Şamaxı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(074)-230/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şamaxı rayonu İş № e-2(074)-230/2025 16.01.2025 ŞAMAXI RAYON MƏHKƏMƏSİ Şamaxı Rayon Məhkəməsinin hakimi İsmayılov Natiq Əvəz oğlu, İddiaçı Sığorta Şirkəti ASC-nin Cavabdeh qarşı “pul tələbi” barədə kiçik iddialara dair işlər üzrə ərizəsinə baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı Sığorta Şirkəti ASC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh “Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə görə ödənilmiş 3170 manat pulun və ödənilmiş 51,70 manat dövlət rüsumunun iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, iş materiallarına əlavə edilmiş “Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığorta hadisəsi hesab edilə bilən halın təfərrüatları barədə” arayışa əsasən, xx.xx.2019-cu il tarixdə Cavabdeh tərəfindən idarə olunan “Hyundai H1” markalı, “**-SR-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi yol-nəqliyyat hadisəsi törədərək “Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi toqquşaraq yol-nəqliyyat hadisəsi törətmişdir. PAT ********** nömrəli icbari sığorta şəhadətnaməsinin 065124 nömrəli sığorta aktından icbari sığorta bürosundan (İSB) çıxarışdan görünür ki, hadisə zamanı “Hyundai H1” markalı, “**- SR-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi İddiaçı Sığorta Şirkətində xx.xx.2018-ci ildən xx.xx.2019-cu ilə qədər müddətdə mülki məsuliyyətın icbari sığortası növü üzrə sığortalı olmuşdur. "xxxx" MMC tərəfindən təqdim edilən xx.xx.2019-cu il tarixli yekun defekt aktına asasan, "Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı qeydiyyat vasitəsinə 3170 AZN (üç min yüz yetmiş manat) məbləğində zərər dəymişdir. xx.xx.2019-cu il tarixli ödəniş tapşırığından görünür ki, "xxxx" SŞ dəymiş zərərlə bağlı "Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin mülkiyyətçisi, X3 3170 AZN (üç min yüz yetmiş manat) sığorta ödənişi həyata keçirmişdir. Xəzər Rayon Mahkemesinin 3(003)-245/2019 saylı, xx.xx.2019-cu tarixli qərarına əsasən, Cavabdeh İXM-nin 332.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək, 400 manat cərimə edilmişdir. O, nəqliyyat vasitəsini sürücülük hüququ olmadan idarə etmişdir. Belə ki, məhkəmə qərarında göstərilmişdir ki, cavabdeh X1 hüququ 2016-cı ildə 6 ay müddətinə məhdudlaşdırılmış, lakin vəsiqəni DİN BDYPİ-na təqdim etmədiyi üçün xüsusi hüququn məhdudlaşdırılması müddətinin axımı dayanmışdır. Beləliklə, hadisə baş verən zaman cavabdehin sürücülük hüququ olmamışdır. Buna görə də, ona qarşı subroqasiya hüququmuz yaranmışdır. Cavabdehlə dəfələrlə borcun ödənilməsi ilə bağlı əlaqə yaradılsa da, ödənişi etməkdən imtina etmişdir. Məhkəmə təqdim olunmuş sübutları araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 065124 nömrəli sığorta aktının surətindən görünür ki, “Hyundai H1” markalı, “**-SR-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi İddiaçı Sığorta Şirkətində xx.xx.2018-ci ildən xx.xx.2019-cu ilə qədər müddətdə mülki məsuliyyətın icbari sığortası növü üzrə sığortalı olmuşdur. İş materiallarında olan xx.xx.2019-cu il tarixli yekun defekt aktının surətindən görünür ki, "Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı qeydiyyat vasitəsinə 3170 manat məbləğində zərər dəymişdir. İş materiallarında olan Xəzər Rayon Mahkemesinin 3(003)-245/2019 saylı, xx.xx.2019-cu tarixli qərarının surətindən görünür ki, Cavabdeh İXM-nin 332.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək, 400 manat məbləğində cərimə edilmişdir. İş materiallarında olan “avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə sığorta hadisəsi hesab edilə bilən halın təfərrüatları” barədə arayışın surətindən görünür ki, xx.xx.2019-cu il tarixdə Cavabdeh tərəfindən idarə olunan “Hyundai H1” markalı, “**-SR-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi “Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsi toqquşaraq yol-nəqliyyat hadisəsi törətmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2019-cu il tarixli ödəniş tapşırığından görünür ki, "Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin mülkiyyətçisi, X3 zərərin məbləği olaraq 3170 manat sığorta ödənişi ödənilmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü il tarixli pretenziya məktubundan görünür ki, Cavabdeh İddiaçı Sığorta Şirkəti Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən həyata keçirilən 3170 manat sığorta ödənişi İddiaçı Sığorta Şirkəti Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödəməsi barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. 284-5.3-ci maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Cavabdeh yazılı məhkəmə bildirişi göndərilməklə, bildirişdə iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Lakin, cavabdeh 10 iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədlərini məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə, cavabdehə qanunla müəyyən olunmuş qaydada prosessual hüquq və vəzifələrinin izah olunduğunu, məhkəmə bildirişini almış Cavabdeh iddiaya qarşı etirazının olmamasını və iddia tələbinin kiçik iddialar kateqoriyasına aid edilməklə yanaşı mübahisə doğurmayan tələb olduğunu nəzərə alaraq hesab edir ki, mülki işin iddia icraatına keçirilməklə iş üzrə əlavə araşdırma aparılmasına, ekspertiza təyin olunmasına və ya tərəflərin məhkəməyə çağırılmaqla dinlənilmələrinə lüzum yoxdur, mülki işin prosessual vəziyyəti işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasına mane olmur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 883.1-ci maddəsinə əsasən sığorta müqaviləsi sığortalının müvafiq sığorta haqqı ödəməsi müqabilində sığorta obyektinin məruz qala biləcəyi risklərlə bağlı itkilərin, dəyən zərərin əvəzinin və ya razılaşdırılan pul məbləğinin müəyyən bir hadisənin baş verməsi əsasında ödənilməsinin sığortaçı tərəfindən öhdəlik kimi götürülməsi şərtlərinin təsbit edildiyi razılaşmadır. 936.1-ci maddəsinə əsasən subroqasiya hüququ bu Məcəllənin 936.6-cı maddəsi nəzərə alınmaqla, sığorta ödənişi almış şəxsin ona dəymiş zərərə görə məsuliyyət daşıyan üçüncü şəxsə qarşı malik olduğu hüquqlardan və vasitələrdən həmin ödənişi vermiş sığortaçının istifadə etmək hüququdur. 936.2-ci maddəsinə əsasən faydalanan şəxsin zərərvuran şəxsə qarşı zərərin əvəzini ödəmək tələbi (iddiası) ilə bağlı hüquq əmlak sığortası üzrə sığorta ödənişini vermiş sığortaçıya subroqasiya qaydasında onun verdiyi sığorta ödənişi məbləğində keçir. 936.5-ci maddəsinə əsasən sığortaçı subroqasiya hüququndan zərərvuran şəxsin özünə və (və ya) müvafiq sığorta hadisəsi ilə bağlı risklər üzrə həmin şəxsin məsuliyyətini sığortalamış sığortaçıya, həmçinin qanunvericiliyə əsasən, dəyən zərərə görə sığortalı və ya faydalanan şəxs qarşısında maddi məsuliyyət daşıya bilən digər şəxsə qarşı istifadə edə bilər. 1096.1 və 1096.2-ci maddələrinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və ya işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 25.1.3-cü maddəsinə əsasən icbari sığorta şəhadətnaməsində göstərilən əmlakın onu istifadə etməyə, idarə etməyə, işlətməyə və digər qaydada istismar etməyə hüququ olmayan şəxs tərəfindən istismar edilməsi; bu zaman, müvafiq əmlak buna hüququ olmayan şəxs tərəfindən sığortalının və ya sığorta olunanın, bu barədə məlumatlı olmağa borclu olduğu hallar istisna olmaqla, xəbəri olmadan istismar edilərsə, subroqasiya hüququ həmin şəxsə qarşı yaranır. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş işin faktiki hallarından görünür ki, Cavabdeh idarə etdiyi “Hyundai H1” markalı, “**-SR-***” dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil xx.xx.2019-cu il tarixində “Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə toqquşmuşdur. Baş vermiş hadisə ilə bağlı Xəzər Rayon Mahkemesinin 3(003)-245/2019 saylı, xx.xx.2019-cu tarixli qərarı ilə Cavabdeh İXM-nin 332.4-cü maddəsi ilə təqsirli bilinərək, 400 manat məbləğində cərimə edilmişdir. İddiaçı Sığorta Şirkəti Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən “Mercedes Benz C180” markalı, “**-VS-***” dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş ziyana görə 3170 manat zərər məbləği avtomobilin sahibinə ödənilmişdir. Bununla da iddiaçının sığorta müqaviləsi üzrə hadisənin baş verməsində təqsiri olan cavabdehə qarşı ödəmiş olduğu sığorta məbləği həddində subroqasiya hüququ yaranmışdır. Odur ki, cavabdehdən 3170 manat pul tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə xərclərlə bağlı məsələni müzakirə edərək hesab edir ki, iddia təmin olunduğundan, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 51,70 manat dövlət rüsumu da cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və MPM-in 284-6.1, 284-6.2, və 284-6.3-cü maddələrini rəhbər tutaraq, qətetdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 3170 manat məbləğində pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 51,70 manat pul alınaraq İddiaçı Sığorta Şirkəti Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Şamaxı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Natiq İsmayılov