Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №1(007)-314/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(007)-314/2024 25.04.2024 BAKI ŞƏHƏRİ NİZAMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mehdiyev Nəriman Hüseynqulu oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Məmmədli Sevinc Əbülfəz qızının katibliyi, xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş X7, barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X10, onun müdafiəçisi-Bakı şəhəri 6 saylı vəkil bürosunun vəkili Müdafiəçi2, barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X1, onun müdafiəçisi-Bakı şəhəri 6 saylı vəkil bürosunun vəkili Müdafiəçi1, tərcüməçi X5 iştirakları ilə, xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş X7, barələrində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X10 və X1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 147-ci maddəsi ilə və digər maddələrlə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmələrinə dair şikayətinə məhkəmənin açıq hazırlıq iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Xüsusi ittihamçı X12, barələrində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X10 və X1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 147-ci maddəsi ilə və digər maddələrlə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmalarına dair şikayətlə məhkəməyə müraciət etmişdir. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, 2018-ci ildən bu günə kimi o, həyat yoldaşı və azyaşlı uşaqları həm ictimai yerlərdə, həm də internetdə vətəndaşlar Natalya Çebotareva və Ruslan Sporınyev tərəfindən şərəf və ləyaqətlərinə qarşı təhqiramiz ifadələrə məruz qalmışlar. Natalya Çebotareva və Ruslan Sporınyev bir neçə dəfə həyat yoldaşının işinə gediblər və orada nalayiq ifadələrdən istifadə edərək qalmaqallar yaradıblar. Bütün bu müddət ərzində sosial şəbəkələrdə onun və həyat yoldaşının adına saxta profillər yaradıblar və yaradırlar. Eyni profillərdən bütün dostlarına və tanışlarına, eləcə də həyat yoldaşının tanışlarına təhqiramiz mesajlar göndərirlər. Həyat yoldaşının beynəlxalq jurnalist işlədiyini bilə-bilə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, adına Çingiz Aytmatov medal laureatıdır. “Ulu öndər Heydər Əliyev”, “Xocalı - Azərbaycan xalqının faciəsi” qısametrajlı filmlərinin müəllifi. Onlar daim polisə onun ünvanına saxta ittihamlar yazır, yalan ifadələr verir, həm həyat yoldaşına, həm də ona böhtanlar atır. O, sosial şəbəkələrdə həyat yoldaşının yazıları altında onu, uşaqlarını, həyat yoldaşının anasını, atasını, bacılarını və qardaşını təhqir edən yazılar yazır. Ruslan Sporınyev davamlı olaraq həyat yoldaşını təhqir edir, ona “ləzgi .... (bu nalayiq söz çox təhqiramiz olduğuna görə iddia ərizəsində bu sözü yaza bilmir)” deyir. Öz növbəsində, Natalya Çebotareva bütün müsəlmanları açıq şəkildə təhqir edərək, onları kəsilməyə ehtiyacı olan donuzlar adlandırdı - məhkəməyə gəlib bu faktı ifadə edə biləcək şahidlər var. O, şəxsən rayon polis işçisi Oruc Mirzəyevlə üz-üzə qalaraq bildirib ki, həyat yoldaşının işi ilə bağlı xoşagəlməz şeylər yazıb və bundan sonra da yazacaq. O, həyat yoldaşının reputasiyasına xələl gətirəcəyini də bildirmişdir, bu günə qədər də bunu davam etdirir. 8 aprel 2024-cü ildə evlərinə icra hakimiyyəti əməkdaşları gəlib demişlər ki, Natalya Ç və Sporinyov Ruslan onlara məktub yazıblar və onlar deyir ki, o və həyat yoldaşı uşaqlarına narkotik maddələr verirlər. Araşdırma aparıb akt yazıblar və aktda yazılıb ki, bütün Natalya tərəfindən verilən məlumat yanlışdır. İcra hakimiyyətinin əməkdaşları onlara bildirmişlər ki, bu şəxslər çoxlu ərizələr verirlər və onlar ərizədə verdiyi məlumatlar doğru deyil və İH əməkdaşları demişlər ki, məhkəmədən sorğu gəlsə bütün bu halda məlumatları təqdim edəcəklər. İfadələrində böhtan atdıqlarını, yalan ifadələr işlətdiklərini, ailəsinin şərəf və ləyaqətini təhqir etdiklərini iddia edirlər. Onların bütün hərəkətləri ona yönəlib ki, onun Nizami Məhkəməsindəki şəxsi mənzilindən çıxarma ilə bağlı icraatı dayandırsın. St. Cümşüd Naxçıvanski 11, mənzil 49. Natalya Çebotareva. Bu işi hakim Ülkər Bayram qızı aparır. Natalya Çebotareva və Ruslan Sporınyevin uşaqlarına və həyat yoldaşına dəfələrlə hücum etməsi faktını təsdiqləyən sübutlar və şahidlər var. 2023-cü ilin dekabrında arvadının üstünə qaynar su tökmüşlər. Daha sonra fevralın 9-da Natalya Ç və Ruslan Sporınyev şəxsi mənzilində həyat yoldaşına və 3 yaşlı uşağına hücum edərək həyat yoldaşını saçından çəkərək pilləkənlərdən aşağı atıb, mənzilindəki qıfılı dəyişib və icazə verməyiblər. O və uşaqları Cümşüd Naxçıvanski 11, mənzil 49 evdən cıxardıblar və tələb edirlər ki, o, məhkəməni dayandırsın. Ev sahibi olduğu və ona bu icazəni vermədiyi üçün qanuna görə orada yaşamaq hüququ olmayan Sporınyev Ruslan onun mənzilində yaşayır. O, həyat yoldaşını da bıçaqla hədələyib. Həyat yoldaşının Natalya Ç və Ruslan Sporınyevdən aldığı xəsarətlərə dair tibbi sübutlar var. Qayınanasını da hədələyiblər, domofonunu sındırıblar, qapıya kerosin töküb yandırmağa cəhd ediblər, qayınanasının blokunda divarları sındırıblar - onların qanunsuz hərəkətlərinin fotolarını əlavə edir. Həyat yoldaşına Natalya Ç 1 mart 2024-cü il tarixdə mühafizə orderi, həmçinin Ruslan S, anası Sporynyeva Minaryaya qarşı 28 mart 2024-cü il tarixdə mühafizə orderi verilib. Minarya S həm həyat yoldaşını, həm də qayınanasını hədələyib ki, mənzilini onlara verməsə, onları məhv edəcəklər. Natalya Ç onun mənzilində Sporynyev R ilə yaşayır və onlar uşaqlara fiziki zorakılıq tətbiq etməklə hədələyərək ona, ev sahibinə mənzilində yaşamağa icazə vermirlər. Onlar onun mənzilindən heyvanlar (itlər və pişiklər) üçün ödənişli himayədarlıq müəssisəsi kimi istifadə edirlər. Bütün sübutlar Nizami rayon prokurorluğunda, 24, 25-ci polis bölmələrində və Nizami rayon polis idarəsindədir. O və xüsusən də həyat yoldaşı onun işgüzar nüfuzuna çox böyük ziyan vurmuşdur. Natalya Ç və Ruslan Sporınyev həyat yoldaşının adından insanların hisslərini incidən yazılarla mesajlar yazıblar. Onların ən son tövsiyələrdən biri. Bütün sübutlar Nizami rayon prokurorluğunda, 24, 25-ci polis bölmələrində və Nizami rayon polis idarəsindədir. Yuxarıda deyilənlər nəzərə alınsa, təhqir insanın fəaliyyətinin dəyərini inkar etmək, öz keyfiyyətlərini, qabiliyyətlərini, dünyagörüşünü inkar etmək, onun şüurunun intellektual komponentini boğmağa yönəlmiş bilavasitə hərəkətdir və birinin sosial əhəmiyyəti. O və xüsusən də həyat yoldaşı onun işgüzar nüfuzuna çox böyük ziyan vurmuşdur. Natalya Ç və Ruslan Sporınyev həyat yoldaşının adından insanların hisslərini incidən yazılarla mesajlar yazıblar. Onların ən son hiylələrindən biri, həyat yoldaşının adından saxta hesab yaratdılar və Krorus CİTY-də normal insanların çoxlu sayda insanın ölümünə yas tutduğu bir məqalə altında hər yerdə təhqiredici mesajlar yazmağa başladılar. Rusiya Federasiyası vətəndaşı olan hüquq müdafiəçisi və hüquqşünas onları görüb və dərhal reaksiya verib. O, sübutları əlavə edir. Belə ki, konkret şəxsə ünvanlanmış nalayiq formada ifadə edilən mənfi ifadələr şəklində təhqir onun yüksək daxili heysiyyət (ləyaqət) və cəmiyyətdən ona müsbət münasibət (şərəf) hüququnu poza bilər). Səs yazısı da var ki, vətəndaş Natalya Çebotareva şəxsən etiraf edir ki, o, Neftçilərdəki “Boranı” restoranında arvadını xüsusi olaraq ictimai yerlərdə təhqir edib. O, baxılması üçün məhkəməyə verə bilər. Bütün bunları nəzərə alaraq, X11 və X2 barəsində CM-nin Maddə 147, Böhtan, inkar, Maddə 322. Özünüidarəetmə, Maddə 25. Qəsdən törədilmiş cinayət, Maddə 34. Bir qrup şəxs, əvvəlcədən sui-qəsd yolu ilə bir qrup şəxs, mütəşəkkil bir qrup və ya cinayət icması (cinayət təşkilatı) tərəfindən cinayət törətmək, Maddə 128. Qəsdən sağlamlığa yüngül zərər, Maddə 157. Evin toxunulmazlığının pozulması, Maddə 178. Fırıldaqçılıq, Maddə 181. Soyğun, Maddə 182. Qəsb, Maddə 186. Qəsdən əmlakın məhv edilməsi və ya zədələnməsi, Maddə 221. Xuliqanlıq maddələri ilə cinayət işi qaldırılması üçün qərar verilməsini, iddianı dəstəkləmək üçün şahidləri məhkəməyə çağırmağı xahiş etmişdir: X13 - +**********13, X14 - +**********65. Məhkəmənin hazırlıq iclasında xüsusi ittihamçı X12 şikayətin dəlillərini müdafiə etmiş və şikayətin məhkəmənin icraatına qəbul olunaraq mahiyyəti üzrə baxılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmənin hazırlıq iclasında barəsində şikayət verilmiş X15 şikayətin dəlilləri ilə razılaşmayıb göstərmişdir ki, şikayət qanunvericiliyin tələblərinə uyğun verilməmişdir, onun cinayət törətməsi barədə sübut yoxdur, orada barmaq işarəsi qoyulmuşdur, həmin barmaq şəkli ona aid deyil, eləcə də hansısa söyüş, təhqirlər, böhtan və s. etməmişdir. Xüsusi ittiham qaydasında şikayətin icraata götürülməsindən imtina olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmənin hazırlıq iclasında barəsində şikayət verilmiş X8 şikayətin dəlilləri ilə razılaşmayıb göstərmişdir ki, şikayət qanunvericiliyin tələblərinə uyğun verilməmişdir, onun da cinayət törətməsi barədə sübut yoxdur. O, azərbaycan dilində söyüş söyə bilmir, David özü şər atmaq üçün həmin səhifələri öz adına açaraq onların adından yazmışdır. Xüsusi ittiham qaydasında şikayətin icraata götürülməsindən imtina olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında barəsində şikayət verilmiş X10 vəkili Müdafiəçi2 qanunla müəyyən edilmiş sübutlar olmadığından və şikayət qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tərtib edilmədiyindən xüsusi ittiham qaydasında şikayətin icraata götürülməsindən imtina olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında barəsində şikayət verilmiş X1 vəkili Müdafiəçi1 qanunla müəyyən edilmiş sübutlar olmadığından və şikayət qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tərtib edilmədiyindən xüsusi ittiham qaydasında şikayətin icraata götürülməsindən imtina olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə işdə iştirak edən şəxsləri dinləyib, xüsusi ittiham qaydasında şikayəti, ona əlavə edilmiş sənədləri öyrənərək, hesab edir ki, şikayət prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmadığından xüsusi ittiham qaydasında şikayət üzrə məhkəmənin hazırlıq iclasının nəticələri əsasında məhkəmə baxışının keçirilməsindən imtina edilməlidir. Cinayət-prosessual qanunvericiliyinə görə, xüsusi ittiham qaydasında şikayət o zaman əsaslı hesab edilir ki, şikayətdə istinad olunan əməlin həqiqətdə baş vermiş olduğu, bu əməlin cinayət tərkibinin əlamətlərini özündə əks etdirdiyi, habelə həmin əməlin barəsində şikayət verilən şəxs tərəfindən törədildiyi müvafiq sübutlarla əsaslandırılsın. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin: 293.3-cü maddəsinə əsasən böyük ictimai təhlükə törətməyən aşkar cinayət üzrə yazılı şikayətdə və ya şifahi şikayətin qəbul edilməsi barədə protokolda aşağıdakılar göstərilir: şikayət vermiş şəxs haqqında məlumatlar (soyadı, adı, atasının adı, doğulduğu il, yaşayış yeri və məşğuliyyət növü, vəzifəsi); törədilmiş cinayət barədə məlumatlar (cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş məhz hansı əməlin törədilməsi, onun harada, nə vaxt və necə törədilməsi, bu zaman zərər vurulmuşdursa, məhz hansı zərərin vurulduğu, o cümlədən maddi ziyanın məbləği); cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin kim tərəfindən törədilməsi (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri) və əməlin məhz həmin şəxs tərəfindən törədilməsinin nə ilə təsdiq edildiyi; şikayətdə göstərilən cinayətin törədilmə hallarının hansı şahid ifadələri ilə və konkret olaraq hansı şəxslərin ifadələri ilə (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri), hansı sənədlərlə, habelə hansı digər sübutlarla təsdiq edildiyi; cinayəti törətmiş şəxsin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi haqqında xahiş; şikayətin verildiyi tarix (il, ay və gün) və yer; şikayəti vermiş şəxsin imzası. 299.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin hazırlıq iclası cinayət işində, məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraatın materiallarında və ya xüsusi ittiham qaydasında şikayətdə, irəli sürülmüş ittihamın mahiyyəti üzrə cinayət prosesi tərəflərinin iştirakı ilə məhkəmə baxışının təyin edilməsinin mümkünlüyünün yoxlanılması məqsədi ilə ilkin dinləmələrdən ibarətdir; 299.3-cü maddəsinə əsasən hər bir halda cinayət prosesi tərəflərinin iştirakı ilə məhkəmənin hazırlıq iclasında aşağıdakı məsələlərə baxılır: məhkəməyə daxil olmuş cinayət işinin, məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraatın materiallarının və ya xüsusi ittiham qaydasında şikayətin ona aid olub-olmaması barədə; aparılmış ibtidai araşdırma zamanı bu Məcəllənin tələblərinin pozulub-pozulmaması barədə; xüsusi ittiham qaydasında şikayətin məzmununun bu Məcəllənin 293.3.1-293.3.7-ci maddələrinin müddəalarına uyğun olub-olmaması barədə; cinayət işi üzrə icraatın dayandırılması və ya ona xitam verilməsi üçün əsasların olub-olmaması barədə; cinayət işi üzrə qətimkan tədbirinin seçilməsi, dəyişdirilməsi və ya ləğv edilməsi üçün əsasların olub-olmaması barədə. 302.1-ci maddəsinə əsasən aşağıdakı hallarda məhkəmə xüsusi ittiham qaydasında şikayət üzrə məhkəmənin hazırlıq iclasının nəticələri əsasında məhkəmə baxışının keçirilməsindən imtina edir: şikayət həmin məhkəməyə aid olmadıqda; şikayət xüsusi ittiham qaydasında cinayət təqibinə hüququ olmayan şəxs tərəfindən verildikdə; şikayətin məzmunu bu Məcəllənin 293.3.1-293.3.7-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş tələblərə uyğun olmadıqda; cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə müddəti keçdikdə; barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş əməl ictimai və ya ictimai-xüsusi qaydada təqib edilməli olduqda; cinayət hadisəsi və ya barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş əməldə cinayət əlamətləri olmadıqda; şikayət əsassız olduqda və şikayət vermiş şəxsin dəlillərini təsdiq edən sübutları əks etdirmədikdə; şikayəti vermiş şəxs şikayətindən imtina etdikdə və təqsirləndirilən şəxslə barışdıqda və ya məhkəmənin hazırlıq iclasına üzrlü səbəb olmadan təkrarən gəlmədikdə. 302.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xüsusi ittiham qaydasında şikayət üzrə məhkəmənin hazırlıq iclasının nəticələri əsasında məhkəmə baxışının keçirilməsindən imtina edərək aşağıdakılar barədə qərarlar çıxarır: bu Məcəllənin 302.1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halda xüsusi ittiham qaydasında şikayətin məhkəmə aidiyyəti üzrə göndərilməsi barədə; bu Məcəllənin 302.1.5-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halda xüsusi ittiham qaydasında verilmiş şikayətin baxılması üçün istintaq aidiyyəti üzrə göndərilməsi barədə; bu Məcəllənin 302.1.2-302.1.4, 302.1.6-302.1.8-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda xüsusi ittiham qaydasında şikayətin öz icraatına qəbul edilməsindən imtina edilməsi barədə. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Xüsusi ittiham qaydasında şikayətlərə dair işlərə baxılması üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” 21 fevral 2014-cü il tarixli 3 nömrəli Qərarının 12-ci bəndinə əsasən məhkəmələrin diqqətinə çatdırılmışdır ki, xüsusi ittiham qaydasında şikayətlərə məhkəmələrdə baxılması aidiyyəti CPM-nin 74.1-74.4 və 74.8-ci maddələrinə əsasən müəyyən edilir. Kütləvi informasiya vasitələrində dərc edilməklə və ya kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatlarında yerləşdirilməklə böhtan və ya təhqir xarakterli məlumatların yayılması ilə əlaqədar verilmiş şikayətlərə kütləvi informasiya vasitələrinin (internet informasiya ehtiyatlarının) hüquqi ünvanı üzrə birinci instansiya məhkəmələri tərəfindən baxılır. Hüquqi ünvan dedikdə kütləvi informasiya vasitələrinin (internet informasiya ehtiyatlarının) müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qeydiyyata alınarkən müəyyən edilmiş ünvanı başa düşülür. Kütləvi informasiya vasitəsinin (internet informasiya ehtiyatının) hüquqi ünvanı məlum olmadıqda, yaxud da onlar xaricdə qeydiyyata alındıqda xüsusi ittiham qaydasında şikayətə təhqir və ya böhtan xarakterli məlumatları belə kütləvi informasiya vasitələrində (internet informasiya ehtiyatlarında) yaymış şəxsin Azərbaycan Respublikasında axırıncı yaşayış yeri üzrə fəaliyyət göstərən məhkəmə tərəfindən baxılır. Qərarın 5-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, böhtan və təhqir xarakterli məlumatlar mətbuatda dərc edilməklə, radio və televiziya verilişlərində səsləndirilməklə, elektron vasitələrlə yayınlanmaqla, kinoxronikal proqramlarda nümayiş etdirilməklə, əsərlərdə təsvir edilməklə, yığıncaq və toplantılarda deyilməklə, məktub, ərizə və şikayətlərdə göstərilməklə, idarə, müəssisə və təşkilatlardan çıxan sənədlərdə əks etdirilməklə və sair üsullarla yayıla bilər. Lakin, CM-nin 147 və 148-ci maddələrinin mənasına görə, şəxs böhtana, yəni yalan olduğunu bilə-bilə hər hansı şəxsin şərəf və ləyaqətini ləkələyən və ya onu nüfuzdan salan məlumatları yaymaya və təhqirə, yəni şəxsiyyətin şərəf və ləyaqətini nalayiq formada qəsdən alçaltmaya görə o halda cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilər ki, təhqir və böhtan xarakterli məlumatlar onun tərəfindən kütləvi çıxışlarda, kütləvi nümayiş etdirilən əsərdə, kütləvi informasiya vasitəsində və ya kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatında yayılmış olsun. Kütləvi çıxış dedikdə, hər hansı şəxsin şərəf və ləyaqətini alçaldan və ya onu nüfuzdan salan məlumatları ən azı iki nəfər kənar şəxsin görə, eşidə və ya qavraya biləcəyi formada ifadə etmə başa düşülür. Kütləvi nümayiş etdirilən əsər dedikdə, ən azı iki nəfər kənar şəxsin görə və ya qavraya biləcəyi şəraitdə nümayiş etdirilən əsərlər (fotoşəkillər, rəsm əsərləri, kinematoqrafiya əsərləri, reklam və sair) başa düşülür. Kütləvi informasiya vasitəsi və kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatı dedikdə, dövri mətbu nəşrlər, teleradio proqramları, kinoxronika proqramları, sosial internet şəbəkələri, dövri mətbuatın və teleradio kanallarının internet saytları və digər yayım formaları başa düşülür. Böhtan və təhqir xarakterli məlumatların müxtəlif orqan və təşkilatlara ünvanlanmış ərizə və şikayətlərdə əks olunması və ya ona aid olan şəxsə təklikdə bildirilməsi həmin məlumatların kütləvi çıxış şəklində yayılması sayılmır və belə hallarda onları yaymış (bildirmiş) şəxsin hərəkətlərinin cinayət kimi qiymətləndirilməsi istisna edilir. Qərarın 11-ci bəndinə əsasən məhkəmələrin nəzərinə çatdırılmışdır ki, xüsusi ittiham qaydasında icraatın başlanmasına səbəb yalnız zərər çəkmiş şəxs tərəfindən xüsusi ittiham qaydasında verilmiş şikayət ola bilər. Xüsusi ittiham qaydasında şikayət yazılı şəkildə cinayətin törədildiyi yerin yurisdiksiyasına aid olan birinci instansiya məhkəməsinə verilir. Şikayətdə aşağıdakılar göstərilməlidir: şikayət vermiş şəxs haqqında məlumatlar (soyadı, adı, atasının adı, doğulduğu il, yaşayış yeri və məşğuliyyət növü, vəzifəsi), törədilmiş cinayət barəsində məlumatlar (cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş məhz hansı əməlin törədilməsi, onun harada, nə vaxt və necə törədilməsi, bu zaman zərər vurulmuşdursa, məhz hansı zərərin vurulduğu, o cümlədən maddi ziyanın məbləği), cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin kim tərəfindən törədilməsi (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri) və əməlin məhz həmin şəxs tərəfindən törədilməsinin nə ilə təsdiq edildiyi, şikayətdə göstərilən cinayətin törədilmə hallarının hansı şahid ifadələri ilə və konkret olaraq hansı şəxslərin ifadələri ilə (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri), hansı sənədlərlə, habelə hansı digər sübutlarla təsdiq edildiyi, cinayəti törətmiş şəxsin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi haqqında xahiş, şikayətin verildiyi tarix (il, ay və gün), şikayəti vermiş şəxsin imzası (CPM-nin 293.3.1-293.3.7-ci maddələri). Məhkəmələrə tövsiyə edilmişdir ki, xüsusi ittiham qaydasında şikayətə məhkəmənin hazırlıq iclasında baxılması mərhələsində şikayətin məzmununun CPM-nin 293.3.1- 293.3.7-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olub-olmamasını yoxlasınlar. Xüsusi ittiham qaydasında şikayət bu tələblərə cavab vermədikdə, habelə CPM-nin 302.1.2-302.1.4 və 302.1.6-302.1.8-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş halları müəyyən etdikdə məhkəmə hazırlıq iclasında şikayətin öz icraatına qəbul edilməsindən imtina haqqında əsaslandırılmış qərar qəbul edir. Məhkəmə qeyd edir ki, xüsusi ittiham qaydasında şikayətin tərtib olunması, sübutların əldə olunaraq təqdim edilməsi zamanı çoxsaylı nöqsanlara yol verilmişdir, hansı ki, həmin nöqsanlar şikayətin məhkəmənin icraatına qəbulunu birmənalı olaraq istisna etməklə aşağıdakılardan ibarətdir: -şikayət vermiş X12 özü haqqında məlumatları - doğulduğu ili, məşğuliyyət növünü, vəzifəsini göstərməmiş, qeydiyyatda olduğu ünvanı göstərmiş, faktiki yaşadığı ünvanı isə qeyd etməmişdir; -Azərbaycan Respublikası CPM-nin 37.2-ci maddəsinə əsasən xüsusi ittiham qaydasında cinayət təqibi yalnız zərərçəkmiş şəxsin şikayəti əsasında Azərbaycan Respublikası CM-nin 147, 148, 165.1 və 166.1-ci maddələrində göstərilən cinayətlər üzrə həyata keçirilsə də, barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş şəxslərin onun həyat yoldaşına (X9) qarşı yol verdikləri müvafiq əməllərlə bağlı şikayəti öz adından vermişdir, halbuki, belə şikayət vermək hüququ X3 özünə məxsusdur; -törədilmiş cinayət barədə məlumatları, yəni cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş məhz hansı əməlin törədilməsini, onun harada, nə vaxt və necə törədilməsini, bu zaman ona zərər vurulmuşdursa, məhz hansı zərərin vurulduğunu, o cümlədən maddi ziyanın məbləğini göstərməmişdir; -cinayətin törədilmə vaxtı dəqiq müəyyən edilməklə şikayətdə bu, göstərilməli və əsaslandırılmalıdır, cinayətin törədilmə vaxtının müəyyən edilməsi, həmçinin cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə müddətinin hesablanması baxımından da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Lakin, törədilməsi ehtimal olunan cinayətin konkret tarixi şikayətdə göstərilməmiş və bunu təsdiq edən sübutlar təqdim olunmamışdır; -Azərbaycan Respublikası CPM-nin 74.1-ci maddəsinə əsasən cinayət işinə və digər materiala cinayətin törədildiyi yerin yurisdiksiyasına aid olan birinci instansiya məhkəməsində baxılır. Hansı ki, xüsusi ittiham qaydasında şikayətində göstərməli və buna dair sübut təqdim etməli olduğu halda, X12 törədilməsi ehtimal olunan cinayətin məhz hansı ünvanda baş verdiyini şikayətində göstərməmiş və buna dair sübut təqdim etməmişdir; -nəzərə alınmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 37.1-ci maddəsinə əsasən cinayətin xarakterindən və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq cinayət təqibi bu Məcəllənin müddəalarına uyğun xüsusi, ictimai-xüsusi və ya ictimai ittiham qaydasında həyata keçirilir. Lakin, X12 barəsində şikayət verilmiş şəxslərin xüsusi ittiham qaydasında həyata keçirilən CM-nin 147-ci maddəsi ilə yanaşı, hazırkı icraatın aparılması qaydalarının ziddinə olaraq, həmçinin ictimai-xüsusi və ya ictimai ittiham qaydasında həyata keçirilən maddələr üzrə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasını xahiş etmişdir; -Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məsəlləsində 147-ci maddəsi ilə deyil, 147.1-ci maddəsi (böhtan, yəni yalan olduğunu bilə-bilə hər hansı şəxsin şərəf və ləyaqətini ləkələyən və ya onu nüfuzdan salan məlumatları kütləvi çıxışlarda, kütləvi nümayiş etdirilən əsərdə, mediada və ya kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatında yayma) və 147.2-ci maddəsi (ağır və ya xüsusilə ağır cinayətdə ittiham etməklə böhtan atma) ilə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulmuş, tövsifedici əlamətləri müəyyən edilmişdir, buna baxmayaraq, X12 barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verdiyi şəxslərin ehtimal olunan, xüsusi ittiham qaydasında həyata keçirilməli olan cinayət əməllərinin düzgün tövsifini də müəyyən etməmişdir; -şikayət vermiş X12 cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin kim tərəfindən törədilməsi, yəni şəxsin soyadı, adı, atasının adı və əməlin məhz həmin şəxslər tərəfindən törədilməsinin nə ilə təsdiq edildiyi barədə sübutlarını təqdim etməmişdir. O, şikayətində barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş şəxsləri “X16” (bəzi hallarda Sporınyev) və “X6” kimi təqdim etsə də, həmin şəxslərin şəxsiyyətini təsdiq edən, qeydiyyat və faktiki yaşayış yerini özündə əks etdirən sənədləri (DİN-nin MAPS şöbəsinin arayışı və s.) şikayətə əlavə etməmişdir. Məhkəmə tərəfindən isə müəyyən edilmişdir ki, həmin şəxslər faktiki olaraq X15 və X4; -sübut qismində təqdim olunan yazışmalar mobil telefonlarda və ya sosial şəbəkələrdə aparılsa da, onların faktiki sahibləri, kimə məxsus olması, tarixi, vaxtı, yeri, o cümlədən kütləvi çıxış şəklində yayılıb-yayılmamaları, izlənilmələri, izləyən şəxslərin sayı və s. mühüm məlumatlar təqdim edilmədiyindən və şikayətdə öz əksini tapmadığından, barəsində şikayət verilmiş şəxslərin hərəkətlərinin cinayət kimi qiymətləndirilməsinin əsası kimi yoxlanılması mümkün deyildir; -yuxarıda qeyd edildiyi kimi, X12 barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verdiyi şəxslərin xüsusi ittiham qaydasında həyata keçirilməli olan Cinayət Məcəlləsinin 147-ci maddəsi ilə yanaşı, digər maddələr üzrə (ictimai-xüsusi və ya ictimai ittiham qaydasında həyata keçirilən maddələr üzrə) də cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmalarını xahiş etmişdir ki, bu da, hazırkı icraatda istisna olunur, həmçinin o, X10 və X1 cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmalarını xahiş edərkən təqsirli bilindikləri halda məsuliyyətə cəlb edildikləri bir və ya birdən artıq maddə üzrə və Cinayət Məcəlləsinin cinayətlərin məcmusu üzrə cəzanın təyin olunmasını müəyyən edən 66-cı maddəsinin tələbləri qaydasında qəti cəzanın növünü və həddini göstərməmiş, xahiş etməmişdir; -şikayətin verildiyi tarixi, yəni il, ay və günü göstərib şikayəti imzalasa da, şikayətin verildiyi yeri göstərməmişdir. Bu zaman, xüsusilə nəzərə alınmalıdır ki, baxılan xüsusi ittiham qaydasında şikayətin məzmunu ilə bağlı çatışmazlıqların məhkəmənin hazırlıq iclasında aradan qaldırılması mümkün olmamışdır, belə ki, yuxarıda göstərilən qaydada sübutların əldə edilməsinə sərf olunacaq müddət qeyri-müəyyəndir, şikayətçi belə əsaslı imtinadan sonra çatışmazlıqları aradan qaldırmaqla, sübutlarını toplamaqla təkrarən məhkəməyə müraciət edə bilər. Bununla da, X7 xüsusi ittiham qaydasında şikayətinin yoxlanılması zamanı müəyyən edilmişdir ki, şikayətin məzmunu Azərbaycan Respublikası CPM-nin 293.3.1- 293.3.7-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olmamaqla zəruri və mötəbər hesab olunacaq sübutlarla da müşayiət edilmir, ona görə həmin şikayətin qanunvericiliyin tələblərinə əməl edilməklə verilmiş xüsusi ittiham qaydasında şikayət qismində qəbul olunaraq şikayət üzrə məhkəmə baxışının keçirilməsi və xüsusi ittiham qaydasında şikayətin icraata qəbul edilməsi üçün heç bir qanuni əsas yoxdur. Belə olan halda, məhkəmə, şikayət üzrə əlavə araşdırma və hüquqi qiymətləndirmə aparılmasına artıq zərurət görməmişdir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş X7, barələrində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X10 və X1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 147-ci maddəsi ilə və digər maddələrlə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmələrinə dair şikayəti üzrə məhkəmə baxışının keçirilməsindən və şikayətin icraata qəbul olunmasından imtina edilməlidir. Azərbaycan Respublikası CPM-nin 193.2-ci maddəsinə əsasən şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiəçinin xidmətlərini ödəməyə kifayət qədər vəsaiti yoxdursa və müdafiəçinin cinayət prosesində iştirakı bu Məcəllənin 92.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda təmin olunmalıdırsa, cinayət prosesini həyata keçirən orqan həmin şəxsə hüquqi yardımın göstərilməsini Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına təmin etməlidir. Həmin Məcəllənin 193.5-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 193.2, 193.4-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda hüquqi yardım müdafiəçinin təqdim etdiyi hesabat əsasında hər iş saatı üçün Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanının (AR Nazirlər Kabineti) müəyyən etdiyi miqdarda vəkillərin müvafiq ərazi qurumu vasitəsilə ödənilir. Məhkəmə qeyd edir ki, barələrində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş şəxslərin hüquqlarının təmin edilməsi üçün məhkəmənin qərarı əsasında müdafiəçilər dəvət edilmiş, ərazi üzrə Bakı şəhəri 6 saylı vəkil bürosunun vəkilləri Müdafiəçi2 və Müdafiəçi1 şikayət və ona əlavə edilmiş sənədlərlə tanış olmuş, məhkəmənin hazırlıq iclaslarında iştirak etmişlər. Vəkillərin göstərdikləri hüquqi yardıma görə iştirak etdikləri müddət üçün, Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2018-ci il tarixli 202 saylı qərarına əsasən hər iş saatına 6 manat miqdarında ödənilməsi nəzərə alınmaqla müvafiq hesablaşma hesabı üzərindən dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası CPM-nin 293, 299 və 302-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: Xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş X7, barələrində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X10 və X1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 147-ci maddəsi ilə və digər maddələrlə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmələrinə dair şikayəti üzrə məhkəmə baxışının keçirilməsindən və şikayətin icraata qəbul olunmasından imtina edilsin. Barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X10 hüquqlarının müdafiəsi üçün 10 iş saatı göstərdiyi pulsuz hüquqi yardıma görə Bakı şəhəri 6 saylı vəkil bürosunun vəkili Müdafiəçi2 60 manat əmək haqqı müvafiq hesablaşma hesabı üzərindən Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına ödənilsin. Barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X1 hüquqlarının müdafiəsi üçün 10 iş saatı göstərdiyi pulsuz hüquqi yardıma görə Bakı şəhəri 6 saylı vəkil bürosunun vəkili Müdafiəçi1 60 manat əmək haqqı müvafiq hesablaşma hesabı üzərindən Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına ödənilsin. Qərar elan olunduğu gündən hesablanmaqla 20 gün müddətində Bakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Nəriman Mehdiyev