Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(001)-3378/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(001)-3378/2025 03.06.2025 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qoşqarlı Rəşad Nizami oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Hacıyeva Yeganə Müslüm qızının katibliyi ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin tutulması” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı Cavabdeh qarşı “alimentin tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh ilə birgə nikahlarından doğulmuş xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü Leylanın saxlanması üçün Cavabdeh onun qazancının (əmək haqqı, başqa gəlirlərinin) ¼ (dörddə bir) hissəsi həcmində alimentin 2022-ci ilin dekabr ayından hesablanmaqla tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə “25” aprel 2015-ci ildə rəsmi nikaha daxil olmaqla ailə qurmuşlar. 2020-ci ildən faktiki ər-arvad münasibətləri pozulanadək, yəni 2022-ci ilin noyabr ayınadək Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Qəzənfər Musabəyov 4c ünvanında yaşamışlar. Birgə nikahlarından xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü Leyla adlı uşaqları vardır. Uzun müddət nikahda olmalarına və ailə kimi yaşayaraq birgə təsərrüfat aparmalarına baxmayaraq, yuxarıda qeyd edilən tarixdən cavabdehlə aralarında olan nikah faktiki olaraq pozulmuşdur. Cavabdeh hazırda Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyində sektor müdiri işləməklə yüksək məbləğdə əmək haqqı alır. Cavabdehlə birgə nikahlarından doğulmuş uşaq məktəb yaşına çatanda (sentyabr 2022) cavabdehlə o uşağın ödənişli məktəbdə təhsil alması barədə birlikdə qərar vermişlər və məktəblə danışmışlar. Cavabdehlə faktiki ayrılıqdan sonra cavabdeh uşağın saxlanması xərclərinin qarşılanmasında minimum iştirakı və cavabdehin ilk gündən uşağın təhsil haqqlarının ödənilməsindən qəti imtina etdiyini nəzər alaraq tərəfindən Mediasiya təşkilatına müraciət olunmuşdur. Cavabdehin nümayəndəsi Bakı şəhəri 20 saylı Mediasiya Təşkilatının İMS təşkil etdiyi mediasiya prosesində iştirak edərək bu xərclərin 50% qarşılayacağı barəsində ilkin razılığa gəlinsə də sonradan cavabdeh tərəfindən qəti imtina edilmişdir. Bu səbəbdən də məsələni mediasiya yolu ilə həll etmək mümkün olmamışdır. Bakı şəhəri 20 saylı Mediasiya Təşkilatı (mediator V.Əsgərova) tərəfindən “İlkin mediasiya sessiyasından (İMS) sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi barədə” xx.xx.2025-ci il tarixli Arayış tərtib olunmuşdur. Beləliklə, birgə nikahdan doğulan uşaqlarının saxlanması üçün aliment ödənilməsinə dair cavabdehlə aralarında razılıq əldə edilməsi mümkün olmamışdır. Ona görə də uşaqlarının saxlanması üçün aliment alınması tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətindədir. Qeyd edir ki, cavabdeh sonuncu dəfə uşağı bir daha məktəbə aparmayacağı və bir qəpik də pul ödəməyəcəyini whatsapp yazışması ilə ona bildirmişdir. Alimentin ödənilməsi təklifi ilə cavabdehə dəfələrlə müraciət etmiş, lakin cavabdeh könüllü ödəmədiyindən tərəfindən mediasiya təşkilatına müraciət olunmuşdur. Yəni, məhkəməyə müraciət edənədək tədbirlər görmüş, lakin mediasiya prosedurunun keçirilməsinə müəyyən vaxt sərf olunmuşdur. Hesab edir ki, cavabdehdən onunla faktiki nikahlarının pozulduğu tarixdən, yəni 2022-ci ilin dekabr ayından hesablanmaqla qanunvericiliyə müvafiq olaraq qazancının müəyyən hissəsi məbləğində aliment tutulmasına dair qətnamə qəbul olunmalıdır. İddiaçı məhkəməyə elektron ərizə ünvanlayaraq, məhkəmə iclasının onun iştirakı olmadan keçirilməsini və iddianın təmin olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdeh məhkəməyə gəlməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının cavabdehin iştirakı olmadan keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq, iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: AZ-İİ seriyalı 035148 nömrəli “Nikah haqqında şəhadətnamə”nin surətindən görünür ki, Cavabdeh ilə X1 arasında olan nikah Səadət Sarayı Bakı nikah evində xx.xx.2015-ci il tarixdə bağlanmış və 463 nömrə ilə qeyd olunmaqla, sonuncuya “Zeynallı” soyadı verilmişdir. AZ-İİİ seriyalı 876309 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X3 atası Cavabdeh, anası İddiaçıdır. Bakı 20 saylı Mediasiya təşkilatının xx.xx.2025-ci il tarixli ilkin mediasiya sessiyasından sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi barədə arayışdan görünür ki, tərəflər İddiaçı və Cavabdeh ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmişlər, lakin heç bir razılığa gəlməmişlər. “AZEMİS” elektron məhkəmə informasiya sistemindən çıxarışdan görünür ki, Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyində sektror müdiri vəzifəsində işləyir və aylıq əmək haqqı 1020 manat təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinin İİ bəndinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanununun 5-ci maddəsinə əsasən dövlət orqanları, bütün fiziki və hüquqi şəxslər öz fəaliyyətində uşaqların manafelərini üstün tutmalı, onların hüquqlarının təmin olunmasına şərait yaratmalıdır. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 19-cu maddəsinə əsasən uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi təlabatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizə edilməsi valideynlərin vəzifələridir. “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyanın 27-ci maddəsinə əsasən hər bir uşaq özünün fiziki, əqli, mənəvi, əxlaqi və sosial inkişafı üçün lazımi həyat səviyyəsi hüququna malikdir. Lazımi həyat səviyyəsinin təmin edilməsi üçün əsas məsuliyyəti valideyinlər daşıyır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 75.4-cü maddəsinə görə, valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. Həmin Məcəllənin Həmin Məcəllənin 76.1 və 76.1.1-ci maddələrinə əsasən aliment ödənilməsi barədə razılıq olmadıqda uşaqlar üçün onların valideynlərindən məhkəmə tərəfindən 1 uşağa görə qazancın və (və ya) valideynlərin başqa gəlirlərinin dörddə bir hissəsi miqdarında aliment tutulur. “Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 27 iyul 2016-cı il tarixli qərarında məhkəmənin hüquqi mövqeyi ondan ibarət olmuşdur ki, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır...Nikahın pozulması ilə əlaqədar uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, yaşayış minimumunu müəyyən edən qanunvericilik aktlarında göstərilən minimum dolanacaq xərclərinə yaxın məbləğin aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas ola bilər. Belə ki, aliment ödəyən valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və ya qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq və maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir. Məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlarla müəyyən olunmuşdur ki, tərəflərin birgə nikahından xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X4 anadan olmuşdur. Hazırda iddiaçı cavabdehdən uşağın saxlanması üçün 2022-ci ilin dekabr ayından hesablanmaqla onun qazancının (başqa gəlirlərinin) ¼ hissəsi həcmində alimentin tutulmasını xahiş edir. Hazırki halda xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X3 yaşını, qida və digər zəruri xərclərə tələbatını, məktəbli olmasını, tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini, qanunvericiliyin tələbinə görə hər iki valideyinin uşaqları saxlamağa borclu olduqlarını nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, tələb aliment hissədə təmin edilməli, cavabdehdən tərəflərin birgə nikahından doğulmuş uşağın saxlanması üçün hər ay hər ay qazancının (başqa gəlirlərinin) ¼ hissəsi miqdarında aliment tutulmalıdır. Məhkəmə həmçinin iddianın alimentin tutulmasının 2022-ci ilin dekabr ayından başlayaraq hesablanması hissəsində hesab edir ki, iddia bu hissədə təmin edilməməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 100.2-ci maddəsinə əsasən, aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. İddiaçı hazırki iddia ərizəsi ilə məhkəməyə xx.xx.2025-ci il tarixdə müraciət etdiyindən, aliment həmin tarixdən tutulmalıdır. Beləliklə, məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay qazancının (başqa gəlirlərinin) ¼ hissəsi miqdarında aliment tutularaq İddiaçı ödənilməli, iddia qalan hissədə rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.2-ci maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən edilmiş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Həmin Məcəllənin 112.1.3-cü maddəsinə əsasən aliment alınması haqqındakı iddialarda – bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə iddianın qiyməti müəyyən edilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi məbləğində dövlət rüsumu ödənilməlidir. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, iddiaçı müəyyən edilmiş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edildiyindən cavabdehdən 50,6 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 234.2.1-ci maddəsinə əsasən, şəxsin saxlanılması üçün vəsaitlərin, o cümlədən alimentlərin alınması haqqında qətnamələr dərhal icra olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinin tələbinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119, 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə q ə t e t d i: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixdən başlayaraq xx.xx.2016-cı il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay qazancının (başqa gəlirlərinin) ¼ (dörddə bir) hissəsi miqdarında tutularaq İddiaçı ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Cavabdeh 50,6 (əlli manat, altmış qəpik) manat dövlət rüsumu alınıb dövlət nəfinə ödənilsin. Qətnamə alimentin tutulması hissəsində dərhal icra edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) verilə bilər. Sədrlik edən: Rəşad Qoşqarlı