Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № e-2(3-6)-2833/2026 03.08.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI iddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh qarşı “aliment tələbi barədə” iddiasına dair Hakimlər Məmmədov Məmməd Allahverdi oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Mərdanova Xumar Afət qızı və X1 ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi İbrahimova Pərvin Adil qızının katibliyi ilə, hazırkı iş üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş ## ##### 2026-cı il tarixli qətnamədən iddiaçı İddiaçı verdiyi apellyasiya şikayətinə əsasən işə apellyatorun nümayəndəsi (bacısı) Nümayəndə və cavabdeh Cavabdeh iştirakı ilə açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: a) işin mübahisəsiz halları haqqında məlumat
1. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı ilə cavabdeh ##.##.2013-cü il tarixdə rəsmi nikaha daxil olaraq ailə qurmuşlar. Birgə nikahdan onların 3 övladı var: ##.##.2013-cü il təvəllüdlü İbrahim, ##.##.2015-ci il təvəllüdlü İsmail və ##.##.2019-cu il təvəllüdlü Məryəm.
2. Goranboy Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, *(***)-***/**** nömrəli qətnaməsindən görünür ki, həmin qətnamə ilə hazırkı iş üzrə tərəflər arasında bağlanmış nikahın pozulması, nikahın pozulmasından sonra İsmailin və Məryəmin analarının, İbrahimin isə atasının yanında saxlanılması, İsmailin və Məryəmin yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün ##.##.2024-cü il tarixdən başlayaraq hazırkı iş üzrə iddiaçıdan, sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər uşağa görə hər ay ölkə üzrə müəyyən olunmuş minimum əmək haqqının 0,58 misli həddində sabit pul məbləğində alimentin tutularaq hazırkı iş üzrə cavabdehə ödənilməsi qət edilmişdir.
3. Hazırkı iş üzrə tərəflər arasında İbrahimin atasının yanında qalması ilə bağlı mübahisə yoxdur. Həmçinin tərəflər arasında həmin uşağın saxlanılması üçün hazırkı iş üzrə cavabdeh tərəfindən hazırkı iş üzə iddiaçıya aliment ödənilməsi barədə saziş mövcud deyil.
4. İş materiallarından görünür ki, hazırkı iş üzrə iddiaçı ##.##.2018-ci il tarixdən vergi uçotuna alınmış və sahibkarlıq fəaliyyəti aktiv vəziyyətdə olan şəxsdir. Dövlət Vergi Xidmətinin ##.##.2026-cı il tarixli məlumatına əsasən onun ##.##.2022-ci il tarixdən ##.##.2025-ci il tarixədək təqdim etdiyi sadələşdirilmiş vergi bəyannamələrində ümumi dövriyyəsi 1.165,8 manat məbləğində olması göstərilmişdir.
5. İş materiallarından həmçinin görünür ki, hazırkı iş üzrə cavabdeh Göyçay Şəhəri Rəsul Rza adına * nömrəli Tam orta ümumtəhsil məktəbində tarix müəllimi vəzifəsində işləyir və əmək müqaviləsi barədə məlumatlara əsasən onun aylıq əməkhaqqısı 539,56 manat təşkil edir. b) birinci instansiya məhkəməsində icraat haqqında məlumat
6. İddiaçı iddia ərizəsi ilə Nizami Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, məhkəmə qətnaməsi əsasında onun yanında saxlanmış İbrahimin yetkinlik yaşına çatana qədər saxlanılması üçün cavabdehdən onun xeyrinə, sonrakı artımlar nəzərə alınmaqla, hər ay ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqının 0,74 misli həddində sabit pul məbləğində alimentin tutulmasını xahiş etmişdir.
7. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Goranboy Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025ci il tarixli qətnaməsi ilə üç uşağından ikisi cavabdehin, biri - İbrahim isə iddiaçının yanında saxlanılmış, eyni zamanda iddiaçıdan cavabdehin yanında qalan iki uşağın saxlanılması üçün aliment tutulmuşdur. Lakin İbrahimə görə hazırkı iş üzrə cavabdehdən iddiaçının xeyrinə alimentin tutulması məsələsi həll edilməmişdir. Əslində isə, cavabdeh, İbrahimin saxlanılmasında iştirak etməlidir. Buna görə də, cavabdehdən iddiaçının xeyrinə iddia ərizəsində qeyd edilən qaydada və məbləğdə aliment tutulmalıdır.
8. Cavabdeh iddia tələbinə etiraz edərək, iddianın rədd edilməsini xahiş etmiş və etirazını onunla əsaslandırmışdır ki, himayəsində iki azyaşlı uşaq var. Müəllim işləyir və müvafiq tutulmalardan sonra onun əməkhaqqısı 451 manat təşkil edir. İşə gedib-gəlməsi və uşaqların saxlanılması ilə bağlı əlavə xərcləri vardır. Həmçinin iddiaçıdan onun xeyrinə iki uşağa görə alimentin tutulmalı olmasına baxmayaraq, iddiaçı alimenti vaxtında ödəmir.
9. İşə baxmış Rayon Məhkəməsi iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2026-cı il tarixli qətnamə ilə iddia tələbinin təmin edilməməsini qət etmişdir.
10. Rayon Məhkəməsi iş üzrə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, tərəflərdən hər biri ilə uşaqlar qaldığı halda aliment məsələsinin həlli zamanı onların maddi və ailə vəziyyəti, uşaqların mənafeyi və digər diqqətəlayiq hallar nəzərə alınmalıdır. İddiaçının sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olması, müəyyən gəlirin mövcudluğu, cavabdehin isə müəllim işləyərək 539,56 manat əməkhaqqı alması, habelə iddiaçının yanında 1 uşağın, cavabdehin yanında isə 2 uşağın saxlanılması nəzərə alındıqda müəyyən edilir ki, iddianın əmin edilməsi üçün əsas yoxdur. c) apellyasiya şikayəti haqqında məlumat
11. İddiaçı həmin qətnamədən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına (bundan sonra – Məhkəmə) apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsini və iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməklə, iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etmişdir.
12. Əsasları iddia tələbinin əsasları ilə eynilik təşkil edən apellyasiya şikayətində əlavə olaraq qeyd edilmişdir ki, işə baxmış Rayon Məhkəməsi iş üzrə sübutları düzgün araşdırmamış, işin hallarına səhv qiymət vermiş, maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş və nəticədə iş üzrə əsassız qətnamə qəbul etmişdir. Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi yetkinlik yaşına çatmamış İbrahimin hüquqlarını pozur. d) apellyasiya baxışı iclasında iş üzrə tərəflərin iştirakı və iclasda iştirak etmiş şəxslərin izahatları haqqında məlumat
13. Apellyator olan iddiaçının nümayəndəsi (bacısı) apellyasiya baxışı iclasında iştirak edərək, apellyasiya şikayətini müdafiə etdi və şikayətin, həmçinin iddia tələbinin məzmununa uyğun izahat verdi.
14. Cavabdeh apellyasiya baxışı iclasında iştirak edərək, apellyasiya şikayətinə etiraz etdi və Rayon Məhkəməsinin iş üzrə qəbul etdiyi qətnamənin məzmununa uyğun izahat verdi. e) mülki mübahisənin həlli və apellyasiya şikayətinin dəlillərinin qiymətləndirilməsi
15. Məhkəmə apellyasiya şikayətinin dəlillərini və iş üzrə materialları araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
16. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 17-ci maddəsinin tələbinə görə, uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Konstitusiyanın 34cü maddəsinin IV hissəsinə əsasən uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur.
17. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə görə, dövlət orqanları, bütün fiziki və hüquqi şəxslər öz fəaliyyətində uşaqların mənafelərini üstün tutmalı, onların hüquqlarının təmin olunmasına şərait yaratmalıdırlar (maddə 5). Uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır (maddə 13). Valideynlərin uşağın tərbiyəsində bərabər hüquq və vəzifələri vardır. Uşağın maddi və mənəvi tələbatının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifələridir (maddə 19). Bu hüquqi baza təqdim edilmiş alimentlə bağlı nümunə qətnamədə də eyni qaydada tətbiq edilmişdir.
18. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin tələblərinə görə, valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar (maddə 75.1.). Sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanılması əsas tutularaq müəyyən edilir (maddə 78.2.).
19. Göstərilənləri nəzərə alan Məhkəmə bildirir ki, Goranboy Rayon Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2025-ci il tarixli qətnamədən görünür ki, hazırkı iş üzrə tərəflər arasında bağlanmış nikahın pozulmasını, nikahın pozulmasından sonra İsmailin və Məryəmin analarının – hazırkı iş üzrə cavabdehin, İbrahimin isə atasının – hazırkı iş üzrə iddiaçının yanında saxlanılmasını qət etmiş məhkəmə 2 uşağa görə hazırkı iş üzrə iddiaçıdan alimentin tutularaq cavabdehə ödənilməsini zəruri hesab etsə də, 1 uşağa görə iddiaçının xeyrinə alimentin tutulmasını zəruri hesab etməmişdir.
20. İşin hallarından görünür ki, hazırkı iş üzrə iddiaçı, Goranboy Rayon Məhkəməsinin həmin mövqeyi ilə razılaşmış, qətnamədən apellyasiya şikayəti verməmişdir.
21. Məhkəmə bildirir ki, uşaqların valideynləri uşaqlara görə alimentin tutulması, tutulan alimentin məbləğinin dəyişdirilməsi, ümumiyyətlə alimentlə bağlı vaxtaşırı və onların birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa müvafiq tələblər ilə məhkəmələrə müraciət edə bilərlər, lakin hazırkı işin materiallarında görünür ki, Goranboy Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli qətnaməindən sonra hazırkı iddia ərizəsi Rayon Məhkəməsinə daxil olduğu təxminən 2 ay müddətində qeyd edilən hallar baş verməmişdir, vermişdirsə də, iddiaçı həmin halların baş verməsini təsdiq edə biləcək sübutları məhkəmələrə təqdim etməmişdir.
22. Odur ki, göstərilənlərdən çıxış edən Məhkəmə hesab edir ki, işə baxmış Rayon Məhkəməsi iddiaçının sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmasını, müəyyən gəlirə malik olmasını, cavabdehin isə müəllim işləyərək 539,56 manat əməkhaqqı almasını, habelə iddiaçının yanında 1 uşağın, cavabdehin yanında isə 2 uşağın saxlanılmasını nəzərə alaraq iddianı təmin etməməkdə haqlı olmuşdur. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri formal mülahizə xarakteri daşıyır. f) apellyasiyanın nəticəsi
23. Beləliklə də, apellyasiya baxışının nəticələri ilə müəyyən edilir ki, Rayon Məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticə qanuni, əsaslı və işin hallarına uyğundur. Apellyasiya şikayətində göstərilən dəlilləri əsassızıdır və qətnamənin dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi üçün əsas yaratmır.
24. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (MPM) 385.2-ci maddəsinə görə, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Qüvvədə saxlama nümunəsində də nəticə eyni prosessual norma əsasında əsaslandırılmışdır.
25. Buna görə də, Məhkəmə MPM-in 384.0.1-ci maddəsində təsbit edilmiş səlahiyyətinə əsaslanaraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, Rayon Məhkəməsinin hazırkı iş üzrə qəbul etdiyi qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalı, apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün apellyatorun ödədiyi dövlət rüsumu MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən onun özünə aid edilməlidir.
26. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, hazırkı qətnamədən kassasiya şikayəti verilə bilməz.
27. Belə ki, MPM-in 402.1-ci maddəsinə görə, mülki işlər üzrə qəbul edilmiş qətnamənin mübahisələndirilən hissəsində iddianın qiyməti 5.000 manatdan az olan əmlak xarakterli iddialar üzrə qətnamələr istisna olmaqla, apellyasiya məhkəmələrinin mülki kollegiyalarının qətnamələrindən kassasiya şikayəti verilə bilər.
28. MPM-in 112-ci maddəsinin mənasına görə, aliment alınması haqqındakı iddialarda iddianın qiyməti bir il ərzində ödəmələrin məcmusu ilə müəyyən edilir. Aliment mübahisəsinə dair təqdim edilmiş ****/**** nömrəli nümunədə də kassasiya imkanının müəyyən edilməsi zamanı iddianın qiyməti məhz alimentin bir il üzrə məcmusu əsasında hesablanmışdır.
29. Hazırkı iş üzrə iddiaçı cavabdehdən hər ay ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əmək haqqının 0,74 misli həddində, yəni 296 manat sabit pul məbləğində aliment tutulmasını tələb etmişdir. Deməli iddianın bir il üzrə qiyməti (296 manat × 12 ay=) 3.552 manat təşkil edir ki, bu da 5.000 manatdan azdır.
30. Cavabdeh isə hazırkı qətnamədən kassasiya şikayəti ona görə verə bilməz ki, ona qarşı irəli sürülmüş tələb təmin edilməyib və onun təmin edilməmiş tələbi yoxdur.
31. Odur ki, yuxarıda göstərilənlərə əsaslanan, MPM-in 384, 392, 393 və 402-ci maddələrinin tələblərini rəhbər tutan Məhkəmə
QƏT ETDİ:
İddiaçı İddiaçı apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Hazırkı iş üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş ## ##### 2026-cı il tarixli qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu onun özünə aid edilsin. Qətnamə qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir. Qətnamədən kassasiya şikayəti verilə bilməz.