Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №1(008)-307/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(008)-307/2024 29.03.2024 BAKI ŞƏHƏRİ SABUNÇU RAYON MƏHKƏMƏSİ X6 İmanovanın sədrliyi, Səbinə Şair qızı Ənvərlinin katibliyi ilə, Xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş X2 və nümayəndəsi “Leqal” vəkil bürosunun vəkili Nümayəndə, Barəsində xususi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X1, Bakı Şəhəri 30 saylı vəkil bürosunun vəkili Müdafiəçi2 iştirakları ilə, Barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına dair xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş şəxs X2 xüsusi ittiham qaydasında şikayətinə məhkəmənin açıq hazırlıq iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: X4 xüsusi ittiham qaydasında şikayət ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək X1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına dair ittiham hökmünün çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmənin hazırlıq iclasında Müdafiəçi2 bildiirmişdir ki, hazırki materiala Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsində deyil, Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsində baxılmalıdır. Belə ki, xüsusi ittiham qaydasında şikayətdə göstərilən məlumatlar “Youtube” sosial şəbəkəsində yayımlanmışdır. Həmin internet informasiya ehtiyatının Azərbaycan Respublikasında hüquqi ünvanı olmadığından və xarixdə qeydiyyata alındığından xüsusi ittiham qaydasında verilmiş şikayət ərizəsinə X1 qeydiyyat ünvanı üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsində baxılmalıdır. Məhkəmə iclasında iştirak edən X3 müdafiəçisinin fikri ilə razı olduğunu və şikayətin aidiyyəti üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinə göndərilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş X2 və nümayəndəsi “Leqal” vəkil bürosunun vəkili Nümayəndə xüsusi ittiham qaydasında şikayətin icraata qəbul edilərək məhkəmə baxış iclasına təyin edilməsini xahiş etmişlər. Məhkəmə xüsusi ittiham qaydasında şikayət ərizəsində böhtan olması iddia olunan ifadələrin “Youtube” sosial şəbəkəsində yayımladığını, həmin internet informasiya ehtiyatının xaricdə qeydiyyata alındığını və Azərbaycan Respublikası ərazisində hüquqi ünvanının olmamasını nəzərə alaraq xüsusi ittiham qaydasında şikayət ərizəsinin aidiyyəti üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinə göndərilməsi qənaətinə gəlir. Belə ki, “Xüsusi ittiham qaydasında şikayətlərə dair işlərə baxılması üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 21 fevral 2014cü il tarixli 3 nömrəli Qərarının 12-ci bəndi ilə məhkəmələrin diqqətinə çatdırılmışdır ki, xüsusi ittiham qaydasında şikayətlərə məhkəmələrdə baxılması aidiyyəti CPM-nin 74.1- 74.4 və 74.8-ci maddələrinə əsasən müəyyən edilir. Kütləvi informasiya vasitələrində dərc edilməklə və ya kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatlarında yerləşdirilməklə böhtan və ya təhqir xarakterli məlumatların yayılması ilə əlaqədar verilmiş şikayətlərə kütləvi informasiya vasitələrinin (internet informasiya ehtiyatlarının) hüquqi ünvanı üzrə birinci instansiya məhkəmələri tərəfindən baxılır. Hüquqi ünvan dedikdə kütləvi informasiya vasitələrinin (internet informasiya ehtiyatlarının) müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qeydiyyata alınarkən müəyyən edilmiş ünvanı başa düşülür. Kütləvi informasiya vasitəsinin (internet informasiya ehtiyatının) hüquqi ünvanı məlum olmadıqda, yaxud da onlar xaricdə qeydiyyata alındıqda xüsusi ittiham qaydasında şikayətə təhqir və ya böhtan xarakterli məlumatları belə kütləvi informasiya vasitələrində (internet informasiya ehtiyatlarında) yaymış şəxsin Azərbaycan Respublikasında axırıncı yaşayış yeri üzrə fəaliyyət göstərən məhkəmə tərəfindən baxılır. İş materiallarına "xxxx" MMC-nin hüquqi ünvanın ünvan 2na dair sənəd əlavə edilsə də, məhkəmə xüsusi ittiham qaydasında şikayət ərizəsində böhtan olması iddia olunan ifadələrin "xxxx" MMC-də deyil, internet informasiya ehtiyatı olaraq məhz “Youtube”-da yayımlandığını nəzərə alaraq qeyd edir ki, “Youtube” sosial şəbəkəsində ayrı-ayrı fiziki və hüquqi şəxslərə məxsus kanallarda və səhifələrdə məlumatların yayımlanması həmin məlumatların “Youtube” internet informasiya ehtiyatında yayımlanmış məlumat kimi qiymətləndirilməsini aradan qaldırmır. Belə olan halda məlumatların yayıldığı kütləvi informasiya vasitəsi olaraq məhz “Youtube” internet informasiya ehtiyatı qəbul edilir. Məhkəməyə təqdim edilmiş AR DİN-nin BPQMİ-nin MAPS şöbəsi tərəfindən verilmiş 21 avqust 2023-cü il tarixli arayışdan görünür ki, X3 ünvan 3 ünvanda qeydiyyatdadır. Məhkəmə “Youtube” internet informasiya ehtiyatı xarixdə qeydiyyata alındığını, X1 isə ünvan 3 ünvanda qeydiyyatda olmasını nəzərə alaraq hesab edir ki, Barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına dair xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş şəxs X2 xüsusi ittiham qaydasında şikayəti və şikayət üzrə toplanmış materiallar ərazi aidiyyəti üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinə göndərilməlidir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin: 67.4-cü maddəsinə əsasən hər bir rayon (şəhər) məhkəməsinə yalnız məhkəmənin yurisdiksiyasında baş vermiş cinayətlərlə bağlı işlər və digər materiallar aiddir. Burada yalnız ifadəsi imperativ mənada göstərilmişdir. 74.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət işinə və digər materiala cinayətin törədildiyi yerin yurisdiksiyasına aid olan birinci instansiya məhkəməsində baxılır. Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin: 29.1-ci maddəsinin mətnində göstərilmişdir ki, heç kəs onun işinə aidiyyəti qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququndan məhrum oluna bilməz. Şəxsin razılığı olmadan onun işinə başqa məhkəmədə baxılmasına yol verilmir. 75.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət işinin, məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraat üzrə materialın, xüsusi ittiham qaydasında şikayətin, habelə digər materialın məhkəmənin icraatına qəbul edilməsi məsələsi həll edilərkən onların məhkəmə aidiyyəti mütləq yoxlanılmalıdır. Məhkəməyə daxil olmuş cinayət işinin və ya digər materialın həmin məhkəməyə aid olmadığı müəyyən edildikdə, məhkəmə onu aidiyyəti üzrə göndərməlidir. 77.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmələr arasında məhkəmə aidiyyətinə dair mübahisələrə yol verilmir. Məhkəmə aidiyyəti qaydalarına müvafiq olaraq hər hansı cinayət işi və ya digər material bir məhkəmədən digərinə göndərildikdə şərtsiz olaraq göndərildiyi məhkəmənin icraatına götürülməlidir. 300.1 və 300.1.4-cü maddələrinə əsasən, məhkəmənin hazırlıq iclasının keçirilməsi nəticəsində cinayət işinin məhkəmə aidiyyəti üzrə göndərilməsi barədə qərar qəbul edilə bilər. Göründüyü kimi qanunvericilik növ və ərazi aidiyyətinə imperativ önəm verir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 62-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququ vardır. Şəxsin razılığı olmadan onun işinə başqa məhkəmədə baxılmasına yol verilmir. Qeyd olunan konstitusion müddəaya əsasən cinayət təqibi ilə bağlı məhkəmə aidiyyətinin pozulması yolverilməzdir. Göstərilənlərə əsasən, məhkəmə hesab edir ki, Barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına dair xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş şəxs X2 xüsusi ittiham qaydasında şikayəti ərazi aidiyyəti pozulmaqla Bakı Şəhəri Sabunçu Rayon Məhkəməsinə verildiyindən, CPM-nin yuxarıda sadalanan müddəalarına əsasən materiallar baxılması üçün ərazi aidiyyəti üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinə göndərilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 299, 300.1.4 və 306-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə R A R A A L D İ: Barəsində xüsusi ittiham qaydasında şikayət verilmiş X1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına dair xüsusi ittiham qaydasında şikayət vermiş şəxs X2 xüsusi ittiham qaydasında şikayəti və şikayət üzrə toplanmış materiallar ərazi aidiyyəti üzrə Bakı Şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinə göndərilsin. Qərar elan olunduğu andan qanuni qüvvəyə minir. Hakim Nigar İmanova