Ali Məhkəmə Qərar — İş №1-1(102)-38/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1-1(102)-38/2023 19.07.2023 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası Hakimlər Kazımov Tahir Lələkişi oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Seyidov Əziz Cəfər oğlu və Mövsümov Nazim Rasim oğlundan ibarət tərkibdə, Rüstəmova-Qasımova Türkan Bəndər qızının katibliyi, Dövlət ittihamçısı Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə İdarəsinin prokuroru Məmmədli Rəşad Təvəkkül oğlunun, Məhkum Məhkumvə onun müdafiəçisi, Bakı şəhəri, “Mərkəz” Vəkil Bürosunun vəkili Abbasov Mehman Mais oğlunun iştirakları ilə xx xxxx 1984-cü il tarixdə Masallı rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikası vətəndaşı, orta təhsilli, evli, fərdi əməklə məşğul olan, əvvəllər məhkum edilmiş, məhkumluğu ödənilməmiş və götürülməmiş, ünvan 1də yaşamış, hal-hazırda həbsdə olan Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra CM-in) 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə məhkum edilməsinə dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 17 yanvar 2023-cü il tarixli qərarından məhkumun müdafiəçisi, Bakı şəhəri, “Mərkəz” Vəkil Bürosunun vəkili Abbasov Mehman Mais oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq Müəyyən etdi: Bakı Hərbi Məhkəməsinin 1 noyabr 2022-ci il tarixli hökmünə əsasən (hakimlər: C.C.Ramazanov (sədrlik edən), R.Q.Abbasov və E.H.Allahverdiyev) Məhkum - Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərinin törədilmə sində təqsirli bilinərək, CM-in 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına, CM-in 32.4, 312.2-ci maddəsi ilə 5 (beş) il 4 (dörd) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, CM-in 66.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları toplamaq yolu ilə Məhkum qəti olaraq 5 (beş) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, 5 avqust 2021-ci il tarixdən 7 avqust 2021ci il tarixədək şübhəli şəxs qismində həbsdə saxlandığı 2 (iki) gün ona təyin olunmuş azadlıqdan məhrum etmə cəza müddətindən çıxılmaqla üzərində qəti olaraq 5 (beş) il 5 (beş) ay 28 (iyirmi səkkiz) müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası saxlanılmış, cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, cəzaçəkmə müddətinin başlanğ ıcının həbs edildiyi vaxtdan, 1 noyabr 2022-ci il tarixdən hesablanması, hökm edilmişdir. Həmin hökmlə həmçinin Təqsirləndirilən şəxs1 və Təqsirləndirilən şəxs2 da təqsirli bilinib məhkum olunmuşlar. Hökmdən təqsirləndirilən şəxs Məhkum və onun müdafiəçisi tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 17 yanvar 2023-cü il tarixli qərarı ilə (hakimlər: C.V.Hüseyn (sədrlik edən), H.Ç.Məmmədov və F.İ.Əyyubov) apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, Bakı Hərbi Məhkəməsinin 1 noyabr 2022-ci il tarixli hökmü dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. İşin halları: Məhkəmənin hökmünə əsasən Məhkum 2020-2021-ci illər ərzində Bakı şəhərində fərdi qaydada taksi sürücüsü kimi fəaliyyət göstərərkən, aralarında tanışlıq münasibə tlərinin olduğu Dövlət Sərhəd Xidmətinin N nömrəli hərbi hissəsinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu, baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 və rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməyən X11 ilə ayrı-ayrılıqda müxtəlif vaxtlarda bir qrup şəxs halında qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək, heç biri hər hansı şəxsin işə qəbul etdirilməsini, o cümlədən hərbi qulluqçu kimi ordu sıralarında hərbi xidmətə qəbul etdirilməsini və ya hər hansı hərbi qulluqçunun xidmət yerinin dəyişdirilməsini, eləcə də hər hansı şəxsə rütbə verilməsini təşkil və ya təmin etməyə heç bir səlahiyyətə və ya real imkanlara malik olmadıqları halda, ayrı-ayrı şəxslərə və hərbi qulluqçulara həmin imkanlara malik olmaları barədə qabaqcadan yalan məlumatlar verib inandıraraq, bundan sonra bununla bağlı onla ra müraciət edəcək şəxslərə onların yüksək vəzifəli şəxslərin vasitəsi ilə müvafiq dövlət orqanlarında işə qəbul etdirilməsini, o cümlədən hərbi qulluqçu kimi ordu sıralarında hərbi xidmətə qəbul etdirilməsini və ya hər hansı hərbi qulluqçunun xidmət yerinin dəyişdirilməsini, eləcə də hər hansı şəxsə rütbə verilməsini təşkil və təmin edəcəklərinə dair yalan vədlər verməklə bunun müqabilində həmin şəxslərdən etibardan sui-istifadə və ya aldatma yolu ilə pul alıb həmin pulu ələ keçirməklə qanunsuz qazanc əldə etmələrinə dair razılığa gəlmişdir. Belə ki, Təqsirləndirilən şəxs1 Silahlı Qüvvələrin Təlim və Tədris Mərkəzində müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu kimi kiçik çavuş hərbi rütbəsində tədris prosesinin təminatı taborunun rabitə bölüyünün telefon bölməsinin telefon manqa sının komandiri vəzifəsində xidmətdə olarkən, 2019-cu ilin yanvar ayının əvvəllərində aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu vətəndaş Zərərçəkmiş şəxs2 özünə iş axtardığını və Bakı şəhəri ərazisində yerləşən hərbi hissələrin birində zabit kimi hərbi xidmətə qəbul olunmaq istədiyini bilib, bundan istifadə edərək özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirərək varlanmaq məqsədi ilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi vətəndaş Məhkum məlumat vermişdir. Bundan sonra Məhkum Təqsirləndirilən şəxs1 ilə sövdələşib aralarındakı ümumi cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, elə həmin gün Zərərçəkmiş şəxs2 ilə tanış olub aralarındakı söhbət zamanı adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 12000 (on iki min) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində onun Hərbi Polisin Bakı qarnizonuna zabit kimi hərbi xidmətə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyərək, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Vətəndaş Zərərçəkmiş şəxs2 onun dediklərinə inanıb təklifini qəbul etdikdən sonra İ.L.Musazadə aralarındakı razılaşmaya əsasən, Zərərçəkmiş şəxs2 2019-cu ilin yanvar ayının əvvəllərində Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzinin qarşısında 1000 (min) manat pul, bundan təxminən 2-3 (iki-üç) gün sonra metronun «Elmlər Akademiyası» stansiyasının yaxınlığında 4000 (dörd min) manat pul və 2019-cu ilin fevral ayının ortalarında Müdafiə Nazirliyinin arxa tərəfində olan avtomob il yuma yerində 7000 (yeddi min) manat pul olmaqla ümumilikdə 12000 (on iki min) manat məbləğində pul alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi Məhkumla ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdikləri vəd üzrə Zərərçəkmiş şəxs2 xeyrinə heç bir iş görməyərək aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Eyni zamanda, Məhkum 2020-2021-ci illər ərzində Bakı şəhərində fərdi qaydada taksi sürücüsü kimi fəaliyyət göstərərkən, aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu Dövlət Sərhəd Xidmətinin N nömrəli hərbi hissəsinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu, baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 və rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməyən X11 ilə ayrı-ayrılıqda müxtəlif vaxtlarda bir qrup şəxs halında qabaqc adan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək, heç biri hər hansı şəxsin işə qəbul etdirilməsini, o cümlədən hərbi qulluqçu kimi ordu sıralarında hərbi xidmətə qəbul etdirilməsini və ya hər hansı hərbi qulluqçunun xidmət yerinin dəyişdirilməsini, eləcə də hər hansı şəxsə rütbə verilməsini təşkil və ya təmin etməyə heç bir səlahiyyətə və ya real imkanlara malik olmadıqları halda, ayrı-ayrı şəxslərə və hərbi qulluqçulara həmin imkanlara malik olmaları barədə qabaqcadan yalan məlumatlar verib inandıraraq, bundan sonra bununla bağlı onlara müraciət edəcək şəxslərə onların yüksək vəzifəli şəxslərin vasitəsi ilə müvafiq dövlət orqanlarında işə qəbul etdirilməsini, o cümlədən hərbi qulluqçu kimi ordu sıralarında hərbi xidmətə qəbul etdirilməsini və ya hər hansı hərbi qulluqçunun xidmət yerinin dəyişd irilməsini, eləcə də hər hansı şəxsə rütbə verilməsini təşkil və təmin edəcəklərinə dair yalan vədlər verməklə bunun müqabilində həmin şəxslərdən etibardan sui-istifadə və ya aldatma yolu ilə pul alıb həmin pulu ələ keçirməklə qanunsuz qazanc əldə etmələrinə dair razılığa gəlmişdir. Belə ki, Məhkum, 2020-ci ilin oktyabr ayının sonlarında aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu vətəndaş X2 vasitəçiliyi ilə tanıdığı Daxili Qoşunların Baş İdarəsinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu, baş çavuş Şahid6 Məhkum müraciət edib bir nəfər yaxın tanışının Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidmətində işə qəbul olunmaq istədiyini deyərək, bu işdə ona hər hansı köməklik göstərə bilib-bilməyəcəyini soruşduqda, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməkl ə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi məlumat vermişdir. sövdələşdikdən sonra, baş çavuş Şahid6 adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 5500 (beş min beş yüz) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində yaxın tanışının Penitensiar Xidmətdə müvafiq vəzifəyə işə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Baş çavuş Şahid6 onun dediklərinə inanıb bu barədə istintaqa məlum olmayan tanışına məlumat verdikdən sonra təklifini qəbul etmiş və Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, baş çavuş Şahid 6 tərəfindən göndərilmiş 5000 (beş min) manat pulu 2020-ci ilin oktyabr ayının sonlarında saat 18 radələrində Bakı şəhərinin Nəsimi rayonu ərazisində, metronun «28 May» stansiyasının yaxınlığında X10 alıb həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11ələ keçirib öz aralarında bölərək verdiyi vəd üzrə baş çavuş Şahid6 həmin yaxın tanışının xeyrinə heç bir iş görməyib təkrarən etibardan sui-istifadə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum, 2021-ci ilin fevral ayının sonlarında qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi, Dövlət Sərhəd Xidmətində təşkil olunmuş qrup komandirləri kursuna cəlb edilmiş baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 ona aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu vətəndaş Şahid8 Hərbi Polisin Bakı qarnizonuna zabit kimi hərbi xidmətə qəbul olunmaq istədiyi barədə məlumat verdikdə, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra, Şahid8 atası Şahid5 ilə tanış olub aralarındakı söhbət zamanı sonuncuya adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 15000 (on beş min) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində övladı Şahid8 Hərbi Polisin Bakı qarnizonuna zabit kimi hərbi xidmətə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yoll a və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Şahid5 onun dediklərinə inanıb təklifini qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, 2021-ci ilin fevral ayının sonlarında «Lider Teleradio» şirkətinin inzibati binasının qarşısında ondan 15000 (on beş min) manat məbləğində pul alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 və vətəndaş X11ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə Şahid8 xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Həmçinin, o, 2021-ci ilin mart ayının ortalarında pulunu ələ keçirdiyi Şahid5 vasitəçiliyi ilə tanış olduğu vətəndaş Şahid7 aralarındakı söhbət zamanı əvvəllə r Müdafiə Nazirliyinin Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində yerləşən hərbi hissələrindən birində leytenant hərbi rütbəsində zabit kimi xidmət etmiş və hərbi xidmətə uyğunsuzluqla ehtiyata buraxılmış övladı Şahid18 yenidən hərbi xidmətə bərpa olunmaqla Bakı şəhərinin ərazisində yerləşən hərbi hissələrdən birinə təyin olunmaq istədiyini bildirib bu işdə ona hər hansı köməklik göstərə bilib-bilməyəcəyini soruşduqda, Məhkum yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra Şahid7 adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 12000 (on iki min) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində oğlu Şahid18 Müdafi ə Nazirliyinin hərbi xidmətə bərpa olunmaqla Bakı şəhərinin ərazisində yerləşən hərbi hissələrdən birinə zabit kimi xidmətə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyib, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Şahid7 onun dediklərinə inanıb təklifini qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, 2021-ci ilin mart ayının ortalarında, saat 13 radələrində Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Həsən Əliyev küçəsində yerləşən hərbi şəhərciyin qarşısında Şahid7 12000 (on iki min) manat məbləğində pul alaraq, həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11ələ keçirib öz ar alarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə Şahid18 xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Habelə, Məhkum, 2021-ci ilin mart ayının sonlarında qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi, Dövlət Sərhəd Xidmətinin N nömrəli hərbi hissəsinin çevik hərəkət taborunun 1-ci çevik hərəkət bölüyünün 2-ci tağımının 2-ci manqasının komandiri vəzifəsində xidmət edən baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 ona aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu vətəndaş X6 Müdafiə Nazirliyinin Bakı şəhərinin ərazisində yerləşən hərbi hissələrindən birinə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbul olunmaq istədiyi barədə məlumat verdikdə, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varla nmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra, Məhkum tapşırığına əsasən baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 T.Şahid2 adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 4000 (dörd min) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində onun Müdafiə Nazirliyinin Bakı şəhərinin ərazisində yerləşən hərbi hissələrindən birinə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Vətəndaş T.Şahid2 ona deyilənlərə inanıb həmin təklifi qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, sonuncudan baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 vasitəsi ilə 2021-ci ilin mart ayının sonlarında saat 15 radələrində Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzinin qarşısında 2500 (iki min beş yüz) manat məbləğində pul almış və həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə T.Şahid2 xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum, 2021-ci ilin may ayının ortalarında pulunu ələ keçirdiyi T.Şahid2 vasitəçiliyi ilə tanış olduğu vətəndaş Şahid4 Müdafiə Nazirliyinin Maliyyə idarəsinə gizir rütbəsində hərbi xidmətə qəbul olunmaq istədiyini öyrənib, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra Şahid4 atası Şahid3 ilə görüşüb aralarındakı söhbət zamanı ona adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 7500 (yeddi min beş yüz) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində qızı Şahid4 Müdafiə Nazirliyinin Maliyyə idarəsində gizir hərbi rütbəsində hərbi xidmətə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Vətəndaş Şahid3 onun dediklərinə inanıb təklifini qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, sonuncudan 2021-ci ilin may ayının ortalarında saat 15 radələrində Hacıqabul rayonunun ərazisində yerləşən «Qədir-Xum» restoranın qarşısında 7500 (yeddi min beş yüz) manat məbləğində pul alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə Şahid4 xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Həmçinin, o, 2021-ci ilin iyul ayının əvvəllərində qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi, Dövlət Sərhəd Xidmətinin N nömrəli hərbi hissəsinin çevik hərəkət taborunun 1-ci çevik hərəkət bölüyünün 2-ci tağımının 2-ci manqasının komandiri vəzifəsində xidmət edən baş çav uş Təqsirləndirilən şəxs2 ona aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Hava Qüvvələrinin N nömrəli hərbi hissəsinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu, əsgər Şahid11 «leytenant» hərbi rütbəsini almaq istədiyi barədə məlumat verdikdə, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra, Şahid11 atası Şahid9 ilə görüşüb aralarındakı söhbət zamanı ona adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 10000 (on min) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində qızı Şahid11 «leytenant» hərbi rütbəsini verilməsini təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Vətəndaş Şahid9 onun dediklərinə inanıb təklifini qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, sonuncudan 2021-ci ilin iyul ayının əvvəllərində Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzinin qarşısında 10000 (on min) manat məbləğində pul alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 və vətəndaş X11ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə Şahid11 xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən etibardan sui-istifadə və aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Bundan b aşqa, Məhkum, 2021-ci ilin iyul ayının əvvəllərində aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu Daxili Qoşunların N nömrəli hərbi hissəsinin hərbi qulluqçusu, baş gizir X4 vasitəçiliyi ilə tanıdığı sonuncunun xidmət yoldaşı, baş leytenant Şahid13 ilə aralarındakı söhbət zamanı onun xidmət yerinin dəyişdirilərək polis orqanlarında xidmətə qəbul olunmaq istədiyini öyrənib, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra Şahid13 atası Şahid10 ilə görüşüb ona adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 12000 (on iki min) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində övladı Şahid13 xidmət yerinin dəyişdirilərək polis orqanlarında xidmətə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Vətəndaş Şahid10 onun dediklərinə inanıb təklifini qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, sonuncudan 2021-ci ilin iyul ayının əvvəllərində saat 11 radələrində metronun «Neftçilər» stansiyasının yanında 12000 (on iki min) manat məbləğində pul alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə Şahid13 xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmla kını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Habelə, Məhkum, 2021-ci ilin iyul ayının əvvəllərində qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi, Dövlət Sərhəd Xidmətinin N nömrəli hərbi hissəsinin çevik hərəkət taborunun 1-ci çevik hərəkət bölüyünün 2-ci tağımının 2-ci manqasının komandiri vəzifəsində xidmət edən baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 ona aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının N nömrəli hərbi hissəsində xidmət edən leytenant Şahid14 xidmət yerini dəyişdirərək DSX-nin Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanının ərazisində fəaliyyət göstərən bölməsinə keçirilməsini istəməsi barədə məlumat verdikdə, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcad an əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra, leytenant Şahid14 yaxın dostu olan Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsinin hərbi qulluqçusu, gizir Şahid17 ilə aralarındakı söhbət zamanı ona adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 5500 (beş min beş yüz) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində leytenant Şahid14 xidmət yerinin dəyişdirilməsini təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Leytenant Şahid14 həmin təklifi qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, gizir Şahid17 17 iy ul 2021-ci il tarixdə saat 16 radələrində metronun «Neftçilər» stansiyasının yaxınlığında yerləşən 15 saylı notariat kontorunda aralarında rəsmi qaydada bağlanmış borc müqaviləsi əsasında 5500 (beş min beş yüz) manat məbləğində pul alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 və vətəndaş X11ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə leytenant Şahid14 xeyrinə heç bir iş görməyərək, təkrarən, etibardan sui-istifadə və aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, 2021-ci ilin iyul ayının ortalarında Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsinin hərbi qulluqçusu, gizir Şahid17la aralarındakı söhbət zamanı sonuncunun yaxın dostu olan Dövlət Sərhəd Xidməti nin Sərhəd Qoşunlarının N nömrəli hərbi hissəsinin hərbi qulluqçusu, gizir Şahid16 xidmət yerini dəyişdirərək DSX-nin Akademiyasının rabitə bölməsinə keçirilmək istədiyini öyrənib, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi Dövlət Sərhəd Xidmətinin N nömrəli hərbi hissəsinin çevik hərəkət taborunun 1-ci çevik hərəkət bölüyünün 2-ci tağımının 2-ci manqasının komandiri vəzifəsində xidmət edən baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 məlumat vermiş və sonuncu ilə sövdələşdikdən sonra, gizir Şahid17 adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 4500 (dörd min beş yüz) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində gizir Şahid16 xidmət yerinin dəyişdirilməsini tə şkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Gizir Şahid16 həmin təklifi qəbul etdikdən sonra, Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, gizir Şahid17 27 iyul 2021-ci il tarixdə metronun «Neftçilər» stansiyasının yanında 4500 (dörd min beş yüz) manat məbləğində pul alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2lə ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə gizir Şahid16 xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən etibardan sui-istifadə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Bundan əlavə, Məhkum,2021-ci ilin avqust ayının ortalarında qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi, Dövlət Sərhəd Xidmətinin N №-li hərbi hissəsinin çevik hərəkət taborunun 1-ci çevik hərəkət bölüyünün 2-ci tağımının 2-ci manqasının komandiri vəzifəsində xidmət edən baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 ona aralarında tanışlıq münasibətlərinin olduğu vətəndaş Şahid12 bir nəfər tanışının Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Şirvan şəhər şöbəsinə işə qəbul olunmaq istədiyi barədə məlumat verdikdə, yaranmış vəziyyətdən istifadə edib özgənin əmlakını qanunsuz ələ keçirməklə varlanmaq məqsədilə, bu barədə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi X11 məlumat vermişdir. X11sövdələşdikdən sonra, vətəndaş Şahid12lə tanış olub aralarındakı söhbət zamanı ona adını demədiyi yüksək hərbi vəzifəli şəxsin köməkliyi ilə 13000 (on üç min) manat məbləğində pul verilməsi müqabilində tanışının Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Şirvan şəhər şöbəsinə işə qəbul olunmasını təşkil edə biləcəyini deyərək, təkrarən, digər şəxsi xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü üçün dolayı yolla və vasitəçidən istifadə etməklə maddi neməti rüşvət verməyə təhrik etmişdir. Vətəndaş Şahid12 onun dediklərinə inanıb təklifini qəbul edərək həmin məbləği hissə-hissə verəcəyini bildirmiş və bundan sonra Məhkum aralarındakı razılaşmaya əsasən, baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 vasitəsi ilə Şahid12 2021-ci ilin avqust aynının ortalarında saat 12 radələrində Bakı şəhərində, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin inzibati binasının qarşısında 3000 (üç min) manat pul və bir neçə gündən sonra sonuncunun «MilliÖn» elektron ödəmə terminal vasitəsi ilə baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 bank hesabına göndərilmiş 2900 (iki min doqquz yüz) manat məbləğində pul olmaqla ümumilikdə 5900 (beş min doqquz yüz) manat pulu alaraq həmin pulu qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girdiyi baş çavuş Təqsirləndirilən şəxs2 və vətəndaş X11ələ keçirib öz aralarında bölmüş və verdiyi vəd üzrə Şahid12 tanışının xeyrinə heç bir iş görməyərək təkrarən etibardan sui-istifadə və aldatma yolu ilə özgənin xeyli miqdarda əmlakını ələ keçirib dələduzluq etmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri: Məhkumun müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 17 yanvar 2023-c ü il tarixli qərarının ləğv olunması və işə yenidən baxılması üçün apelyasiya instansiyası məhkəməsinə qaytarılmasına dair qərar qəbul edilməsi xahiş olunur. Müdafiəçi qeyd edir ki, təqsirləndirilən şəxs Məhkum təyin olunan cəza onun əməlinin ictimai təhlükəli dərəcəsinə və xarakterinə, onun əməlində kifayət qədər yüngülləşdirici halların olmasına tam uyğun olmamış, kifayət qədər ağır və sərt cəza təyin edilmişdir. Bununla yanaşı, Məhkum verilmiş ittihamlarda cinayət əməllərinin bir neçəsində hüquqi tövsif məsələsində səhvə yol verilmiş, bəzi epizodlarda ümumiyyətlə Məhkum əməlində cinayət tərkibinin əlamətlərinin olmamasına, cinayətin obyektinin müəyyən olunmamasına, zərərçəkmiş şəxsin müəyyən olunmamasına baxmayaraq həmin hissələrdə qanunsuz ittiham edilərək məhkum edilmişdir. Məhkum Məh kum12 cinayət epizodları üzrə təqsirli bilinərək məsuliyyətə cəlb edilmişdir. Məhkum özü könüllü şəkildə Respublika Hərbi Prokurorluğuna ərizə ilə müraciət edərək, qeyd olunan cinayət epizodları barədə məlumat vermiş, həmin epizodlarda zərərçəkmiş şəxsləri rüşvət verməyə təhrik edən şəxslər barədə ərizə və ifadələrində ibtidai istintaqa məlumatlar vermiş, həmin faktların müəyyən olunmasında onun birbaşa rolu olmuşdur. Buna baxmayaraq, aşağı instansiya məhkəmələri vurulan zərərin bir çoxunun ödənilməsini, Məhkum zərərçəkmiş şəxslərdən şəxsən pul almamasını, onları rüşvətə təhrik etməməsini və digər halları nəzərə almamış, ətraflı araşdırma aparmadan qeyri-obyektiv şəkildə işə baxaraq təqsirləndirilən şəxs Məhkum münasibətdə ibtidai istintaqın verdiyi qərəzli və qeyri-obyektiv ittihamı təsdi qləmişdir. Hüquqi məsələlər: Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətinin dəlillərini iş materialları ilə əlaqəli şəkildə araşdırıb, verilmiş kassasiya şikayətinin təmin edilməsi barədə Məhkum və müdafiəçi M.Abbasovun, kassasiya şikayətinin təmin edilməməsi barədə dövlət ittihamçısı R.Məmmədlinin çıxışlarını dinləyərək hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən kassasiya şikayəti qismən təmin edilməli, apellyasiya instansiya məhkəməsinin qərarı dəyişdirilməlidir. Azərbaycan Respublikası CPM-nin 419.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən görün düyü kimi, sübutların mahiyyəti üzrə araşdırılması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilməsi kimi məsələlərin həlli qanunla kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. Bundan başqa, göstərilən normanın tələblərinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və apellyasiya instansiyaları məhkəmələrindən fərqli olaraq hər hansı bir faktın baş verib-verməməsini müəyyən etmir və yalnız həmin məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş hallara əsasən cinayət və cinayət-prosessual qanunları normalarının düzgün tətbiq edilib-edilməməsi məsələlərinə öz münasibətini bildirir. Məhkumun müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətində Məhkum törətmiş olduğu cinayət əməlinin düzgün tövsif edilməməs i, əməlində CM-in 32.4, 312.2-ci maddəsinin tərkibinin olmadığı, həmçinin məhkuma təyin edilmiş cəzanın sərt olması mübahisə edilir. Azərbaycan Respublikası CM-in 178.1-ci maddəsinə əsasən: “Dələduzluq, yəni etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə”yə görə cinayət məsuliyyəti müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2-ci maddəsinə əsasən: “Eyni əməllər: 178.2.1.qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən törədildikdə; 178.2.2. təkrar törədildikdə; 178.2.4. xeyli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə— dörd min manatdan yeddi min manatadək miqdarda cərimə və ya bir ildən üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya iki ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.” Azərbaycan Respublikası CM-in 312.1-ci maddəsində “Rüşvət vermə, yəni xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətin edilməsi və ya belə hərəkətin edilməsindən imtina olunması müqabilində vəzifəli şəxsə onun özü və ya üçüncü şəxslər üçün birbaşa və ya dolayı yolla, şəxsən və ya vasitəçidən istifadə etməklə maddi və sair nemət, imtiyaz və ya güzəşt təklif olunması, vəd edilməsi və ya verilməsi”nə görə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur. Azərbaycan Respublikası CM-in 312.2-ci maddəsinə əsasən “Vəzifəli şəxs tərəfindən bilə-bilə qanunsuz hərəkətlər (hərəkətsizlik) etməyə görə ona rüşvət vermə və ya təkrar rüşvət vermə— səkkiz min manatdan on iki min manatadək miqdarda cərimə və ya dörd ildən səkkiz ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.” Azərbaycan R espublikası CPM-in 1.1-ci maddəsində əsasən Azərbaycan Respublikasının cinayət-prosessual qanunvericiliyi cinayətin əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmamasını, cinayəti törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsirli olubolmamasını, habelə cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlləri törətməkdə şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin cinayət təqibinin və müdafiəsinin hüquqi prosedurlarını müəyyən edir. “Azərbaycan Respublikası CM-in 221.3-cü maddəsinin şərh edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilir ki, törədilən hər hansı bir ictimai təhlükəli əmələ görə şəxsin azadlıq hüququnun məhdudlaşdırılmasına səbəb olan cinayət hüquq norması tətbiq edilərkən həmin cinayətin tərkibi, onun xüsusiyyətləri v ə bu cinayət əməlinin tövsifi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Cinayət əməlinin tərkibinin düzgün müəyyən olunmaması və düzgün tövsif edilməməsi şəxsin azadlıq hüququnun pozulmasına gətirib çıxara bilər. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayətin tövsifi törədilən konkret cinayət əməlinin cəhətləri ilə cinayəthüquq normasının dispozisiyasında nəzərdə tutulan tərkib əlamətləri arasında uyğunluğu müəyyən etməklə, müvafiq prosessual sənəddə öz əksini tapan və cinayət-hüquqi nəticələrə səbəb olan əmələ verilən cinayət hüquqi qiymətdir. Cinayətin tövsifi mühüm sosial və hüquqi əhəmiyyətə malikdir. Tövsif CM-də müəyyən edilmiş vəzifələrin yerinə yetirilməsi baxımından, cinayət qanununu tətbiq etməyə səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslər tərəfindən həyata keçirilən mühüm məntiqi proses olub, onun yekununda konkret sosial hadisəyə, cəmiyyət üçün təhlükəli olan insan davranışına hüquqi qiymət verilir. Bu isə ilk növbədə işin faktiki hallarının hərtərəfli öyrənilməsini, cinayət hüquq normasının düzgün seçilməsini və onun məzmununun izah edilməsini tələb edir. Cinayət qanunu normasının tələblərinə və “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 11 iyun 2015-ci il tarixli, 7 saylı qərarına əsasən Azərbaycan Respublikası CM-in 178-ci maddəsində nəzərdə tutulan dələduzluq, yəni etibardan sui-istifadə və ya aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə o, halda dələduzluq hesab edilir ki, təqsirləndirilən şəxsin niyyəti əmlakı ələ keçirərkən və ya əmlak hüquqların əldə edərkən hər hansı bir öhdəliyin yerinə yetirilməsinə deyil, özgənin əmlakını əvəzsiz və qanunsuz olaraq öz mülkiyyətinə keçirməsinə və yaxud əmlak hüquqları əldə etməsinə yönəlmiş olsun. Bu hüquq müqavilələr və digər öhdəliklərdən əmələ gələn müvafiq sənədlərdə əks oluna bilər. (məsələn etibarnamədə, vəsiyyətnamədə, qiymətli kağızlarda, hesablaşma və sığorta sənədlərində və s.) Subyektiv cəhətdən belə əməllər birbaşa qəsdlə törədilir, yəni həmin əməli törədən şəxs Azərbaycan Respublikası CM-in 25-ci maddəsinin tələblərinə əsasən öz əməlinin (hərəkət və hərəktsizliyinin) ictimai təhlükəli olduğunu dərk etməli, onun ictimai təhlükəli nəticələrini qabaq cadan görməli və bunları arzu etməlidir. Digər tərəfdən, dələduzluq cinayətinin obyektiv cəhətini özündə ehtiva edən Azərbaycan Respublikası CM-in 178.1-ci maddəsinin dispozisiyasına əsasən, şəxsin əməli o halda dələduzluq cinayəti kimi qiymətləndirilə bilər ki, şəxs özgənin əmlakını və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə niyyəti izləyərək etibardan sui-istifadə etmiş olsun və ya aldatma üsulundan istifadə etsin. Qanunun mənasından göründüyü kimi, dələduzluq cinayətinin törədilməsi zamanı şəxs əvvəlcədən öz qarşısına digər şəxsin əmlakını və əmlaka olan hüququnu ələ keçirmək məqsədini müəyyən edir, sonradan isə həmin məqsədinə nail olmaq üçün ya zərərçəkmiş şəxsin etibarından sui-istifadə etmiş olur, ya da ki, onu aldadır, nəticədə isə sonuncunun könüllü olaraq öz əmlakını və ya əmlaka olan hüq uqunun ona verilməsinə nail olur. İnsan hüquq və Əsas Azadlıqları Haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinin tələb etdiyi ədalətli araşdırmanın məcburi tələbləri arasında cinayət təqibini həyata keçirən hakimiyyət orqanının bütün sübutlar barədə müdafiə tərəfinə məlumat vermək vəzifəsi mühüm yer tutur. Konvensiyanın 6-cı maddəsi ilə təminat verilən ədalətli məhkəmə baxışı prinsipi hüququn aliliyinə və insan hüquqlarına hörmətin həyata keçirilməsinə xidmət edir. Əks maraqların toqquşduğu məhkəmə prosesində tərəflərin prosesdə bərabərliyinin təmin edilməsi məhkəmələr tərəfindən həyata keçirilməlidir. Şikayətdə göstərilən dəlillərlə əlaqədar məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, cinayət işinin materiallarına əsasən Məhkum Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələ ri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli olması mötəbərliyi heç bir şübhə doğurmayan, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq əldə edilmiş sübutlarla yəni, şahid ifadələri və bir çox istintaq hərəkətlərinin aparılması haqqında protokollarla və işə əlavə edilmiş sənədlərlə tam sübuta yetirilmişdir. Bundan başqa, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə baxılması zamanı natamamlığa, qeyri-obyektivliyə, cinayət prosesi iştirakçılarının hüquqlarının pozulmasına yol verməmiş, məhkəmə iclasları ağlabatan müddətlərdə cinayət mühakimə icraatının prinsiplərinə uyğun olaraq keçirilmiş və məhkəmələr hər hansı bir sübutun tədqiqindən imtina etməyərək qanunsuz yolla əldə olunmuş sübutlardan istifadə etməmişlər. Məhkəmə baxışları zamanı həmçini n İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqlarının Müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş ədalətli və qərəzsiz məhkəmə baxışına malik olmaq, müdafiə, onun lehinə və əleyhinə ifadələr vermiş şahidləri dindirmək və başqa hüquqları da pozulmamışdır. Məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi açıq, ədalət mühakiməsinin prinsiplərinə uyğun, ağlabatan müddətlərdə keçirilmiş məhkəmə iclaslarında faktları araşdırıb maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqini yoxlayarkən Azərbaycan Respublikası CPM-nin 145-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq sübutların hər birini onların mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliliyi üzrə düzgün qiymətləndirmiş və haqlı olaraq Məhkum Məhkum ibtidai istintaq, birinci instansiya və apellyasiya instyan siya məhkəmələrində verdiyi ifadələri ziddiyyət təşkil etdiyindən özünü müdafiə məqsədilə verilmiş ifadələr kimi hesab edərək onları rədd etmiş, digər sübutları isə məhkəmə qərarlarının əsasına qoymuşdur. Məhz bu sübutları qanuna müvafiq qaydada qiymətləndirərək apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam əsaslı olaraq Məhkum əməllərini Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə düzgün tövsif etmiş, yekun qərar qəbul edərkən isə qanunsuz yolla əldə edilmiş sübutlardan istifadə etməmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, işə baxan apellyasiya instansiya məhkəməsi məhkumun qeyd edilən cinayəti törətməsi ilə bağlı yekun nəticəyə gələrkən ibtidai araşdırma orqanları tərəfindən toplanmış və məhkəmə iclasında araşdırılıb qiymətləndirilən sübutlara düzgün istinad etm işdir. Bu səbəbdən də məhkəmə kollegiyası həmin sübutları hazırkı qərarda tam təkrarlamağı zəruri hesab etməsə də, bəzi xüsusatların qeyd olunması qənaətindədir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, Məhkum Məhkumyuxarıda qeyd edilmiş və Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərinin törədilməsində özünü qismən təqsirli bilsə də, özünün ibtidai araşdırma zamanı verdiyi ifadələr və məhkəmə baxışı zamanı verdiyi qismən etirafedici ifadələri, habelə şahidlər Zərərçəkmiş şəxs2, Şahid1, Şahid2, Şahid4, Şahid5, Şahid8, X5, Şahid18, Şahid11, Şahid12, Şahid13, X7, Şahid14, Şahid15, Şahid17, Şahid16 ifadələri, zərərçəkmiş şəxslər Şahid3, Şahid7, Şahid9 Əlisəfa oğlu, Şahid10, «Azerfon», «Azercell» və "xxxx" MMC-dən göndərilmiş disklə rə baxış protokollar, Təlim və Tədris Mərkəzi rəisinin 29 mart 2021-ci il tarixli, 84 №-li əmri, habelə toplanmış digər sübutlarla məhkumun təqsiri tam sübuta yetirilmişdir. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətində əks edilən halları araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticə ibtidai araşdırma zamanı qanuni üsullarla toplanmış, məhkəmə iclaslarında isə tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış sübutlarla yanaşı, həmçinin cinayət prosessual qanunvericiliyinin, “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 11 iyun 2015-ci il tarixli, 7 saylı Qərarında göstərilən tövsiyələrə tam uyğundur. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, işin faktiki halları, o cümlədən işin məhkəmə baxışı zamanı tədqiq olunmuş sübutlar Məhkum əməlində Azərbaycan Respublikası CMin 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələrinin tərkibinin olduğunu təsdiq edir. Bununla belə, məhkəmə kollegiyası iş materiallarına və qanunvericiliyin müvafiq norma və müddəalarına əsaslanaraq hesab edir ki, Məhkum Məhkum zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs1, Şahid6, Şahid8, Şahid5, X13, Şahid4, Şahid11, X7, Şahid13, Şahid14, Şahid16 və Şahid12 əmlaklarının dələduzluq yolu ilə ələ keçirməsi epizodları üzrə onu həm dələduzluq, həm də həmin şəxsləri rüşvət verməyə təhrik etməyə görə təqsirli bilərək, Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri və həmin Məcəllənin 32.4, 312.2.2-ci maddəsi ilə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməsi nəticəsinə gəlinərək, ibtidai araşdırma orqanı və aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən səhvə yol verilmişdir. Bu mövqeyini əsaslandırmaq üçün məhkəmə kollegiyası iş materiallarına, cinayət qanunu normalarının tələblərinə, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 73-1, 178-ci maddələrinin və 312-ci maddəsinin Qeyd hissəsinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 14 iyul 2022-ci il tarixli Qərarında verilən şərhlərə, habelə “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun Qərarında göstərilən tövsiyələrə müraciət etməyi zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 73-1, 178-ci maddələrinin və 312-ci maddəsinin Qeyd hissəsinin əlaqəl i şəkildə şərh edilməsinə dair” 2022-ci il 14 iyul tarixli Qərarında və Konstitusiya Məhkəməsi Palatasının “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178ci maddəsinin həmin Məcəllənin 312-ci maddəsi ilə əlaqəli şəkildə şərh edilməsi barədə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin müraciətinə dair” 17 aprel 2023-cü il tarixli Qərardadında ifadə olunmuş hüquqi mövqelərə əsasən təqsirkarın əməli CM-in 178.1-ci maddəsinin dispozisiyası ilə əhatə olunduğundan və burada rüşvət verməyə təhrik etmə cinayətinin (CM-in 32.4, 312-ci maddələri) tərkibinin yaranması üçün zəruri olan obyektiv və subyektiv əlamətlər mövcud olmadığından, əməl qeyd edilən cinayətlərin ideal məcmusu kimi deyil, yalnız CM-in 178-ci maddəsi ilə dələduzluq cinayəti kimi tövsif olunmalıdır. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 2022-ci il 14 iyul tarixli Qərarının təsviriəsaslandırıcı hissəsində isə qeyd olunmuşdur ki, psevdorüşvətçiyə “rüşvət” şəklində pul və sair nemətlər verilməsi halında “rüşvət verməyə təhrik kimi görünən hərəkətlər əslində dələduzluğun üsuludur. Bundan əlavə, yalançı vasitəçi rüşvət verənlə rüşvət alan arasında korrupsiya razılaşmasının əldə olunmasına çalışmır, ona görə də onun əməli korrupsiya cinayətinin obyektinə zərər vura, yəni dövlət orqanlarını nüfuzdan sala bilməz. Yalançı vasitəçinin niyyəti dövlət qulluğunun mənafeyinə deyil, müstəsna olaraq əmlak münasibətlərinə zərər vurmağa yönəlib.” Konstitusiya Məhkəməsinin Palatası da məhz bu yanaşmadan çıxış edərək və bununla da həmin yanaşmanı müdafiə etdiyini bir daha nümayiş etdirərək 2023-cü il 17 aprel tarixli Qərardadında qeyd etmişdir ki, “yal ançı vasitəçilik zamanı şəxs öz vasitəçilik xidmətini vəd edib rüşvət verəndən guya vəzifəli şəxsə ötürmək üçün rüşvət şəklində pul və sair maddi nemətlər alır, lakin faktiki olaraq alınanları mənimsəyərək dələduzluq əməlini törətmiş olur. Müvafiq olaraq bu halda rüşvət vermə cinayət əməlinin obyekti olan dövlət qulluğunun mənafeyi və s. ilə bağlı ictimai münasibətlər deyil, mülkiyyət hüquq münasibətləri təhlükə altına alınır.” Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, yuxarıda şərh olunanlara əsasən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 17 yanvar 2023-cü il tarixli qərarı Məhkum Məhkum Azərbaycan Respublikası CM-in 32.4, 312.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib məhkum edilməsinə dair hissədə ləğv edilməli, Məhkum Məhkum ittihamından CMin 32.4, 312.2-ci maddəsi ilə məhkum edilməsinə v ə cəzalandırılmasına dair müddəalar xaric edilməlidir. Məhkəmə kollegiyası Məhkum Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə təyin olunmuş cəza ilə əlaqədar qeyd edir ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi Məhkum cəza təyin edərkən, Azərbaycan Respublikası CM-in 58.3cü maddəsinə əsasən törədilmiş cinayətin xarakterini, ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, onun şəxsiyyətini, o cümlədən himayəsində azyaşlı övladının olmasını və zərərçəkmiş şəxslərə vurulmuş zərərin qismən ödənilməsini cəzasını yüngülləşdirən hallar kimi, habelə təyin olunacaq cəzanın onun islah olunmasına və ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə alıb, ona təqsirli bilindiyi maddənin sanksiyası həddində cəza təyin etmişdir. İş materiallarından görünür ki, X8 Cinayətlərə Dair İşlər üzrə Azərbayc an Respublikası Hərbi Məhkəməsinin 30 mart 2011-ci il tarixli qərarı ilə Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1,178.2.2, 178.2.4 və 178.3.2, 66.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinərək 8 (səkkiz) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş və Azərbaycan Respublikası DİN-in Baş Əməliyyat və Statistik İnformasiya idarəsindən alınmış tələbnamədən görünür ki, o, xx.xx.2017-ci il tarixdə təyin edilmiş həmin cəzanın sonu ilə azad edilmişdir. Birinci və apellyasiya instansiya məhkəmələrin gəldikləri nəticəyə əsasən Məhkum qəsdən ağır cinayət törətməyə görə əvvəllər azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuş şəxs olmuş, məhkumluğu ödənilmədən və ya götürülmədən yenidən qəsdən ağır cinayət törətmiş, cinayətin təhlükəli residivi (CM-in 32.4, 312.2-ci maddəsinə münasibətdə) olmuşdur. Aş ağı instansiya məhkəmələri həmin nəticəyə gələrkən Azərbaycan Respublikası CM-in 18.2.2-ci maddəsini rəhbər tutmuş və həmin maddənin tələblərinə əsasən qəsdən ağır cinayət törətməyə görə əvvəllər azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuş şəxs yenidən ağır cinayət törətdikdə təhlükəli residiv sayılır.” Azərbaycan Respublikası CM-in 65.2-ci maddəsinə əsasən residivə görə cəzanın müddəti törədilmiş cinayətə görə bu Məcəllənin Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsində müəyyən edilmiş daha ciddi cəza növünün son həddinin yarısından, təhlükəli residivə görə üçdə ikisindən, xüsusi təhlükəli residivə görə isə dörddə üçündən az ola bilməz. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, Məhkum ittihamından CM-in 32.4, 312.2-ci maddəsi ilə məhkum edilməsinə və cəzalandırılmasına dair müddəalar xaric edilməli oldu ğundan, Azərbaycan Respublikası CM-nin 18.1-ci maddəsinə əsasən onun əməli cinayətin təhlükəli residivini deyil, sadə residivini yaradır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən Məhkum təyin edilmiş cəza ədalətlidir və bu hal ona təyin edilmiş cəzanın yüngülləşdirilməsi üçün əsas ola bilməz. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin “Taxquet Belçikaya qarşı” 13 yanvar 2009-cu il, “Xirvisari Finlandiyaya qarşı” 27 sentyabr 2001-ci il, “Ruis Torija İspaniyaya qarşı” 09 dekabr 1994-cü il və “Hacianastassion Yunanıstana qarşı” 16 dekabr 1992-ci il tarixli qərarlarında göstərilmişdir ki, həmin məhkəmənin bərqərar olmuş presedent hüququna əsasən məhkəmələr qərarlarında əsaslandıqları səbəbləri göstərməlidirlər. Əsaslandırma səviyyəsi qərarın xarakteri və işin ha llarından asılı olaraq müəyyən edilməli, lakin hər bir halda məhkəmənin gəldiyi nəticənin səbəb və motivinin konkret olaraq göstərilməsindən ibarət olmalıdır. Məhkəmə qərarı əsaslandırılmış olmaqla tərəflərə onu anlamağa, yuxarı instansiya məhkəməsində mübahisələndirməyə, yuxarı instansiya məhkəmələrinə isə qərarın əsaslılığına dair ədalətli məhkəmə araşdırmasını həyata keçirməyə imkan verməlidir. Qərar, həmçinin, tərəflərə onların arqumentlərinin nəzərə alındığını nümayiş etdirməlidir. Qərarın əsaslandırılması ədalətli mühakimənin həyata keçirildiyini göstərən yeganə vasitədir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 416.1.6-cı maddəsinə əsasən məhkəmənin hökm və ya qərarının kassasiya qaydasında ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsinin əsaslarından biri məhkəmənin cinayət tərkibinin əlamətləri olmad an ittiham hökmü çıxarmasıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası CPM-nin 419.10.4-cü maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası Qərara alır: Kassasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 17 yanvar 2023-cü il tarixli qərarından və onunla bağlı Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 1 noyabr 2022-ci il tarixli hökmündən Məhkum Məhkum Azərbaycan Respublikası CM-in 32.4, 312.2-ci maddəsi ilə təqsirləndirilməsinə və məhkum edilməsinə, habelə həmin maddə ilə və Azərbaycan Respublikası CM-in 66.3-cü maddəsi ilə cəzalandırılmasına dair müddəalar xaric edilsin. Məhkum Məhkum üzərində Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 1 noyabr 2022-ci il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası CM-in 178.2.1, 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə təyin ed ilmiş 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası saxlansın. Məhkum Məhkum 5 avqust 2021-ci il tarixdən 7 avqust 2021-ci il tarixədək şübhəli şəxs qismində həbsdə saxlandığı 2 (iki) gün ona təyin olunmuş azadlıqdan məhrum etmə cəza müddətindən çıxılmaqla üzərində qəti olaraq 3 (üç) il 5 (beş) ay 28 (iyirmi səkkiz) müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası saxlanılsın. Qərar qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlansın.