Gədəbəy Rayon Məhkəməsi Qərar — İş №1(042)-73/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Gədəbəy rayonu İş № 1(042)-73/2021 24.11.2021 GƏDƏBƏY RAYON MƏHKƏMƏSİ Gədəbəy Rayon Məhkəməsi hakim Mirzəquliyev Fizuli Balağa oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Orucov Anar Möhübbət oğlunun katibliyi ilə, xüsusi ittihamçı X10, təqsirləndirilən şəxs X5 iştirakları ilə X5 Azərbaycan Respublikası CM-nin 147 və 148-ci maddələri ilə məsuliyyətə cəlb edilməsinə dair xüsusi ittiham qaydasında şikayətə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Xüsusi ittihamçı X10 məhkəməyə xüsusi ittiham qaydasında şikayət verərək, X5 Gədəbəy rayonu, Arıxdam kəndində kənd İcra nümayəndəliyinin əməkdaşlarının yanında onu söyüb-təhqir edərək, ona kor deyərək, onun şərəf və ləyaqətini nalayiq formada qəsdən alçaltdığına, bununla da onu təhqir etdiyinə görə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 148-ci maddəsi ilə, saxta əllilik aldığını, müharibədə iştirak etmədiyini deyərək böhtan atdığına görə isə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147-ci maddəsi ilə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında xüsusi ittihamçı X2 Güloğlan Qurbanəli oğlunun Azərbaycan Respublikası CM-nin 147 və 148-ci maddələri ilə məsuliyyətə cəlb edilməsinə dair xüsusi ittihamı müdafiə etmiş ifadə verərək, göstərmişdir ki, Gədəbəy rayonu, Arıxdam kəndində qonşuluğunda yaşayan X9 onu, mütəmadi olaraq Arıqdam kənd İcra nümayəndəliyinin əməkdaşlarının yanında söyüb təhqir edir. O, müharibədə başından yaralandıqdan sonra onun gözündə zəiflik yaranmışdır. Buna görə eynək taxır. Eyni zamanda aldığı xəsarətlərə görə bir müddət çəliklə hərəkət etmiş, müalicələrdən sonra normal yeriməyə başlamışdır. X4 hər dəfə ona kor deyərək təhqir edir. Bununla da X3 rayonu, Arıxdam kəndində kənd İcra nümayəndəliyinin əməkdaşlarının yanında onu söyüb-təhqir edərək, ona kor deyərək, onun şərəf və ləyaqətini nalayiq formada qəsdən alçaldaraq Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 148-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini, həmçinin ona saxta əlillik aldığını, müharibədə iştirak etmədiyini deyərək böhtan atmış və bununla da CM-in 147-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətmişdir. Ona görə də X6 Azərbaycan Respublikası CM-nin 147 və 148-ci maddələri ilə məsuliyyətə cəlb edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Məhkəmə iclasında təqsirləndirilən şəxs X9 ifadə verərək, bildirmişdir ki, X10 onunla qonşuluqda yaşayır. O, qızıl mədənində işləyir və X8 nadir hallarda görür. O, X8 təhqir etməmiş, ona qarşı hər hansı alçaldıcı hərəkətlər etməmişdir. X1 “Vətən Müharibəsində” iştirak etdiyi üçün ona hörmət edir. Ona görə də barəsində olan şikayətdən imtina edilməsini xahiş edir. Azərbaycan Respublikası CM-nin 147.1-ci maddəsinə əsasən böhtan, yəni yalan olduğunu bilə-bilə hər hansı şəxsin şərəf və ləyaqətini ləkələyən və ya onu nüfuzdan salan məlumatları kütləvi çıxışlarda, kütləvi nümayiş etdirilən əsərdə, kütləvi informasiya vasitəsində və ya kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatında yaymamin manatdan min beş yüz manatadək miqdarda cərimə ilə və ya iki yüz qırx saatdan dörd yüz səksən saatadək müddətə ictimai işlər və ya bir ilədək müddətə islah işləri və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Həmin Məcəllənin 148-ci maddəsinə əsasən təhqir, yəni kütləvi çıxışlarda, kütləvi nümayiş etdirilən əsərdə, kütləvi informasiya vasitəsində və ya kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatında şəxsiyyətin şərəf və ləyaqətini nalayiq formada qəsdən alçaltma —min manatdan min beş yüz manatadək miqdarda cərimə və ya iki yüz qırx saatdan dörd yüz səksən saatadək müddətə ictimai işlər və ya bir ilədək müddətə islah işləri və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Azərbaycan Respublikası CPM-nin 299-cu maddəsinə əsasən, xüsusi ittiham qaydasında şikayət CPM-nin 293.3.1-293.1.7-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş tələblərə cavab verməlidir. Azərbaycan Respublikası CPM-nin 293.3.1-293.3.7-ci maddələrinə əsasən, xüsusi ittiham qadasında şikayətdə şikayət vermiş şəxs haqqında məlumatlar (soyadı, adı, atasının adı, doğulduğu il, yaşayış yeri və məşğuliyyət növü, vəzifəsi); törədilmiş cinayət barədə məlumatlar (cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş məhz hansı əməlin törədilməsi, onun harada, nə vaxt və necə törədilməsi, bu zaman zərər vurulmuşdursa, məhz hansı zərərin vurulduğu, o cümlədən maddi ziyanın məbləği); cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin kim tərəfindən törədilməsi (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri) və əməlin məhz həmin şəxs tərəfindən törədilməsinin nə ilə təsdiq edildiyi; şikayətdə göstərilən cinayətin törədilmə hallarının hansı şahid ifadələri ilə və konkret olaraq hansı şəxslərin ifadələri ilə (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri), hansı sənədlərlə, habelə hansı digər sübutlarla təsdiq edildiyi; cinayəti törətmiş şəxsin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi haqqında xahiş; şikayətin verildiyi tarix (il, ay və gün) və yer; şikayəti vermiş şəxsin imzası göstərilməlidir. Xüsusi ittiham qaydasında şikayətlərə dair işlərə baxılması üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 21 fevral 2014-cü il tarixli 03 saylı qərarının 11-ci bəndində göstərilir ki, məhkəmələrin nəzərinə çatdırılsın ki, xüsusi ittiham qaydasında icraatın başlanmasına səbəb yalnız zərər çəkmiş şəxs tərəfındən xüsusi ittiham qaydasında verilmiş şikayət ola bilər. Xüsusi ittiham qaydasında şikayət yazılı şəkildə cinayətin törədildiyi yerin yurisdiksiyasına aid olan birinci instansiya məhkəməsinə verilir. Şikayətdə aşağıdakılar göstərilməlidir: şikayət vermiş şəxs haqqında məlumatlar (soyadı, adı, atasının adı, doğulduğu il, yaşayış yeri və məşğuliyyət növü, vəzifəsi), törədilmiş cinayət barəsində məlumatlar (cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş məhz hansı əməlin törədilməsi, onun harada, nə vaxt və necə törədilməsi, bu zaman zərər vurulmuşdursa, məhz hansı zərərin vurulduğu, o cümlədən maddi ziyanın məbləği), cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin kim tərəfındən törədilməsi (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri) və əməlin məhz həmin şəxs tərəfındən törədilməsinin nə ilə təsdiq edildiyi, şikayətdə göstərilən cinayətin törədilmə hallarının hansı şahid ifadələri ilə və konkret olaraq hansı şəxslərin ifadələri ilə (şəxsin soyadı, adı, atasının adı və yaşayış yeri), hansı sənədlərlə, habelə hansı digər sübutlarla təsdiq edildiyi, cinayəti törətmiş şəxsin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi haqqında xahiş, şikayətin verildiyi tarix (il, ay və gün), şikayəti vermiş şəxsin imzası (CPM-nin 293.3.1-293.3.7-ci maddələri). Xüsusi ittiham qaydasında şikayətə məhkəmənin hazırlıq iclasında baxılması mərhələsində şikayətin məzmununun CPM-nin 293.3.1-293.3.7-ci maddələrinin tələblərinə uyğun olub-olmamasını yoxlanılmalı,xüsusi ittiham qaydasında şikayət bu tələblərə cavab vermədikdə, habelə CPM-nin 302.1.2-302.1.4 və 302.1.6-302.1.8-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş halları müəyyən etdikdə məhkəmə hazırlıq iclasında şikayətin öz icraatına qəbul edilməsindən imtina haqqında əsaslandırılmış qərar qəbul edilməlidir. Azərbaycan Respublikası CPM-nin 300.1.3-cü və 302.2.3-cü maddələrinə əsasən, şikayətin məzmunu bu Məcəllənin 293.3.1-293.3.7-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş tələblərə uyğun olmadıqda, məhkəmə xüsusi ittiham qaydasında şikayət üzrə məhkəmənin hazırlıq iclasının nəticələri əsasında məhkəmə baxışının keçirilməsindən imtina edərək, xüsusi ittiham qaydasında şikayətin öz icraatına qəbul edilməsindən imtina edilməsi barədə qərar qəbul edir. Beləliklə, məhkəmə hazırlıq iclasında müəyyən edilmişdir ki, böhtan və təhqir xarakterli məlumatlar mətbuatda dərc edilməklə, radio və televiziya verilişlərində səsləndirilməklə, elektron vasitələrlə yayınlanmaqla, kinoxronikal proqramlarda nümayiş etdirilməklə, əsərlərdə təsvir edilməklə, yığıncaq və toplantılarda deyilməklə, məktub, ərizə və şikayətlərdə göstərilməklə, idarə, müəssisə və təşkilatlardan çıxan sənədlərdə əks etdirilməklə və sair üsullarla yayıla bilər. Kütləvi çıxış dedikdə, hər hansı şəxsin şərəf və ləyaqətini alçaldan və ya onu nüfuzdan salan məlumatları ən azı iki nəfər kənar şəxsin görə, eşidə və ya qavraya biləcəyi formada ifadə etmə başa düşülür. Kütləvi nümayiş etdirilən əsər dedikdə, ən azı iki nəfər kənar şəxsin görə və ya qavraya biləcəyi şəraitdə nümayiş etdirilən əsərlər (fotoşəkillər, rəsm əsərləri, kinematoqrafıya əsərləri, reklam və sair) başa düşülür. Kütləvi informasiya vasitəsi və kütləvi nümayiş etdirildiyi halda internet informasiya ehtiyatı dedikdə, dövri mətbu nəşrlər, teleradio proqramları, kinoxronika proqramları, sosial internet şəbəkələri, dövri mətbuatın və teleradio kanallarının internet saytları və digər yayım formaları başa düşülür. Böhtan və təhqir xarakterli məlumatların ailədaxili mübahisələr zamanı ifadə edilməsi və ya ona aid olan şəxsə təklikdə bildirilməsi həmin məlumatların kütləvi çıxış şəklində yayılması sayılmır və belə hallarda onları yaymış və ya bildirmiş şəxsin hərəkətlərinin cinayət əməli kimi qiymətləndirilməsi istisna edilir. X9 tərəfindən böhtan, yəni, yalan olduğunu bilə-bilə X10 barəsində onun şərəf və ləyaqətini ləkələyən və ya onu nüfuzdan salan, onun şərəf və ləyaqətini alçaldan məlumatların bildirilməsi sübuta yetirələrsə belə, həmin məlumatlar kütləvi çıxışlarda yayılmadığından, konkret şəxsin özünə və onun ailə üzvlərinə ünvanlandığından cinayət hüquqi mənada böhtan və təhqir hesab edilməməlidir. Yəni, X5 əməlində Azərbaycan Respublikası CM-nin 147.1. və 148-ci maddələrinin tərkibi yoxdur. Ona görə də xüsusi ittihamçının X6 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147 və 148-ci maddələri ilə məsuliyyətə cəlb edilməsinə dair xüsusi ittiham qaydasında verdiyi şikayətin məhkəmənin icraatına qəbul edilməsindən imtina edilməlidir. Məhkəmə bu nəticəyə gələrkən o halı da nəzərə alır ki, Azərbaycan Respublikası CM-nin 147-ci maddəsi 147.1. və 147.2. maddələri ilə məsuliyyət nəzərdə tutduğu halda şikayətdə X5 bu maddələrdən məhz hansı ilə məsuliyyətə cəlb edilməsi dəqiqləşdirilməmişdir. Məhkəmə yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası CPMnin 300.1.3, 302.1.8, 302.2.2, 302.2.3, 300.5 və 384.1.7-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: Xüsusi ittihamçı X7 X6 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 147 və 148-ci maddələri ilə məsuliyyətə cəlb edilməsinə dair xüsusi ittiham qaydasında verdiyi şikayətin məhkəmənin icraatına qəbul edilməsindən imtina edilsin. Qərardan 20 gün müddətində Gədəbəy Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Fizuli Mirzəquliyev