Bərdə Rayon Məhkəməsi Hökm — İş №1(021)-27/2021

Azərbaycan Respublikası adından HÖKM Bərdə rayonu İş № 1(021)-27/2021 08.02.2021 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Sədrlik edən - Kərimov Əyyub Vaqif oğlu, Məhkəmə iclasının katibi - X7, Dövlət ittihamçısı - Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Birinci instansiya məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru, İ dərəcəli hüquqşünas Dövlət ittihamçısı, Zərərçəkmiş şəxs - Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərçəkmiş şəxs - X6, Zərərçəkmiş hüquqi şəxsin nümayəndəsi - Zərərçəkmiş şəxs3, Müdafiəçi - Bərdə rayon Vəkil bürosunun vəkili X4 iştirakları ilə. Təqsirləndirilən şəxs: xx xxxx 1971-ci il tarixdə Laçın rayonu, Ərikli kəndində anadan оlmuş, Аzərbaycan Respublikası vətəndaşı, оrtа təhsilli, evli, X1 İdarəsində sürücü işləyən, Laçın rayonu Ərikli kəndində qeydiyyatda olmaqla, ünvan 1 ünvanında yaşayan, barəsində “polisin nəzarəti altına vermə” qətimkan tədbiri seçilmiş Təqsirləndirilən şəxs оğlunun Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra CM) 263-1.1 və 264-cü maddələri ilə təqsirləndirilməsinə dair cinayət işinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Təqsirləndirilən şəxs оğlu alkoqollu içki qəbul etməsi nəticəsində sərxoş halda idarə etdiyi yük avtomobili ilə hərəkətdə olarkən yol hərəkəti qaydalarını pozaraq еhtiyatsızlıqdan törətmiş olduğu yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zərərçəkmiş şəxslərin sağlamlığına dərəcəsinə görə az ağır xəsarətlər yetirmiş və yol-nəqliyyat hadisəsi yerindən qaçmışdır. Belə ki, o, texniki cəhətdən saz vəziyyətdə olan idarə etdiyi “Kamaz” markalı dövlət qeydiyyat nişanı üzərində olmayan avtomobil ilə 31 iyul 2020-ci il tarixdə təxminən saat 16:55 radələrində Bərdə şəhəri Həzi Aslanov küçəsi ilə Bərdə şəhərindən Tərtər rayonu istiqamətində hərəkətdə olarkən “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 37-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin 8-ci bəndinin tələblərini pozaraq avtomaşını sərxoş halda idarə edib həmin qanunun 42-ci maddəsinin 9-cu hissəsinin tələblərinə əsasən yolayrıcından kənarda sola və ya geriyə dönərkən idarə etdiyi relssiz nəqliyyat vasitəsi ilə qarşıdan gələn nəqliyyat vasitələrinə yol verməli olduğu halda bunu etməmiş, qarşıdan gələn Zərərçəkmiş şəxs1 idarə etdiyi “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin yoluna çıxaraq həmin avtomobil ilə toqquşmuş, ehtiyatsızlıqdan sonuncu avtomobilin sürücüsü Zərərçəkmiş şəxs1 sağ və sol diz oynağı nahiyəsinin əzilmiş yarası, sol dirsək oynağı nahiyəsinin sıyrığı, sağ aşıq sümüyünün yerdəyişməyən sınığı ilə müşayiət edilən dərəcəsinə görə sağlamlığın uzun müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa az ağır zərər vurmaya aid xəsarətlər, həmin avtomobilin sağ ön oturacağında sərnişin qismində əyləşən X3 isə alın, sağ qaş, sol qaş, burun nahiyələrinin keçmiş əzilmiş səthi yaraları, burun sümüyünün yerdəyişməyən sınığı, sol baldır nahiyəsinin sıyrıqları, sol aşıq sümüyünün yerdəyişməyən sınığı, sol ayaq pəncəsinin qançırı ilə müşayiət olunan dərəcəsinə görə sağlamlığın uzun müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa az ağır zərər vurmaya aid xəsarətlər yetirməklə və “Kamaz” markalı аvtomobilin məxsus olduğu X1 İdarəsinə 230 (iki yüz otuz) manat, Zərərçəkmiş şəxs1 məxsus “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 5609 (beş min altı yüz doqquz) manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi törətmiş və “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 37-ci maddəsinin 4-cü hissəsinin tələblərini pozaraq toqquşmadan sonra hadisə barəsində müvafiq orqanlara xəbər vermədən və hadisə nəticəsində xəsarət alanlara yardım göstərmədən yol nəqliyyat hadisəsi yerindən qaçmışdır. Məhkəmə istintaqı zamanı ifadə vermiş Təqsirləndirilən şəxs оğlu ona elan edilmiş ittihamda özünü təqsirli bilərək ifadəsində göstərmişdir ki, o, 2015-ci ildən Bərdə Yаşıllаşdırmа Təsərrüfаtı İdаrəsində sürücü vəzifəsində işləyir. Həmin idаrədən ona təhkim оlunmuş dövlət qеydiyyаt nişаnı оlmаyаn su dаşımаq üçün nəzərdə tutulmuş “Kаmаz” mаrkаlı аvtоmоbili idаrə еdir. Həmin аvtоmоbil ilə su dаşıyаrаq Bərdə rаyоnu ərаzisində оlаn аğаclаrı sulаmaqla məşğul olur. 31 iyul 2020-ci il tаriхdə sааt 16:00 rаdələrində Bərdə-Tərtər yоlunun sоl tərəfində yеrləşən köhnə avtоbаzаyа su аpаrmаq üçün işlədiyi idаrədən ona təhkim оlunmuş həmin “Kаmаz” mаrkаlı аvtоmоbili idarə edərək Bərdə şəhəri ərаzisində yеrləşən uşаq xəstəхаnаsının yахınlığındаkı аrtеziаn quyusundаn аvtоmоbilin çəninə su dоldurmuş və Bərdə şəhəri Həzi Аslаnоv küçəsi istiqаmətində hərəkətə başlamışdır. Həmin küçədən keçən dəmiryоlu хəttinin üzərindən kеçib Tərtər rаyоnu istiqаmətində 20-30 km/sааt sürətlə hərəkətdə оlаn zаmаn аsfаlt yоlun sоl tərəfində yеrləşən yаnаcаq dоldurmа məntəqəsinin qаrşısında аvtоmоbilin sоl tərəfə dönmə işığını yаndırıb avtоbаzа istiqamətində dönmək üçün əks istiqаmətdən gələn аvtоmоbillərin yoluna çıxıb dаyаnmışdır. Həmin vахt qаrşıdаn gələn “VАZ-21099” mаrkаlı ** ZS *** dövlət qеydiyyаt nişаnlı аvtоmоbil ilə tоqquşmuşdur. Toqquşmadan sonra o, idarə etdiyi аvtоmоbili gеriyə doğru çəkib avtоbаzаnın həyətinə dахil оlmuş və mühərriki söndürməklə avtomobili orada sахlаmışdır. Daha sonra аvtоmоbildən düşüb qаrdаşlаrı Аzər və Tоfiqə zəng еdərək yоl-nəqliyyаt hаdisəsi törətməsi barədə məlumat vermiş, bundan sonra isə tanımadığı taksi avtomobili vasitəsilə yаşаdığı evə getmişdir. Hadisə baş verdikdən sonra özündə olmadığı üçün tоqquşduğu “VAZ-21099” markalı аvtоmоbilin sürücüsünün və yа avtomobildəki sərnişinin yаnınа gеdərək özünü təqdim еtməmiş, birbaşa yaşadığı evə getmişdir. Hadisə nəticəsində xəsаrət аlаn şəхslərin хəstəхаnаyа аpаrılmаlarına kömək etməsə də, sоnrаdаn qаrdаşlаrı Аzər və Tоfiqin хəstəхаnаya gedib хəsаrət аlаn şəхslərə baş çəkmişdir. “VАZ-21099” mаrkаlı аvtоmоbili təхminən 70-80 mеtr məsаfədən görmüşdür. Həmin аvtоmоbilin ona yоl vеrəcəyini fikirləşərək hərəkətini dаvаm еtdirmiş və hadisə məhz bu səbəbdən baş vermişdir. 30 iyul 2020-ci il tаriхdə gеcə sааtlarında təхminən 1 litr pivə içmiş, hadisənin baş verdiyi gün Qurban bayramına təsadüf etdiyi üçün həmin gün heç bir yol vərəqəsi almamış, yalnız аvtоmоbilin nаsоsundakı nаsаzlığı aradan qaldırmaq məqsədilə işlədiyi idаrənin müdiri Kаmаl Behbudov ilə əlaqə saxlayaraq аvtоmоbili təmirə aparmaq üçün icаzə almışdır. Halhazırda əməlindən peşmandır. Odur ki, məhkəmədən barəsində ədalətli qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə istintaqı zamanı araşdırılan və tədqiq edilən aşağıdakı sübutlarla təsdiq olunur ki, təqsirləndirilən şəxs ittiham aktında ona qarşı elan olunmuş cinayət əməlini törətmişdir. Belə ki, məhkəmə istintaqı zamanı zərərçəkmiş şəxs qismində dindirilmiş Zərərçəkmiş şəxs1 оğlu ifadə verərək göstərmişdir ki, o, 2016-cı ilin оktyаbr аyındаn Dахili Qоşunlаrın Bərdə rаyоnundа yеrləşən “n” sаylı hərbi hissəsində yеməkхаnаçı vəzifəsində işləyir. Nəbiyеv Nəbi Mеhmаn оğlu və Vəliyеv Sаrvаn Fərmаn оğlu onun iş yоldаşlаrıdır. Onun özünə məхsus оlаn “VAZ-21099” minik mаrkаlı ** ZS *** dövlət qеydiyyаt nişаnlı аvtоmоbili vаr. Həmin avtomobili “BC” dərəcəli sürücülük vəsiqəsi ilə idarə edir. 11 sentyabr 2020-ci il tarixdə saat 16:30 radələrində o, avtomobilini işə salaraq yаşаdığı еvdən çıхıb Tərtər rаyоnu ərаzisində yеrləşən “Nicаt” körpüsünün üzərinə getmiş və iş yоldаşı Sаrvаn Vəliyеvi oradan götürmüşdür. Həmin vахt Sarvan аvtоmоbilin sаğ ön оturаcаğındа əyləşmişdir. Daha sonra o, Bərdə rаyоnu istiqаmətində hərəkətini davam etdirib Bərdə rаyоnu Yеnidаşkənd kəndinin girişində dayanıb gözləyən digər iş yоldаşı Nəbi Nəbiyеvi oradan götürmüşdür. Nəbi аvtоmоbilin sаğ аrха оturаcаğındа əyləşmiş və onlar birlikdə Bərdə şəhəri istiqаmətində hərəkət еtmişlər. Bərdə şəhəri Həzi Аslаnоv küçəsinin girişində yolun sаğ tərəfində yеrləşən yаnаcаq dоldurmа məntəqəsinin qаrşısınа çatаn zаmаn qəflətən idаrə еtdiyi аvtоmоbilin yоlunа “Kаmаz” mаrkаlı su daşıyan аvtоmоbil çıхmışdır. O, аvtоmоbilin əyləc pedalından istifаdə еdib hаdisədən yаyınmаq istəsə də, digər avtomobil hərəkətini dаvаm еtdirdiyi üçün onun idаrə еtdiyi аvtоmоbil ilə tоquşmuşdur. Tоqquşmаdаn sоnrа o, özünü itirmiş, özünə gələn zаmаn Bərdə rаyоn mərkəzi хəstəхаnаsındа оlduğunu görmüşdür. O, hаdisədən əvvəl avtomobili 50-60 km/saat sürətlə idarə etmişdir. “Kamaz” markalı avtomobil onun idarə etdiyi avtomobilin qаrşısınа çıхаn аndа avtomobillər arasında təхminən 10 mеtr məsаfə olmuşdur. Həmin vaxt аvtоmоbilində heç bir yük оlmаmış, sadəcə adlarını qeyd etdiyi iş yoldaşları Sаrvаn Vəliyеv və Nəbi Nəbiyеvin əyləşmişlər. Hadisədən əvvəl idаrə еtdiyi аvtоmоbilin qаrşısınа hеç bir mаnеə çıхmаmış və hadisə nəticəsində avtоmоbilinə ümumilikdə 4500 mаnаt məbləğində mаddi ziyаn dəymişdir. Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən ona dəymiş zərər ödənilməmişdir. Hal-hazırda təqsirləndirilən şəxsdən şikayətçidir. Odur ki, ona həbslə bağlı olan cəza təyin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə istintaqı zamanı zərərçəkmiş şəxs qismində dindirilmiş X10 оğlu ifadə verərək göstərmişdir ki, o, 2009-cu ildən X8 rayonu ərazisində yerləşən “n” saylı hərbi hissəsində işləyir. Zərərçəkmiş şəxs1 və Şahid onun iş yoldaşlarıdır. Zərərçəkmiş şəxs1 özünə məxsus olan “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili var. 31 iyul 2020-ci il tarixdə o, Tərtər rayonu ərasizindəki “Nicat” körpüsünün yaxınlığında Aydına məxsus olan avtomobilin sağ ön oturacağında əyləşmişdir. Sonra onlar iş yoldaşları Nəbini Bərdə rayonu Yenidaşkənd kəndi ərazisindən götürmüşlər. Həmin vaxt Nəbi avtomobilin sağ arxa oturacağında əyləşmişdir. Daha sonra Aydın avtomobili Bərdə şəhəri istiqamətində idarə etmişdir. Təxminən saat 16:55 radələrində onlar Bərdə şəhərinə çatmış və Həzi Aslanov küçəsi ilə hərəkətdə olarkən qəflətən avtomobilin qarşısına “Kamaz” markalı su daşıyan avtomobil çıxmışdır. Bu zaman Aydın avtomobilin əyləc pedalını basıb sağ tərəfə çəksə də, içərisində olduqları avtomobil toqquşmadan yayına bilməmişdir. Hadisədən sonra o, özünü itirmiş, ayılarkən xəstəxanada olduğunu anlamışdır. Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən ona dəymiş zərər ödənilməmişdir. Hal-hazırda təqsirləndirilən şəxsdən şikayətçidir. Odur ki, ona həbslə bağlı olan cəza təyin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə istintaqı zamanı zərərçəkmiş hüquqi şəxs X1 İdarəsinin nümayəndəsi qismində dindirilmiş Zərərçəkmiş şəxs3 оğlu ifadə verərək göstərmişdir ki, o, 01 iyun 2016ci il tarixdən X1 İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləyir. Onun rəhbərlik etdiyi idarədə 8 nəfər işçi çalışmaqdadır. Həmin işçilərdən biri də Təqsirləndirilən şəxsdur. Saday Aslanov həmin idarədə sürücü vəzifəsinə işə götürülmüş və 05 yanvar 2016-cı il tarixdə Təqsirləndirilən şəxs özünün iştirakı ilə akt tərtib olunmaqla “Kamaz” markalı su daşıyan və çiləyən avtomobil təhvil verilmişdir. Həmin avtomobil idarənin qarajı olmadığı üçün saxlanılmasından ötrü Təqsirləndirilən şəxs etibar edilmişdir. İş zamanı isə rayon ərazisindəki hər hansı yaşıllıq ərazinin suvarılmasına görə Təqsirləndirilən şəxs günlük və həftəlik yol vərəqəsi verilmişdir. 31 iyul 2020-ci il tarixdə saat 18:00 radələrində o, Təqsirləndirilən şəxs təhvil verilən “Kamaz” markalı avtomobil ilə Bərdə-Tərtər yolunda hərəkətdə olan zaman yol-nəqliyyat hadisəsi törətdiyini, qarşı tərəfdən gələn digər avtomobil ilə toqquşduğunu öyrənmişdir. Həmin vaxt avtomobil X1 İdarəsinə məxsus olduğundan polis şöbəsinin əməkdaşları tərəfindən onunla əlaqə saxlanılmış və hadisə barəsində məlumat verilmişdir. Daha sonra ondan avtomobilə məxsus olan sənədlərin surətini təqdim etməsi xahiş olunmuş və o, avtomobilin sənədlərinin surətini Bərdə rayon polis şöbəsinə təqdim etmişdir. Bundan başqa o, hadisənin baş verdiyi gün Qurban bayramına təsadüf etdiyi üçün həmin gün Təqsirləndirilən şəxs heç bir yol vərəqəsi verilmədiyini, avtomobil sürücünün özündə saxlanıldığı üçün özü tərəfindən sərbəst şəkildə idarə olunduğunu, avtomobilin idarə olunması ilə bağlı ondan heç bir icazə alınmadığını, hadisə baş verdikdən sonra Təqsirləndirilən şəxs nə üçün icazəsiz avtomobili idarə etdiyini soruşduqda, Təqsirləndirilən şəxs ona iş günləri ərzində boş vaxtı olmadığından, bayram günü isə bikar olduğundan avtomobilin su nasosundakı nasazlığı aradan qaldırmaq məqsədilə təmir etdirməyə apararkən hadisənin baş verməsini dediyini bildirmişdir. İş üzrə qanuni cəza təyin edilməsini xahiş etdi. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra CPM) 317-ci maddəsinə əsasən, Şahid iştirakı olmadan cinayət təqibi ilə bağlı bütün halların hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiq edilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə istintaqı zamanı ifadəsi elan edilmiş Şahid ibtidai istintaqa verdiyi ifadəsində göstərmişdir ki, o, X8 rayonu ərazisində yerləşən “n” saylı hərbi hissəsinin Təminat bölüyündə baş sürücü işləyir. Zərərçəkmiş şəxs1 və X6 onun iş yoldaşlarıdır. Zərərçəkmiş şəxs1 özünə məxsus olan “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili var. 31 iyul 2020-ci il tarixdə Aydın idarə etdiyi avtomobil ilə onun yaşadığı Bərdə rayonu Yenidaşkənd kəndinin girişinə gəlmiş, həmin vaxt avtomobildə digər iş yoldaşı Sarvan da olmuşdur. Sarvan avtomobilin sağ ön oturacağında əyləşdiyindən o, keçib sağ arxa oturacaqda əyləşmişdir. Daha sonra Aydın avtomobili Bərdə şəhəri istiqamətində idarə etmişdir. Təxminən saat 16:55 radələrində onlar avtomobil ilə Bərdə şəhəri Həzi Aslanov küçəsi ilə hərəkətdə olarkən içərisində olduqları avtomobilin qarşısına qəflətən “Kamaz” markalı su daşıyan avtomobil çıxmışdır. Bu zaman Aydın avtomobilin əyləc pedalını basıb avtomobili sağ tərəfə çəksə də, qəzadan yayına bilməmişdir. Nəticədə içərisində olduqları avtomobil “Kamaz” markalı avtomobil ilə toqquşmuşdur. Bundan sonra hadisənin baş verdiyi yerə çoxlu sayda adamlar toplaşmışdır. O, Aydın və Sarvan həmin adamların köməkliyi sayəsində avtomobildən düşürülərək Bərdə rayon mərkəzi xəstəxanasına çatdırılmışlar. Cinayət işinə əlavə edilmiş “Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza və X5” X12 Bərdə rayon şöbəsinin 12 avqust 2020-ci il tarixli 707 nömrəli rəyindən görünür ki, Zərərçəkmiş şəxs1 məhkəmə-tibbi müayinəsi zamanı aşkar edilmiş xəsarətlər – sağ və sol diz oynağı nahiyəsinin əzilmiş yarası, sol dirsək oynağı nahiyəsinin sıyrığı, sağ aşıq sümüyünün yerdəyişməyən sınığı küt əşyanın (əşyaların) təsirindən törənmişdir, yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində törənə bilər, müddəti 31 iyul 2020-ci il tarixə uyğun gəlir və dərəcəsinə görə sağlamlığın uzun müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa az ağır zərər vurmaya aiddirlər. Cinayət işinə əlavə edilmiş “Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza və X5” X12 Bərdə rayon şöbəsinin 26 avqust 2020-ci il tarixli 767 nömrəli rəyindən görünür ki, X2 məhkəmə-tibbi müayinəsi zamanı aşkar edilmiş xəsarətlər – alın, sağ qaş, sol qaş, burun nahiyələrinin keçmiş əzilmiş səthi yaraları, burun sümüyünün yerdəyişməyən sınığı, sol baldır nahiyəsinin sıyrıqları, sol aşıq sümüyünün yerdəyişməyən sınığı, sol ayaq pəncəsi nahiyəsinin qançırı küt əşyanın (əşyaların) təsirindən törənmişdir, yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində törənə bilər, müddəti 31 iyul 2020-ci il tarixə uyğun gəlir və dərəcəsinə görə sağlamlığın uzun müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa az ağır zərər vurmaya aiddirlər. Cinayət işinə əlavə edilmiş “məhkəmə yol-nəqliyyat hadisələri” ekspertizası üzrə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 27 noyabr 2020-ci il tarixli 8/2044 nömrəli rəyindən görünür ki, istintaq tərəfindən təqdim olunmuş məlumatlara əsasən “Kamaz 43253” markalı KO 806 TR dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin sürücüsü Təqsirləndirilən şəxs hərəkətlərində “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 42-ci maddəsinin 9-cu hissəsinin tələblərinə uyğunsuzluq olmuş və onun həmin maddənin tələblərinə riayət etməklə hadisənin qarşısını almağa texniki imkanı olmuşdur. Sürücü Təqsirləndirilən şəxs avtomobili sərxoş vəziyyətdə idarə etdiyindən onun hərəkətlərində “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 37-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin 8-ci bəndinin tələblərinə uyğunsuzluq olmuşdur. Sürücü Təqsirləndirilən şəxs toqquşmadan sonra hadisə barəsində müvafiq orqanlara xəbər vermədən və xəsarət alana yardım göstərmədən hadisə yerindən getdiyindən onun hərəkətlərində “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 37-ci maddəsinin 4-cü hissəsinin tələblərinə uyğunsuzluq olmuşdur. İstintaq tərəfindən təqdim olunan məlumatlara əsasən hərəkət üçün təhlükə yaranan anda “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin toqquşma yerindən müvafiq olaraq 32-41,9 metrdən kiçik məsafədə olmasının istintaq tərəfindən müəyyən edilməsi şəraitində sürücü Zərərçəkmiş şəxs1 hadisənin qarşısını almağa texniki imkanı olmamış və onun hərəkətlərində “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğunsuzluq olmamış, hərəkət üçün təhlükə yaranan anda “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin toqquşma yerindən müvafiq olaraq 32-41,9 metrdən böyük məsafədə olmasının istintaq tərəfindən müəyyən edilməsi şəraitində sürücü Zərərçəkmiş şəxs1 hadisənin qarşısını almağa texniki imkanı olmuş və onun hərəkətlərində “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 50-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin tələblərinə uyğunsuzluq olmuşdur. Cinayət işinə əlavə edilmiş 31 iyul 2020-ci il tarixli hadisə yerinə baxış keçirilməsi haqqında protokoldan görünür ki, hadisə yeri Bərdə şəhəri Həzi Aslanov küçəsində yerləşən yoldur. Hadisə yerində yalnız hadisənin iştirakçısı olmuş “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı minik avtomobili aşkar olunmuşdur. Cinayət işinə əlavə edilmiş 27 iyun 2015-ci il tarixdə DİN BDYPİ QİS Bərdə Regional “ASAN Xidmət Mərkəzi” tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs adına verilmiş AC901460 nömrəli sürücülük vəsiqəsinin surətindən görünür ki, həmin sürücülük vəsiqəsi “C” dərəcəlidir və 27 iyun 2025-ci il tarixədək etibarlıdır. Cinayət işinə əlavə edilmiş 31 iyul 2020-ci il tarixli 697 nömrəli sərxoşluq vəziyyətinin tibbi müayinəsi aktından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs hadisə zamanı orta dərəcəli alkoqol sərxoşluğu vəziyyətində olmuşdur. Cinayət işinə əlavə edilmiş Bərdə rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 26 may 2009-cu il tarixli 44 nömrəli Kommunal Müəssisələri Kombinatının istifadəsində olan su daşıyan və çiləyən avtomaşının X1 müəssisəsinin istifadəsinə verilməsi barədə sərəncamından görünür ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 03 oktyabr 2017-ci il tarixli 2425 saylı sərəncamının icrası ilə əlaqədar Bərdə şəhər Mənzil-kommunal Təsərrüfat Departamenti tərəfindən Bərdə Kommunal Müəssisələri Kombinatının istifadəsinə verilmiş xüsusi təyinatlı su daşıyan və çiləyən avtomaşın X1 İdarəsinin istifadəsinə verilmişdir. Cinayət işinə əlavə edilmiş X1 İdarəsində tərtib olunan 05 yanvar 2016-cı il tarixli aktdan görünür ki, “Kamaz 43253” markalı su daşıyan və çiləyən avtomobil saz vəziyyətdə sürücü Təqsirləndirilən şəxs təhvil verilmişdir. Cinayət işinə əlavə edilmiş 04 noyabr 2020-ci il tarixli ilkin qiymətləndirmə aktından görünür ki, hadisə nəticəsində Zərərçəkmiş şəxs1 idarə etdiyi 2000-ci il buraxılışlı “VAZ- 21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə ümumilikdə 5609 (beş min altı yüz doqquz) manat məbləğində maddi ziyan dəymişdir. Cinayət işinə əlavə edilmiş 20 dekabr 2020-ci il tarixli ilkin qiymətləndirmə aktından görünür ki, hadisə nəticəsində X1 İdarəsinə məxsus olan 2008-ci il buraxılışlı “Kamaz 43253” markalı dövlət qeydiyyat nişanı olmayan avtomobilə ümumilikdə 230 (iki yüz otuz) manat məbləğində maddi ziyan dəymişdir. Məhkəmə təqsirləndirilən şəxsə istinad edilən cinayət əməlinə cinayət-prosessual qanunvericiliyinin sübutlar və sübutetmə ilə bağlı müddəaları baxımından yanaşaraq hesab edir ki, məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlar həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə və əldə edilməsi hallarına görə sübut kimi qəbul ediləndir, sübutların hüquqi qüvvəsini şübhə altına alan hallar yoxdur və sübutların məcmusu ittihama qiymət verilməsi baxımından kifayət edir. Belə ki, CPM-in 124.2.1, 124.2.2-ci maddələrinə əsasən cinayət prosesində təqsirləndirilən şəxsin və şahidlərin ifadələri, ekspertin rəyi sübut kimi qəbul olunur. CPM-in 139.0.4-cü maddəsinə əsasən, cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin törədilməsində şəxsin təqsirliliyi cinayət təqibi üzrə icraat zamanı yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir. CPM-in 143-145-ci maddələrinə əsasən, sübutların toplanılması ibtidai araşdırma və məhkəmə baxışı zamanı dindirmə, üzləşdirmə, götürmə, axtarış, baxış, ekspertiza, tanınmaya təqdim etmə və digər prosessual hərəkətlərlə həyata keçirilir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmalıdır. Yoxlama zamanı cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliliyi müəyyənləşdirilir. Hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qeyd edir ki, məhkəmə sübutları qiymətləndirən zaman “əsaslı şübhələr yaratmayan” sübut standartını əsas kimi götürür. Belə sübut kifayət qədər güclü, aydın və ziddiyyət təşkil etməyən mülahizələrdən və ya faktların eyni dərəcədə təkzib olunmayan ehtimallarından irəli gələ bilər (digər qərarlarla yanaşı bax: “Avşar Türkiyəyə qarşı” Avşar v. Turkey, no. 25657/94, § 282, ECHR.) Həmçinin, “Berbera, Messege və Habordo İspaniyaya qarşı” işində Avropa məhkəməsi qeyd etmişdir ki, təqsirləndirilən şəxsin təqsirliliyi barədə məhkəmənin nəticəsi həm yetərlilik, həm də inandırıcılıq tələblərinə uyğun olmalı, onun əsasını isə yalnız elə sübutlar təşkil etməlidir ki, hansı ki, qanuna müvafiq yəni, qanuni yolla əldə olunmuşdur. Həmçinin vurğulanmışdır ki, məhkəmə üzvləri öz vəzifələrini həyata keçirərkən prosesə əvvəlcədən təqsirləndirilən şəxsin onun təqsirləndirildiyi əməli törətməsi fikri ilə başlamamalıdır və hər hansı şübhə onun xeyrinə həll olunmalıdır. Belə olan halda məhkəmə, təqsirləndirilən şəxs və yaxud şahid qismində dindirilmiş şəxslərin ifadələrini, istintaq və məhkəmə hərəkətlərinin protokollarını və digər sənədləri ittihamın həlli üçün sübut növləri kimi qəbul edir. Məhkəmə iş üzrə tədqiq edilmiş sübutlara hüquqi qiymət verərək müəyyən etmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs оğlu texniki cəhətdən saz vəziyyətdə olan idarə etdiyi “Kamaz” markalı dövlət qeydiyyat nişanı üzərində olmayan avtomobil ilə 31 iyul 2020-ci il tarixdə təxminən saat 16:55 radələrində Bərdə şəhəri Həzi Aslanov küçəsi ilə Bərdə şəhərindən Tərtər rayonu istiqamətində hərəkətdə olarkən “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 37-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin 8-ci bəndinin tələblərini pozaraq avtomaşını sərxoş halda idarə edib həmin qanunun 42-ci maddəsinin 9-cu hissəsinin tələblərinə əsasən yolayrıcından kənarda sola və ya geriyə dönərkən idarə etdiyi relssiz nəqliyyat vasitəsi ilə qarşıdan gələn nəqliyyat vasitələrinə yol verməli olduğu halda bunu etməmiş, qarşıdan gələn Zərərçəkmiş şəxs1 idarə etdiyi “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin yoluna çıxaraq həmin avtomobil ilə toqquşmuş, ehtiyatsızlıqdan sonuncu avtomobilin sürücüsü Zərərçəkmiş şəxs1 sağ və sol diz oynağı nahiyəsinin əzilmiş yarası, sol dirsək oynağı nahiyəsinin sıyrığı, sağ aşıq sümüyünün yerdəyişməyən sınığı ilə müşayiət edilən dərəcəsinə görə sağlamlığın uzun müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa az ağır zərər vurmaya aid xəsarətlər, həmin avtomobilin sağ ön oturacağında sərnişin qismində əyləşən X3 isə alın, sağ qaş, sol qaş, burun nahiyələrinin keçmiş əzilmiş səthi yaraları, burun sümüyünün yerdəyişməyən sınığı, sol baldır nahiyəsinin sıyrıqları, sol aşıq sümüyünün yerdəyişməyən sınığı, sol ayaq pəncəsinin qançırı ilə müşayiət olunan dərəcəsinə görə sağlamlığın uzun müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa az ağır zərər vurmaya aid xəsarətlər yetirməklə və “Kamaz” markalı аvtomobilin məxsus olduğu X1 İdarəsinə 230 (iki yüz otuz) manat, Zərərçəkmiş şəxs1 məxsus “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə 5609 (beş min altı yüz doqquz) manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi törətmiş və “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 37-ci maddəsinin 4-cü hissəsinin tələblərini pozaraq toqquşmadan sonra hadisə barəsində müvafiq orqanlara xəbər vermədən və hadisə nəticəsində xəsarət alanlara yardım göstərmədən yol nəqliyyat hadisəsi yerindən qaçmışdır. “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 1-ci maddəsinin 18-ci bəndinə əsasən, CM-in 263 və 263-1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayətlərin predmeti olan nəqliyyat vasitələri dedikdə mexaniki nəqliyyat vasitələri, yəni asma mühərrikli velosipedlər və tramvaylardan başqa relsli nəqliyyat vasitələri istisna olmaqla hər hansı özügedən nəqliyyat vasitələri başa düşülür. Bunlara avtomobillər, tramvaylar, trolleybuslar, operativ nəqliyyat vasitələri, qoşqular, yarımqoşqular, uzun ölçülü nəqliyyat vasitələri, özügedən maşınlar, təkərli traktorlar və motosikletlər aiddir. «Yol hərəkəti haqqında» 1968-ci il tarixli Vyana Konvensiyasının 7-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən yol istifadəçiləri özlərini elə aparmalıdırlar ki, hərəkət üçün təhlükə və ya maneə törətməsinlər, adamları təhlükəyə məruz qoymasınlar və dövlət, ictimai və ya şəxsi əmlaka zərər vurmasınlar. Həmin Konvensiyanın 14-cü maddəsinin 1-ci bəndinin tələbinə görə hər hansı manevri etmək, məsələn, gözləmədə olan nəqliyyat vasitələrinin sırasından çıxmaq və ya sırasına daxil olmaq, yolun hərəkət hissəsinin sağına və ya soluna keçmək, sola və ya sağa dönüb başqa yola çıxmaq və ya yolkənarı əraziyə girmək istəyən sürücü yalnız özündən arxada, qabaqda gedən və ya qarşıdan gələn yol istifadəçilərini, onların mövqeyini, hərəkət istiqamətini və sürəti nəzərə almaqla, təhlükəyə məruz qoymayacağına əmin olduqdan sonra bu manevrə başlamalıdır. “Yol hərəkəti və nəqliyyat vasitələrinin istismarı qaydalarının pozulmasına dair cinayət işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 15 noyabr 2013-cü il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, CM-nin 263 və 263- 1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayətlərin subyekti yalnız yol-nəqliyyat hadisəsinin törədildiyi anda 16 yaşına çatmış, anlaqlı vəziyyətdə olan və nəqliyyat vasitəsini idarə edən şəxs ola bilər. Nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna malik olan şəxs tərəfindən CM-nin 263-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş əməlləri törətməsi onun həmin maddə ilə, nəqliyyat vasitələrini idarə etmək hüququ olmayan və ya spirtli içkilərin qəbulu, narkotik vasitələrdən, psixotrop maddələrdən və digər güclü təsir edən maddələrdən istifadə edilməsi nəticəsində sərxoş halda olan şəxsin eyni əməlləri törətməsi isə CM-nin 263-1-ci maddəsi ilə cinayət məsuliyyətinə səbəb olur. İzah edilsin ki, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ olmayan şəxs dedikdə, həmin hüququ ümumiyyətlə əldə etməmiş və ya ondan qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məhrum olunmuş, habelə bu hüququ müvəqqəti məhdudlaşdırılmış şəxslərlə yanaşı, həm də müvafiq kateqoriyaya aid olan nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ olmayan şəxslər başa düşülür (məsələn, yalnız “B” kateqoriyasına aid olan avtomaşınları idarə etmək hüququna malik olub avtobusları idarə edən şəxslər). Məhkəmələrə izah edilsin ki, yol hərəkəti və ya nəqliyyat vasitələrinin istismarı qaydalarının pozulmasına dair işlərə tam, hərtərəfli və obyektiv baxılmasının təmin olunması və qanuni və əsaslı qərarların qəbul edilməsi üçün həmin işlər üzrə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada rəsmiləşdirmə aparılmaqla hadisə yerinin müayinə edilməsi, nəqliyyat vasitələrinə baxış keçirilməsi, sürücülərin sağlamlıq və ya sərxoşluq vəziyyətinin yoxlanılması (müvafiq müayinələrdən keçirilməklə), ifadələrin yerində yoxlanılması, istintaq eksperimentinin keçirilməsi kimi istintaq hərəkətlərinin aparılması, iş üzrə məhkəmə-tibbi, məhkəmə-texniki və məhkəmə-yol-nəqliyyat hadisələri ekspertizalarının keçirilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. «Yol hərəkəti haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 37-ci maddəsinin 4-cü hissəsinin tələbinə əsasən mexaniki nəqliyyat vasitəsinin sürücüsü yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı: nəqliyyat vasitəsini yerindən tərpətməməli, qəza dayanma nikanını qurmalı, qəza işıq siqnalını yandırmalı, ya da yanıb-sönən qırmızı işıq fənərini qoymalı, hadisəyə aidiyyəti olan əşyaların yerini dəyişməməlidir; zərər çəkənlərə ilk tibbi yardım göstərilməsi üçün mümkün olan tədbirləri görməli, “Təcili tibbi yardım” maşını çağırmalı, zərər çəkənləri həyat üçün təhlükəli xəsarət aldığı hallarda isə, onu səmt üzrə gedən nəqliyyat vasitəsi ilə yaxınlıqdakı tibbi müəssisəyə göndərməli, bu mümkün olmadıqda isə, özünün nəqliyyat vasitəsi ilə aparmalı, orada şəxsiyyətini təsdiq edən sənəd və ya vəsiqə, nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyatı sənədini təqdim etməklə özünün soyadını, nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat nömrə nişanını bildirməli, sonra hadisə yerinə qayıtmalıdır; başqa nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti qeyri- mümkün olduqda, yolun hərəkət hissəsini boşaltmalıdır. Yolun hərəkət hissəsini boşaltmaq və ya zərər çəkənləri öz nəqliyyatında müalicəxanaya aparmaq zərurəti olduqda, şahidlərin iştirakı ilə əvvəlcə nəqliyyat vasitəsinin vəziyyətini, izləri və hadisəyə aidiyyəti olan əşyaları qeyd etməli və onların qorunması, nəqliyyat vasitələrinin hadisə yerinin yanından keçməsini təşkil etmək üçün mümkün olan bütün tədbirləri görməlidir; hadisə haqqında Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanına xəbər verməli, hadisəni görmüş adamların soyadlarını, ünvanlarını yazmalı və Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı əməkdaşlarının gəlməsini gözləməlidir; əgər yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində heç kim xəsarət almamışdırsa, maddi zərər cüzidirsə, nəqliyyat vasitələrində, onların hərəkət etməsinə mane ola biləcək nasazlıq yoxdursa və yol-nəqliyyat hadisəsini törədənlər hadisənin baş verdiyi şəraiti qiymətləndirməkdə razılığa gələrlərsə, hadisənin sxemini tərtib edib imzaladıqdan sonra, hadisəni müəyyən olunmuş qaydada sənədləşdirmək üçün Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanına gəlməlidirlər. Həmçinin, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 264-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 10 aprel 2012-ci il tarixli qərarına əsasən Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 264-cü maddəsi ilə cinayət məsuliyyətini istisna edən əsas kimi o hallar nəzərdən keçirilə bilər ki, yol-nəqliyyat hadisəsi törətmiş şəxs hadisədən dərhal sonra, zərərçəkmişə kömək göstərilməsi ilə əlaqədar hadisə yerini tərk etməzdən əvvəl özünün şəxsiyyəti barədə məlumatları zərər çəkmiş şəxsə (tərəfə) çatdırmış olsun, yaxud da zərərçəkmişin aparıldığı tibb müəssisəsində və ya zərərçəkmişi tibb müəssisəsinə çatdırdıqdan dərhal sonra başqa vasitələrlə özünü bəlli etsin. Beləliklə, məhkəmə sübutlаrı аyrı-аyrılıqdа və məcmu hаlındа qiymətləndirərək hesаb edir ki, təqsirləndirilən şəxsin törətdiyi əməldə cinаyət hаdisəsinin və cinаyət tərkibinin оlmаsı, cinаyətin оnun tərəfindən törədilməsi və təqsirliliyi təqsirləndirilən şəxsin öz ifadəsindən başqa, şahidlərin ifadələri, ekspert rəyləri və cinayət işinin digər materialları ilə tаm sübutа yetirilmişdir. Məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs оğlunun törətmiş olduğu əməlin hüquqi tövsif məsələsini müzakirə edərək hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs оğlunun cinayət əməli məhkəmə istintaqı zamanı tam sübuta yetirilmişdir və onun törətmiş olduğu əməl ibtidai istintaq zamanı CM-in 263-1.1 və 264-cü maddələri ilə düzgün tövsif olunmuşdur. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun «Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair» 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayətin tövsifi törədilən konkret cinayət əməlinin cəhətləri ilə cinayət-hüquq normasının dispozisiyasında nəzərdə tutulan tərkib əlamətləri arasında uyğunluğu müəyyən etməklə, müvafiq prosessual sənəddə öz əksini tapan və cinayət-hüquqi nəticələrə səbəb olan əmələ verilən cinayət hüquqi qiymətdir. Cinayətin tövsifi törədilən konkret cinayət əməlinin cəhətləri ilə cinayəthüquq normasının dispozisiyasında nəzərdə tutulan tərkib əlamətləri arasında uyğunluğu müəyyən etməklə, müvafiq prosessual sənəddə öz əksini tapan və cinayət-hüquqi nəticələrə səbəb olan əmələ verilən cinayət hüquqi qiymətdir. Cinayətin tövsifi mühüm sosial və hüquqi əhəmiyyətə malikdir. Tövsif Cinayət Məcəlləsində müəyyən edilmiş vəzifələrin yerinə yetirilməsi baxımından, cinayət qanununu tətbiq etməyə səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslər tərəfindən həyata keçirilən mühüm məntiqi proses olub, onun yekununda konkret sosial hadisəyə, cəmiyyət üçün təhlükəli olan insan davranışına hüquqi qiymət verilir. Bu isə ilk növbədə işin faktiki hallarının hərtərəfli öyrənilməsini, cinayət hüquq normasının seçilməsini və onun məzmununun izah edilməsini tələb edir. Həmin qərarda daha sonra qeyd edilmişdir ki, hər bir cinayət əməli araşdırılarkən onun tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi və düzgün tövsif edilməsi cinayət əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmamasını, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsiri olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə, habelə həmin cinayətə görə təqsirləndirilən şəxsə ədalətli cəza təyin edilməsinə yönəlmişdir. Əks hal təqsiri olmayan şəxsin məsuliyyətə alınmasına, yaxud da cinayət törətməkdə təqsirli olan şəxsin məsuliyyətdən kənarda qalmasına, cəzanın düzgün olmayan tətbiqinə səbəb ola bilər. Bu isə öz növbəsində Cinayət Məcəlləsinin əsaslandığı qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirə görə məsuliyyət, ədalət və humanizm prinsiplərinin pozulmasına gətirib çıxara bilər. Eyni zаmаndа məhkəmə qeyd edir ki, Təqsirləndirilən şəxs оğlunun cinаyət məsuliyyətindən və cəzаdаn аzаd edilməsi üçün əsаslаr yоxdur. Ona görə də, CPM-in 44.2.4-cü maddəsinə əsasən göstərilən cinаyət əməlini törətməkdə təqsirli bilinməklə o, cəzayа məruz qаlmаlı və ona Cinayət Məcəlləsinin Ümumi hissəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddələrində nəzərdə tutulmuş hədlərdə ədalətli cəza təyin edilməlidir. Məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs оğluna hansı cəza növünün təyini ilə bağlı məsələni müzakirə edərək hesab edir ki, CM-in 58-ci maddəsinə uyğun olaraq onun törətdiyi cinayətin xarakterini, ictimai təhlükəlilik dərəcəsini və şəxsiyyətini, eləcə də cəzasını ağırlaşdıran halların olmamasını və cəzanı yüngülləşdirən halları, habelə təyin olunacaq cəzanın təqsirləndirilən şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə alaraq barəsində azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzanın təyin edilməsini ədalət və humanizm prinsiplərinə uyğun hesab edir. Belə ki, CM-in 8.1-ci (Ədalət prinsipi) maddəsinə görə, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” 25 iyun 2003-cü il tarixli qərarında məhkəmələrə tövsiyə olunmuşdur ki, hər bir konkret halda təqsirləndirilən şəxslərə təyin edilən cinayət cəzası CM-in 8-ci maddəsinə müvafiq olaraq cinayətin törədilməsi şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmaqla, ədalətli olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 25 yanvar 2005-ci il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, istənilən məhkəmə aktının qanuni və əsaslı hesab olunması üçün mütləq şərtlərdən biri onun ədalətli olmasıdır, çünki ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi ilə bərabər, ədalətin bərqərar edildiyi də aydın görünməlidir. Qeyd olunan qərarların və maddənin məna və mahiyyətinə görə, cinayət məsuliyyətinin diferensasiyası, cinayətlərin xarakterinə görə dəyərləndirilməsi baş verir. Cinayət qanunu ədalətlilik prinsipinə söykənərək, müxtəlif xarakterli ictimai münasibətləri cəmiyyətin həyatında oynadığı roluna görə müxtəlif dərəcədə dəyərləndirir. Bundan asılı olaraq cinayətlərə görə məsuliyyət müəyyən edən normaların daxil olduqları fəsillərin CM-in sistemində yeri bu normaların funksional fəaliyyətinə sosial ədalət baxımından verilən qiymətlə müəyyən edilir. Cinayət hüququnun prinsipi kimi tətbiq edilən ədalətlilik özünün fərqləndirici meyarı ilə cinayət sayılan əməllə başqa hüquq pozuntuları arasında “sərhədi” müəyyən edir. Bu prinsip cinayət sayılan əmələ görə qanun qarşısında vətəndaşların istisnasız məsuliyyətini müəyyən etməklə, cinayət məsuliyyətini tənləşdirir. Cinayətin növlərinə görə cəza nəzərdə tutan sanksiyalar qurarkən ədalət prinsipinin eyni vaxtda həm tənləşdirici, həm də fərdiləşdirici “ölçüləri” rəhbər tutulur. Qeyd olunanlarla yanaşı, CM-in 9-cu (Humanizm prinsipi) maddəsində göstərilmişdir ki, Cinayət Məcəlləsi insanların təhlükəsizliyini təmin edir. Cinayət törətmiş şəxsə tətbiq edilən cəza və digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər işgəncə və ya digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan xarakter və ya məqsəd daşıya bilməz. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 512.2 və 519.0.4-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair 10 fevral 2012-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, CM-in 9-cu maddəsinin mənasına görə, cinayət hüququ şəxsiyyəti, zərərçəkənin hüquqlarını, cəmiyyətin mənafeyini qorumaqla yanaşı, öz əməli ilə sadalanan dəyərlərə qəsd edən təqsirkar şəxs barəsində də humanist mövqedə durmalıdır. Humanizmin anlamı əməlin kriminallaşdırılmasında və məsuliyyətin differensiasiyasında ədalət prinsipinin tələblərinin gözlənilməsini, cinayət tərkibinin məsuliyyətin yeganə hüquqi əsası hesab edilməsini, məsuliyyətin təqsir dərəcəsindən asılı olaraq fərdiləşdirilməsini, cinayət hüquqi təsir tədbirlərinə qənaət edilməsini, böyük ictimai təhlükə törətməyən əməlləri edən şəxslərin qanunla müəyyən edilmiş əsaslar olduqda məsuliyyətdən və cəzadan azad edilməsini nəzərdə tutur. Cinayət hüququnda humanizm–cinayət törədən şəxslərə cəza təyini zamanı, eləcə də müxtəlif növ cəzadan şərti və şərtsiz azad etmə institutlarının tətbiqində xeyirxahlıq münasibətini ifadə edir. Göründüyü kimi, əməllərin kriminallaşdırılmasında ədalətlilik prinsipi bir tərəfdən ziyan yetirən əməlin bağlı olduğu sosial proseslərin təhlilini, digər tərəfdən belə əməlin obyektiv xüsusiyyətlərini, əhatənin sosial qrupların həmrəy olduğu dəyərləri, normaları nəzərə almaqla zərər yetirən əmələ qiymət verməyi tələb edir. Burada ədalətliliyin əsası kimi həqiqət, obyektiv qərar qəbul etməyin, bu və ya başqa şəraiti qiymətləndirməyin zəruri şərti kimi çıxış edir. Təqsirləndirilən şəxs оğlunun əməllərinə CM-in bu prinsipi baxımından yanaşıb onun istisnasız məsuliyyətini müəyyən edib cinayət məsuliyyətini tənləşdirdikdə, məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, ona təqsirləndirildiyi CM-in 263-1.1 və 264-cü maddələrinin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzasından başqa cəzanın təyin edilməsi cinayət qanunvericiliyinin qeyd olunan prinsipi baxımından ədalətli sayıla biməz. Qeyd olunanlarla yanaşı, məsələyə cəzanın islah təsiri baxımından yanaşdıqda da, məhkəmə hesab edir ki, təqsirləndirilən şəxsə təyin olunmuş cəza əsaslı olmalıdır. Belə ki, CM-in 41.2-ci (Cəzanın anlayışı və məqsədi) maddəsində göstərilir ki, cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. Sadalananlara əsasən məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrubəsi haqqında” Ali Məhkəmənin Plenumunun 25.06.2003cü il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmələr böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət törətmiş, cəmiyyətdən təcrid edilməsinə ehtiyac olmayan şəxs barəsində işin konkret hallarını, şəxsiyyəti barədə məlumatları nəzərə almaqla daha yüngül cəza təyin edilməsi məsələsini müzakirə etməlidirlər. Belə olan halda məhkəmə qeyd edir ki, hazırkı cinayət işi üzrə istinad olunan Cinayət Məcəlləsinin maddəsinin sanksiyasında alternativ cəza nəzərdə tutulsa da, Cinayət Məcəlləsinin vəzifələrini təmin etmək, həmçinin ədalətlilik və qanunçuluq prinsipinə əməl etmək üçün, CM-nin Ümumi hissəsinin müddəalarını nəzərə alaraq azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilməlidir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin “X9rşı” iş üzrə 26 oktyabr 1984-cü il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi ilə bərabər ədalətin bərqarar edildiyi aydın görünməlidir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin məhkəmələrin yekun qərarlarının hüquqiliyi ilə bağlı “Bratyakin Rusiyaya qarşı” iş üzrə 09.03.2006, “Fadin Rusiyaya qarşı” iş üzrə 27.07.2006, “Lenskaya Rusiyaya qarşı” iş üzrə 29.01.2009, “Radçikov Rusiyaya qarşı” iş üzrə 24.05.2007-ci il tarixli qərarlarına əsasən hüquqi dövlətin ən mühüm prinsiplərindən biri digər hallarla yanaşı məhkəmənin yekun qərarlarının sual doğurmamalı olmasını nəzərdə tutan hüquqi müəyyənlikdir. Məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs оğlunun hadisəninin təsadüfi axarı zəminində ilk dəfə olaraq az ağır cinayət törətməsini CM-in 59.1-ci maddəsinə əsasən onun cəzasını yüngülləşdirən hal kimi nəzərə alır. Məhkəmə onu da qeyd etməyi zəruri sayır ki, CM-in 59.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmasa da təqsirləndirilən şəxsin əməlini etiraf etməsi, etdiyi əməlindən səmimi peşmançılıq hissi keçirməsi cəzasını yüngülləşdirən hal kimi nəzərə alınmalıdır. Çünki, CM-in 59.2-ci maddəsinə görə cəza təyin edilərkən bu məcələnin 59.1.1-59.1.14-cü maddələrində göstərilməmiş başqa hallar da cəzanı yüngülləşdirən hal qismində nəzərə alına bilər. Bu halda Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi haqqında” 2003-cü il 04 saylı qərarının 4-cü bəndində göstərildiyi kimi belə halların cəzanı yüngülləşdirən hal kimi qəbul edilməsi hökmdə əsaslandırılmalıdır. Bu baxımdan da, məhkəmə bu qənaətə gəlir ki, təqsirləndirilən şəxsin əməlini etiraf etməsi, onun ictimai dəyərlərə və ədalət mühakiməsinə hörmət hissinin qorunub saxlandığına dəlalət edir və səmimi peşmançılığını bildirməsi tutduğu əmələ görə özüözünü məzəmmət etdiyini təsdiq edir. Məhkəmə onu da xatırladır ki, təqsirləndirilən şəxs tərəfindən törətdiyi cinayət əməlini səmimi etiraf edərək, peşmançılıq hissi keçirməsi törətdiyi cinayətə tənqidi münasibət bəsləməyən təqsirkarlardan fərqləndirmək üçün ciddi əsasdır. Eyni hüquqi mövqeyi paylaşan Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin “Azərbaycan Respublikası CM-in 32-ci maddəsinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının “9-cu maddəsinin 4-cü hissəsinə uyğunluğu haqqında” 12 yanvar 1999cu il qərarında göstərilir ki, cəza törədilmiş cinayət üçün yalnız sitəm olmayıb, eyni zamanda məhkumları islah etmə, tərbiyələndirmə, habelə yeni cinayət edilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. CM-in 61-ci maddəsinə əsasən, Təqsirləndirilən şəxs оğlunun əməlində cəzasını ağırlaşdıran hal müəyyən edilmədi. Bundan başqa, CM-in 69.3-cü maddəsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs 22.09.2020-ci il tarixdən 24.09.2020-ci il tarixədək şübhəli şəxs kimi tutulduğu 02 (iki) gün müddətin bir günü azadlıqdan məhrum etmə cəzasının bir gününə bərabər hesablanmaqla ona təyin ediləcək azadlıqdan məhrum etmə cəzasından çıxılmalıdır. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs оğlu barədə seçilmiş “polisin nəzarət altına vermə” qətimkan tədbiri ləğv edilməli, təqsirləndirilən şəxs barəsində “həbs” qətimkan tədbiri seçilməli o, məhkəmə iclas zalında həbsə alınmalı və barəsində seçilmiş qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Məhkəmə hesab edir ki, CM-in 56.1.2-ci maddəsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs ona təyin edilmiş cəzasını ümumi rejimli cəza çəkmə müəssisəsində çəkilməlidir. Təqsirləndirilən şəxs оğlunun cəzaçəkmə müddətinin əvvəli tutulduğu andan yəni, 08 fevral 2021-ci il tarixdən hesablanmalıdır. İş üzrə maddi sübut kimi tanınmış və Bərdə rayon polis şöbəsinin Yol Patrul Xidməti Bölüyünün cərimə meydançasında saxlanılan “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı minik və “Kamaz 43253” markalı dövlət qeydiyyat nişanı olmayan yük avtomobil hökm qanuni qüvvəyə mindikdən sonra zərərçəkmiş şəxslərə qaytarılmalıdır. Təqsirləndirilən şəxs 100 (yüz) manat ekspertiza xərci tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına köçürülməlidir. İş üzrə xüsusi müsadirə olunası əmlak, mülki iddia yoxdur. Məhkəmə həmçinin, zərərçəkmiş şəxslərə dəymiş ziyanın ödənilməsi ilə bağlı məhkəmədə mülki-mühakimə icraatı qaydasında iddia qaldırmaq hüququ izah edilr. Göstərilənlərə əsasən və CPM-nin 344-347, 349, 351-353, 356, 384-385-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə HÖKM ETDİ: Təqsirləndirilən şəxs оğlu Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 263-1.1 və 264-cü maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, Cinayət Məcəlləsinin 263-1.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il müddətə nəqliyyat vasitələrini idarə etmək hüququndan məhrum edilməklə 1 (bir) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına, Cinayət Məcəlləsinin 264-cü maddəsi ilə 1 (bir) il müddətə nəqliyyat vasitələrini idarə etmək hüququndan məhrum edilməklə 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına cəzasına məhkum edilsin. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 66.2 və 66.4-cü maddələrinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs qəti olaraq 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətə nəqliyyat vasitələrini idarə etmək hüququndan məhrum edilməklə 1 (bir) il 3 (üç) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 69.3-cü maddəsinə əsasən, Təqsirləndirilən şəxs 22.09.2020-ci il tarixdən 24.09.2020-ci il tarixədək şübhəli şəxs kimi tutulduğu 2 (iki) gün müddətin bir günü azadlıqdan məhrum etmə cəzasının bir gününə bərabər hesablanmaqla ona təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasından çıxılsın və üzərində qəti olaraq 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətə nəqliyyat vasitələrini idarə etmək hüququndan məhrum edilməklə 1 (bir) il 2 (iki) ay 28 (iyirmi səkkiz) gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası saxlanılsın. Təqsirləndirilən şəxs оğlu barəsində seçilmiş “polisin nəzarət altına vermə” qətimkan tədbiri ləğv edilsin və onun haqqında “həbs” qətimkan tədbiri seçilsin. Təqsirləndirilən şəxs оğlu dərhal məhkəmə iclas zalında həbsə alınsın. Təqsirləndirilən şəxs оğlu barəsində seçilmiş “həbs” qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılsın. Cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Cəzaçəkmə müddətinin əvvəli tutulduğu andan yəni, 08 fevral 2021-ci il tarixdən hesablansın. İş üzrə maddi sübut kimi tanınmış və Bərdə rayon polis şöbəsinin Yol Patrul Xidməti Bölüyünün cərimə meydançasında saxlanılan “VAZ-21099” markalı ** ZS *** dövlət qeydiyyat nişanlı minik və “Kamaz 43253” markalı dövlət qeydiyyat nişanı olmayan yük avtomobil hökm qanuni qüvvəyə mindikdən sonra zərərçəkmiş şəxslərə qaytarılsın. Təqsirləndirilən şəxs 100 (yüz) manat ekspertiza xərci tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına köçürülsün. Zərərçəkmiş şəxslərə dəymiş ziyanın ödənilməsi ilə bağlı məhkəmədə mülki-mühakimə icraatı qaydasında iddia qaldırmaq hüququ izah edilsin. Hökmdən 20 (iyirmi) gün müddətində işə baxan Bərdə Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti və ya protesti verilə bilər. Hökmdən apelyasiya qaydasında protest və ya şikayət verilməmişsə, hökm həmin müddətin başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qüvvəyə minir. Sədrlik edən: imzа vаr Əsli ilə düzdür Hаkim: Əyyub Kərimov