Sabirabad Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(056)-2474/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sabirabad rayon İş № e-2(056)-2474/2024 07.10.2024 SABİRABAD RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Allahverdiyev Səlim Məhərrəm oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı Sığorta Şirkəti ASC-nin Cavabdeh qarşı «Subroqasiya hüququ ilə əlaqədar pul tələbinin təmin edilməsi haqqında kiçik iddiaya dair işə sadələşdirilmiş qaydada baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Sığorta Şirkəti ASC Cavabdeh qarşı «Subroqasiya hüququ ilə əlaqədar pul tələbinin təmin edilməsi haqqında» iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, “QAZ 3110” markalı ** HZ *** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitəsinə, “VAZ 21099” markalı ** BD *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə və Sabirabad rayon İcra Hakimiyyətinə məxsus 1 ədəd işıq dirəyinə zərərə görə cəmi ödənilmiş 2510 (iki min beş yüz on manat) pulun və ödənilmiş 45.10 manat dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq iddiaçı “Atəşgah" Sığorta Şirkəti ASC-yə ödəniməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, "Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə sığorta hadisəsi hesab edilə bilən halın təfərrüatları barədə" arayışa (forma 4) əsasən, xx.xx.2018-cu il tarixdə Cavabdeh məxsus və özü tərəfindən sürücülük vəsiqəsi olmadan idarə olunan "VAZ 2106" markalı ** XH *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi "QAZ 3110" markalı ** HZ *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi ilə, "VAZ 21099" markalı ** BD *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi ilə toqquşaraq yolnəqliyyat hadisəsi törətmiş, nəticədə həmçinin Sabirabad rayon İcra Hakimiyyətinə məxsus 1ədəd işıq dirəyinə zərər vurulmuşdur. İş materiallarına əlavə edilmiş 052758, 052074, 052091 nömrəli sığorta aktlarından və icbari sığorta bürosundan (İSB) çıxarışdan görünür ki, hadisə zamanı "VAZ 2106" markalı ** XH *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi "xxxx" ASC-də icbari qaydada sığortalı olmuşdur. Nəqliyyat vasitələrinin yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zədələnməsi ilə bağlı dəymiş zərərin qiymətləndirilməsi barədə hesabata əsasən, "QAZ 3110" markalı ** HZ *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə 2070 AZN (iki min yetmiş manat) məbləğində zərər dəymiş, "VAZ 21099" markalı ** BD *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə 2100 AZN (iki min yüz manat) məbləğində zərər dəymiş, Sabirabad rayon İcra Hakimiyyətinə məxsus 1 ədəd işıq dirəyinə 850 AZN (səkkiz yüz əlli manat) zərər dəymişdir. Baş vermiş hadisədə "QAZ 3110" markalı ** HZ *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin də təqsiri olduğu üçün "xxxx" SŞ" dəymiş zərərlərin 50%-i məbləğində ödəniş həyata keçirmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş 7445 saylı ödəniş tapşırığından görünür ki, Sabirabad rayon İcra Hakimiyyətinə məxsus 1 ədəd işıq dirəyinə dəymiş zərər görə 425 AZN (dörd yüz iyirmi beş manat) sığorta ödənişi həyata keçirilmiş, 7216 saylı ödəniş tapşırığından görünür ki, "QAZ 3110" markalı ** HZ *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə dəymiş zərərə görə 1035 AZN (min otuz beş manat) sığorta ödənişi həyata keçirilmiş, 7210 saylı ödəniş tapşırığından görünür ki, "VAZ 21099" markalı ** BD *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə dəymiş zərərə görə 1050 AZN (min əlli manat) sığorta ödənişi həyata keçirilmiş, ümumilikdə "xxxx" SŞ" tərəfindən 2510 AZN (iki min beş yüz on manat) sığorta ödənişi həyata keçirilmişdir.5. Hadisə ilə bağlı Sabirabad RPİ-nin İXP ******* saylı İnzibati xəta haqqında protokoluna və xx.xx.2018-ci il tarixli Sabirabad RPŞ-nin cinayət işinin başlanmasının rədd olunması haqqında qərara əsasən Rzayev X1 Xətalar Məcəlləsinin 332.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinmiş, "QAZ 3110" markalı ** HZ *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü Ələkbər Yusubovun barəsində İXM-nin 327.2-ci maddəsi ilə inzibati tənbeh tədbiri görülməsi nəzərdə tutulmuşdur.6. Hesab edirik ki, Cavabdeh yuxarıda qeyd olunan hallar əsasında təqsirlidir. Digər nəqliyyat vasitəsini idarə edən Ələkbər Yusubov da təqsirli olduğuna görə dəymiş zərərin yarısı və ödənilmiş məbləğ 2510 AZN (iki min beş yüz on manat) zərərvuran Cavabdeh tutularaq "xxxx" ASC-yə ödənilməlidir. Cavabdehin iddia tələbinə dair əsaslandırılmış etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Məhkəmə iddia ərizəsini nəzərdən keçirib və iş materiallarını araşdırıb, iş üzrə müəyyən olunmuş halları onlara tətbiq edilməli olan hüquq normaları baxımından qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. İddia ərizəsinə əlavə olunmuş: Nəqliyyat vasitələrinin yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zədələnməsi ilə bağlı zərərin qiymətləndirilməsi barədə hesabatdan görünür ki, Buta-2017 MMC-yə işıqfora dəymiş ziyan 425 manat, Vaz 21099 markalı ** BD *** dövlət nömrə nişanlı avtomobilə dəymiş ziyan 1050 manat, Qaz 21099 markalı ** HZ *** dövlət nömrə nişanlı avtomobilə dəymiş ziyan 1035 manat hesablanmışdır. İş materiallarına həmçinin yol-nəqliyyat hadisəsinin sxemi, sənədlərə baxış protokolu, tərəflərin izahatları əlavə edilmiş, məhkəmə qeyd edilən sübutları da tədqiq etmişdir. SÜBUTLARİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ VƏ HÜQUQİ TÖVSİF: Məhkəmə, işdə olan sənədləri hərtərəfli, tam və obyektiv araşdıraraq, iş üzrə müəyyən olunmuş halları onlara tətbiq edilməli olan hüquq normaları baxımından qiymətləndirərək belə hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, xx.xx.2018-ci il tarixdə baş vermiş yolnəqliyyat hadisəsi zamanı özünə məxsus, sürücülük vəsiqəsi olmadan idarə etdiyi “VAZ2106” markalı ** XH *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə “QAZ 3110” markalı ** HZ *** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitəsi ilə, “VAZ 21099” markalı ** BD *** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi ilə toqquşaraq yol-nəqliyat hadisəsi törətmiş, nəticədə həmçinin Sabirabad rayon İcra Hakimiyyətinə məxsus 1 ədəd işıq dirəyinə zərərə görə cəmi ödənilmiş 2510 (iki min beş yüz on) manat zərər dəyməsi müəyyən edilmişdir. Məhkəmə müəyyən edilmiş həmin hallara aşağıdakı hüquq normalarını tətbiq edib iddianı hadisəni törətməkdə təqsirli bilinmiş Cavabdeh münasibətdə əsaslı hesab edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 1096.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir) və həmin Məcəllənin 1096.2-ci maddəsinə əsasən delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Həmin Məcəllənin 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Həmin Məcəllənin 1108.1-ci maddəsinə əsasən ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə ilə bağlı fəaliyyəti (nəqliyyat vasitələrindən, mexanizmlərdən, yüksək gərginlikli elektrik enerjisindən, atom enerjisindən, partlayıcı maddələrdən, güclü təsir edən zəhərlərdən və i.a. istifadə edilməsi; tikinti fəaliyyətinin və onunla bağlı digər fəaliyyətin həyata keçirilməsi və s.) nəticəsində mülki hüquq pozuntusu törətmiş fiziki və hüquqi şəxslər yüksək təhlükə mənbəyinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməyə borcludurlar, bu şərtlə ki, zərərin qarşısıalınmaz qüvvənin təsiri və ya zərərçəkənin qəsdi nəticəsində əmələ gəldiyini sübuta yetirməsinlər. Zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi yüksək təhlükə mənbəyinə mülkiyyət hüququ ilə və ya digər qanuni əsasla (icarə hüququ ilə, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair etibarnamə üzrə və i.a.) sahiblik edən fiziki və ya hüquqi şəxsin öhdəsinə qoyulur. “İcbari Sığorta Haqqında" Qanunun 25-ci maddəsinə əsasən, icbari sığorta şəhadətnaməsində göstərilən əmlakın onu istifadə etməyə, idarə etməyə, işlətməyə və digər qaydada istismar etməyə hüququ olmayan şəxs tərəfindən istismar edilməsi; bu zaman, müvafiq əmlak buna hüququ olmayan şəxs tərəfindən sığortalının və ya sığorta olunanın, bu barədə məlumatlı olmağa borclu olduğu hallar istisna olmaqla, xəbəri olmadan istismar edilərsə, subroqasiya hüququ həmin şəxsə qarşı yaranır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəllənin 936.1-ci maddəsinə əsasən subroqasiya hüququ bu Məcəllənin 936.6-cı maddəsi nəzərə alınmaqla, sığorta ödənişi almış şəxsin ona dəymiş zərərə görə məsuliyyət daşıyan üçüncü şəxsə qarşı malik olduğu hüquqlardan və vasitələrdən həmin ödənişi vermiş sığortaçının istifadə etmək hüququdur. Həmin Məcəllənin 936.2-ci maddəsinə əsasən faydalanan şəxsin zərərvuran şəxsə qarşı zərərin əvəzini ödəmək tələbi (iddiası) ilə bağlı hüquq əmlak sığortası üzrə sığorta ödənişini vermiş sığortaçıya subroqasiya qaydasında onun verdiyi sığorta ödənişi məbləğində keçir. Həmin Məcəllənin 936.5-ci maddəsinə əsasən sığortaçı subroqasiya hüququndan zərərvuran şəxsin özünə və (və ya) müvafiq sığorta hadisəsi ilə bağlı risklər üzrə həmin şəxsin məsuliyyətini sığortalamış sığortaçıya, həmçinin qanunvericiliyə əsasən, dəyən zərərə görə sığortalı və ya faydalanan şəxs qarşısında maddi məsuliyyət daşıya bilən digər şəxsə qarşı istifadə edə bilər. Göründüyü kimi, mülki qanunvericilik zərər vuran şəxsə qarşı törədilmiş mülki hüquq pozuntusu ilə əlaqədar subroqasiya qaydasında tələb irəli sürülməsi hüququnu tanımış, iddiaçı da bu hüququndan istifadə edərək hazırki cavabdehə qarşı iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməkdə haqlı olmuşdur. Məhkəmə tələb edilən zərərin miqdarı barədə qeyd edir ki, zərərin miqdarı sığorta aktı və ödəniş tapşırığı ilə öz təsdiqini tapmışdır. Odur ki, cavabdehdən tələb edilən həddə vurulmuş ziyan məbləğinin əvəzi tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi tam əsaslı olduğundan tam təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 14.2, 77.1 və 88-ci maddələrinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 284-1-ci maddəsinə əsasən Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb hesab edir ki, ərizə Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 284-3-cü maddəsinin tələblərinə uyğundur, həmin Məcəllənin 284-4-cü maddəsində qeyd olunan işi sadələşdirilmiş qaydada baxılmasının yolverilməzliyinə səbəb olan hallar yoxdur. Odur ki, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 23-1-ci fəslində müəyyən edilmiş kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılması qanuni və əsaslıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Həmin Məcəllənin 284-6.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsindən bu Məcəllə də nəzərdə tutulmuş qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. Beləliklə məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia tələbinin əsaslı olduğu iş materialları ilə kifayət qədər sübut edildiyindən iddia tələbi təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 284-5 və 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin Cavabdeh 2510 manat sığorta ödənişi və 45.10 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 2555.10 (iki min beş yüz əlli beş manat on qəpik) manat pul vəsaiti tutularaq İddiaçı Siğorta Şirkəti ASC-nin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən, onun surəti tərəfə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Sabirabad Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.