1 və X2 ibarət tərkibdə, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ## ###### 2026-cı il tarixli e-**(*-**)-****/**** saylı qərardadından Ərizəçi Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən verilən müvəqqəti təxxxxt tədbiri barədə ərizəyə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin inzibati binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakıları müəyyən etdi: Ərizəçi Ərizəçi Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti müvəqqəti təxxxxt tədbiri barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh MMC-yə (VÖEN: **********) məxsus “xxxx” ASC-nin Mərkəz filialında açılmış AZ**AIIB******************** nömrəli hesablaşma hesabındakı pul vəsaitləri üzərinə iddia tələbinin məbləği olan 590 396,48 (beş yüz doxsan min üç yüz doxsan altı manat 48 qəpik) AZN həddində müvəqqəti təxxxxt tədbiri qismində həbs qoyulması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ## ###### 2026-cı il tarixli e-**(*-**)-****/**** saylı qərardadı ilə, Ərizəçi Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin müvəqqəti təxxxxt tədbiri barədə ərizəsi rədd edilmişdir. Ərizəçi Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti qeyd edilən qərardaddan ##.##.2026-cı il tarixdə şikayət verərək, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-16(4-11)- ****/**** saylı Ərizəçi MMC-nin müvəqqəti təxxxxt tədbirinin tətbiqi barədə ərizəsinin rədd edilməsi haqqında qərardadı ləğv edilməsi, Ərizəçi MMC-nin müvəqqəti təxxxxt tədbirinin tətbiqi barədə ərizəsinin təmin edilməsi, Cavabdeh Cavabdeh MMC-yə (VÖEN: **********) məxsus “xxxx” ASC-nin Mərkəz filialında açılmış AZ**AIIB******************** nömrəli hesablaşma hesabındakı pul vəsaitləri üzərinə iddia tələbinin məbləği olan 590 396,48 (beş yüz doxsan min üç yüz doxsan altı manat 48 qəpik) AZN həddində müvəqqəti təxxxxt tədbiri qismində həbs qoyulması, Bakı Kommersiya Məhkəməsi MPM-in 269.2-ci maddəsinə əsasən hazırkı şikayəti əsaslı hesab edərək qərardadı özü ləğv etmədiyi halda, şikayət iş materialları ilə birlikdə MPM-in 269.3-cü maddəsinə uyğun olaraq Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, qərardadda aşağıdakı halların nə üçün birlikdə götürüldükdə gələcək icranın çətinləşməsi ehtimalını əsaslandırmaq üçün kifayət etmədiyi izah edilməmişdir: • 590 396,48 AZN məbləğində əhəmiyyətli pul tələbinin mövcudluğu; • 447 609,40 AZN əsas borcun ödənilməməsi; • ödənişə dair yaranmış mübahisə; • cavabdehin müqaviləyə birtərəfli qaydada xitam verdiyini bildirməsi; • pul vəsaitlərinin yüksək likvid xarakteri; • tələb olunan tədbirin yalnız konkret hesab və iddia məbləği ilə məhdudlaşdırılması. Məhkəmə bir tərəfdən Konstitusiya Məhkəməsinin ərizəçinin üzərinə həddindən artıq sübutetmə yükü qoyulmaması barədə hüquqi mövqeyinə istinad etmiş, digər tərəfdən isə faktiki olaraq ərizəçidən cavabdehin gələcəkdə ödəmə qabiliyyətinə malik olmayacağını sübut etməsini gözləmişdir. Qərardadda bu yanaşmalar arasındakı hüquqi əlaqə və əsaslandırma açıqlanmamışdır. Bunun nəticəsində ərizənin rədd olunmasına gətirib çıxaran hüquqi qiymətləndirmənin əsasları tam və aydın şəkildə müəyyən edilmir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə şikayət təmin edilməmiş və işlə birlikdə baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, şikayət təmin edilməməli və birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 157.1-ci maddəsinə əsasən maraqlı şəxslərin ərizəsi ilə məhkəmə müvəqqəti təxxxxt tədbirlərinin tətbiqi barədə qərardad qəbul edə bilər. Həmin Məcəllənin 157.2-ci maddəsinə görə müvəqqəti təxxxxt tədbirləri cavabdehin və ya digər şəxslərin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mövcud vəziyyətin dəyişəcəyi təqdirdə ərizəçinin hüquqlarının qorunmasının (təmin və ya bərpa edilməsinin) mümkün olmayacağı və ya əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşəcəyinin qarşısını almaq məqsədilə tətbiq edilir. Həmin Məcəllənin 157.5, 157.5.1 və 157.5.2-ci maddələrinə görə müvəqqəti təxxxxt tədbirinin tətbiqi haqqında ərizədə aşağıdakılar əsaslandırılmalıdır: müvəqqəti təxxxxt tədbiri tətbiq edilmədən bu Məcəllənin 157.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş məqsədlərə nail olmağın mümkün olmadığı; iddia tələbinin kifayət qədər əsaslılığına dair ilkin sübutların mövcudluğu. Həmin Məcəllənin 157.6-cı maddəsinə əsasən müvəqqəti təxxxxt tədbirləri bu Məcəllənin 157.2-ci maddəsində göstərilən məqsədlərə mütənasib olmalı və əks tərəfin hüquqlarının lüzumsuz məhdudlaşdırılması ilə nəticələnməməlidir. Həmin Məcəllənin 158.1.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehdə və ya digər şəxslərdə olan cavabdehə məxsus əmlak üzərinə həbs qoyula bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 157 və 158-ci maddələrinin bəzi müddəalarına dair” ##.##.2018-ci il tarixli Qərarında göstərmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 127-ci maddəsinin II hissəsinin, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 157 və 158-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq məhkəmələr işdə iştirak edən şəxs tərəfindən ərizədə iddianı təmin etmə tədbirlərinin tətbiq edilməsinin kifayət qədər əsaslandırılmasına xüsusi diqqət yetirməli, ərizədə irəli sürülən dəlillərin əsaslı olub-olmamasına hərtərəfli qiymət verməli, iddia tələbi ilə bu tədbirlər arasında əlaqənin mövcud olmasını yoxlamalı, tətbiq olunan tədbirin irəli sürülmüş tələbə mütənasib olmasını və işdə iştirak edən bütün şəxslərin qanuni mənafelərini təmin etməklə əsaslandırılmış məhkəmə aktı qəbul etməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin həmin Qərarda əks olunan hüquqi mövqeyinə görə, “İddianı təmin etmək üçün istənilən növ tədbir, tətbiq edildiyi şəxsə münasibətdə həmin şəxsin və digər şəxslərin hüquqlarını məhdudlaşdırır və bəzən onlara əsaslı dərəcədə zərər dəyməsinə səbəb olur. Buna görə Konstitusiyada təsbit olunmuş prosessual hüquq bərabərliyi prinsipindən çıxış edərək, işdə iştirak edən şəxs ərizədə iddianı təmin etmək üçün tədbirlərin görülməsi zərurətini kifayət qədər əsaslandırmalıdır. Lakin iddianı təmin etmək haqqında ərizə ilə müraciət edən şəxsin üzərinə sübutların təqdim edilməsi ilə bağlı həddindən artıq vəzifə də qoyulmamalıdır. Sadəcə olaraq, hakim belə bir qənaətə gəlməlidir ki, işdə iştirak edən şəxsin ərizəsində göstərilən dəlillər belə tədbirlərin görülməsi üçün əsasların olmamasını deyil, daha çox mövcudluğunu sübut edir. Belə sübutlara cavabdehin vicdansızlığına dəlalət edən istənilən məlumatları, məsələn tərəflərin yazışmalarını, cavabdehin prosesi aşkar surətdə uzatmağa yönəlmiş hərəkətlərini, əmlak və maliyyə vəsaitlərini digər şəxslərin üzərinə rəsmiləşdirməyə yönəlmiş hərəkətlərini, əmlakın satışı barədə elanların verilməsini və s. aid etmək olar.” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 157 və 158-ci maddələrinin bəzi müddəalarına dair” ## #### 2018-ci il tarixli qərarında da qeyd olunmuşdur ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 127-ci maddəsinin II hissəsinin, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 157 və 158-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq məhkəmələr işdə iştirak edən şəxs tərəfindən ərizədə iddianı təmin etmə tədbirlərinin tətbiq edilməsinin kifayət qədər əsaslandırılmasına xüsusi diqqət yetirməli, ərizədə irəli sürülən dəlillərin əsaslı olub-olmamasına hərtərəfli qiymət verməli, iddia tələbi ilə bu tədbirlər arasında əlaqənin mövcud olmasını yoxlamalı, tətbiq olunan tədbirin irəli sürülmüş tələbə mütənasib olmasını və işdə iştirak edən bütün şəxslərin qanuni mənafelərini təmin etməklə əsaslandırılmış məhkəmə aktı qəbul etməlidir. Həmçinin iddianı təmin etmək üçün istənilən növ tədbir, tətbiq edildiyi şəxsə münasibətdə həmin şəxsin və digər şəxslərin hüquqlarını məhdudlaşdırır və bəzən onlara əsaslı dərəcədə zərər dəyməsinə səbəb olur. Buna görə Konstitusiyada təsbit olunmuş prosessual hüquq bərabərliyi prinsipindən çıxış edərək, işdə iştirak edən şəxs ərizədə iddianı təmin etmək üçün tədbirlərin görülməsi zərurətini kifayət qədər əsaslandırmalıdır. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-*-*(*-**)-****/**** saylı ##.##.2026-cı il tarixli qərardadı ilə Ərizəçi Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh Cavabdeh Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə qarşı “borcun tutulması” tələbi barədə iddiası icraata qəbul edilmişdir. İddia ərizəsinin məzmunundan görünür ki, ##.##.2026-cı il tarixli təhvil-təslim aktı və **/**** nömrəli hesab-faktura üzrə görülmüş işlərin və göstərilmiş xidmətlərin ödənilməmiş dəyəri olan 447 609,40 AZN məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh MMC-dən tutularaq Ərizəçi MMC-yə ödənilməsi; 2. Tərəflər arasında bağlanmış *** nömrəli müqavilənin 8.1-ci bəndinə əsasən, ödənişin gecikdirildiyi hər gün üçün ödənilməmiş məbləğin 0,1 faizi miqdarında 6 266,54 AZN məbləğində cərimənin ödənilməsi; 3. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 449.1-ci maddəsi nəzərə alınmaqla, maliyyə uçot dərəcəsi üzrə faiz hesablanmışdır. Hesablamada 6,5% illik uçot dərəcəsi uyğun olarq hesablanmış 1 115,94 AZN faiz borcunu ödənilməsi 4. Tərəflər arasında bağlanmış *** nömrəli müqavilənin 10.3cü bəndinə əsasən, müqavilənin ümumi dəyərinin 10 faizi həcmində 130 921 AZN kompensasiya Cavabdeh MMC-dən tutularaq Ərizəçi MMC-yə ödənilməsi 5. İddia ərizəsinin verilməsi üçün ödənilmiş 880 manat, hüquqi xidmətlər 3304 AZN (ƏDV daxil) olmaqla ümumilikdə 590396.48 manat məbləğində pulun Cavabdeh MMC-dən tutularaq Ərizəçi MMC-yə ödənilməsini xahiş etmişdir. Ərizəçi ərizəsinə ##.##.2025-ci il tarixli müqaviləni, qiymət razılaşma protokolunu və elektron qaimələri əlavə etmişdir. Halbuki ərizədən aydın olmur ki, cavabdehin bank hesabı üzərinə həbs qoyulmazsa, qətnamənin icrası gələcəkdə hansı qaydada çətinləşə və ya qeyri-mümkün ola bilər. Nəzərə alınsa ki, cavabdeh sahibkarlıq subyektidir, onun qətnamənin icrasını gələcəkdə təmin etməyə yetəcək qədər pul vəsaitlərinə və əmlaka sahib olmaması iş materialları ilə təsdiqini tapmır, iddiaçı da cavabdehin belə bir iqtisadi imkana malik olmadığını irəli sürmür. Halbuki, mövcud vəziyyətin dəyişəcəyi halda iddiaçının hüquqlarının qorunmasının (təmin və ya bərpa edilməsinin) mümkün olmayacağı və ya əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşəcəyi təhlükəsinin mövcud olduğu, bu təhlükənin nələrdə ifadə olunduğu və ya oluna biləcəyi konkret işin faktiki halları ilə əlaqələndirilməklə əsaslandırılmalı, yalnız bu halda belə əsaslandırma məhkəmədə tam olmasa da, kifayət qədər elə bir qənaət formalaşdırmalı idi ki, sözügedən təhlükənin mövcudluğu ehtimalı yüksəkdir, həmin təhlükənin reallaşması mövcud vəziyyətin dəyişməsinə gətirib çıxara və bununla da, iddiaçının hüquqlarının qorunmasını mümkünsüz edə yaxud əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirə bilər deyə onların hüquqlarının müdafiəsi üçün təcili tədbirlərin görülməsinə ehtiyac vardır. Göründüyü kimi ərizəçi müvəqqəti təxxxxt tədbiri barədə ərizədə cavabdehin və ya digər şəxslərin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mövcud vəziyyətin dəyişəcəyi təqdirdə ərizəçinin hüquqlarının qorunmasının (təmin və ya bərpa edilməsinin) mümkün olmayacağı və ya əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşəcəyinin əsaslandırmamışdır. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün olaraq ərizənin rədd edilməsi nəticəsinə gəlmişdir. Beləliklə, kollegiya hesab edir ki, şikayət əsassızdır və onun dəlilləri birinci instansiya məhkəməsinin qərardadının ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsas ola bilməz. Ona görə də, şikayət təmin edilməməli və qərardad dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Eyni zamanda Mülki Prosessual Məcəllənin 402-ci maddəsindən müəyyən olunur ki, hazırkı qərardaddan kassasiya şikayəti verilə bilməz. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 398.0.1, 400, 402-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA A L D İ: Ərizəçi Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ## ###### 2026cı il tarixli e-**(*-**)-****/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardad dərhal qanuni qüvvəyə minir və ondan şikayət verilə bilməz. Qərardaddan şikayət verilə bilməz.