Şəki Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(075)-2115/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № e-2(075)-2115/2025 13.10.2025 ŞƏKİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədova Pərvanə Əziz qızının sədrliyi, İmamverdiyev Bəxtiyar Arif oğlunun katibliyi, İddiaçı nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “aliment” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Şəki Rayon Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi : İddia tələbi, onunla bağlı izahat və etirazlar: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, birgə nikahından 09 iyul 2012-ci ildə doğulmuş X2 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün hər ay, hər uşaq üçün sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1 (bir) misli həddində sabit pul məbləğində alimentin Cavabdeh tutularaq İddiaçı verilməsi, 60 manat mediasiya xərcinin və iddiaçı ilə Şəki Regional Vəkil Bürosunun vəkili Nümayəndə ilə hüquqlarının məhkəmədə müdafiəsi üçün bağladığı müqavilə üzrə ödənilmiş 300 manat pulun Cavabdeh tutularaq İddiaçı verilməsi barədə barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı Cavabdeh ilə nikahlarını rəsmi qaydada qeyd etdirməklə ailə qurmuşdur. Onların birgə nikahından 09 iyul 2012-ci ildə X5 adlı 1uşaqları dünyaya gəlmişdir. İlk başda ailə münasibətləri yaxşı getsə də, sonralar cavabdehlə aralarında müəyyən problemlər yaranmışdır. Bu səbəbdən də cavabdehlə ayrılmışlar. Aralarında olan nikah Şəki Rayon Məhkəməsi tərəfindən 2017-ci ildə pozulmuş, birgə nikahlarından doğulmuş 09 iyul 2012-ci il təvəllüdlü X1 Aytəkin Afiq qızının himayəsində saxlanılmışdır. Həmin vaxt iddiaçı cavabdehlə öz aralarında şifahi qaydada razılaşdıqlarından aliment tələbi olmamışdır. Keçən müddət ərzində Cavabdeh demək olar ki, öz öhdəliklərini icra etməmiş, nəticədə İddiaçı azyaşlı övladının saxlanılası üçün maddi çətinliyi yaranmışdır. Dəfələrlə İddiaçı sonuncudan azyaşlı övladının saxlanılması üçün köməklik göstərilməsini xahiş etsə də, hər-hansı bir müsbət nəticəyə gəlməsi mümkün olmamışdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 7-1-ci maddəsinin və “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun 26-cı maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq aramızda olan mübahisənin mediasiya vasitəsi ilə həll edilməsi üçün iddiaçı tərəfindən mediatora müraciət edilmişdir. Lakin mediasiya mərhələsində mübahisənin həllinə nail olmaq mümkün olmamışdır. İddiaçı cavabdehlə ayrıldıqdan sonra uşağın saxlanması üçün bütün yük İddiaçı, dolayısı ilə də onun qohumlarının üzərinə düşmüşdür. Ayrıldıqdan sonra İddiaçı dəfələrlə cavabdehdən uşağın saxlanmasına köməklik göstərməyini xahiş etsə də, heç bir müsbət nəticə əldə edə bilməmişdir. İddiaçının nümayəndəsi iddianın təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Cavabdeh məhkəməyə teleqram vuraraq, xəstə olduğunu bildirmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə aşağıdakı sənədlərə istinad edir: - Şəki Rayon Məhkəməsinin 27 aprel 2017-ci il tarixli 2(075)-512/2017 saylı qətnamədən aydın olur ki, tağıyeva Aytəkin Afiq qızı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10 sentyabr 2014-cü il tarixli nikah pozulmuş, onların birgə nikahlarından anadan olmuş 09 iyul 2012-ci il təvəlüdlü X5 anasının yanında saxlanılmışdır. Aliment tələbi olmamaışdır. - xx.xx.2025-ci il tarixli MŞŞ/MT018/2025-00809 nömrəli İlkin Mediasiya sessiyasında iştirak edilməməsi barədə arayışdan görünür ki, İddiaçı ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmiş, lakin və Cavabdeh isə iştirak etməmiş, mediasiya xərci olan 60 manat İddiaçı tərəfindən ödənilmişdir. - Hüquqi yardımın göstərilməsi haqqında xx.xx.2025-ci il tarixli müqavilədən aydın olur ki, iddiaçı vəkil Nümayəndə tərəfindən göstərilən hüquqi yardıma görə 300 manat ödəmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası: 17-ci maddəsinin İİ-ci hissəsi: Uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. 34-cü maddəsinin İİİ və İV hissələri: ....analıq, atalıq, uşaqlıq qanunla mühafizə edilir..... Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur... Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. 75.4-cü maddəsinə əsasən, valideynlər uşaqlarını saxlamadıqda uşaqların saxlanması üçün vəsait (aliment) valideynlərdən məhkəmə qaydasında tutulur. 78.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. 78.2-ci maddəsinə əsasən, sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. 100.2-ci maddəsinə əsasən, aliment məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan tutulur. Məhkəmə tərəfindən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə” 20 dekabr 2024-cü il tarixli Qərarı ilə nəzərdə tutulmuş, məhkəmələrin sabit pul məbləğində aliment təyin edərkən alimentin miqdarının ölkə üzrə minimum əmək haqqı məbləğinin müvafiq misli həddində müəyyən edilməsi ilə bağlı mövqeyi nəzərə alınır. “Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması sahəsində tədbirlərin davam etdirilməsi” haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə minimum aylıq əməkhaqqının məbləği 2025-ci il yanvarın 1-dən 400 manat müəyyən edilmişdir. “Аzərbаycаn Respublikası Аilə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikasi Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2016-cı il tarixli Qərarı. 1. Aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 76.2 və 78.2-ci maddələrinə, bu Qərarda formalaşmış hüquqi mövqeyə uyğun olaraq, hər iki tərəfin maddi və ailə vəziyyəti və diqqətəlayiq digər hallarla yanaşı, uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinə də qiymət verməlidir. 2. Bu Qərarın nəticə hissəsinin 1-ci bəndində göstərilən hallara qiymət verərkən məhkəmə həmçinin nəzərə almalıdır ki, “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinə uyğun olaraq, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 234.2.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən şəxsin saxlanılması üçün vəsaitlərin, o cümlədən alimentlərin alınması haqqında qətnamələr dərhal icra edilir. Həmin Məcəllənin 112.1.3-cü maddəsinə əsasən, aliment alınması haqqındakı iddialarda iddianın qiyməti bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən edilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu: Maddə 9. Məhkəməyə iddia ərizəsinin, digər ərizənin və ya şikayətin verilməsinə, məhkəmə aktının surətinin təkrar verilməsinə görə dövlət rüsumunun ödənilməsindən azadolmalar və dövlət rüsumunun ödənilməsinin xüsusiyyətləri 9.1.2 Aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. 9.4. İddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövtət rüsümu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülür. Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə, işdə iştirak edən şəxsin izahatını dinləyərək, mülki işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən əsaslıdır. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilir ki, iddiaçı ilə cavabdehin birgə nikah münasibətindən 09 iyul 2012-ci il təvəlüdlü X5 anadan olmuşdur. Tərəflərin nikahlarına məhkəmə qaydasında xitam verilmişdir. Həmin məhkəmə qətnaməsi ilə aliment tələbi olmadığından aliment tutulmamışdır. Bu baxımdan uşağı yanında saxlayan, onun saxlanılması ilə bağlı gündəlik qayğıları çəkən iddiaçı bu uşağın saxlanılması üçün hazırda cavabdehdən aliment tələb etməkdə haqlı olmuşdur. İddiaçı ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 1 (bir) misli həddində sabit pul məbləğində alimentin tutulmasını tələb etsə də, bunu əsaslandırmamış, cavabdehin bu məbləği təmin etməyə imkanı olubolmamasına dair sübutlar təqdim etməmişdir. Məhkəmə, 09 iyul 2012-ci il təvəlüdlü X2 üstün mənafelərinin qorunması və xərclərinin minimum səviyyədə qarşılanması məqsədilə 11 avqust 2025-ci il tarixdən hesablanmaqla hər ay uşaq üçün sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla 2025-ci il üçün ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,50 misli (200 manat) həddində sabit pul məbləğində alimentin tutulmasını məhkəmə məqsədə müvafiq hesab edir. Həmin miqdarda aliment iddiaçının xeyrinə cavabdehdən tutulmalıdır. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən bir il ərzində tutulacaq alimentin miqdarı 1000 manatdan yuxarı, yəni illik (400 x 0,50=200 x 1= 200 x 12 ay = 2400) ümumilikdə 2400 manat olduğuna görə, sonuncudan dövlət rüsumu olaraq 44 manat alınaraq dövlət nəfinə ödənilməli, iddiaçının Mediasiya sesiyyasında ödədiyi 60 manat xidmət haqqının və hüquqi xidmətə görə ödənilmiş 300 manat pulun cavabdehdən alınaraq iddiaçıya verilməlidir. Nəticə hissəsi: Göstərilənlərə əsasən, Azərbaycan Respublikası MPM-in 77, 119, 216-220, 233 və 360-cı maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Tərəflərin birgə nikahlarından anadan olmuş 09 iyul 2012-ci il təvəlüdlü X2 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün 11 avqust 2025-ci il tarixdən hesablanmaqla hər ay uşaq üçün sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,50 misli həddində sabit pul məbləğində aliment Cavabdeh tutularaq İddiaçı ödənilsin. Alimentin tutulması dərhal icra edilsin. Cavabdeh hüquqlarının müdafiəsinə görə ödənilən 300 (üç yüz) manat, mediasiya xərci olmaqla, 60 (altmış) manat pul tutularaq, İddiaçı ödənilsin. Ödənilməmiş 44 (qırx dörd) manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinə keçirilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədiyi təqdirdə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Pərvanə Məmmədova