Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsi Hökm — İş №1(099)-653/2022

Azərbaycan Respublikası adından HÖKM Lənkəran şəhəri İş № 1(099)-653/2022 10.11.2022 LƏNKƏRAN AĞIR CİNAYƏTLƏR MƏHKƏMƏSİ Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimləri- Səfərli Cavid Şamil oğlu (sədrlik edən), Nəbiyev Cəlil Cabbar oğlu və Məmmədov Müşfiq Vaqif oğlundan ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi- X1, dövlət ittihamçısı- Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Ağır Cinayətlər Məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru, ədliyyə müşaviri Dövlət ittihamçısı oğlu və müdafiəçi- Lənkəran rayon vəkil bürosunun vəkili Müdafiəçi iştirakları ilə, xx xxxx 2001-ci il tarixdə Şirvan şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta təhsilli, subay, məhkumluğu olmayan, işsiz, Şirvan şəhəri, L-nt İbrahimov küçəsi ev 24, mənzil 17-də qeydiyyatda olmaqla yaşayan, barəsində «həbs» növündə qətimkan tədbiri seçilmiş Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası CM-in 234.4.3-cü maddəsi ilə təqsirləndirilməsinə dair cinayət işinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, m ü ə y y ə n e t d i: Təqsirləndirilən şəxs satış məqsədi olmadan qanunsuz olaraq şəxsi istehlak miqdarından artıq olmaqla külli miqdarda 5,210 qram psxotrop maddə metamfetamini qanunsuz olaraq əldə edib, həmin çəkidə psixotrop maddə metamfetaminin 0,344 qramını üzərində və 4,866 qramını isə idarəetdiyi VAZ 21074 markalı ** HL *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilində daşımaqla saxlamış, 12 iyul 2022-ci il tarixdə saat 01 radələrində Şirvan şəhər X8 X9 əməkdaşları tərəfindən idarəetdiyi VAZ 21074 markalı ** HL *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobillə hərəkətdə olan zaman Şirvan şəhəri, Heydər Əliyev prospektində saxlanılaraq, polis şöbəsinə gətirilib üzərinə şəxsi axtarış aparılan zaman əynində olan qara rəngli şalvarın sol yan cibində qanunsuz olaraq saxladığı 01 ədəd bükümdə təmiz çəkisi 0,344 qram kustar üsulla hazırlanmış psixotrop maddə metamfetamin və həmin tarixdə saat 09:30-da idarəetdiyi VAZ 21074 markalı ** HL *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə baxış keçirilən zaman avtomobilin salonunun ön hissəsində yerləşən torpedo hissəsindəki maqnitafonun aşağı hissəsindən eyni tərkibli 01 ədəd bükümdə təmiz çəkisi 4,886 qram kustar üsulla hazırlanmış psixotrop maddə metamfetamin aşkar olunaraq götürülmüşdür. Məhkəmə təqsirləndirilən şəxsin cinayət qanunvericiliyinə müvafiq olaraq məsuliyyətə səbəb olan cinayət əməlini törətməsini, həmçinin onun bu əməlin törədilməsində təqsirkar olub-olmamasını müəyyən etmək üçün məhkəmə istintaqında işin faktiki hallarını hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiq edərək araşdırmışdır. Belə ki, məhkəmə baxışında təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs ona elan olunmuş ittiham üzrə özünü qismən təqsirli bilərək ifadəsində göstərmişdir ki, psixotrop maddələrdən isifadə etmişdir. 12 iyul 2022-ci il tarixdə səhər saatlarında o, yaşadığı evdən çıxaraq evin yaxınlığında gəzərkən yerdə bir ədəd sellofan büküm görmüş və həmin büküm diqqətini çəkdiyindən açıb içərisinə baxmış, bükümün içərisində psixotrop maddə metamfetamin olmuşdur. O, həmin psixotrop maddə metamfetamini özü ilə götürmüşdür ki, sonradan istifadə edər. Həmin gün saat 01 radələrində o, idarəetdiyi 10 HL-487 nömrəli VAZ 21074 markalı avtomobili ilə Şirvan şəhəri, Heydər Əliyev prospektində hərəkətdə olarkən yol polisi əməkdaşları tərəfindən avtomobilinə saxla əmri verilmiş, həmin vaxt o, avtomobili saxlamış, polis əməkdaşları ilə mübahisə etmiş, nəticədə onu polis şöbəsinə aparmışlar. Polis şöbəsində olarkən videoçəkilişlə üzərində axtarış keçirilmişdir. Üzərində qanunsuz əşya, predmet və ya maddə vardırsa onları könüllü təqdim etməyini təklif edilmiş, bundan sonra o, əynində olan qara rəngli şalvarının sol yan cibindən 1 ədəd sellofan bükümü və sağ yan cibindən isə 1 ədəd dəstəyi narıncı rəngli qatlanan bıçağı təqdim etmiş, həmin 1 ədəd büküm açılıb içərisinə baxıldıqda içərisindən psixotrop maddə metamfetaminə bənzər kütlə aşkar olunmuş, şifahi sorğulara cavab olaraq bildirmişdir ki, üzərindən aşkar edilmiş 1 ədəd bükümdə olan kütlə psixotrop maddə meamfetamindir, yerdən tapmışdır və istifadə etmək üçün üzərində saxlamışdır. Bundan sonra polis əməkdaşlarının iştirakı ilə ona məxsus 10 HL-487 nömrəli VAZ 21074 markalı avtomobilə baxış keçirilmiş, baxış zamanı o, avtomobilin sol oturacağı tərəfdən 1 ədəd baltanı təqdim edərək, həmin baltanın özünə məxsus olduğunu bildirmiş, bundan sonra avtomobilin ön hissəsində yerləşən “şit” adlanan hissədəki maqnitafonun aşağı hissəsindən 1 ədəd şəffaf sellofan bükümü təqdim etmiş, həmin büküm açılıb içərisinə baxıldıqda içərisindən psixotrop maddə metamfetaminə bənzər kütə aşkar edilmiş, həmin vaxt şifahi suallara cavab olaraq bildirmişdir ki, həmin bükümdə olan psixotrop maddə metamfetaminə bənzər kütlə ona məxsus deyildir, həmin kütlənin orada olması barədə məlumatı olmamışdır, bundan sonra aşkar edilmiş 1 ədəd balta və 1 ədəd bükümdə olan kütlə onların iştirakları ilə müvafiq qaydada qablaşdırılmış, daha sonra protokol tərtib olunmuşdur. Əməlindən peşimandır, ona yüngül cəza verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə təqsirləndirilən şəxsin cinayət qanunvericiliyinə müvafiq olaraq məsuliyyətə səbəb olan cinayət əməlini törətməsini, həmçinin onun bu əməlin törədilməsində təqsirkar olub-olmamasını müəyyən etmək üçün məhkəmə istintaqında işin faktiki hallarını hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiq edərək araşdırmışdır. Məhkəmə baxışında şahid qismində dindirilmiş Şirvan şəhər polis şöbəsinin əməkdaşı Şahid1 ifadəsində göstərmişdir ki, Şirvan şəhər Polis Şöbəsinin yol polis inspektoru işləyir. 12 iyul 2022-ci il tarixdə saat 01 radələrində Şirvan şəhəri, Heydər Əliyev prospektində xidmətdə olarkən “VAZ 21074” markalı ** HL *** qeydiyyat nişanlı avtomobil işıq sistemi nasaz olduğu üçün tərəflərindən saxlanılmış, həmin vaxt avtomobilin sahibi Təqsirləndirilən şəxs avtomobilə dair sənədləri təqdim etməsini bildirmişlər, həmin vaxt Təqsirləndirilən şəxs özünü şübhəli apararaq əlini oturacağın alt hissəsinə salaraq oradan bıçaq götürmüş və avtomobildən enən zaman inspektor Şahid2 tərəfindən sonuncunun əlində olan bıçaq alınmış və ora patrul xidmətini dəvət etmişlər və Təqsirləndirilən şəxs onlarla birlikdə polis şöbəsinə gəlmiş və sonuncunu növbətçi hissəsinə təhvil vermişlər. Təhqiqatçı tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış aparılacağı, axtarışın videokamera vasitəsi ilə aparılacağı bildirilmiş və təklif olunmuşdur ki, əgər üzərində qanunla qadağan olunmuş narkotik vasitə, silah və döyüş sursatı, həmçinin cinayət xarakterli digər əşya və predmet vardırsa onları könüllü təqdim etsin. Təqsirləndirilən şəxs əynində olan qara rəngli şalvarının sol yan cibindən bir ədəd sellofan bükümü və əynində olan qara rəngli şalvarının sağ yan cibindən 1 ədəd narınci rəngli dəstəyi olan qatlanan bıçağı təqdim etmiş, həmin 1 ədəd sellofan bükümün içərisindən psixotrop maddə metamfetaminə bənzər kütlə olması müəyyən olunmuş, şifahi sorğulara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs bildirmişdir ki, həmin 1 ədəd sellofan bükümdə olan kütlə psixotrop maddə metamfetamindir, həmin maddəni yerdən tapmışdır, istifadə etmək üçün üzərində saxlamış, üzərindən aşkar edilmiş 1 ədəd bıçağı isə tanımadığı şəxsdən almışdır. Bundan sonra Təqsirləndirilən şəxs üzərində şəxsi axtarış aparılmış, axtarış zamanı üzərindən heç bir qanunla qadağan olunmuş əşya və ya predmet aşkar olunmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs üzərindən aşkar olunmuş 1 ədəd sellofan bükümdə olan kütlə və 1 ədəd bıçaq qablaşdırılaraq möhürlənmiş, həmin vaxt protokol tərtib olunmuş. Bundan başqa Təqsirləndirilən şəxs idarəetdiyi VAZ 21074 markalı ** HL *** deydiyyat nişanlı avtomobilə baxış keçirilmiş, baxış zamanı avtomobilin şit hissəsinin ortasında yerləşən maqnitafonun aşağı hissəsində olan külqabının içərisindən 1 ədəd sellofan bükümü təqdim etmiş, həmin sellofan bükümün içərisindən psixotrop maddə metamfetaminə bənzər kütlə aşkar edilmiş, baxış zamanı Təqsirləndirilən şəxs həmin bükümdə olan psixotrop maddə metamfetaminin ona məxsus olmadığını bildirmiş, bundan başqa avtomobilin sol oturacağı ilə qapının arasında 1 ədəd balta aşkar edilmiş, Təqsirləndirilən şəxs həmin baltanın ona məxsus olduğunu bildirmiş. Sonra protokol tərtib edilmişdir. Şahid1 həmçinin ifadəsində göstərmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs narkotik vasitə və psixotrop maddələrin satışı ilə məşğul olması barədə məlumatları olmamış, sadəcə özünü şübhəli apardığı üçün baxış keçirilmiş və üzərindən, həmçinin maşınından metamfetamin aşkar edilmişdir. Məhkəmə baxışında şahid qismində dindirilmiş Şahid2 eyni məzmunlu ifadə verərək Şahid1 ifadəsində göstərdiyi xüsusatları bir daha təsdiq etmişdir. İş üzrə şahid qismində dindirilmiş Şahid3 Bayraməli oğli ifadəsində göstərmişdir ki, 12 iyul 2022-ci il tarixdə saat 09 radələrində Şirvan şəhər Polis şöbəsinin yaxınlığından keçərkən polis əməkdaşı tərəfindən şöbənin dayanacağnda avtomobilə baxış keçiriləcəyi bildirilmiş və onunda həmin baxışda hal şahidi qismində iştirak etməyi təklif edilmiş, o da, təklifi qəbul etmiş və polis şöbəsinin dayanacağına gəlmişdir. Orada Təqsirləndirilən şəxs məxsus VAZ 21074” markalı ** HL *** qeydiyyat nişanlı avtomobilə baxış keçirilmişdir. Baxış zamanı Təqsirləndirilən şəxs məxsus avtomobilin şit hissəsinin ortasında yerləşən maqnitafonun aşağı hissəsində olan külqabının içərisindən 1 ədəd sellofan bükümü aşkar edilmiş, həmin sellofan bükümün içərisindən kristal formalı kütlə aşkar edilmiş, baxış zamanı Təqsirləndirilən şəxs bildirmişdir ki, həmin bükümdə olan kristal formalı ona məxsus deyildir, bundan başqa avtomobilin sol oturacağı ilə qapının arasında 1 ədəd balta aşkar edilmiş, Təqsirləndirilən şəxs həmin baltanın ona məxsus olduğunu bildirmiş, baxış zamanı avtomobildən başqa heç bir qanunla qadağan olunmuş əşya və ya predmet aşkar olunmamışdır. Bundan sonra protokol tərtib edilmişdir. Məhkəmə iş üzrə dindirilmiş şəxslərin (təqsirləndirilən şəxsin və şahidlərin) ifadələri ilə yanaşı, Azərbaycan Respublikası CPM-in 124-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq istintaq və məhkəmə hərəkətlərinin protokollarını, maddi sübutları, aşağıdakı ekspertiza rəylərini və digər sənədləri də sübut növləri kimi qəbul edərək tədqiq etmişdir. Belə ki, iş materiallarında olan məhkəmə məhkəmə kimyəvi ekspertizasının 12 iyul 2022-ci il tarixli 18/747 saylı rəyindən görünür ki, tədqiqata təqdim edilmiş üzərində “...Təqsirləndirilən şəxs üzərindən...” sözləri və imzalar olan kağız paketdə 01 ədəd bükümdə təmiz çəkisi-0,344 qram olan maddə kustar üsulla hazırlanmış psixotrop maddə metamfetamindir. Tədqiqata təqdim edilmiş üzərində “...Təqsirləndirilən şəxs avtomobilindən...” sözləri və imzalar olan kağız paketdə 01 ədəd bükümdə təmiz çəkisi- 4,886 qram olan maddə kustar üsulla hazırlanmış psixotrop maddə metamfetamindir. Tədqiqata təqdim edilmiş 02 ədəd bükümdə olan metamfetamin xarici əlamətlərinə və kimyəvi tərkib komponentlərinə görə eyni tərkiblidir. Tədqiqatdan sonrakı qalıq: metamfetamin 5,130 qram təşkil edir. Rəyə əlavə olunmuş «Ekspertiza xərclərinə dair bildiriş»ə əsasən aparılmış tədqiqatın dəyəri 31 (otuz bir) manat 95 (doxsan beş) qəpik təşkil edır. İş materiallarında olan məhkəmə məhkəmə-ballistik ekspertizasının 15 iyul 2022-ci il tarixli 18/750 saylı rəyindən görünür ki, tədqiqata təqdim edilmiş bir ədəd bıçaq- zavod üzulu ilə hazırlanmış, bir tərəfi kəsici, ucu deşici xassəyə malik olan, xüsusi təyinatlı (köməkçi məqsədlərlə istifadə edilmək üçün nəzərdə tutulmuş) ov bıçağıdır, istifadəyə yararlıdır və soyuq silah hesab edilmir. Tədqiqata təqdim edilmiş bir ədəd balta formalı predmet – kustar üzulla hazırlanmış, çapıcı-kəsici xassəyə malik olan, təsərrüfat-məişət təyinatlı alətdir-baltadır, istifadəyə yararlıdır və soyuq silah hesab edilmir. Rəyə əlavə olunmuş «Ekspertiza xərclərinə dair bildiriş»ə əsasən aparılmış tədqiqatın dəyəri 57 (əlli yeddi) manat 40 (qırx) qəpik təşkil edır. İş materiallarında olan 04 avqust 2022-ci il tarixli 4262 saylı ambulator məcburinarkoloji tibbi yoxlama rəyindən görünür ki, müayinə zamanı Təqsirləndirilən şəxs opioidlərin və psixostimulyatorların qəbulu nəticəsində yaranan asılılıq sindromu (narkomaniya xəstəliyi) aşkar olunur. Narkomaniyadan məcburi müalicəyə ehtiyacı vardır. Ərazi narkoloji dispanserində qeydiyyata alınması məsləhət görülür. İş materiallarında olan 12 iyul 2022-ci il tarixli «şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında» protokoldan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs Şirvan şəhər PŞ-nin əməkdaşları tərəfindən PŞ-nə gətirilib üzərində axtarış aparılan zaman əynində olan qara rəngli şalvarının sol yan cibindən bir ədəd sellofan bükümdə psixotrop maddə metamfetaminə bənzər kütlə və bir ədəd bıçaq aşkar edilmişdir. İş materiallarında olan 12 iyul 2022-ci il tarixli «baxış keçirilməsi və götürmə aparılması haqqında» protokoldan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs məxsus VAZ 21074 markalı ** HL *** d.q.n-lı avtomobilin orta şit hissəsində yerləşən maqnitafonunun aşağısındakı külqabından 1 ədəd sellofan bükümdə içərisində ağ rəngli kristallik maddələr olan kütlə və bir ədəd balta aşkar olunaraq götürülmüşdür. İş materiallarında olan 12 iyul 2022-ci il tarixli «şübhəli şəxs qismində tutulması haqqında» protokoldan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs həmin tarixdə şübhəli şəxs qismində tutulmuşdur. İş materiallarında olan Şirvan şəhər məhkəməsinin 14 iyul 2022-ci il tarixli qərarı ilə Təqsirləndirilən şəxs barəsində həbs olunmasının əvvəli 12 iyul 2022-ci il tarixdən hesablanmmaqla həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası DİN-nin Baş Əməliyyat və Statistik İnformasiya İdarəsindən alınmış tələbnamədən və hökmün surətindən görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs Şirvan şəhər məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli hökmü ilə AR CMnin 234.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək, 02 il 05 ay 26 gün azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum edilmiş, xx.xx.2021-ci ildə Şirvan şəhər məhkəməsinin qərarı ilə azadlığın məhdudlaşdırılmas cəzası 09 ay 02 gün A.M.E cəzası ilə əvəz edilmişdir. xx.xx.2022-ci ildə Salyan rayon məhkəməsinin qərarı ilə AR MM-nin xx.xx.2021-ci il tarixli Amnistiya qərarının 4-cü bəndinə əsasən qərarla təyin edilmiş A.M.E cəzasının çəkilməmiş qalan hissəsi 06 ay azaldılmışdır. Şirvan şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli hökmünə əsasən AR CM-in 128-ci maddəsi ilə AR CM-nin 73.2-ci maddəsinə əsasən cinayət işi üzrə icraata xitam verilmişdir. Məhkumluğu ödənilmişdir.mmm İş materiallrında olan 22 sentyabr 2022-ci il tarixli Şirvan şəhər X4 hüquqi şəxsin məktubundan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs xəstəxananın ruhi-əsəb və narkoloji kabinetində qeydiyyatda yoxdur. İş materiallarında olan Şirvan şəhər 1 nömrəli sahə İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş arayışdan və xasiyyətnamədən görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs Şirvan şəhəri, H.Əliyev küçəsi, ev 26, mənzil 1-də qeydiyyatda olmaqla yaşayır, ailə tərkibi ata və anasından ibarətdir, yaşayış yeri üzrə müsbət xarakterizə olunur. İş materiallarında olan “Nikah haqqında”, “Doğum haqqında” və “atalığın müəyyən olunması haqqında” şəhadətnamələrin surətlərindən görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs 04 may 2022-ci il tarixdə X7 ilə ailə həyatı qurmuş, birgə nikahlarında xx.xx.2022-ci il təvəllüdlü X2 adında övladları vadır. İş materiallarında olan «sübutların qiymətləndirilməsi haqqında haqqında» 26 sentyabr 2022-ci il tarixli qərarla ekspertiza tədqiqatından sonrakı qalıq 5,130 qram psixotrop maddə metamfetamin maddi sübut kimi tanınmış saxlanılması üçün Şirvan Şəhər Rayon Poli Şöbəsinin saxlanc kamerasına təhvil verilmişdir. Həmin tarixli qərarla Təqsirləndirilən şəxs əməlində Azərbaycan Respublikası CM-in 228.4-cü maddəsinin cinayət əlamətləri olmadığından həmin hissə üzrə cinayət təqibinin başlanması rədd edilmişdir. Həmin tarixli qərarla cinayət işinin materiallarından naməlum şəxs barəsində narkotik vasitənin mənbəyinə görə material ayrılmışdır. Məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs həm məhkəmə, həm ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadələrinə tənqidi yanaşaraq “avtomobilindən aşkar edilən metamfetaminin ona məxsus olmaması” hissəsini məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş digər sübutların məcmusu ilə birlikdə müqayisəli qiymət verərək, o cümlədən üzərindən və avtomobilindən aşkar edilən metamfetaminin eyni tərkibli olmasını nəzərə alaraq hesab edir ki, həmin ifadə obyektiv olmayıb, işin faktiki hallarına uyğun deyildir və özünü müdafiə xarakteri daşıyır. Məhkəmə toplanmış sübutların obyektivliyinə və mötəbərliyinə əsaslanaraq belə nəticəyə gəlir ki, Təqsirləndirilən şəxs psixotrop maddəni satış məqsədi ilə deyil, öz istifadəsi üçün əldə etmişdir. Məhkəmə istintaqında təqsirləndirilən şəxsin sözü gedən maddələrin satış məqsədi ilə əldə etməsi, saxlaması və daşıması, onu satmaq niyyətində olması, hər hansı bir istehlakçı ilə əvvəlcədən razılıq əldə etməsi və ya kiminləsə sövdələşməsi, yaxud faktiki olaraq buna cəhd etməsi faktı nə ibtidai araşdırma zamanı, nədə ki, məhkəmə baxışında toplanmış sübutlarda öz təsdiqini tapmamışdır. İstintaq orqanı ittihamda satış məqsədini yalnız ona görə göstərmişdir ki, təqsirləndirilən şəxsdən aşkar edilmiş psixotrop maddə metamfetamin 2 qramdan artıq olmaqla külli miqdar təşkil edir, başqa digər hər hansı bir sübut isə olmamışdır. Əgər iş materiallarında belə sübutlar olsaydı, bundan sonra şəxsin narkotik vasitələri satmaq niyyətində olması müəyyən edilərkən başqa sübutlarla yanaşı, həmçinin psixotrop maddənin miqdarı da nəzərə alınmalı idi. Sözü gedən maddənin külli miqdar təşkil etməsi məsələsinə gəldikdə isə qeyd edilməlidir ki, həmin maddənin miqdarının çox olması o halda sübut növü kimi qəbul edilə bilər ki, satış məqsədini təsdiq edən digər sübutlar da mövcud olsun. İbtidai araşdırma orqanı belə bir sübuta istinad etməmiş və iş materiallarında da belə bir sübut növü müəyyən olunmamışdır. Bununla da istintaq orqanı yalnız ehtimala əsaslanmaqla Təqsirləndirilən şəxs satış məqsədi barədə müvafiq ittiham vermişdir. Halbuki, qanunvericilik yalnız ehtimala əsaslanmaqla şəxsə hər hansı ittiham verilməsini qadağan edir. Belə bir halda psixotrop maddənin külli miqdar təşkil etməsi həmin maddənin satış məqsədi ilə əldə edilməsini təsdiq edən amil kimi qiymətləndirilə bilməz. “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il, №15-li Qərarının 23-cü bəndində qeyd olunub ki, məhkəmələr nəzərə almalıdır ki, CPM-in 351.2-ci maddəsinə əsasən ittiham hökmü ehtimallara əsaslana bilməz və yalnız məhkəmə baxışı zamanı təqsirləndirilən şəxsin təqsiri sübuta yetirildiyi halda çıxarılır. 37-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 318.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə baxışı nəticəsində məhkəmə təqsirləndirilən şəxsin əməlini ağır cinayətdən daha yüngül cinayət əməlinə tövsif edə və ya ona qarşı irəli sürülmüş ittihamdan ayrı-ayrı bəndləri çıxara bilər. İttihamın bu şəkildə dəyişdirilməsi hökmün nəticəvi hissəsində deyil, təsviri-əsaslandırıcı hissəsində əks etdirilməli və əsaslandırılmalıdır. Lakin, nəzərə almaq lazımdır ki, cinayətin tövsifinin belə dəyişdirilməsinə yalnız o şərtlə yol verilə bilər ki, təqsirləndirilən şəxsin cinayət qanununun yeni maddəsi ilə tövsif olunan hərəkətləri və yaxud hərəkətsizliyi ona qarşı irəli sürülmüş (məhkəməyə verilən) ittihamda nəzərə alınmış olsun, daha ağır cinayətin əlamətlərinə malik olmasın və yaxud dəyişdirilmiş ittiham faktiki hallarına görə məhkəmədə baxılan ittihamdan əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənməsin, ittihamın dəyişdirilməsi isə təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüququnu pozmasın. “Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 397.1-ci və 397.2-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 12 may 2009-cu il tarixli qərarında qeyd edilir ki, həqiqəti müəyyənləşdirmək imkanının inkar edilməsi ədalət mühakiməsini mənəvi məqsəd və məzmunundan məhrum etməklə istənilən ədalətsizliyə bəraət verilməsinə haqq qazandıra bilər. Həqiqətin müəyyənləşdirilməsi və bununla da işin ədalətli həlli məhz təqsirkarın və yalnız təqsirlilik dərəcəsinə uyğun məhkum olunması, onun cinayət qanununun tələblərinə uyğun cəzalandırılması və nəticə etibarı ilə təqsirsizə şərtsiz bəraət verilməsi - hakimin həm vəzifə, həm də mənəvi borcudur. Azərbaycan Respublikası CM-in 234.4.3-cü maddəsinin dispozisiyasında göstərilir ki, qanunsuz olaraq külli miqdarda narkotik vasitələri və ya psixotrop maddələri əldə etmə və ya saxlama, hazırlama, istehsal etmə, emal etmə, daşıma, göndərmə hərəkətlərinə görə məsuliyyət yalnız o vaxt yaranır ki, bu hərəkətlər satış məqsədi ilə törədilsin. Məhkəmə işdə olan sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxaraq həmin sübutlara tətbiq ediləcək qanunun normalarına əsasən hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs əməli Azərbaycan Respublikası CM-in 234.4.3-cü maddəsinin deyil, həmin Məcəllənin 234.1-1-ci maddələsinin dispozisiya şərtlərinə uyğun gəlir. Ona görə də məhkəmə təqsirləndirilən şəxsin əməlini CM-in 234.4.3-cü maddəsindən həmin Məcəllənin 234.1-1-ci maddəsinə tövsif edilməsini əsaslı sayır. Beləliklə, məhkəmə tədqiq edilmiş sübutlara istinad edərək Təqsirləndirilən şəxs üzərindən və avtombilindən aşkar edilərək götürülmüş psixotrop maddəni satış məqsədi ilə deyil, özünün istifadəsi üçün əldə etdiyi qənaətinə gəlir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 318.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə baxışı nəticəsində məhkəmə təqsirləndirilən şəxsin əməlini ağır cinayətdən daha yüngül cinayət əməlinə tövsif etmək hüququna malikdir. Məhkəmə qanunun bu normasına istinad edərək hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs törətmiş olduğu cinayət əməli Azərbaycan Respublikası CM-in 234.4.3-cü maddəsindən həmin Məcəllənin 234.1-1-ci maddəsinə tövsif edilməli və o, CM-in 234.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək həmin maddənin sanksiyası həddində cəzalanmalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin 7-ci bəndinə əsasən məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 21-ci maddəsinin tələbinə əsasən şəxsin təqsirli olduğuna əsaslı şübhələr varsa da onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir. Həmin Məcəllənin müddəalarına uyğun surətdə müvafiq hüquqi prosedura daxilində ittihamın sübuta yetirilməsində aradan qaldırılması mümkün olmayan şübhələr təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə həll edilir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 28.1 və 28.4-cü maddələrində göstərilir ki, məhkəmələr cinayət işlərinə həmin Məcəlləyə müvafiq surətdə müəyyən edilmiş hüquqi prosedurlara uyğun faktlar əsasında, qərəzsiz və ədalətlə baxmalı, cinayət prosesində cinayət təqibi ilə əlaqədar bütün halların hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiq edilməsi üçün zəruri şəraiti təmin etməli, təqsirləndirilən şəxsi həm ifşa edən, həm də ona bəraət verən halları, habelə məsuliyyəti yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları nəzərə almalıdırlar. Azərbaycan Respublikası CPM-in 145.3-cü maddəsinə əsasən ittihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri digər sübutlarla aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda, onlar şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 349.5.1-ci maddəsinə görə məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir. Məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs əməlinə cinayət qanunvericiliyinin tələbləri baxımından hüquqi qiymət verərkən gəldiyi nəticələri, eyni zamanda Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 04 mart 2011-ci il tarixli 2 №-li qərarının izah və tövsiyələri baxımından da əsaslı hesab edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və ya onların qanunsuz dövriyyəsinə dair cinayət işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” 04 mart 2011-ci il tarixli 2 №-li qərarında göstərilir ki, təqsirkar şəxsin narkotik vasitələri satmaq niyyətində olması müəyyən edilərkən başqa sübutlarla və narkotik vasitələrin miqdarı ilə yanaşı, istehlakçı ilə əvvəlcədən razılıq əldə edilməsi, narkotik vasitənin çəkilib xırda bağlamalara bükülməsi, onların hazırlanması üçün avadanlığın olması və işin digər halları nəzərə alınmalıdır. Göründüyü kimi, Təqsirləndirilən şəxs opioidlər və psixostimulyatorlardan sui-istifadə edilməsi ilə nəticələnən narkomaniya xəstəliyi xəstəliyinin aşkar olunması və onun narkomaniya xəstəliyindən əziyyət çəkməsi, psixotrop maddənin onun tərəfindən xırda bükümlərə (bağlamalara) bölünməməsi, onların hazırlanması üçün üzərində hər hansı bir avadanlığın, olmaması, hər hansı bir istehlakçı ilə əvvəlcədən razılıq əldə etməsi və ya kiminləsə sövdələşməsi, yaxud faktiki olaraq buna cəhd etməsi faktının müəyyən edilməməsi nəzərə alınaraq sözü gedən maddələrin satış məqsədi ilə əldə etməsi nəticəsinə gəlməyə əsas vermir. Beləliklə, məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs əməlinin Azərbaycan Respublikası CM-in 234.1-1-ci maddəsinin dispozisiya şərtlərinə uyğun gəldiyini nəzərə alıb həmin maddə ilə tövsif edilməsini əsaslı sayır. Məhkəmə baxışı zamanı cinayət təqibini istisna edən və cinayət təqibinin həyata keçirilməməsinə imkan verən hallar aşkar olunmadığından onun əməli qanunauyğun cəzalandırılmalıdır. Təqsirləndirilən şəxs cinayət məsuliyyətindən və cəzadan azad olunması üçün əsaslar müəyyən olunmadı. Eyni zamanda, məhkəmə onun barəsində CM-in 62-ci və ya 70-ci maddəsinin tətbiqinə heç bir əsas görmür. Məhkəmə hesab edir ki, cəzanın məqsədinə, yəni sosial ədalətin bərpa olunmasına, təqsirləndirilən şəxsin islah edilməsinə və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almağa nail olmaq üçün Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası CM-in 234.1-1-ci maddəsinin sanksiyasında nəzərdə tutulan azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməlidir. Azərbaycan Respublikası CM-in 58.3-cü maddəsinə əsasən cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. «Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və ya onların prekursorlarının qanunsuz dövriyyəsinə dair cinayət işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 04 mart 2011-ci il tarixli 2 nömrəli qərarının 9cü bəndinin 2-ci hissəsində qeyd edilmişdir ki, təqsirkarın narkotik vasitələri satmaq niyyətində olması müəyyən edilərkən başqa sübütlarla və narkotik vasitələrin miqdarı ilə yanaşı, istehlakçı ilə əvvəlcədən razılıq əldə edilməsi, narkotik vasitənin çəkilib xırda bağlamalara bükülməsi, onların hazırlanması üçün avadanlığın olması və işin digər halları nəzərə alınmalıdır. Məhkəmə bu və digər məsələlər üzrə gəldiyi nəticələri, Azərbaycan Respublikasının “Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının dövriyyəsi haqqında” xx.xx.2005-ci il tarixli və “Şəxsin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi üçün kifayət edən narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin miqdarına, habelə onların külli miqdarına görə siyahıların təsdiq edilməsi haqqında” xx.xx.2005-ci il tarixli qanunların tələbləri baxımından da, əsaslı hesab edir. Belə ki, həmin Qanunların tələblərinə və izahına əsasən Təqsirləndirilən şəxs əldə etdiyi psixtrop maddə metamfetamin “külli miqdar” kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Respublikası CM-in 59.1.4-cü maddəsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs himayəsində bir azyaşlı uşağının olması cəzanı yüngülləşdirici hallardır. Azərbaycan Respublikası CM-in 59.2-ci maddəsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs yaşayış yerindən müsbət xarakterizə olmasını, gənc olmasını, məhkəmə yüngülləşdirici hallar kimi nəzərə alır. Azərbaycan Respublikası CM-in 61-ci maddəsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs cəzasını ağırlaşdıran hallar yoxdur. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 56.1.2-ci maddəsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs ona təyin ediləcək azadlıqdan məhrum etmə cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməlidir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 158.6-cı maddəsinə əsasən isə cinayət işi üzrə icraatın aparılması zamanı (məhkəməyədək, habelə birinci və apelyasiya instansiyası məhkəmələrində aparılmış icraat daxil olmaqla) şəxsin həbsdə saxlanılması müddəti məhkəmə tərəfindən ona təyin olunmuş cəza müddətinə daxil edilir. Ambulator məcburi-narkoloji tibbi yoxlama rəyinə görə, Təqsirləndirilən şəxs barəsində cəza çəkdiyi müddətdə narkomaniyadan məcburi müalicə təyin edilməli və ərazi narkoloji dispanserində qeydiyyata alınmalıdır. İş üzrə mülki iddia yoxdur. Məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə maddi sübut olub – Şirvan Şəhər Polis Şöbsində saxlanılan ekspertiza tədqiqatından sonrakı qalıq 5,130 qram psixotrop maddə metamfetamin məhv edilməli, Təqsirləndirilən şəxs barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilməməlidir. İş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri olan 89 (səksən doqquz) manat 35 (otuz beş) qəpik məbləğində pul Təqsirləndirilən şəxs tutularaq dövlət nəfinə keçirilməli, cəzasının çəkilmə müddətinin əvvəli 12 iyul 2022-ci il tarixdən hesablanmalıdır. Göstərilənlərə əsasən, Azərbaycan Respublikası CPM-in 344-349, 351-353, 356, 358, 381, 383-385-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, h ö k m e t d i: Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası CM-in 234.1-1-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinib 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilsin. Cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Cəzaçəkmə müddətinin əvvəli 12 iyul 2022-ci il tarixdən hesablansın. Məhkəmənin hökmü qanuni qüvvəyə minənədək barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs cəza çəkdiyi müddətdə narkomaniyadan məcburi müalicə təyin edilsin və ərazi narkoloji dispanserində qeydiyyata alınsın. İş üzrə 89 (səksən doqquz) manat 35 (otuz beş) qəpik məbləğində ekspertiza Təqsirləndirilən şəxs tutularaq dövlət nəfinə keçirilsin. İş üzrə maddi sübut kimi tanınmış - Şirvan Şəhər Polis Şöbsində saxlanılan ekspertiza tədqiqatından sonrakı qalıq 5,130 qram psixotrop maddə metamfetamin məhv edilsin. Hökmdən elan olunduğu (həbsdə olan Təqsirləndirilən şəxs hökmün surəti verildiyi) andan 20 gün müddətində Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsi vasitəs ilə Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti və protesti verilə bilər. Hökmdən apelyasiya qaydasında şikayət və protest verilmədikdə hökm həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir.