Ali Məhkəmə Qərar — İş №1-1(102)-43/2017

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1-1(102)-43/2017 18.05.2017 ALİ MƏHKƏMƏ İş № 1-1(102)-43/17 Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının Q Ə R A R İ xx xxx 2017-ci il Bakı şəhəri Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası hakimlər Qılıcov İlqar Səyyad oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Nəsirov İnqilab Maşallah oğlu və Əliyev Fərhad Kazım oğlundan ibarət tərkibdə, İbadzadə Anar Qənimət oğlunun katibliyi ilə, Dövlət ittihamçısı - Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Apellyasiya və Kassasiya instansiyası məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru Yusifov İlkin Fərhad oğlunun iştirakı ilə, Gəncə Hərbi Məhkəməsinin xx xxxxxxx 20 16-cı il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 331.3 və 338.1-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmuş Məhkum barəsində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının xx xxxxxx 2016-cı il tarixli qərarından Məhkum tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə əsasən işə baxaraq M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Gəncə Hərbi Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2016-cı il tarixli, 1(095)-249/2016 saylı hökmü ilə (hakim X.İ.Quliyev) xx xxx 1994-cü ildə Qazax rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikası vətəndaşı, orta təhsilli, subay, əvvəllər məhkum olunmamış, Qazax rayonunun Canallı kəndində qeydiyyatda olan və yaşamış, MN-nin N saylı hərbi hissəsinin müddətdən artıq hərbi xidmət hərbi qulluqçusu, çavuş hərbi rütbəli xxxoğlu AzərbaycanRespublikasıCinayət Məcəlləsinin (bundan sonra CM-in) 331.3 və 338.1cimaddələriilətəqsirlibilinib, CM-in 338.1-cimaddəsiilə01 (bir)ilmüddətinəazadlıqdanməhrumetməcəzasına, CM-in 331.3-cümaddəsiilə03 (üç)ilmüddətinəazadlıqdanməhrumetməcəzasınaməhkumedilmiş,CM-in 66.3cümaddəsinəəsasəntəyinolunmuşcəzalarıqisməntoplanılmaqlaüzərində qətiolaraq 03 il06 aymüddətinəazadlıqdanməhrumetməcəzasının saxlanılması, cəzasınıümumirejmlicəzaçəkməmüəssisəsindəçəkməsi, cəzasının əvvəlinin xx xxxxxxx 2016-cıiltarixdənhesablanması, barəsində seçilmiş başqa yerə getməmək haqqında iltizam qətimkan tədbirinin dəyişdirilərək həbs növündə qətimkan tədbiri ilə əvəz edilməsi və məhkəmə iclas zalından həbsə alınması, haqqında seçilmiş həbs qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəyə minib icraya yönəldilənədək öz qüvvəsində saxlanılması və məhkəmə ekspertiza t ədqiqatının dəyəri olan 230 manat pulun Məhkum tutulub Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına köçürülməsi qərara alınmışdır. İŞİN H A L L A R İ: Məhkəmənin hökmünə əsasən Məhkum ona görə təqsirli bilinib məhkum edilmişdir ki, o, hərbi xidmət üzrə vəzifələrin yerinə yetirilməsi zamanı rəis kimi tabeliyində olan şəxsi döymüş, həmçinin Azərbaycan Respublikasına qəfil hücumun vaxtında aşkara çıxarılması, dəf olunması və onun təhlükəsizliyinin təmin edilməsiüzrə döyüş növbəsini çəkmə qaydalarını dövlətin təhlükəsizlik mənafelərinə zərər vura biləcək tərzdə pozmuşdur. Belə ki, o, N nömrəli hərbi hissənin 3-cü tabor, 11-ci bölük, 3-cü taqım, 2-ci manqa komandiri vəzifəsində, çavuş rütbəsində şərti olaraq «Rus səngəri» adlandırılan döyüş postunun post başçısı vəzifəsində müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətdə olarkən, xx xxxx 2016-cı il tarixdə, saat 22:00 radələrində postun səngərində döyüş növbətçilərini dəyişdirən zaman həmin manqanın baş atıcısı, əsgər Zərərçəkmiş şəxs əsgər Abbasov Cavad Nəzər oğlundan “Kərimov oyaqdı?” deyə soruşduğunu eşidib “mənim soyadımı kim çəkdi, mənim soyadımı çəkənin var-yoxunu......” deyə nalayiq ifadə işlətmiş və əsgər Zərərçəkmiş şəxs “mənim soyadımı sən qoyubsan?” deyərək onun üzərinə gəlmiş və qəflətən, heç bir səbəb olmadan sonuncunun sağ ayağından bir təpik zərbəsi vurmuş, sonra sinəsindən hər iki əli ilə möhkəm itələyib yerə yıxmış, daha sonra əsgər Zərərçəkmiş şəxs sinəsinin üstündə oturub onun sifət, çiyin, sinə və bədəninin müxtəlif nahiyələrinə çoxsaylı yumruq və sillə zərbələri vurmuş, nəticədə sonuncuya sağlamlığına dərəcəsi təyin edi lməyən tərzdə xəsarət yetirməklə onu döymüşdür. Bundan başqa o, həmin gün, saat 22:00 radələrində heç bir səbəb olmadan, postun bütün şəxsi heyətini sığınacağın qarşısında sıraya düzüb təxminən saat 23:30-dək onlara təlimatlar verməyə başlamış, həmin şəxslərə saat 22:00-dan saat 24:00-dək səngərdə döyüş növbətçiliyi aparmalı olan əsgərlər Abbasov Cavad Nəzər oğlu və Qəhrəmanov Nurlan Sofu oğlu da aid olmuş, bu hərəkəti ilə də o, sonuncuları səngərə döyüş növbəsinə çıxarmalı olduğu halda oraya deyil, sığınacağın qarşısında düzdüyü sıraya cəlb etməklə səngərdə mühafizəni təşkil etməyərək oranı mühafizəsiz, düşmən istiqamətini isə müşahidəsiz qoymuş, bununla da döyüş növbətçiliyini təşkil etməməklə bu qaydaları dövlətin təhlükəsizlik mənafelərinə zərər vura biləcək tərzdə pozmuşdur. Hökmdən M əhkum müdafiəçisi Salahov Hünbət Rza oğlu tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən işə baxan Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin hərbi kollegiyası (hakimlər: Xasməmmədov Elçin İsgəndər oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Məhərrəmli Rəşid Ağamirzə oğlu və Muxtarov Teyyub Asif oğlundan ibarət tərkibdə) xx xxxxxx 2016-cı il tarixli qərarı ilə apellyasiya şikayətini təmin etmədən, hökmü isə dəyişdirilmədən saxlamışdır. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının xx xxxxxx 2016-cı il tarixli 1-1(104)134/2016 saylı qərarından Məhkum kassasiya şikayəti verərək qeyd olunan apellyasiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsini və onun barəsində yeni həbslə bağlı olmayan qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. KASSASİYA ŞİKAYƏTİNİN D Ə L İ L L Ə R İ: Məhkum kassasiya şikayətini onunla əsaslandı rmışdır ki, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin hərbi kollegiyası ona cəza təyin edərkən gəncliyini, törətdiyi əməldən səmimi peşman olmasını, zərərçəkmiş şəxslə barışmasını, zərərçəkmiş şəxsin heç bir şikayətinin olmamasını, bundan başqa ailəsindən ayrı düşdüyünü nəzər almamışdır. Məhkəmə kollegiyası işin materiallarını öyrənib, kassasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edib, kassasiya şikayətinin təmin edilməməsi barədə dövlət ittihamçısının çıxışını dinləyib hesab edir ki, aşağıdakı səbəblərdən kassasiya şikayəti təmin edilməyərək Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının xx xxxxxx 2016-cı il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanmalıdır. İş üzrə zərər çəkmiş şəxs Zərərçəkmiş şəxs qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş və bu ba rədə heç bir məlumat verməmiş, həmçinin Məhkum qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq məhkəmə iclasında iştirak etməsi barədə vəsatət verməmişdir. Bu səbəbdən məhkəməkollegiyasıAzərbaycanRespublikasıCPM-in 419.4-cümaddəsinəəsasənişəonların iştirakıolmadanbaxılmasınımümkünhesabetmişdir. HÜQUQİ M Ə S Ə L Ə L Ə R: Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra AR CPM) 419.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, sübutların mahiyyəti üzrə araşdırılması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilmə si kimi məsələlərin həlli qanunla kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. Bundan başqa, göstərilən normanın mənasına görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrindən fərqli olaraq hər-hansı bir faktın baş veribverməməsini müəyyən etmir və yalnız həmin məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş hallara əsasən cinayət və cinayət-prosessual qanunları normalarının düzgün tətbiq edilib-edilməməsi məsələlərinə öz münasibətini bildirir. Qanunvericiliyin bu tələblərinə uyğun olaraq işə mahiyyəti üzrə baxan və faktları araşdıran məhkəmələr ibtidai araşdırma zamanı qanuni üsullarla toplanmış, birinci instansiya məhkəməsinin məhkəmə iclasında hərtərəfli, tam və obyektiv olaraq tədq iq edilmiş sübutlara əsasən belə nəticəyə gəlmişlər ki, Məhkum hərbi xidmət üzrə vəzifələrin yerinə yetirilməsi zamanı rəis kimi tabeliyində olan şəxsi döymüş, həmçinin Azərbaycan Respublikasına qəfil hücumun vaxtında aşkara çıxarılması, dəf olunması və onun təhlükəsizliyinin təmin edilməsiüzrə döyüş növbəsini çəkmə qaydalarını dövlətin təhlükəsizlik mənafelərinə zərər vura biləcək tərzdə pozmuşdur. Cinayət işinin materiallarından göründüyü həmin əməllərə görə Məhkum AR CM-in331.3 və 338.1-cimaddələriilə irəli sürülmüş ittiham onunözününetirafı ilə yanaşı, iş üzrə dindirilmiş zərərçəkmiş şəxsin, şahidlərin ifadələri və eləcə də işdə olan digər sənədlərlə tam sübuta yetirilmişdir. Bundanbaşqa, cinayətişininmateriallarındanvəməhkəmələrtərəfindənqəbuledilmişyekunməhkəməaktlarındangörün ürki,M əhkum ittihamolunduğucinayətəməllərinitörətməsihalları, buhallarıtəsdiqedənifadələrvəibtidaiaraşdırmazamanıqanuniüsullarlatoplanmışbaşqasübutlarbirincii nstansiyaməhkəməsininməhkəməiclaslındatam, hərtərəflivəobyektivaraşdırılmış, apellyasiyainstansiyasıməhkəməsitərəfindənətraflıtəhliledilmiş, həminiclaslardasübutlarıntoplanmasıvəaraşdırılmasızamanıprosessualpozuntulara, ocümlədəntəqsirləndirilənşəxsinAR CPM-in 91-cimaddəsindənəzərdətutulmuş hüquqlarınınpozulmasınavəyabuhüquqlarınhəyatakeçirilməsinin məhdudlaşdırılmasınayolverilməsi, sübutlarıntədqiqindənəsassızimtinaolunmasıvəyolverilməzsübutlardanistifadəedilməsimüəyyənedil məmiş, hökmvəapellyasiyaşikayətinəməhkəməbaxışınınyekunqərarıisəadıçəkilənməhkumunbarəsindəqan ununtələblərinəuyğunqaydadatərtibedilmişdir. Məhkum barəsindəcəzatədbiri ninseçilməsiməsələsinəgəldikdəisə, işmateriallarındanvəməhkəmələrtərəfindənqəbuledilmişyekunməhkəməaktlarındangörünürki, birinciinstansiyasıməhkəməsiona təqsirlibilindiyimaddələrinsanksiyasındanəzərdə tutulancəzanı təyinedərkən, əvvəllər məhkum olunmamasını, törətdiyi cinayəti etiraf etməklə əməlindən səmimi peşmançılıq hissi keçirməsini, zərərçəkmiş şəxsin ona qarşı şikayət və mülki iddiasının olmamasını cəzasını yüngülləşdirən hallar kimi qiymətləndirmiş, cəzasını ağırlaşdıran hallar müəyyən edilməmişdir. AR CM-in 8-ci maddəsinin tələbinə görə, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. AR CM-in 41.2-cimaddəsinəəsasən, cəzasosialədalətinbərpası, məhkumunislahedilməsivəhəmməhkumlar, həmdəbaşqaşəxslərtərəfindənyenicinayətlərintörədilməsininqarşısınıalmaqməqsədilətətbiqedilir. CəzanıntəyinedilməsininümumiəsaslarınıözündəəksetdirənAR CM-in 58.1cimaddəsinintələblərindəngörünürki, cinayəttörətməkdətəqsirlibilinənşəxsəbuMəcəlləninümumihissəsininmüddəalarınəzərəalınmaqlaxüs usihissəsininmüvafiqmaddələrindənəzərdətutulmuşhədlərdəədalətlicəzatəyinedilir. Həmin məcəllənin 58.3-cümaddəsinintələblərinəgörə, cəzatəyinedilərkəntörədilmişcinayətinxarakterivəictimaitəhlükəlilikdərəcəsi, təqsirkarınşəxsiyyəti, ocümlədəncəzanıyüngülləşdirənvəağırlaşdıranhallar, habelətəyinolunmuşcəzanınşəxsinislaholunmasınavəonunailəsininhəyatşəraitinətəsirinəzərəalını r. Məhkəməkollegiyasıhesabedirki, birinci instansiya məhkəməsi Məhkum cəza təyin edərkən onun barəsində yuxarıda qeyd edilən yüngülləşdirici halların hamısını nəzərə almaqla ona təqsirli bilindiyi maddələr üzrə və cəzaları toplamaq yolu ilə cinayətlərin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcələrinə uyğun qanuni və ədalətli cəza təyin etmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsi də həmin cəzanı onun şəxsiyyətinə və törədilmiş cinayətlərin ağırlığına uyğun cəza hesab etmişdir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi, həmçinin qeyd edir ki, hazırkı cinayət işinə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən baxılarkən hər hansı maddi və prosessual hüquq normalarının pozuntusuna yol verilməmişdir. İşmateriallarındangörünürki, apellyasiya instansiyasıməhkəməsi tərəfindənMəhkum cəzasınıyüngülləşdirən, ocümlədənonuntörətdiyicinayətinictimaitəhlükəliliyiniəhəmiyyətlidərəcədəazaldanhərhansıbirəlavəh almüəyyənedilməmişdir. Məhkəməkollegiyasınınqənaətinəgörə, apellyasiyainstansiyasıməhkəməsidüzgünolaraqhökmdəsadalanancəzanıyüngülləşdirənhallarıneyn izamandaməhkumatəyinolunmuşcəzanınmüddətininonuntəqsirlibilindiyimaddəninsanksiyasındanəz ərdətutulmuşcəzanınaşağıhəddindəndəazmüddətədəkazaldılmasına, habeləhəmincəzanınşərtiolaraqtətbiqedilməsinəimkanverənhallarkimiqiymətləndirilməsiüçünəsasgö rməmişdir. Apellyasiyainstansiyasıməhkəməsininbunəticəsiilərazılaşanməhkəməkollegiyasıdaişinhalların avəcinayətqanununormalarınıntələblərinəəsaslanıbMəhkumtəyinolunmuşcəzanınyüngülləşdirilməsi vəyaonunbarəsindəşərtiməhkumetmənintətbiq edilməsiüçünəsaslartapmırvəbunagörədə, onunkassasiyaşikayətinindəlilləri niəsaslıhesabetməyərəkhəminşikayətintəminedilmədən, GəncəApellyasiyaMəhkəməsininhərbikollegiyasınınxx xxxxxx 2016-cı ilil tarixliqərarınınisədəyişdirilmədənqüvvəsindəsaxlanılmasınıməqsədəmüvafiqbilir. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hərbi kollegiyası QƏRARA A L D İ: Məhkum tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 331.3 və 338.1-ci maddələri ilə məhkum edilməsinə dair iş üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının xx xxxxxx 2016-cı il tarixli 1-1(104)-134/2016 saylı qərarı kassasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Sədrlik edən: Hakimlər: İlqar Qılıcov İnqilab Nəs