Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 1(1-8)-20/2026 07.04.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimləri Novruzov Ələsgər Əli Iskəndər oğlu (sədrlik edən), Mövsümov Nazim Rasim oğlu və Abdulov Rəşad Məhərrəm oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində, Səfərli Kamal Rizvan oğlunun katibliyi ilə, Dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin prokuroru Ibrahimov Elçin Tofiq oğlunun, Məhkumlar – təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs2, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3, Müdafiəçilər – müdafiəçi8 Cəlil oğlunun və müdafiəçi7 iştirakları ilə, Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 21 aprel 2025-ci il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 32.5,206.1, 308.1-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmuş təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 206.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmuş təqsirləndirilən şəxs2 barəsində olan cinayət işi üzrə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarından məhkum təqsirləndirilən şəxs1 müdafiəçisi müdafiəçi2 və məhkum təqsirləndirilən şəxs3 müdafiəçisi müdafiəçi7 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə, dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq MÜƏYYƏN ETDI: Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 21 aprel 2025-ci il tarixli 1(099)-11/2025 nömrəli (hakimlər: Cəlilov Oruc Yusif oğlu (sədrlik edən), Nuriyev Xamməd Abış oğlu və Əliyev Əli Abdulla oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində) hökmü ilə ## #### 1977-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, məhkum olunmamış, XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi vəzifəsində işləmiş və hazırda işləməyən, XXX-də qeydiyyatda olmaqla ünvan 2 ünvanında yaşayan təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra “CM-in”) 32.5,206.1 və 308.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, ona CM-in 32.5,206.1-ci maddəsi ilə cinayətin predmeti olan 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) materialın dəyərinin qırx faizi-24024 (iyirmi dörd min iyirmi dörd) manat miqdarında cərimə cəzasının və CM-in 46.2-ci maddəsi tətbiq edilərək CM-in 308.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 4000 (dörd min) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, CM-in 66.2-ci maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə və CM-in 66.4-cü maddəsinə əsasən təyin edilmiş əlavə cəza əsas cəzaya tam birləşdirilərək cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 27000 (iyirmi yeddi min) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, CM-in 69.4-cü maddəsinə əsasən, onun 31 avqust 2023-cü il tarixdən 22 may 2024-cü il tarixədək həbsdə saxlandığı və 22 may 2024-cü il tarixdən 25 aprel 2025-ci il tarixədək “ev dustaqlığı”nda olması müddətlərinin nəzərə alınıb təyin edilmiş qəti cərimə cəzası yüngülləşdirilərək təqsirləndirilən şəxs1 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 20.000 (iyirmi min) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, hökmün icrasının Bakı şəhər Probasiya Idarəsinə həvalə edilməsi, onun barəsində seçilmiş “ev dustaqlığı” qətimkan tədbirinin dəyişdirilərək “başqa yerə getməmək haqqında iltizam” növündə qətimkan tədbiri ilə əvəz olunması və barəsində seçilmiş “başqa yerə getməmək haqqında iltizam” qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılması; ## ###### 1985-ci ildə X rayonun X kəndində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, məhkum olunmamış, XXX Idarəsinin XXX idarəsinin X şöbəsinin rəis müavini vəzifəsində işləmiş və hazırda işləməyən, X rayonun X kəndində qeydiyyatda olmaqla X-də yaşayan təqsirləndirilən şəxs3 Azərbaycan Respublikası CM-in 32.5,206.1 və 308.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, ona CM-in 32.5,206.1-ci maddəsi ilə cinayətin predmeti olan 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) materialın dəyərinin qırx faizi-24024 (iyirmi dörd min iyirmi dörd) manat miqdarında cərimə cəzasının və CM-in 46.2-ci maddəsi tətbiq edilərək CM-in 308.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 2500 (iki min beş yüz) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, CM-in 66.2-ci maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 25000 (iyirmi beş min) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, hökmün icrasının Sabirabad rayon icra və probasiya şöbəsinə həvalə edilməsi, onun barəsində seçilmiş “polisin nəzarəti altına vermə” qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılması; ## ###### 1993-cü ildə Bakı şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, məhkum olunmamış, XXX Idarəsinin XXX idarəsinin "X” X inspektoru vəzifəsində işləmiş və hazırda işləməyən, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla yaşayan təqsirləndirilən şəxs4 Azərbaycan Respublikası CM-in 32.5,206.1 və 308.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, ona CM-in 32.5,206.1-ci maddəsi ilə cinayətin predmeti olan 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) materialın dəyərinin qırx faizi-24024 (iyirmi dörd min iyirmi dörd) manat miqdarında cərimə cəzasının və CM-in 46.2-ci maddəsi tətbiq edilərək CM-in 308.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 2500 (iki min beş yüz) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, CM-in 66.2-ci maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 25000 (iyirmi beş min) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, hökmün icrasının Abşeron rayon icra və probasiya şöbəsinə həvalə edilməsi, onun barəsində seçilmiş “polisin nəzarəti altına vermə” qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılması; ## ####### 1993-cü ildə Lənkəran şəhərində doğulmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, məhkum olunmamış, fərdi sahibkarlıqla məşğul olan, ünvan 4 ünvanında qeydiyyatda olmaqla yaşayan təqsirləndirilən şəxs2 Azərbaycan Respublikası CM-in 206.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətməkdə təqsirli bilinərək, ona cinayətin predmeti olan 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) materialın dəyərinin qırx faizi-24024 (iyirmi dörd min iyirmi dörd) manat miqdarında cərimə cəzasının təyin edilməsi, hökmün icrasının Lənkəran rayon icra və probasiya şöbəsinə həvalə edilməsi, onun barəsində seçilmiş “polisin nəzarəti altına vermə” qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılması müəyyən edilmiş, həmçinin iş üzrə maddi sübut və məhkəmə xərci ilə bağlı məsələlər həll edilmişdir. Hökmdən dövlət ittihamçısı Şabanov Valeh Ixtiyar oğlu tərəfindən verilmiş apellyasiya protestinə, təqsirləndirilən şəxs1 müdafiəçisi müdafiəçi3, təqsirləndirilən şəxs3 müdafiəçisi müdafiəçi7, təqsirləndirilən şəxs4 müdafiəçisi müdafiəçi8 tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli 1(106)-560/2025 nömrəli (hakimlər: Hacıyev Pərviz Vaqif oğlu (sədrlik edən), Xasməmmədov Elçin Isgəndər oğlu və Sultanov Cavid Rizvan oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində) qərarı ilə apellyasiya protesti və apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 21 aprel 2025-ci il tarixli hökmü apellyasiya protestinə və apellyasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarından məhkum təqsirləndirilən şəxs1 müdafiəçisi müdafiəçi2 və məhkum təqsirləndirilən şəxs3 müdafiəçisi müdafiəçi7 tərəfindən kassasiya şikayətləri, dövlət ittihamçısı tərəfindən isə kassasiya protesti verilmişdir. IŞIN HALLARI: Ibtidai istintaq orqanı tərəfindən təqsirləndirilən şəxs1 CM-in 32.5,206.1, 308.1, 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə ittiham irəli sürülmüşdür ona görə ki, o, 25 iyul 2019-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi üzrə XX nömrəli əmrlə XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilməklə həmin vəzifədə işləyərkən Azərbaycan Respublikası XX Komitəsi XX Idarəsinin 02.11.2018-ci il tarixli 1800/005 nömrəli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “XX Idarəsinin XXX idarəsi haqqında Əsasnamənin”nin 4.3-cü bəndinə əsasən idarəyə ümumi rəhbərlik edərək idarə üzrə tədbirlər planının işlənib hazırlanmasını təmin etmək və onun yerinə yetirilməsi gedişinə nəzarəti həyata keçirmək, idarə əməkdaşları arasında vəzifə bölgüsü aparmaq, idarə əməkdaşları tərəfindən qanunvericiliyin, o cümlədən gömrük işini nizama salan qanunvericilik və digər normativ-hüquqi aktların tələblərinə əməl etmələri üzərində nəzarəti həyata keçirmək, Baş idarə rəhbərliyi ilə razılaşdırmaqla idarənin fəaliyyəti məsələləri barədə müvafiq təşkilatlarla əlaqə saxlamaq və səlahiyyətləri daxilində baş idarəni dövlət və ictimai təşkilatlarda təmsil etmək, müvafiq sənədləri imzalamaq, idarənin fəaliyyətində meydana çıxan nöqsanların aradan qaldırılması və gələcəkdə bu xarakterli nöqsanların baş verməsinin qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər hazırlamaqla həyata keçirmək və digər səlahiyyətlərə malik təşkilati-sərəncamverici funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs kimi qeyd olunan Əsasnamənin 2.1-ci bəndinə əsasən gömrük rəsmiləşdirilməsi və nəzarəti həyata keçirilərkən gömrük hüquqpozmalarına qarşı mübarizə aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının icraatı və təhqiqatı zamanı qanunvericiliyə riayət edilməsini təmin etmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə təhqiqat və icraat aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının əlamətləri olduqda hüquqpozmaların izlərini müəyyən etmək və möhkəmləndirmək, onu törətmiş şəxsləri aşkar etmək üçün təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirmək, gömrük hüquqpozmalarının təhqiqatı və icraatı zamanı qanunvericiliklə tələb olunan bütün prosessual hərəkətləri yerinə yetirmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə tutulan əşyaların ekspertizasını və qiymətləndirilməsini təşkil etmək və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər funksiyalarını həyata keçirmək rəhbəri olduğu idarənin vəzifələrinə aid olmasına baxmayaraq xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar özü üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək tanışı X8 2021-ci ilin dekabr ayında 30.12.2021-ci il tarixli 01221000450939 nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə həmin tarixdə XX Komitəsinin XX Idarəsinin X rayonunda yerləşən X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə daxili bazarda 1 qutusunun qiyməti 6 manat təşkil edən ümumi dəyəri 30.000 manat olan 5.000 (beş min) qutu “Xyla-P” adlı “Lidocaine/Prilocaine” tərkibli dərman vasitəsinin ölkə ərazisinə qanunsuz keçirməsi faktı üzrə sonuncu barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilməməsinə dair 2022-ci ilin yanvar ayında işlədiyi idarənin inzibati binasında özünə müraciəti ilə əlaqədar faktiki olaraq inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməlin törədilməsinə görə inzibati xəta törətmiş şəxsin tənbeh edilməsi üçün müvafiq tədbirlər görülməli olduğu halda X qarşısında özünü nüfuzlu gömrük işçisi və etibarlı şəxs kimi göstərməkdən ibarət şəxsi niyyətlə X barəsində inzibati icraat başlanmasını təmin etməyərək həmin hərəkətləri ilə rəhbəri olduğu Idarənin qarşısında qoyulmuş vəzifələri layiqincə və düzgün icrasını həyata keçirməməklə Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsinin gömrük hüquqpozmalarına qarşı mübarizə sahəsində qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən, qeyd edilən səlahiyyətlərə malik vəzifəli şəxs qismində öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə XXX idarəsinin XXX idarəsinin X şöbəsinin rəis müavini təqsirləndirilən şəxs3 və həmin X Idarəsinin X” gömrük postunun inspektoru təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlığa görə, yəni 26 yanvar 2009-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 6 saylı Ərazi Vergilər Idarəsində qeydiyyatda olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs şahid14 (VÖEN: XXXXXXX) fəaliyyətində ona köməklik göstərən oğlu təqsirləndirilən şəxs2 2022-ci ilin dekabr ayında Lənkəran şəhəri ərazisində təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə özünə və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar şahid14 ilə “Peyman Zareb şirketi” arasında bağlanılmış 04.03.2022-ci il tarixli, X nömrəli müqavilə əsasında Iran Islam Respublikasından şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkəyə idxal olunan gömrük, rüsumu 13 447,57 (on üç min dörd yüz qırx yeddi manat əlli yeddi qəpik) manat təşkil edən “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünü gömrük rüsumu 3.014,11 manat təşkil edən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü olaraq gömrük bəyannaməsində göstərməklə gömrük ödənişlərinə görə arada yaranacaq fərq məbləğini, yəni 10.433,46 manat pul vəsaitinin özlərinə təqdim olunması müqabilində gələcəkdə gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsi zamanı prosedurların sürətli icra edilməklə gətirilən malların gömrük nəzarətindən buraxılmasında köməklik göstəriləcəyi barədə təqsirləndirilən şəxs2 ilə razılığa gələrək, qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün 2023-cü ilin yanvar ayının ortalarında Lənkəran şəhəri ərazisində özü və qabaqcadan əlbir olduğu təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 üçün birbaşa yolla sonuncu vasitəsilə külli miqdarda maddi nemət olan 10.433,46 (on min dörd yüz otuz üç manat qırx altı qəpik) manat pul vəsaitini rüşvət qismində istəmiş, cinayətkar niyyətinin realizəsinə uyğun vəzifəli şəxs kimi təkrarən təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlığa görə özü və qeyriləri üçün qanunsuz üstünlük, yəni rüşvət qismində istədiyi 10.433,46 manat pul vəsaitini əldə etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası gömrük sərhədindən düzgün bəyan etməməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə keçirməyə dair məsləhətlər verməsi və köməklik etməsi barədə təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə özünə və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar Iran Islam Respublikasından Azərbaycan Respublikasına qanunsuz yolla keçirilməsinə dair məsləhət və məlumatlar verməklə, yənitəqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkə ərazisinə idxal olunan 60.060 manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünün 19 yanvar 2023-cü il tarixdə, saat 16:03-də XX Komitəsinin XX idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirməklə və gömrük rəsmiləşdirilməsinin başa çatdırılması üçün təyinatı üzrə “X” postuna göndərilməsindən sonra 20 yanvar 2023-cü il tarixdə təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən qeyd olunan yükün “X” gömrük postunda həmin tarixli, 01231000022941 nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə gömrük dəyəri 11.417,20 manat olan 546 ədəd “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü kimi sərbəst dövriyyəyə buraxılış gömrük prosedurası altında sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə bəyan etdikdən sonra gömrük proseduruna uyğun buraxılışın həyata keçirilməsi üçün təqsirləndirilən şəxs2 icarə müqaviləsi əsasında icarəyə götürdüyü ünvan 3 ünvanında yerləşən anbarında yükün açılmasında təyinatla iştirak edən və bəyan edilmiş yükün sənədlərlə düzgün olmasının yoxlanılmasına məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs4 və əvvəlcədən olan razılığa əsasən özünün göstərişi ilə orada iştirak edən məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs3 nəzarəti altında “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü avtomobildən boşaldılaraq əvəzində 01231000022941 nömrəli gömrük bəyannaməsində göstərilən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü ilə əvəz edilməsi barədə məsləhətlər verməklə, habelə yarana biləcək maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmədə ifadə olunan təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə birlikdə köməkçilikləri ilə, təqsirləndirilən şəxs2 sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə və düzgün bəyan etməməklə xeyli miqdarda, yəni 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində olan malı gömrük sərhədindən qanunsuz keçirməklə qaçaqmalçılıq etməsində təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə birlikdə köməkçi qismində iştirak etmiş təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında korrupsiyaya qarşı mübarizə və korrupsiyaya şərait yaradan halların aradan qaldırılması üzrə Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətə mane olaraq dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən təkrarən sui-istifadə etmişdir. təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 qarşı CM-in 32.5,206.1, 308.1, 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə ittiham irəli sürülmüşdür ona görə ki, təqsirləndirilən şəxs3 21 oktyabr 2019-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi üzrə X nömrəli əmrlə XXX Idarəsinin XXX idarəsinin X şöbəsinin rəis müavini vəzifəsinə təyin edilməklə həmin vəzifədə işləyərkən Azərbaycan Respublikası XX Komitəsi XX idarəsinin 02.11.2018-ci il tarixli 1800/005 nömrəli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “XX Idarəsinin XXX idarəsi haqqında Əsasnamə”nin 4.4-cü bəndinə əsasən gömrük qanunvericiliyinin pozulması ilə mübarizənin təkmilləşdirilməsi istiqamətində səmərəliliyin yüksəldilməsi barədə təkliflər vermək, şöbənin əməkdaşlarının daxili intizam qaydalarına əməl etmələri üzərində nəzarəti həyata keçirmək, xidməti vəzifələrinin yerinə yetirilməsi zamanı ona məlum olmuş məlumatların açıqlanmamasının təmiri edilməsi istiqamətində zəruri tədbirlər görmək, rəhbərlik tərəfindən təsdiq edilmiş plana uyğun olaraq keçirilən təlimlərdə, toplanışlarda və digər tədbirlərdə iştirak etmək və digər səlahiyyətlərə malik təşkilati-sərəncamverici funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs kimi qeyd olunan Əsasnamənin 2.1-ci bəndinə əsasən gömrük rəsmiləşdirilməsi və nəzarəti həyata keçirilərkən gömrük hüquqpozmalarına qarşı mübarizə aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının icraatı və təhqiqatı zamanı qanunvericiliyə riayət edilməsini təmin etmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə təhqiqat və icraat aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının əlamətləri olduqda hüquqpozmaların izlərini müəyyən etmək və möhkəmləndirmək, onu törətmiş şəxsləri aşkar etmək üçün təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirmək, gömrük hüquqpozmalarının təhqiqatı və icraatı zamanı qanunvericiliklə tələb olunan bütün prosessual hərəkətləri yerinə yetirmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə tutulan əşyaların ekspertizasını və qiymətləndirilməsini təşkil etmək və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər funksiyalarını həyata keçirmək kimi funksiyalar idarənin vəzifələrinə aid olmasına baxmayaraq öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi təqsirləndirilən şəxs1 və həmin X idarəsinin “X” gömrük postunun inspektoru təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlığa görə, yəni 26 yanvar 2009-cu ıl tarixdən Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 6 saylı Ərazi Vergilər Idarəsində qeydiyyatda olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs şahid14 (VÖEN: XXXXXXXX) fəaliyyətində ona köməklik göstərən oğlu təqsirləndirilən şəxs2 2022-ci ilin dekabr ayında Lənkəran şəhəri ərazisində özü vasitəsi ilə təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar şahid14 ilə “Peyman Zareb şirketi” arasında bağlanılmış 04.03.2022-ci il tarixli, X nömrəli müqavilə əsasında Iran Islam Respublikasından şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkəyə idxal olunan gömrük rüsumu 13.447,57 (on üç min dörd yüz qırx yeddi manat əlli yeddi qəpik) manat təşkil edən “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünü gömrük rüsumu 3.01 4,11 manat təşkil edən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü olaraq gömrük bəyannaməsində göstərməklə gömrük ödənişlərinə görə arada yaranacaq fərq məbləğini, yəni 10.433,46 manat pul vəsaitinin özlərinə təqdim olunması müqabilində gələcəkdə gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsi zamanı prosedurların sürətli icra edilməklə gətirilən malların gömrük nəzarətindən buraxılmasında köməklik göstəriləcəyi barədə təqsirləndirilən şəxs2 ilə razılığa gələrək, qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün 2023-cü ilin yanvar ayının ortalarında Lənkəran şəhəri ərazisində özü və qabaqcadan əlbir olduğu təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 üçün birbaşa yolla özü vasitəsilə külli miqdarda maddi nemət olan 10.433,46 (on min dörd yüz otuz üç manat qırx altı qəpik) manat pul vəsaitini rüşvət qismində istəmiş, cinayətkar niyyətinin realizəsinə uyğun vəzifəli şəxs kimi təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlığa görə özü və qeyriləri üçün qanunsuz üstünlük, yəni rüşvət qismində istədiyi 10.433,46 manat pul vəsaitini əldə etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası gömrük sərhədindən düzgün bəyan etməməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə keçirməyə dair məsləhətlər verməsi və köməklik etməsi barədə özü vasitəsi ilə təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar Iran Islam Respublikasından Azərbaycan Respublikasına qanunsuz yolla keçirilməsinə dair məsləhət və məlumatlar verməklə, yəni təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkə ərazisinə idxal olunan 60.060 manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünün 19 yanvar 2023-cü il tarixdə, saat 16:03-də XX Komitəsinin XX idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirməklə və gömrük rəsmiləşdirilməsinin başa çatdırılması üçün təyinatı üzrə “X” postuna göndərilməsindən sonra 20 yanvar 2023-cü il tarixdə təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən qeyd olunan yükün “X” gömrük postunda həmin tarixli, 01231000022941 nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə gömrük dəyəri 11.417,20 manat olan 546 ədəd “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü kimi sərbəst dövriyyəyə buraxılış gömrük prosedurası altında sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə bəyan etdikdən sonra gömrük proseduruna uyğun buraxılışın həyata keçirilməsi üçün təqsirləndirilən şəxs2 icarə müqaviləsi əsasında icarəyə götürdüyü Lənkəran şəhəri, ünvan 3 ünvanında yerləşən anbarında yükün açılmasında təyinatla iştirak edən və bəyan edilmiş yükün sənədlərlə düzgün olmasının yoxlanılmasına məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs4 və əvvəlcədən olan razılığa əsasən təqsirləndirilən şəxs1 göstərişi ilə orada iştirak edən məsul şəxs özünün nəzarəti altında “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü avtomobildən boşaldılaraq əvəzində 0123100002294'1 nömrəli gömrük bəyannaməsində göstərilən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü ilə əvəz edilməsi barədə məsləhətlər verməklə, habelə yarana biləcək maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmədə ifadə olunan təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə birlikdə köməkçilikləri ilə, təqsirləndirilən şəxs2 sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə və düzgün bəyan etməməklə xeyli miqdarda, yəni 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində olan malı gömrük sərhədindən qanunsuz keçirməklə qaçaqmalçılıq etməsində təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə birlikdə köməkçi qismində iştirak etmiş, təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında korrupsiyaya qarşı mübarizə və korrupsiyaya şərait yaradan halların aradan qaldırılması üzrə Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətə mane olaraq dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmişdir. təqsirləndirilən şəxs2 CM-in 206.1-ci maddəsi ilə ittiham irəli sürülmüşdür ona görə ki, o, 26 yanvar 2009-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 6 saylı Ərazi Vergilər Idarəsində qeydiyyatda olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs (VÖEN: XXXXX) atası şahid14 fəaliyyətində ona köməklik göstərən şəxs kimi 2022-ci ilin dekabr ayında Lənkəran şəhəri ərazisində XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəis müavini təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə həmin X Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi təqsirləndirilən şəxs1 və həmin X Idarəsinin “X” gömrük postunun inspektoru təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar atası şahid14 ilə “Peyman Zareb şirketi” arasında bağlanılmış 04.03.2022-ci il tarixli, 6707 nömrəli müqavilə əsasında Iran Islam Respublikasından şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkəyə idxal olunan gömrük rüsumu 13.447,57 (on üç min dörd yüz qırx yeddi manat əlli yeddi qəpik) manat təşkil edən 60.060 manat dəyərində 21 ədəd paletdə (hər paletdə 26 ədəd olmaqla) ümumilikdə 546 ədəd “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü gömrük rüsumu 3.014,11 manat təşkil edən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü olaraq gömrük bəyannaməsində göstərməklə gömrük ödənişlərinə görə arada yaranacaq fərq məbləğini, yəni 10.433,46 manat pul vəsaitinin onlara təqdim olunması müqabilində gələcəkdə gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsi zamanı prosedurların sürətli icra edilməklə gətirilən malların gömrük nəzarətindən buraxılmasında köməklik göstəriləcəyi barədə razılığa gələrək, 19 yanvar 2023-cü il tarixdə, saat 16:03-də XX Komitəsinin XX Idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirməklə və gömrük rəsmiləşdirilməsinin başa çatdırılması üçün təyinatı üzrə “X” postuna göndərilməsindən sonra 20 yanvar 2023-cü il tarixdə qeyd olunan yükün “X” gömrük postunda həmin tarixli, XXXXXX nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə gömrük dəyəri 11.417,20 manat olan 546 ədəd “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü kimi sərbəst dövriyyəyə buraxılış gömrük prosedurası altında sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə bəyan etdikdən sonra gömrük proseduruna uyğun buraxılışın həyata keçirilməsi üçün icarə müqaviləsi əsasında icarəyə götürdüyü Lənkəran şəhəri, ünvan 3 ünvanında yerləşən anbarında yükün açılmasında təyinatla iştirak edən və bəyan edilmiş yükün sənədlərlə düzgün olmasının yoxlanılmasına məsul şəxs kimi təqsirləndirilən şəxs4 və əvvəlcədən olan razılığa əsasən təqsirləndirilən şəxs1 göstərişi ilə orada iştirak edən məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs3 nəzarəti altında “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü avtomobildən boşaldılaraq əvəzində XXXXX nömrəli gömrük bəyannaməsində göstərilən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü ilə əvəz edilməsi barədə təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 məsləhətlər almaqla, habelə yarana biləcək maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmədə ifadə olunan köməkçilikləri ilə, sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə və düzgün bəyan etməməklə xeyli miqdarda, yəni 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində olan malı gömrük sərhədindən qanunsuz keçirməklə qaçaqmalçılıq etmişdir. Məhkəmənin hökmünə görə, təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs1 25 iyul 2019cu il tarixdən XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi vəzifəsində işləyərkən Azərbaycan Respublikası XX Komitəsi XX Idarəsinin 02.11.2018-ci il tarixli XX/XX nömrəli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “XX Idarəsinin XXX idarəsi haqqında Əsasnamənin”nin 4.3-cü bəndinə əsasən idarəyə ümumi rəhbərlik edərək idarə üzrə tədbirlər planının işlənib hazırlanmasını təmin etmək və onun yerinə yetirilməsi gedişinə nəzarəti həyata keçirmək, idarə əməkdaşları arasında vəzifə bölgüsü aparmaq, idarə əməkdaşları tərəfindən qanunvericiliyin, o cümlədən gömrük işini nizama salan qanunvericilik və digər normativ hüquqi aktların tələblərinə əməl etmələri üzərində nəzarəti həyata keçirmək, Baş idarə rəhbərliyi ilə razılaşdırmaqla idarənin fəaliyyəti məsələləri barədə müvafiq təşkilatlarla əlaqə saxlamaq və səlahiyyətləri daxilində baş idarəni dövlət və ictimai təşkilatlarda təmsil etmək, müvafiq sənədləri imzalamaq, idarənin fəaliyyətində meydana çıxan nöqsanların aradan qaldırılması və gələcəkdə bu xarakterli nöqsanların baş verməsinin qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər hazırlamaqla həyata keçirmək və digər səlahiyyətlərə malik təşkilati-sərəncamverici funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs kimi qeyd olunan Əsasnamənin 2.1-ci bəndinə əsasən gömrük rəsmiləşdirilməsi və nəzarəti həyata keçirilərkən gömrük hüquqpozmalarına qarşı mübarizə aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının icraatı və təhqiqatı zamanı qanunvericiliyə riayət edilməsini təmin etmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə təhqiqat və icraat aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının əlamətləri olduqda hüquqpozmaların izlərini müəyyən etmək və möhkəmləndirmək, onu törətmiş şəxsləri aşkar etmək üçün təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirmək, gömrük hüquqpozmalarının təhqiqatı və icraatı zamanı qanunvericiliklə tələb olunan bütün prosessual hərəkətləri yerinə yetirmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə tutulan əşyaların ekspertizasını və qiymətləndirilməsini təşkil etmək və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər funksiyalarını həyata keçirmək rəhbəri olduğu idarənin vəzifələrinə aid olmasına baxmayaraq xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar özü üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək tanışı X8 2021-ci ilin dekabr ayında 30.12.2021-ci il tarixli XXXXX nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə həmin tarixdə XX Komitəsinin XX Idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə daxili bazarda 1 qutusunun qiyməti 6 manat təşkil edən ümumi dəyəri 30.000 manat olan 5.000 (beş min) qutu “Xyla-P” adlı “Lidocaine/Prilocaine” tərkibli dərman vasitəsinin ölkə ərazisinə qanunsuz keçirməsi faktı üzrə sonuncu barəsində inzibati tənbeh tətbiq edilməməsinə dair 2022-ci ilin yanvar ayında işlədiyi idarənin inzibati binasında özünə müraciəti ilə əlaqədar faktiki olaraq inzibati məsuliyyətə səbəb olan əməlin törədilməsinə görə inzibati xəta törətmiş şəxsin tənbeh edilməsi üçün müvafiq tədbirlər görülməli olduğu halda X qarşısında özünü nüfuzlu gömrük işçisi və etibarlı şəxs kimi göstərməkdən ibarət şəxsi niyyətlə X barəsində inzibati icraat başlanmasını təmin etməyərək həmin hərəkətləri ilə rəhbəri olduğu Idarənin qarşısında qoyulmuş vəzifələri layiqincə və düzgün icrasını həyata keçirməməklə Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsinin gömrük hüquqpozmalarına qarşı mübarizə sahəsində qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən, qeyd edilən səlahiyyətlərə malik vəzifəli şəxs qismində öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə XXX Idarəsinin XXX idarəsinin X şöbəsinin rəis müavini təqsirləndirilən şəxs3 və həmin X Idarəsinin “X” gömrük postunun inspektoru təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlığa görə, yəni 26 yanvar 2009-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 6 saylı Ərazi Vergilər Idarəsində qeydiyyatda olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs şahid14 (VÖEN: XXXXX) fəaliyyətində ona köməklik göstərən oğlu təqsirləndirilən şəxs2 2022ci ilin dekabr ayında Lənkəran şəhəri ərazisində təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə özünə və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar şahid14 ilə “Peyman Zareb şirketi” arasında bağlanılmış 04.03.2022-ci il tarixli, 6707 nömrəli müqavilə əsasında Iran Islam Respublikasından şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkəyə idxal olunan gömrük rüsumu 13.447,57 (on üç min dörd yüz qırx yeddi manat əlli yeddi qəpik) manat təşkil edən “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünü gömrük rüsumu 3.014,11 manat təşkil edən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü olaraq gömrük bəyannaməsində göstərməklə gömrük ödənişlərinə görə arada yaranacaq fərq məbləğini, yəni 10.433,46 manat pul vəsaitinin özlərinə təqdim olunması müqabilində gələcəkdə gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsi zamanı prosedurların sürətli icra edilməklə gətirilən malların gömrük nəzarətindən buraxılmasında köməklik göstəriləcəyi barədə təqsirləndirilən şəxs2 ilə razılığa gələrək, vəzifəli şəxs kimi təkrarən, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək özü və qeyriləri üçün qanunsuz üstünlük və maddi vəsait-10.433,46 manat pul vəsaitini əldə etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası gömrük sərhədindən düzgün bəyan etməməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə keçirməyə dair məsləhətlər verməsi və köməklik etməsi barədə təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə özünə və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar Iran Islam Respublikasından Azərbaycan Respublikasına qanunsuz yolla keçirilməsinə dair məsləhət və məlumatlar verməklə, yəni təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkə ərazisinə idxal olunan 60.060 manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünün 19 yanvar 2023-cü il tarixdə, saat 16:03-də XX Komitəsinin XX Idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirməklə və gömrük rəsmiləşdirilməsinin başa çatdırılması üçün təyinatı üzrə “X” postuna göndərilməsindən sonra 20 yanvar 2023-cü il tarixdə təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən qeyd olunan yükün “X” gömrük postunda həmin tarixli, XXXXXX nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə gömrük dəyəri 11.417,20 manat olan 546 ədəd “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü kimi sərbəst dövriyyəyə buraxılış gömrük prosedurası altında sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə bəyan etdikdən sonra gömrük proseduruna uyğun buraxılışın həyata keçirilməsi üçün təqsirləndirilən şəxs2 icarə müqaviləsi əsasında icarəyə götürdüyü Lənkəran şəhəri, ünvan 3 ünvanında yerləşən anbarında yükün açılmasında təyinatla iştirak edən və bəyan edilmiş yükün sənədlərlə düzgün olmasının yoxlanılmasına məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs4 və əvvəlcədən olan razılığa əsasən özünün göstərişi ilə orada iştirak edən məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs3 nəzarəti altında “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü avtomobildən boşaldılaraq əvəzində XXXXXX nömrəli gömrük bəyannaməsində göstərilən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü ilə əvəz edilməsi barədə məsləhətlər verməklə, habelə yarana biləcək maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmədə ifadə olunan təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə birlikdə köməkçilikləri ilə, təqsirləndirilən şəxs2 sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə və düzgün bəyan etməməklə xeyli miqdarda, yəni 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində olan malı gömrük sərhədindən qanunsuz keçirməklə qaçaqmalçılıq etməsində təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə birlikdə köməkçi qismində iştirak etmiş, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətə mane olaraq dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən təkrarən sui-istifadə etmişdir. Təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs3 21 oktyabr 2019-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi üzrə X/X nömrəli əmrlə XXX Idarəsinin XXX idarəsinin X şöbəsinin rəis müavini vəzifəsinə təyin edilməklə həmin vəzifədə işləyərkən Azərbaycan Respublikası XX Komitəsi XX Idarəsinin 02.11.2018-ci il tarixli 1800/005 nömrəli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “XX Idarəsinin XXX idarəsi haqqında Əsasnamə”nin 4.4-cü bəndinə əsasən gömrük qanunvericiliyinin pozulması ilə mübarizənin təkmilləşdirilməsi istiqamətində səmərəliliyin yüksəldilməsi barədə təkliflər vermək, şöbənin əməkdaşlarının daxili intizam qaydalarına əməl etmələri üzərində nəzarəti həyata keçirmək, xidməti vəzifələrinin yerinə yetirilməsi zamanı ona məlum olmuş məlumatların açıqlanmamasının təmin edilməsi istiqamətində zəruri tədbirlər görmək, rəhbərlik tərəfindən təsdiq edilmiş plana uyğun olaraq keçirilən təlimlərdə, toplanışlarda və digər tədbirlərdə iştirak etmək və digər səlahiyyətlərə malik təşkilati-sərəncamverici funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs kimi qeyd olunan Əsasnamənin 2.1-ci bəndinə əsasən gömrük rəsmiləşdirilməsi və nəzarəti həyata keçirilərkən gömrük hüquqpozmalarına qarşı mübarizə aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının icraatı və təhqiqatı zamanı qanunvericiliyə riayət edilməsini təmin etmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə təhqiqat və icraat aparmaq, gömrük hüquqpozmalarının əlamətləri olduqda hüquqpozmaların izlərini müəyyən etmək və möhkəmləndirmək, onu törətmiş şəxsləri aşkar etmək üçün təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirmək, gömrük hüquqpozmalarının təhqiqatı və icraatı zamanı qanunvericiliklə tələb olunan bütün prosessual hərəkətləri yerinə yetirmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə tutulan əşyaların ekspertizasını və qiymətləndirilməsini təşkil etmək və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər funksiyalarını həyata keçirmək kimi funksiyalar idarənin vəzifələrinə aid olmasına baxmayaraq öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi təqsirləndirilən şəxs1 və həmin X Idarəsinin “X” gömrük postunun inspektoru təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlığa görə, yəni 26 yanvar 2009-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 6 saylı Ərazi Vergilər Idarəsində qeydiyyatda olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs şahid14 (VÖEN: XXXX) fəaliyyətində ona köməklik göstərən oğlu təqsirləndirilən şəxs2 2022ci ilin dekabr ayında Lənkəran şəhəri ərazisində özü vasitəsi ilə təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar şahid14 ilə “Peyman Zareb şirketi” arasında bağlanılmış 04.03.2022-ci il tarixli, 6707 nömrəli müqavilə əsasında Iran Islam Respublikasından şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkəyə idxal olunan gömrük rüsumu 13.447,57 (on üç min dörd yüz qırx yeddi manat əlli yeddi qəpik) manat təşkil edən “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünü gömrük rüsumu 3.014,11 manat təşkil edən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü olaraq gömrük bəyannaməsində göstərməklə gömrük ödənişlərinə görə arada yaranacaq fərq məbləğini, yəni 10.433,46 manat pul vəsaitinin özlərinə təqdim olunması müqabilində gələcəkdə gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsi zamanı prosedurların sürətli icra edilməklə gətirilən malların gömrük nəzarətindən buraxılmasında köməklik göstəriləcəyi barədə təqsirləndirilən şəxs2 ilə razılığa gələrək, cinayətkar niyyətinin realizəsinə uyğun vəzifəli şəxs kimi təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək özü və qeyriləri üçün qanunsuz üstünlük və maddi vəsait-10.433,46 manat pul vəsaitini əldə etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası gömrük sərhədindən düzgün bəyan etməməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə keçirməyə dair məsləhətlər verməsi və köməklik etməsi barədə özü vasitəsi ilə təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar Iran Islam Respublikasından Azərbaycan Respublikasına qanunsuz yolla keçirilməsinə dair məsləhət və məlumatlar verməklə, yəni təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkə ərazisinə idxal olunan 60.060 manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünün 19 yanvar 2023-cü il tarixdə, saat 16:03-də XX Komitəsinin XX Idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirməklə və gömrük rəsmiləşdirilməsinin başa çatdırılması üçün təyinatı üzrə “X” postuna göndərilməsindən sonra 20 yanvar 2023-cü il tarixdə təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən qeyd olunan yükün “X” gömrük postunda həmin tarixli, XXXX nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə gömrük dəyəri 11.417,20 manat olan 546 ədəd “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü kimi sərbəst dövriyyəyə buraxılış gömrük prosedurası altında sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə bəyan etdikdən sonra gömrük proseduruna uyğun buraxılışın həyata keçirilməsi üçün təqsirləndirilən şəxs2 icarə müqaviləsi əsasında icarəyə götürdüyü Lənkəran şəhəri, ünvan 3 ünvanında yerləşən anbarında yükün açılmasında təyinatla iştirak edən və bəyan edilmiş yükün sənədlərlə düzgün olmasının yoxlanılmasına məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs4 və əvvəlcədən olan razılığa əsasən təqsirləndirilən şəxs1 göstərişi ilə orada iştirak edən məsul şəxs özünün nəzarəti altında “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü avtomobildən boşaldılaraq əvəzində XXXXX nömrəli gömrük bəyannaməsində göstərilən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü ilə əvəz edilməsi barədə məsləhətlər verməklə, habelə yarana biləcək maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmədə ifadə olunan təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə birlikdə köməkçilikləri ilə, təqsirləndirilən şəxs2 sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə və düzgün bəyan etməməklə xeyli miqdarda, yəni 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində olan malı gömrük sərhədindən qanunsuz keçirməklə qaçaqmalçılıq etməsində təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə birlikdə köməkçi qismində iştirak etmiş, təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətə mane olaraq dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmişdir. Təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs4 1 mart 2022-ci il tarixdən XXX Idarəsinin “X” gömrük postunun inspektoru vəzifəsində işləyərkən Azərbaycan Respublikası XX Komitəsi XX Idarəsinin 28.08.2018-ci il tarixli X nömrəli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “XX Idarəsinin Lənkəran gömrük postu haqqında Əsasnamə”nin 5.9-cu bəndinə əsasən gömrük nəzarətini və rəsmiləşdirilməsini qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada aparmaq, gömrük sərhədindən keçirilən mallar üzərində gömrük rəsmiləşdirilməsini və gömrük nəzarətini həyata keçirmək, gömrük nəzarəti altında olan mal və nəqliyyat vasitələrinin gömrük yoxlanılmasını həyata keçirmək, gömrük hüquq pozuntularının müəyyən edilməsi, qarşısının alınması və profilaktikası üzrə tədbirlər həyata görmək, gömrük hüquqpozmaları üzrə protokol tərtib etmək, gömrük nəzarəti zonasında rejim qaydalarına əməl olunmasına nəzarət etmək və digər səlahiyyətlərə malik təşkilati-sərəncamverici funksiyalarını yerinə yetirən vəzifəli şəxs qismində öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi təqsirləndirilən şəxs1 və həmin idarənin X şöbəsinin rəis müavini təqsirləndirilən şəxs3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlığa görə, yəni 26 yanvar 2009-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 6 saylı Ərazi Vergilər Idarəsində qeydiyyatda olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs şahid14 (VÖEN: 2600683652) fəaliyyətində ona köməklik göstərən oğlu təqsirləndirilən şəxs2 2022-ci ilin dekabr ayında Lənkəran şəhəri ərazisində təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə özünə və təqsirləndirilən şəxs1 müraciəti ilə əlaqədar şahid14 ilə “Peyman Zareb şirketi” arasında bağlanılmış 04.03.2022-ci il tarixli, 6707 nömrəli müqavilə əsasında Iran Islam Respublikasından şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkəyə idxal olunan gömrük rüsumu 13.447,57 (on üç min dörd yüz qırx yeddi manat əlli yeddi qəpik) manat təşkil edən “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünü gömrük rüsumu 3.014,11 manat təşkil edən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü olaraq gömrük bəyannaməsində göstərməklə gömrük ödənişlərinə görə arada yaranacaq fərq məbləğini, yəni 10.433,46 manat pul vəsaitinin özlərinə təqdim olunması müqabilində gələcəkdə gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsi zamanı prosedurların sürətli icra edilməklə gətirilən malların gömrük nəzarətindən buraxılmasında köməklik göstəriləcəyi barədə təqsirləndirilən şəxs2 ilə razılığa gələrək, cinayətkar niyyətinin realizəsinə uyğun vəzifəli şəxs kimi təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar öz qulluq səlahiyyətlərindən qəsdən qulluq mənafeyi ziddinə istifadə edərək özü və qeyriləri üçün qanunsuz üstünlük və maddi vəsait-10.433,46 manat pul vəsaitini əldə etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası gömrük sərhədindən düzgün bəyan etməməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə keçirməyə dair məsləhətlər verməsi və köməklik etməsi barədə təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə özünə və təqsirləndirilən şəxs1 müraciəti ilə əlaqədar Iran Islam Respublikasından Azərbaycan Respublikasına qanunsuz yolla keçirilməsinə dair məsləhət və məlumatlar verməklə, yəni təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkə ərazisinə idxal olunan 60.060 manat dəyərində “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükünün 19 yanvar 2023-cü il tarixdə, saat 16:03-də XX Komitəsinin XX Idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirməklə və gömrük rəsmiləşdirilməsinin başa çatdırılması üçün təyinatı üzrə “X” postuna göndərilməsindən sonra 20 yanvar 2023-cü il tarixdə təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən qeyd olunan yükün “X” gömrük postunda həmin tarixli, 01231000022941 nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə gömrük dəyəri 11.417,20 manat olan 546 ədəd “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü kimi sərbəst dövriyyəyə buraxılış gömrük prosedurası altında sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə bəyan etdikdən sonra gömrük proseduruna uyğun buraxılışın həyata keçirilməsi üçün təqsirləndirilən şəxs2 icarə müqaviləsi əsasında icarəyə götürdüyü Lənkəran şəhəri, ünvan 3 ünvanında yerləşən anbarında yükün açılmasında təyinatla iştirak edən və bəyan edilmiş yükün sənədlərlə düzgün olmasının yoxlanılmasına məsul şəxs kimi özü və əvvəlcədən olan razılığa əsasən təqsirləndirilən şəxs1 bilavasitə göstərişi əsasında orada iştirak edən məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs3 nəzarəti altında “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü avtomobildən boşaldılaraq əvəzində XXXXX nömrəli gömrük bəyannaməsində göstərilən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü ilə əvəz edilməsi barədə məsləhətlər verməklə, habelə yarana biləcək maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmədə ifadə olunan təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə birlikdə köməkçilikləri ilə, təqsirləndirilən şəxs2 sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə və düzgün bəyan etməməklə xeyli miqdarda, yəni 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində olan malı gömrük sərhədindən qanunsuz keçirməklə qaçaqmalçılıq etməsində təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə birlikdə köməkçi qismində iştirak etmiş, təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs3 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında Azərbaycan Respublikasının XX Komitəsi tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyətə mane olaraq dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmişdir. Təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs2 26 yanvar 2009-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin 6 saylı Ərazi Vergilər Idarəsində qeydiyyatda olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs (VÖEN: XXXXXXXX) atası şahid14 fəaliyyətində ona köməklik göstərən şəxs kimi 2022ci ilin dekabr ayında Lənkəran şəhəri ərazisində XXX Idarəsinin XXX idarəsinin rəis müavini təqsirləndirilən şəxs3 vasitəsi ilə həmin X Idarəsinin XXX idarəsinin rəisi təqsirləndirilən şəxs1 və həmin X Idarəsinin “X” gömrük postunun inspektoru təqsirləndirilən şəxs4 müraciəti ilə əlaqədar atası şahid14 ilə “Peyman Zareb şirketi” arasında bağlanılmış 04.03.2022-ci il tarixli, 6707 nömrəli müqavilə əsasında Iran Islam Respublikasından şahid13 idarə etdiyi “Howo ZZ” markalı, **AA***/96 qeydiyyat nişanlı yük avtomobili ilə ölkəyə idxal olunan gömrük rüsumu 13.447,57 (on üç min dörd yüz qırx yeddi manat əlli yeddi qəpik) manat təşkil edən 60.060 manat dəyərində 21 ədəd paletdə (hər paletdə 26 ədəd olmaqla) ümumilikdə 546 ədəd “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü gömrük rüsumu 3.014,11 manat təşkil edən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü olaraq gömrük bəyannaməsində göstərməklə gömrük ödənişlərinə görə arada yaranacaq fərq məbləğini, yəni 10.433,46 manat pul vəsaitinin onlara təqdim olunması müqabilində gələcəkdə gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirilməsi zamanı prosedurların sürətli icra edilməklə gətirilən malların gömrük nəzarətindən buraxılmasında köməklik göstəriləcəyi barədə razılığa gələrək, 19 yanvar 2023-cü il tarixdə, saat 16:03-də XX Komitəsinin XX Idarəsinin X rayonunda yerləşən “X” gömrük postunda sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılıq yolu ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirməklə və gömrük rəsmiləşdirilməsinin başa çatdırılması üçün təyinatı üzrə “X” postuna göndərilməsindən sonra 20 yanvar 2023-cü il tarixdə qeyd olunan yükün “X” gömrük postunda həmin tarixli, 01231000022941 nömrəli gömrük bəyannaməsi ilə gömrük dəyəri 11.417,20 manat olan 546 ədəd “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü kimi sərbəst dövriyyəyə buraxılış gömrük prosedurası altında sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə bəyan etdikdən sonra gömrük proseduruna uyğun buraxılışın həyata keçirilməsi üçün icarə müqaviləsi əsasında icarəyə götürdüyü Lənkəran şəhəri, ünvan 3 ünvanında yerləşən anbarında yükün açılmasında təyinatla iştirak edən və bəyan edilmiş yükün sənədlərlə düzgün olmasının yoxlanılmasına məsul şəxs kimi təqsirləndirilən şəxs4 və əvvəlcədən olan razılığa əsasən təqsirləndirilən şəxs1 göstərişi ilə orada iştirak edən məsul şəxs təqsirləndirilən şəxs3 nəzarəti altında “ağacdan və ya digər oduncaqlaşmış materiallardan qatran və ya digər üzvi maddələr əlavə edilməmiş” (MDF) yükü avtomobildən boşaldılaraq əvəzində 01231000022941 nömrəli gömrük bəyannaməsində göstərilən “qatranlarla və ya digər üzvi bağlayıcı maddələrdən hopdurulmuş ağacyonqarlı plitələr” (DSP) yükü ilə əvəz edilməsi barədə təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs4 məsləhətlər almaqla, habelə yarana biləcək maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmədə ifadə olunan köməkçilikləri ilə, sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə və düzgün bəyan etməməklə xeyli miqdarda, yəni 60.060 (altmış min altmış) manat dəyərində olan malı gömrük sərhədindən qanunsuz keçirməklə qaçaqmalçılıq etmişdir. Apellyasiya instansiya məhkəməsi də gəlinmiş bu nəticə ilə razılaşmışdır. KASSASIYA ŞIKAYƏTLƏRININ VƏ KASSASIYA PROTESTININ DƏLILLƏRI, PROSES IŞTIRAKÇILARININ ÇIXIŞLARI: Məhkum təqsirləndirilən şəxs1 müdafiəçisi kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, təqsirləndirilən şəxs1 elan olunmuş ittiham üzrə təqsiri sübutlarla təsdiq olunmamışdır. Bununla bağlı cinayət işi materiallarında heç bir sübut yoxdur. Əksinə, təqsirləndirilən şəxs1 təqsirsizliyi özünün ifadəsi, müdafiə tərəfindən verilən vəsatətlər üzrə qeyd edilən halların tam yoxlanılmaması və araşdırmanın tam təmin olunmaması ilə bağlı xüsusatlar, digər təqsirləndirilən şəxslərin ziddiyyətli ifadələri, əlavə şahid şahid2 ibtidai istintaq zamanı və işin məhkəmə iclasında vermiş olduğu ifadələri ilə təsdiqlənir. təqsirləndirilən şəxs1 əsasən təqsirləndirilən şəxs3 ifadəsi əsasında ittiham verilmişdir ki, həmin sübut da ziddiyyətlidir. təqsirləndirilən şəxs3 ilkin ifadəsində cinayət əməlində təqsirləndirilən şəxs1 iştirakını bildirmiş olsa da, sonrakı ifadələrində, xüsusi ilə məhkəmədəki ifadəsində ilkin ifadəsindən imtina edərək təqsirləndirilən şəxs1 cinayət hadisəsindən məlumatsız olduğunu, ilkin dindirilərkən ona göstərilmiş təzyiq və təhdidlər səbəbindən təqsirləndirilən şəxs1 cinayət hadisəsində iştirak etdiyini bildirdiyini qeyd etmişdir. Məhkəmə təqsirləndirilən şəxsin ziddiyyətli ifadələrinə obyektiv qiymət vermədən həmin ziddiyyətli sübuta istinad etməklə təqsirləndirilən şəxs1 ittiham üzrə təqsirli bilmişdir. Digər təqsirləndirilən şəxslər isə x x-in fikrinə istinadən bildirmişlər. təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 ibtidai istintaq zamanı və işin məhkəmə iclasında təqsirləndirilən şəxs1 əleyhinə verdikləri həmin ifadələr sübut kimi istifadə edilə bilməz. Lakin hökmdən göründüyü kimi, məhkəmə qeyd olunan həmin şəxslərin ifadələrinə sübut növü kimi istinad etməklə qismən də olsa qiymətləndirmişdir. təqsirləndirilən şəxs1 özünü CM-in 308.1-ci maddəsi üzrə təqsirli bilməmiş və səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməsi halı olmamışdır. Təqsirləndirilən şəxsin ibtidai istintaq zamanı bu xüsusatla bağlı qeyd olunan ifadəsini təsdiq etməmişdir. Belə ki, orada göstərilən fikir onun tərəfindən ifadə edilməmiş və həmin ifadə ona oxunmadan imza etdirilmişdir. Raport onun icraatına daxil olduqdan sonra "Vahid avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemi"ndən istifadə etməklə qeydiyyat aparmış və qanuna müvafiq qaydada tədbir görülməsi ilə bağlı təhqiqat şöbəsinə göstəriş vermişdir. Gömrük postlarından qiyməti qara bazarda milyonlarla manat civarında olan əşya və predmetlərin qanunsuz keçirilməsi istisna olunmadığından orada baş verən hadisələr də xüsusi reallıqları ilə fərqlənir. Bununla əlaqədar məhkəmə iclasında dindirilən təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs1 suallara cavab verməklə bildirmişdir ki, işlədiyi dövrdə və xüsusilə son illərdə Iran IR-dən Azərbaycan Respublikasının ərazisinə müəyyən şəxslər vasitəsilə narkotik vasitələrin göndərilməsi dövlət siyasətinə çevrilmişdir. Bununla bağlı dəfələrlə və hətta Iran IRdən də ona təsirlər edilmişdir. Odur ki, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarının təqsirləndirilən şəxs1 32.5,206.1 və 308.1-ci maddələri ilə təqsirləndirilməsinə dair hissədə cinayət təqibinə bəraətverici əsaslarla xitam verilməklə ləğv edilməsinə dair yeni qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Məhkum təqsirləndirilən şəxs3 müdafiəçisi kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, təqsirləndirilən şəxs3 barəsində Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin sözügedən qərarı ləğv edilməklə bəraətverici əsaslarla cinayət təqibinə xitam verilməlidir. Belə ki, təqsirləndirilən şəxs3 birinci instansiya məhkəməsində 24 noyabr 2023-cü il tarixli məhkəmə iclasında, eləcə də apellyasiya instansiyası məhkəməsində özünü ittiham üzrə qismən təqsirli bildiyini bildirsə də, 16 oktyabr 2024-cü il tarixli məhkəmə iclasında əlavə ifadə vermək istədiyini bildirərək verdiyi ifadəsində göstərmişdir ki, ittiham üzrə özünü təqsirli bilmir və həqiqəti məhkəməyə çatdırmaq istəyir. Tərəflərindən istintaq zamanı dövlət hesabına təyin edilmiş vəkilin anten dairəsinin müəyyən edilməsi barədə vəsatət verilmiş, həmin vəsatət təmin edilmiş və müəyyən edilmişdir ki, vəkil bir çox prosessual hərəkətlərdə formal olaraq iştirak etmiş, qeyd edilən saatlardan ya əvvəl, yaxud da sonra istintaq orqanında olmuşdur. təqsirləndirilən şəxs3 verilən suala cavab olaraq bildirdi ki, hətta şübhəli şəxs kimi onun adından yazılmış ifadəsində göstərilən tarixdə o, ümumiyyətlə Bakı şəhərində olmamış, həmin gün X şəhərində olmuşdur ki, həmin halın təsdiqi olaraq kifayət qədər sübutları vardır. təqsirləndirilən şəxs3 münasibətdə CM-in 32.5,206.1-ci maddəsi ilə tamamilə əsassız olaraq ittiham edilərək son nəticədə o, həmin maddə ilə təqsirli bilinmişdir. təqsirləndirilən şəxs3 verilmiş ittiham sübutu yetirilməmişdir və təqsirliliyi sübuta yetmədiyindən onun barəsində bəraət hökmü çıxarılmalı idi. Odur ki, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarının məhkum təqsirləndirilən şəxs3 aid hissədə ləğv edilərək onun barəsində bəraətverici əsaslarla cinayət təqibinə xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Dövlət ittihamçısı kassasiya protestini onunla əsaslandırmışdır ki, məhkəmə kollegiyası tərəfindən yekun qərar qəbul edilərkən sübutlar CPM-in 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq tədqiq edilmədiyindən, şəxslərin təqsirsizliyi barədə məhkəmə hökmünün əsasını yolverilməz sübutlar təşkil etdiyindən və bunun nəticəsi olaraq təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 əməllərinin tövsifində səhvə yol verilərək onlara irəli sürülmüş ittihamdan CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri əsassız olaraq xaric edildiyindən, habelə onlara və təqsirləndirilən şəxs2 təyin edilmiş cəzalar məhkumların şəxsiyyətinə, cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə uyğun olmadığından, eləcə də cinayət və cinayət-prosessual qanunvericiliyin normaları düzgün tətbiq edilmədiyindən həmin qərar əsassız olduğuna görə ləğv edilməli və iş yeni apellyasiya baxışına təyin edilməlidir. Birinci instansiya məhkəməsi təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 irəli sürülmüş ittihamdan CM-in 311.3.1 və 311.3.3-сü maddələrini xaric edərkən yalnız təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs1 verdiyi qeyri-səmimi, həqiqətə uyğun olmayan, ziddiyyətli, özünü müdafiə xarakterli, digər sübutlarla təkzib olunan və konkret hüquqi əsasa söykənməyən ifadələrinə, eləcə də iş üzrə toplanmış mötəbər sübutlarla təkzib olunan öz subyektiv mülahizələrinə və ehtimallara əsaslanmaqla, digər tərəfdən məhkəməyədək icraat zamanı toplanmış və birinci instansiya məhkəməsində tədqiq edilmiş sübutları sübut kimi qəbul etməməklə guya təqsirləndirilən şəxs1 təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə təqsirlərinin sübuta yetirilməməsi kimi işin faktiki hallarına uyğun olmayan səhv nəticəyə gəlmiş, apellyasiya instansiya məhkəməsi isə qanunsuz olaraq birinci instansiya məhkəməsinin bu mülahizəsini əsaslı saymış, bununla da işin halları məhkəmələr tərəfindən təqsirləndirilən şəxslərin xeyrinə təhrif olunmuşdur. Məhkəmə kollegiyası bu nəticəyə gələrkən iş üzrə toplanılmış obyektiv və mötəbər sübutlara deyil, yalnız təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs1 verdiyi özünü müdafiə xarakterli ifadələrinə, eləcə də öz subyektiv mülahizələrinə və ehtimallara istinad edib təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 cinayət məsuliyyətindən əsassız olaraq kənarda qoymuşdur. Birinci və apellyasiya instansiya məhkəmələrində tədqiq edilmiş təqsirləndirilən şəxslərin özlərinin verdikləri ifadələri, şahidlərin ifadələri, baxış və götürmə protokolları, telefon danışıqlarınna baxış protokolları, ekspertiza rəyləri, digər istintaq hərəkətlərinin protokolları və digər sübutlarla təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 ittiham olunan cinayət əməlini törətmələri öz təsdiqini tapmışdır. Məhkəmə kollegiyası isə işin hallarını müəyyən edərkən yalan ifadə verməyə görə cinayət məsuliyyəti haqqında iltizamı imzalayan və xidməti vəzifələrini icra edən gömrük əməkdaşlarının və digər şahidlərin ibtidai istintaq zamanı və birinci instansiya məhkəməsində verdikləri ifadələrini, təqsirləndirilən şəxslər təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 özlərinin verdikləri ifadələrini, baxış, götürmə və digər istintaq hərəkətlərinin protokollarını, telefon danışıqlarınna baxış protokollarını, ekspertiza rəylərini, eləcə də yuxarıda qeyd olunan digər sübutları nəzərə almamış, yalnız yalan ifadə verməyə görə heç bir məsuliyyəti olmayan təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs1 verdiyi qeyrisəmimi, həqiqətə uyğun olmayan, ziddiyyətli, özlərini müdafiə xarakterli, digər sübutlarla təkzib olunan və konkret hüquqi əsasa söykənməyən ifadələrinə əsaslanmaqla və məhkəməyədək icraat zamanı toplanmış və birinci instansiya məhkəməsində tədqiq edilmiş sübutları sübut kimi qəbul etməməklə guya iş materiallarında olan sübutların təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinmələri üçün kifayət etməməsi, onların əməllərinin CM-in 308.1-ci maddəsi ilə tam əhatə olunması kimi işin digər halları ilə rədd olunan xüsusatları qeyd etsə də, bir sübutun qəbul edilməsi və digər sübutun rədd edilməsinin əsaslarını hökmdə göstərməmişdir. Halbuki, verilmiş ittiham üzrə toplanılmış mötəbər sübutlarla təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 külli miqdarda maddi nemət olan 10.433,46 manat pul vəsaitini rüşvət qismində istəmələrinə dair onlara istinad edilən əməli törətmələri tamamilə təsdiq olunmuşdur. Birinci instansiya məhkəməsi təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 irəli sürülmüş ittihamdan CM-in 311.3.1 və 311.3.3-сü maddələrini xaric edərkən mövqeyini iki hüquqi yanaşma (hər iki yanaşma bir-birinə münasibətdə ziddiyyətli və anlaşılan deyil) göstərməklə əsaslandırmağa çalışmışdır. Ibtidai istintaq orqanı da düzgün olaraq belə nəticəyə gəlmişdir ki, təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 vəzifəli şəxs kimi qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində xidməti vəzifələrinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəkləri hərəkətə və xidmət üzrə ümumi himayədarlıq müqabilində özləri və qeyriləri üçün birbaşa yolla şəxsən külli miqdarda maddi neməti rüşvət qismində istəmişlər. Onlar öz əməllərinin (hərəkətlərinin) ictimai təhlükəli olduğunu dərk etmişlər, onun ictimai təhlükəli nəticələrini qabaqcadan görmüşlər və bunu arzu etmişlər. Onlar həmin cinayət əməllərini birbaşa qəsdlə törətdikləri və niyyətlərinə nail olduqları üçün cinayət başa çatmış cinayətdir. Məhkəmə bu halları ümumiyyətlə diqqətə almamış, həmin halları bir-biri ilə müqayisəli təhlil etməmiş və nəticədə də təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 əməllərində CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələrinin tərkib əlamətlərinin olması tam olaraq sübuta yetirilsə də, birinci instansiya məhkəməsi məhkəmə istintaqında tədqiq etdiyi sübutlarla uzlaşmayan, həmin hissədə qanunsuz və əsassız olaraq təqsirləndirilən şəxslər təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 qarşı irəli sürülmüş ittihamdan CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələrini xaric etmiş, apellyasiya məhkəməsi də əsassız olaraq həmin hökmü qüvvədə saxlamışdır. Ona görə də, birinci instansiya məhkəməsinin təqsirləndirilən şəxslərin rüşvət istəmə cinayət əməlini törətmələrinin sübuta yetirilməməsi qənaətinə gəlməsi və apellyasiya məhkəməsinin də həmin mövqeyi müdafiə etməsi tamamilə əsassız olmuşdur. təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 əməlini CM-in 32.5,206.1, 308.1, 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə tövsif edən ibtidai istintaq orqanı CPMin 143-146-сı maddələrinin tələblərinə əməl edərək təqsirləndirilən şəxslərin qeyd olunan cinayətin törədilməsində təqsirli bilinmələri haqda mötəbər nəticəyə gəlmək üçün kifayət qədər sübutlar toplamış və bu sübutların hər birinin mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi qiymətləndirilərək işin faktiki hallarına uyğun olan yekun qərar qəbul edilmişdir. Bundan başqa, birinci instansiya məhkəməsi təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 cəza təyin edərkən də işin hallarını, cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəliliyini nəzərə almamış və nəticədə onlara yüngül cəza təyin etmiş, apellyasiya instansiya məhkəməsi də həmin cəzaları qüvvədə saxlamaqla eyni nöqsanları təkrarlamışdır. Belə ki, işin hallarından da görünür ki, hər iki məhkəmə instansiyası hazırkı iş üzrə cəzaya təsir edə biləcək bütün halları araşdırmamış, təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 CM-in 32.5,206.1 və 308.1-ci maddələri ilə, təqsirləndirilən şəxs2 isə CM-in 206.1-ci maddəsi ilə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən cəza təyin edilərkən, apellyasiya məhkəməsi tərəfindən isə bu qərar əsaslı hesab edilərkən cinayət qanununun qeyd olunan normalarının, eləcə də Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarının tələblərinə, Ali Məhkəmənin Plenumunun qərarındakı tövsiyələrə əməl edilməmiş, törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, hadisənin baş vermə səbəbinə, şəraitinə, nəticələrinə, eləcə də təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 şəxsiyyətinə əhəmiyyət verilməmiş, birinci instansiya məhkəməsi qeyd olunan cinayətləri təqsirin birbaşa qəsd forması ilə törədən, törətmiş olduqları cinayət əməli başa çatmış olmaqla az ağır cinayətlər kateqoriyasına aid olan təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 əsassız olaraq təqsirli bilindikləri maddələrin sanksiyasında nəzərdə tutulan ən yüngül cəza - cərimə cəzası təyin etmiş, apellyasiya instansiya məhkəməsi də həmin nəticə ilə razılaşmaqla eyni nöqsanları təkrarlamış, bununla onların gələcəkdə də eyni qəbildən olan cinayət törətmələrinə şərait yaratmış, təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 islah edilməsinin, gələcəkdə həm onlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən eyni kateqoriyadan olan yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısının alınmasının təmin olunmasına xidmət etməmişdir. Odur ki, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarının ləğv edilərək, cinayət işinin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Kassasiya instansiyası məhkəməsində Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin prokuroru Ibrahimov Elçin Tofiq oğlu çıxış edərək, verilmiş kassasiya protestinin təmin edilməsini, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarının ləğv edilərək işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsini, kassasiya şikayətlərinin isə təmin edilməməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində müdafiəçi müdafiəçi8 oğlu çıxış edərək, kassasiya protestinin əsassız və qanunsuz olduğunu bildirərək, verilmiş kassasiya protestinin təmin edilməməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində məhkum təqsirləndirilən şəxs4 çıxış edərək, verilmiş kassasiya protestinin təmin edilməməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində müdafiəçi müdafiəçi7 çıxış edərək, kassasiya şikayətini müdafiə etdiyini bildirərək, verilmiş kassasiya şikayətinin təmin edilməsini, kassasiya protestinin isə təmin edilməməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində məhkum təqsirləndirilən şəxs3 çıxış edərək, kassasiya protestinin təmin edilməməsini, kassasiya şikayətinin isə təmin edilməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində məhkum təqsirləndirilən şəxs1 çıxış edərək, müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinin təmin edilməsini, kassasiya protestinin isə təmin edilməməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində müdafiəçi təqsirləndirilən şəxs2 çıxış edərək, verilmiş kassasiya protestinin təmin edilməməsini xahiş etdi. HÜQUQI MƏSƏLƏLƏR: Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.1-ci maddəsinin tələblərinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Belə yoxlamanın nəticəsində kassasiya kollegiyasının apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını isə Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 416-cı maddəsi müəyyən edir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda, Ali Məhkəmənin Kollegiyası məhkəmə qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Məhkəmə kollegiyası həmin normaların tələblərinə uyğun olaraq apellyasiya məhkəməsinin qərarının qanuniliyini kassasiya şikayətlərinin və kassasiya protestinin dəlillərini də nəzərə almaqla yoxlayaraq, aşağıdakıları qeyd edir: Müdafiəçilər tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətində məhkum təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs3 barələrində onlara elan edilmiş ittiham üzrə işin hallarının tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmadığı və nəticədə maddi və prosessual normaların pozulduğu iddia edilmiş, bununla da məhkəmə qərarının kassasiya qaydasında ləğv edilməsini və ya dəyişdirilməsini şərtləndirən əsaslar Azərbaycan Respublikası CPM-in 416.1.1 (məhkəmə cinayət prosesi tərəfinin təqdim etdiyi, irəli sürülmüş ittihamın hərtərəfli, tam və obyektiv baxılması üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edə biləcək sübutların tədqiqindən əsassız imtina etdikdə), 416.1.2 (məhkəmə bu Məcəllənin 143 - 146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etmədikdə) və 416.1.6-cı (məhkəmə cinayət tərkibinin əlamətləri olmadan ittiham hökmü çıxardıqda) maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarla əlaqələndirilmişdir. Dövlət ittihamçısı kassasiya protestində məhkəmələrin Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin sübutlar və sübutetməyə dair normalarına əməl etmədən, o cümlədən CPM-in 143-146-cı maddələrinin tələblərini pozmaqla təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 barəsində CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə bağlı hissənin ittihamdan xaric edilməsi barədə nəticəyə gəldiklərini, o cümlədən onların və təqsirləndirilən şəxs2 barəsində təyin edilmiş cəzanın yüngül olduğu iddia edilərək, mübahisələndirilən qərarın ləğv edilməsini şərtləndirən əsaslar Azərbaycan Respublikası CPMin 416.1.2 (məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etmədikdə) və 416.1.21-ci (məhkəmə məsuliyyəti ağırlaşdıran və ya yüngülləşdirən halları nəzərə almadan cəza təyin etdikdə) maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarla əlaqələndirilmişdir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərini və kassasiya protestini CPM-in 419-cu maddəsinin tələbləri baxımından səlahiyyətlərinə aid olan kassasiya müraciətləri hesab edir və bu müraciətlərlə əlaqədar Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarının qanuniliyini və əsaslılığını yoxlayaraq aşağıdakı xüsusatları qeyd edir. Azərbaycan Respublikası CM-in 3-cü maddəsində qeyd olunmuşdur ki, “yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyəti yaradır”. Həmin Məcəllənin təqsirə görə məsuliyyət prinsipini ehtiva edən 7-ci maddəsində isə qeyd edilir ki, yalnız törətdiyi ictimai təhlükəli əmələ (hərəkət və ya hərəkətsizliyə) və onun nəticələrinə görə təqsiri müəyyən olunmuş şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə və cəzalandırıla bilər. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 139-cu maddəsinə əsasən cinayət hadisəsinin baş vermə faktı və halları, şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin cinayət hadisəsi ilə əlaqəsi, cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməldə cinayətin əlamətləri, cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməlin törədilməsində şəxsin təqsirliliyi cinayət təqibi üzrə icraat zamanı yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir. Şəxsin əməlində cinayət tərkibinin cəhətlərini təşkil edən zəruri əlamətlərin mövcud olub-olmaması barədə nəticəyə gəlmək üçün şəxsə istinad edilən əməllərin Cinayət Məcəlləsinin Ümumi hissəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddələrinin dispozisiyaları ilə müqayisə edilməsi tələb olunur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 177.2.3-1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 17 mart 2011ci il tarixli qərarına görə, cinayət hüququnda cinayətin tövsifi dedikdə, törədilmiş ictimai təhlükəli əməldə müvafiq cinayət tərkibinin müəyyən edilməsi başa düşülür. Tövsif törədilmiş əməlin faktiki hallarının cinayət tərkibinin əlamətlərinə dəqiq uyğun gəlməsinin müəyyən edilməsinə yönəlmiş ardıcıl və məntiqi prosesdir. Buna görə də, onun ilkin şərti törədilmiş əməlin hüquqi əhəmiyyət kəsb edən faktiki hallarının müəyyən edilməsindən və qiymətləndirilməsindən ibarətdir. Törədilmiş əməlin faktiki halları müəyyən edilərkən cinayətin obyektinə, obyektiv cəhətinə, subyektinə və subyektiv cəhətinə görə istənilən cinayət tərkibinə xas olan əlamətlərin təsnifatı aparılır. Bu zaman əməlin xüsusiyyətləri, subyekti müəyyən edilir, onun motiv və məqsədləri aydınlaşdırılır, nəticələrinin xarakteri müəyyənləşdirilir. Iş üzrə əhəmiyyətli olan bütün faktiki hallar müəyyən edildikdən sonra şəxsin törətdiyi, qanunla qadağan olunmuş ictimai təhlükəli əməlin tövsifi üçün müvafiq cinayət hüquq norması tətbiq edilir. Cinayətin tövsifinin digər şərti törədilmiş ictimai təhlükəli əməlin tərkibinin seçilmiş normada təsvir edilən tərkibə uyğunluğunun müəyyən edilməsindən ibarətdir. Konstitusiya Məhkəməsinin formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə əsasən hər bir cinayət əməli araşdırılarkən onun tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi və düzgün tövsif edilməsi cinayət əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmamasını, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsiri olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə, habelə həmin cinayətə görə təqsirləndirilən şəxsə ədalətli cəza təyin edilməsinə yönəlmişdir. Əks hal təqsiri olmayan şəxsin məsuliyyətə alınmasına, yaxud da cinayət törətməkdə təqsirli olan şəxsin məsuliyyətdən kənarda qalmasına səbəb ola bilər. Bu isə öz növbəsində Cinayət Məcəlləsinin əsaslandığı qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirə görə məsuliyyət, ədalət və humanizm prinsiplərinin pozulmasına gətirib çıxara bilər. (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarı). Kassasiya məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd edir ki, cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri (CPM, 28 və 33-cü maddələr), sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən cinayət-prosessual qanunun 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar da (CPM, maddə 349.5) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Yalnız belə olduqda, Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 21 və 349.5-ci maddələri tələb etdiyi kimi, məhkəmənin yekun qərarı, o cümlədən şəxsin ona istinad edilən cinayətin törədilməsində təqsirli olması barədə nəticə əsaslı sayıla bilər. Cinayət-Prosessual Məcəllənin 349.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə hökmünün əsaslı olması üçün: - məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslanmalı; - bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etməli; - məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası qeyd edilən normaların tələblərinə müvafiq cinayət işinin materiallarını araşdırıb, kassasiya şikayətlərinin və kassasiya protestinin dəlillərini müzakirə edərək, proses iştirakçılarının məhkəmə çıxışlarını dinləyərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə kassasiya şikayətləri və kassasiya protesti təmin edilməməli, Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarı isə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Tədqiq olunmuş iş materiallarından, birinci instansiya məhkəməsinin hökmü və apellyasiya məhkəməsinin qərarından görünür ki, məhkum təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 verilmiş ittiham birinci instansiya məhkəməsində işə baxılarkən tədqiq edilmiş mötəbər sübutların məcmusu ilə tam sübuta yetirilmiş (CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri xaric), işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün sübutlar Azərbaycan Respublikası CPM-in 143-146-cı maddələrində göstərilən qaydada tədqiq edilmiş, sübutların hansına əsaslanılması hökmdə göstərilmişdir. Apellyasiya məhkəməsi də haqlı olaraq birinci instansiya məhkəməsinin bunlara dair gəldiyi nəticə ilə razılaşmışdır. təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 əməllərinə hüquqi qiymət verilməsi məsələsinə gəldikdə məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, həmin əməllər Azərbaycan Respublikası CM-in 32.5,206.1, 308.1-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayətlərin tərkibini yaratdığı, bu cinayətlərin tərkibi ilə tam əhatə olunduğu üçün tamamilə düzgün olaraq həmin maddələr ilə tövsif edilmişdir. Kassasiya məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlillərini öyrənərkən müəyyən olunur ki, müdafiə tərəfləri təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs3, onlara verilmiş ittihamı ilə bağlı heç bir cinayət xarakterli hərəkətlərə yol vermədiyi, əsassız və qanunsuz olaraq (təqsirliliyi sübuta yetirilmədən) məhkum edildikləri barədə iddialarını yeni faktiki hallardan çıxış edərək məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş işin faktiki hallarının inkar edilməsi üzərində qurmuşdur. Kassasiya şikayətlərinin şərh olunan dəlilləri ilə əlaqədar kollegiya xatırladır ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.1-ci maddəsi kassasiya baxışının hüdudlarını cinayət və cinayət-prosessual qanunların tətbiqi məsələlərinin araşdırılması ilə məhdudlaşdırmışdır. CPM-in 419.11-ci maddəsinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və apellyasiya instansiyası məhkəməsində məhkəmə baxışının predmeti olmayan faktları müəyyən edə və ya onları sübuta yetirilmiş hesab edə bilməz. Bu normaların mənasına görə, kassasiya məhkəməsi kassasiya müraciətlərinə baxarkən bilavasitə özü sübutları təhlil etməklə işin faktiki hallarını müəyyən etməyə haqlı deyil. Həmin halların müəyyən edilməsi qanunla birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətlərinə aid edilmişdir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi isə müvafiq kassasiya müraciəti olduqda birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallara cinayət qanunu normalarının tətbiqini və həmin halların müəyyən edilməsi zamanı cinayət-prosessual qanunun tələblərinə əməl olunub-olunmadığını yoxlaya bilər. Odur ki, kassasiya məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinə (o cümlədən, məhkum edilmiş şəxsin əməllərində cinayət tərkibinin olmaması haqqında iddialara) baxarkən məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş işin faktiki hallarını nəzərə almaya və müdafiə tərəflərinin məhkəmə qərarlarının mübahisələndirilməsi üçün kassasiya şikayətlərində gətirdiyi faktiki hallardan çıxış edə, beləliklə də, onları mübahisələndirilən qərarın ləğv edilməsini və yaxud dəyişdirilməsini şərtləndirən əsaslar kimi qiymətləndirə bilməz. Göründüyü kimi, kassasiya instansiyası məhkəməsinin hüquq məsələləri üzrə nəticələrə gəlmək üçün əsas rolunda onun özünün işin faktiki hallarına dair qənaəti, sübutların qiymətləndirilməsinə dair mülahizələri deyil, aşağı instansiya məhkəmələrinin sübutların qiymətləndirilməsi və faktlar barədə qənaətləri çıxış etməlidir. Müdafiəçilər tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərində təqsirləndirilən şəxs1 və təqsirləndirilən şəxs3 CM-in 32.5,206.1, 308.1-ci maddələri üzrə əməllərində cinayət tərkibinin olmadığından əsassız olaraq təqsirli bilindiyi, müxtəlif prosessual hərəkətlərin keçirilməsi ilə əldə olunmuş sübutların prosessual qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq tədqiq edilmədiyi və iş üzrə ədalətli məhkəmə araşdırılması aparılmadığı iddia edilir. Lakin iş materiallarından görünür ki, apellyasiya məhkəməsi işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün sübutları tədqiq etmiş və qiymətləndirmişdir. Bu məsələlər həll olunarkən Azərbaycan Respublikası CPM-in 143-146-cı maddələrinin tələblərinə riayət olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası CPM-in 143.1-ci maddəsində əsasən sübutların toplanılması ibtidai araşdırma və məhkəmə baxışı zamanı dindirmə, üzləşdirmə, götürmə, axtarış, baxış, ekspertiza, tanınmaya təqdim etmə və digər prosessual hərəkətlərlə həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 144-cü maddəsinə görə cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmalıdır. Yoxlama zamanı cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 145.1-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. Kassasiya şikayətlərində və kassasiya protestində irəli sürülmüş dəlillər iş üzrə məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallarla, habelə toplanmış və məhkəmə baxışında tədqiq olunmuş sübutların məcmusu ilə ziddiyyət təşkil etdiyindən əsassız hesab olunur. Birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri sübutların qiymətləndirilməsini Azərbaycan Respublikası CPM-in 143–146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun şəkildə həyata keçirmiş, hər bir sübutu ayrı-ayrılıqda və onların qarşılıqlı əlaqəsində təhlil edərək nəticəyə gəlmişlər. Qərarın məzmunundan görünür ki, məhkəmə yalnız nəticə ilə kifayətlənməmiş, eyni zamanda hansı sübutların hansı halları təsdiq etdiyini, hansı sübutların isə nə üçün qəbul edilmədiyini ətraflı şəkildə əsaslandırmışdır. Müdafiə tərəfinin təqsirləndirilən şəxs1 təqsirinin sübuta yetirilməməsi barədə iddiaları iş materialları ilə təkzib olunur. Belə ki, məhkəmə onun təqsirliliyini yalnız bir təqsirləndirilən şəxsin ifadəsi ilə deyil, çoxsaylı şahid ifadələri, maddi sübutlar, ekspertiza rəyləri, telefon danışıqlarına dair məlumatlar və digər sənədlərlə birlikdə qiymətləndirmişdir. Bu sübutların birbiri ilə uzlaşan hissələri işin faktiki hallarını təsdiq etmiş, təqsirləndirilən şəxs1 hadisələrdən kənar olması barədə versiyasını isə inandırıcı etməmişdir. Müdafiə tərəfinin istinad etdiyi hallar, o cümlədən vəsatətlərin tam araşdırılmaması barədə iddialar da konkret sübutlarla təsdiqlənmədiyindən formal xarakter daşıyır. Ilk növbədə qeyd olunmalıdır ki, birinci instansiya məhkəməsi sübutların qiymətləndirilməsi zamanı geniş və sistemli təhlil aparmış, iş üzrə dindirilmiş çoxsaylı şahidlərin – şahid7, şahid6, şahid11, şahid4, XXX, şahid12, şahid14, şahid5, şahid10, şahid1, şahid3, şahid9 və şahid8 ifadələrinə istinad edərək göstərmişdir ki, həmin şəxslər yalnız birbaşa şahidi olduqları halları ifadə etmiş, bu ifadələr digər sübutlarla – maddi sübutlar, telefon danışıqlarına dair məlumatlar, ekspertiza rəyləri və baxış protokolları ilə uzlaşmışdır. Məhkəmə haqlı olaraq bu ifadələri “obyektiv həqiqətə daha uyğun” hesab etmiş və sübut kimi qəbul etmişdir. Bu hal müdafiə tərəfinin iddia etdiyi kimi sübutların birtərəfli qiymətləndirilməsi deyil, əksinə, onların qarşılıqlı uyğunluğuna əsaslanan kompleks qiymətləndirmədir. Məhkəmə eyni zamanda təqsirləndirilən şəxslərin öz ifadələrinə də tənqidi yanaşmışdır. Hökmdə açıq şəkildə göstərilmişdir ki, təqsirləndirilən şəxs1 “Xla bağlı qanuni göstəriş verməsi, lakin araşdırmanın aparılmamasından xəbərsiz olması”, təqsirləndirilən şəxs3 “təqsirləndirilən şəxs2 ilə hər hansı razılaşmasının olmaması”, təqsirləndirilən şəxs4 “maddi marağının olmaması” və təqsirləndirilən şəxs2 “məcbur qalması” barədə ifadələri digər sübutlarla – xüsusilə şahid ifadələri və istintaq materialları ilə təkzib olunduğuna görə sübut kimi qəbul edilməmişdir. Məhkəmə bu hissələri əsaslı olaraq “özünü müdafiə xarakterli ifadələr” kimi qiymətləndirmişdir. Bu yanaşma CPM-in 126.6-cı maddəsinin mahiyyətinə tam uyğundur. Eyni zamanda, hökmdə xüsusi vurğulanır ki, təqsirləndirilən şəxslər təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 ibtidai istintaq zamanı etirafedici ifadələr vermiş, təqsirləndirilən şəxs1 isə qismən etirafedici ifadə ilə çıxış etmişdir. Bundan əlavə, təqsirləndirilən şəxs3 məhkəmədə verdiyi ifadədə digər şəxsləri ifşa edən hissələr də qeyd edilmişdir. Bu ifadələr telefon danışıqlarına dair məlumatlar, ekspertiza rəyləri və digər sənədlərlə birlikdə qiymətləndirilmiş və nəticədə təqsirləndirilən şəxslərin cinayət əməlində iştirakını təsdiq edən sübutlar kimi qəbul olunmuşdur. Müdafiə tərəfinin təqsirləndirilən şəxs3 ifadələrinin ziddiyyətli olması barədə arqumentlərinə gəldikdə isə, məhkəmə bu ziddiyyətləri nəzərə almış və yalnız digər sübutlarla təsdiqlənən hissələrə istinad etmişdir. Məsələn, müdafiə tərəfinin qeyd etdiyi kimi təqsirləndirilən şəxs3 sonradan təqsirləndirilən şəxs1 hadisədən xəbərsiz olduğunu bildirsə də, məhkəmə bu hissəni digər sübutlarla uzlaşmadığı üçün qəbul etməmiş, əksinə onun ibtidai istintaq zamanı verdiyi və digər sübutlarla təsdiqlənən ifadələrinə üstünlük vermişdir. Bu isə sübutların selektiv və əsaslandırılmış qiymətləndirilməsi deməkdir. Bu yanaşma sübutların sərbəst qiymətləndirilməsi prinsipinə uyğundur və məhkəmənin səlahiyyətlərinə daxildir. Müdafiə tərəfinin iddia etdiyi kimi, yalnız ilkin ifadəyə əsaslanma faktı mövcud deyildir. təqsirləndirilən şəxs4 ifadəsində “işdən azad olunmaq qorxusu ilə hərəkət etməsi və maddi marağının olmaması” barədə bildirdikləri də məhkəmə tərəfindən qəbul edilməmişdir. Çünki iş materiallarından görünür ki, o, təqsirləndirilən şəxs3 göstərişi ilə “MDF” yükünün “DSP” yükü ilə dəyişdirilməsində iştirak etmiş və bu hərəkətlər əvvəlcədən müəyyən razılaşma çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Bu hal digər şahid ifadələri və sənədlərlə də təsdiqlənmişdir. təqsirləndirilən şəxs2 “məcbur qalması və maddi marağının olmaması” barədə ifadələri də eyni qaydada qiymətləndirilmişdir. Məhkəmə müəyyən etmişdir ki, o, faktiki olaraq gömrük bəyannaməsində yükün yanlış göstərilməsinə razı olmuş və bu proses digər təqsirləndirilən şəxslərlə qarşılıqlı əlaqədə həyata keçirilmişdir. Bu hal onun cinayət əməlində iştirakını istisna etmir, əksinə təsdiq edir. təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 ifadələrinin sübut kimi istifadə olunmasının yolverilməz olması barədə iddialar da qəbul edilə bilməz. Məhkəmə həmin ifadələri digər sübutlarla birlikdə qiymətləndirmiş, onların yalnız işin faktiki hallarına uyğun və digər sübutlarla təsdiq olunan hissələrini sübut kimi qəbul etmişdir. Bu isə CPM-in tələblərinə tam uyğun olmaqla, hər hansı prosessual pozuntu kimi qiymətləndirilə bilməz. təqsirləndirilən şəxs1 ibtidai istintaq zamanı ifadələrinin guya ona oxunmadan imzaladılması və ya təzyiq altında alınması barədə iddialar obyektiv sübutlarla təsdiqlənmir. Iş materiallarında bu halları təsdiq edən hər hansı sübut mövcud deyil. Əksinə, onun müxtəlif mərhələlərdə verdiyi ifadələr arasında olan ziddiyyətlər məhkəmə tərəfindən əsaslı olaraq onun məsuliyyətdən yayınmaq cəhdi kimi qiymətləndirilmişdir. Bu baxımdan, həmin arqumentlər onun təqsirsizliyini sübut edən hal kimi qəbul edilə bilməz. təqsirləndirilən şəxs3 müdafiəçisinin kassasiya şikayətində göstərilən digər hallar, o cümlədən onun müəyyən tarixlərdə başqa ərazidə olması, vəkilin formal iştirakı və sair məsələlər də iş üzrə toplanmış sübutların ümumi məcmusu fonunda onun təqsirliliyini aradan qaldırmır. Həmin hallar cinayət hadisəsinin mahiyyətinə təsir edən və təqsiri istisna edən faktlar kimi qiymətləndirilə bilməz. Məhkəmə bu xüsusatları araşdırmış və əsaslı nəticəyə gəlmişdir. Kassasiya protestində irəli sürülən dəlillər ilk baxışdan sübutların qiymətləndirilməsində guya ciddi pozuntuların baş verdiyini iddia etsə də, iş materiallarının məzmunu və aşağı instansiya məhkəmələrinin əsaslandırmalarmalarından, eyni zamanda yuxarıda qeyd edilən kassasiya şikayətlərinə verilən hüquqi qiymətləndirmədən də görünür ki, bu iddialar faktiki və hüquqi baxımdan yetərli əsaslara söykənmir. Ilk növbədə qeyd olunmalıdır ki, məhkəmələr sübutların qiymətləndirilməsi zamanı cinayət-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq sübutları həm ayrı-ayrılıqda, həm də məcmu halda təhlil etmişlər. Kassasiya protestində iddia olunduğu kimi sübutların yalnız birtərəfli qaydada – təqsirləndirilən şəxs təqsirləndirilən şəxs1 ifadələrinə əsaslanmaqla qiymətləndirilməsi barədə nəticə iş materialları ilə təsdiq olunmur. Əksinə, birinci instansiya məhkəməsi həm təqsirləndirilən şəxslərin, həm də şahidlərin ifadələrini, eləcə də digər sübutları müqayisəli şəkildə araşdıraraq belə qənaətə gəlmişdir ki, rüşvət tələb etmə faktı öz təsdiqini tapmamışdır. Bu isə sübutların selektiv deyil, kompleks qiymətləndirildiyini göstərir. Eyni zamanda, kassasiya protestində göstərilən “mövcud sübutların nəzərə alınmaması” arqumenti də əsaslı hesab edilə bilməz. Belə ki, məhkəmə konkret olaraq hansı sübutlara istinad etdiyini və hansı səbəblərdən müəyyən sübutları inandırıcı hesab etmədiyini hökmündə ümumi məntiqi ardıcıllıqla açıqlamışdır. Xüsusilə, nə təqsirləndirilən şəxslərin, nə də təqsirləndirilən şəxs2 ifadələrində rüşvət tələbinin olması təsdiqlənməmiş, əksinə bu hal açıq şəkildə inkar olunmuşdur. Şahid ifadələri də həmin faktı təsdiq etməmişdir. Belə şəraitdə məhkəmənin rüşvət tələbi ilə bağlı ittihamın sübuta yetirilməməsi qənaətinə gəlməsi CPM-in sübutların yetərliliyi və mötəbərliyi meyarlarına tam uyğundur. Kassasiya protestində irəli sürülən əsas iddialardan biri də əməlin düzgün tövsif olunmaması ilə bağlıdır. Lakin məhkəmələrin gəldiyi nəticə göstərir ki, təqsirləndirilən şəxslərin hərəkətlərində rüşvət alma və ya rüşvət istəmə cinayətinin zəruri obyektiv və subyektiv əlamətləri müəyyən edilməmişdir. Rüşvət cinayətinin mövcudluğu üçün mütləq qaydada qarşılıqlı razılaşma, konkret maddi nemətin tələb olunması və ya qəbul edilməsinə yönəlmiş iradə ifadəsi olmalıdır. Iş üzrə isə belə bir razılaşmanın mövcudluğu nə birbaşa sübutlarla, nə də dolayı sübutların məcmusu ilə təsdiqlənmişdir. Bu səbəbdən məhkəmənin həmin epizodu Cinayət Məcəlləsinin 308.1-ci maddəsi ilə – vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə kimi qiymətləndirməsi hüquqi baxımdan əsaslıdır. Dövlət ittihamçısının rüşvət istəmə epizodunun sübuta yetirilməsi barədə dəlillərinə münasibətdə qeyd olunmalıdır ki, məhkəmə bu epizod üzrə sübutların yetərli olmadığını əsaslı şəkildə göstərmişdir. Hökmdə açıq şəkildə qeyd edilir ki, nə təqsirləndirilən şəxslərin ifadələrində, nə də şahid ifadələrində 10.433,46 manat məbləğində pulun rüşvət kimi istənilməsi və ya bu barədə konkret razılaşmanın olması təsdiqini tapmamışdır. Əksinə, həm təqsirləndirilən şəxslər, həm də şahidlər belə bir faktın mövcudluğunu inkar etmişlər. Bu səbəbdən məhkəmə haqlı olaraq bu epizodu sübut olunmamış hesab etmiş və CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələrini ittihamdan çıxarmışdır. Digər tərəfdən, kassasiya protestində məhkəmələrin guya bir-birinə zidd mövqelər sərgiləməsi iddiası da öz təsdiqini tapmır. Məhkəmə açıq şəkildə müəyyən etmişdir ki, təqsirləndirilən şəxslər qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə qulluq səlahiyyətlərindən suiistifadə etmişlər. Lakin bu niyyətin konkret rüşvət tələb etmə ilə müşayiət olunması sübuta yetirilməmişdir. Bu isə hüquqi baxımdan ziddiyyət deyil, əksinə cinayət tərkiblərinin dəqiq fərqləndirilməsidir. CM-in 311-ci maddəsinin dispozisiyası kassasiya protestinin arqumentlərinin hüquqi cəhətdən əsaslı olmadığını bir daha təsdiqləyir və aşağı instansiya məhkəmələrinin mövqeyinin düzgünlüyünü gücləndirir. Maddənin məzmunundan açıq şəkildə görünür ki, rüşvət alma (passiv rüşvətxorluq) cinayətinin obyektiv tərəfi yalnız ümumi niyyət və ya ehtimal olunan razılaşma ilə deyil, konkret olaraq maddi nemətin istənilməsi, alınması və ya bu barədə təklifin/ vədin qəbul edilməsi kimi ifadə olunan aktiv davranışla xarakterizə olunur. Başqa sözlə, CM-in 311-ci maddəsi formal tərkibli cinayət olsa da, onun başa çatmış hesab olunması üçün ən azı rüşvətin istənilməsi faktı sübut olunmalıdır. Iş üzrə isə aşağı instansiya məhkəmələri tam əsaslı olaraq müəyyən etmişlər ki, belə bir tələb faktı mötəbər sübutlarla təsdiq olunmur. Nə təqsirləndirilən şəxslərin ifadələrində, nə də təqsirləndirilən şəxs2 və digər şahidlərin ifadələrində konkret olaraq 10.433,46 manat məbləğində pulun məhz rüşvət qismində istənilməsi, bu barədə razılıq əldə olunması və ya vədin qəbul edilməsi təsdiqini tapmamışdır. Əksinə, həmin hallar ifadələrdə ardıcıl şəkildə inkar olunmuşdur. Bundan əlavə, CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələrinin tətbiqi üçün əvvəlcə 311.1 və ya 311.2-ci maddələrdə nəzərdə tutulan cinayət tərkibinin mövcudluğu zəruridir. Yəni, qabaqcadan əlbir olan qrup tərəfindən və ya külli miqdarda rüşvət alma yalnız o halda hüquqi qiymət ala bilər ki, ümumiyyətlə rüşvət alma və ya istəmə faktı sübuta yetirilsin. Əgər əsas tərkib sübut olunmayıbsa, onun ağırlaşdırıcı hallarla tövsif edilməsi hüquqi baxımdan mümkün deyil. Bu baxımdan məhkəmələrin 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ittihamdan xaric etməsi tam məntiqidir. Xüsusilə diqqətə alınmalıdır ki, qeyd hissəsinə əsasən “külli miqdar” meyarı (5000 manatdan artıq) yalnız məbləğin ölçüsünü müəyyən edir, lakin bu, avtomatik olaraq rüşvət cinayətinin mövcudluğunu sübut etmir. Kassasiya protestində məhz bu məbləğə istinad edilərək ağırlaşdırıcı halın mövcudluğu iddia edilsə də, məbləğin özü deyil, onun rüşvət qismində real tələb olunması və ya qəbul edilməsi hüquqi əhəmiyyət kəsb edir. Bu isə iş üzrə sübut olunmamışdır. Digər tərəfdən, məhkəmələrin gəldiyi nəticədən görünür ki, təqsirləndirilən şəxslərin hərəkətlərində qanunsuz üstünlük əldə etmək niyyəti olmuş, lakin bu niyyət rüşvət alma formasında deyil, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə formasında realizə olunmuşdur. Yəni, onların davranışı CM-in 308.1-ci maddəsinin dispozisiyasına daha uyğun gəlir. Bu maddə də məhz vəzifəli şəxsin qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə zidd istifadə etməsini əhatə edir və konkret rüşvət tələbini zəruri element kimi nəzərdə tutmur. Kassasiya protestində göstərilən “sübutların kifayət etməsi” barədə iddia isə CM-in 311ci maddəsinin tələbləri ilə uzlaşmır. Çünki cinayət hüququnda hər hansı şəxsin təqsirli bilinməsi üçün ehtimallar və ya dolayı mülahizələr deyil, şübhədən kənar sübutlar tələb olunur. Bu səbəbdən kassasiya protestində CM-in 311-ci maddəsinə istinad edilməsi işin faktiki halları və sübutların məzmunu ilə uyğun gəlmir və aşağı instansiya məhkəmələrinin gəldiyi nəticələri təkzib etmək üçün kifayət etmir. Kassasiya protestində sübutların yetərli olduğu və ibtidai istintaq orqanının düzgün nəticəyə gəldiyi iddia edilsə də, cinayət prosesində ittiham tərəfinin mövqeyi məhkəmə üçün əvvəlcədən müəyyənedici qüvvəyə malik deyil. Məhkəmə sübutları müstəqil qiymətləndirir və yalnız məhkəmə istintaqında yoxlanılmış, təsdiqini tapmış hallara əsaslanmalıdır. Bu baxımdan, ibtidai istintaqın nəticələrinin avtomatik şəkildə qəbul edilməməsi qanunvericiliyin tələbidir və bunu pozuntu kimi təqdim etmək düzgün deyil. Bununla yanaşı, məhkəmə eyni faktiki halları hüquqi baxımdan düzgün qiymətləndirərək müəyyən etmişdir ki, təqsirləndirilən şəxslərin hərəkətləri gömrük rüsumundan yayınmaq məqsədilə “MDF” yükünün “DSP” kimi bəyan edilməsi, yəni sənədlərdən aldatma yolu ilə istifadə etməklə qaçaqmalçılığa kömək etmə və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmə tərkibini yaradır. Hökmdə göstərilir ki, onların məqsədi “qanunsuz üstünlük və maddi vəsait – 10.433,46 manat əldə etmək niyyəti” olmuşdur ki, bu da CM-in 308.1-ci maddəsinin dispozisiyasına tam uyğundur. Dövlət ittihamçısının məhkəmələrin guya yalnız təqsirləndirilən şəxs1 ifadələrinə istinad etməsi barədə iddiası da həqiqətə uyğun deyildir. Əksinə, hökmdə çoxsaylı şahid ifadələrinə, maddi sübutlara, telefon danışıqlarına dair məlumatlara və ekspertiza rəylərinə istinad edilmişdir. Məhkəmə konkret olaraq hansı sübutun hansı halı təsdiq etdiyini göstərmiş və nəticəyə kompleks şəkildə gəlmişdir. Odur ki, istər kassasiya şikayətlərində, istərsə də kassasiya protestində göstərilənlərdən deyil, məhz məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallardan çıxış etmək barədə kollegiyanın qənaəti ondan irəli gəlir ki, apellyasiya məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticələrin düzgün olub-olmamasını yoxlayıb sübutlar və sübutetmə, eləcə də cinayətin epizodlarını təşkil edən faktiki halların müəyyən edilməsi məsələlərində hər hansı bir pozuntu aşkar etməmişdir. Müdafiə tərəfləri kassasiya şikayətlərində, ittiham tərəfi isə kassasiya protestində müxtəlif prosessual hərəkətlərin keçirilməsi ilə əldə olunmuş sübutların prosessual qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq tədqiq edilmədiyi və iş üzrə ədalətli məhkəmə araşdırılması aparılmadığı iddia edilmişdir, lakin məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olundu ki, kassasiya şikayətlərində və kassasiya protestində irəli sürülmüş iddiaların əksinə olaraq, məhkəmə dinləmələri qanuni prosedurlara, o cümlədən cinayət-mühakimə icraatının prinsiplərinə əməl olunmaqla aparılmış; apellyasiya məhkəməsi tərəfindən sübutların araşdırılmasında qanun pozuntusuna yol verilməmiş - hər hansı sübutun tədqiqindən əsassız imtina edilməmiş, sübutlar Azərbaycan Respublikası CPM-in 144-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq yoxlanılmış, apellyasiya məhkəməsinin qərarı çıxarılarkən yolverilməz sübutlardan istifadə olunmamış, araşdırılmış sübutlara isə CPM-in 145-ci maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq qiymət verilmiş və təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 CM-in 32.5,206.1, 308.1-ci maddələri ilə təqsirlilikləri barədə yekun nəticə CPM-in 146-cı maddəsinin tələbləri gözlənilməklə işə aid olan və biri digərinə uyğun gələn sübutların məcmusu ilə, onların həqiqi məzmununa uyğun olaraq əsaslandırılmışdır. Apellyasiya məhkəməsinin qərarını kassasiya müraciətlərinin dəlilləri ilə təhlil edən kassasiya məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, apellyasiya məhkəməsi iş üzrə mövqeyini sübutlara, işin digər faktiki hallarına və qanunun tələblərinə uyğun olduğu üçün kassasiya müraciətlərinin dəlilləri məhkəmənin iş üzrə gəldiyi nəticənin qanuniliyini şübhə altına almağa əsas vermir. Cinayət-prosessual qanunvericiliyinin, o cümlədən Azərbaycan Respublikası CPM-in 21, 28, 33 və 353.2.2-ci maddələrinin tələblərindən göründüyü kimi, cinayət mühakimə icraatının təqsirsizlik prezumpsiyası prinsipi cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən şəxsin təqsirinin cinayət-prosessual qanunun müəyyən etdiyi qaydada sübuta yetirildiyi halda onun təqsirli bilinməsinə yol verir. Cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliliyi prinsipi, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarının mülahizələrə əsaslana bilməsinin istisna edilməsi və işə aid biri digərinə kifayət qədər uyğun gələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunması tələbində təsbit olunmuşdur. Eyni zamanda, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipi hakimlərdən tələb edir ki, cinayət mühakimə icraatını həyata keçirərkən cinayət işi üzrə toplanmış sübutları Cinayət-Prosessual Məcəllənin tələblərinə əsasən qiymətləndirsinlər. Nəticə olaraq, qanunverici məhkəmənin ittiham hökmünün təsviri-əsaslandırıcı hissəsində məhkəmənin nəticəyə gəlməsi üçün əsaslandığı sübutların və onun tərəfindən digər sübutların rədd edilməsi motivlərinin göstərilməsi tələbini müəyyən etmişdir. Məhkəmə kollegiyası işdə olan sübutları bir daha təhlil edərək hesab edir ki, onlar təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 əməllərinin düzgün tövsif edildiyi barədə yekun nəticəyə gəlməyə imkan verir. Məhkəmənin yekun nəticəyə gəlməsi üçün kifayət hesab etdiyi mötəbər, mümkün və bir-birini tamamlayan sübutlar birinci instansiya məhkəməsinin hökmündə və apellyasiya instansiya məhkəməsinin qərarında ətraflı şərh edildiyindən kassasiya məhkəmə kollegiyası həmin sübutları təkrarən sadalamağa zərurət görmür. Kassasiya şikayətlərinin və kassasiya protestinin dəlillərini iş materialları ilə birgə tədqiq edən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, məhkum təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4 qarşı CM-in 32.5,206.1, 308.1-ci maddələri ilə irəli sürülmüş ittiham məhkəmədə tədqiq olunmuş mötəbər, bir-birilə uzlaşan sübutların məcmusu ilə tam təsdiq olunur və məhkəmələr tərəfindən düzgün tövsif edilmişdir. Dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protestində həmçinin təyin olunmuş cəzaların yüngül olduğu və şəxslərin törətmiş olduqları əməllərin ədalətli nəticəsi olmadığı iddia edilir. Məhkəmə kollegiyası bu barədə kassasiya protestinin dəlillərinə qiymət verərək aşağıda göstərilənlərə istinad edilməsini məqsədəmüvafiq hesab edir. Belə ki, "Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM-in 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Azərbaycan Respublikası cinayət qanunvericiliyinin cəzanın anlayışı və məqsədini müəyyən edən 41-ci maddəsi və cinayət qanununun vəzifələri və prinsiplərinin müddəaları cinayətkarlıqla mübarizədə cinayət cəzasını əsas mübarizə vasitəsi kimi deyil, yardımçı rola malik olan bir tədbir kimi nəzərdə tutur. Ona görə də, cinayətkarlıqla mübarizədə əsas diqqət sosial-iqtisadi, siyasi və ideoloji təsir tədbirlərinə verilməli, həmin tədbirlər gözlənilən nəticəni vermədikdə yalnız bundan sonra son tədbir kimi cinayət-hüquqi təsir tədbirləri tətbiq edilməlidir. Cəzanın təyin edilməsinin ümumi əsaslarını nəzərdə tutan Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 58-ci maddəsində də cinayət məsuliyyətinin ədalət prinsipinə uyğun olaraq göstərilir ki, “cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır”. Ədalətli cəza təyin edilməsi hər şeydən əvvəl cəzanın məqsədinə, yəni sosial ədalətin bərpasına, məhkumun islah edilməsinə və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısının alınmasına nail olmaq sahəsində mühüm vasitədir. Təyin edilmiş cəzanın ədalətli olması dedikdə, həmin cəzanın törədilmiş cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olması başa düşülür. Ümumiyyətlə cəzanı yüngülləşdirən halların cinayət-hüquqi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, onlar: 1) əməlin tövsif edildiyi maddənin sanksiyasına uyğun seçilən cəza növünün aşağı həddinə yaxın həddə cəza təyin etməyə; 2) alternativ sanksiyaya malik maddələrlə məsuliyyət həll edilərkən daha yüngül cəza təyin etməyə; 3) qanunda nəzərdə tutulduğundan daha yüngül cəza təyin etməyə; 4) şərti məhkum etmə institutunu tətbiq etməyə; 5) təyin edilən cəzanın nisbətən yüngül rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkilməsini müəyyən etməyə hüquq verir. Göründüyü kimi hər bir halda yüngülləşdirici halların mövcudluğu nisbətən yüngül cəza təyin edilməsini nəzərdə tutur. Lakin, o da nəzərdən qaçırılmamalıdır ki, cəzanın yüngülləşdirilməsinə dair əsaslar müəyyən olunduqda belə, bu hallar cəzanın təyinində əhəmiyyət kəsb edən, o cümlədən CM-in 8, 58.3-cü maddələrində göstərilən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəliliyi, törədilmə halları, təqsirkarın şəxsiyyəti, təyin olunan cəzanın onun islah olunmasına, cəzanın digər məqsədlərinin realizə edilməsinə təsiri kimi məsələlərlə birlikdə götürülməklə həll edilməlidir. Təsvir edilən cinayət-hüquqi normaların məzmunundan belə görünür ki, təqsirkar şəxsə təyin olunan cəzanın və yaxud digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin ədalət prinsipinə cavab verməsi üçün CM-in 58-ci maddəsində və başqa normalarında təsbit olunmuş, baxılan işə aidiyyatı olub, cəzanın müəyyən edilməsinə təsir göstərən əsasların məcmu halında nəzərə alınması tələb olunur. O cümlədən, təqsirkarın cəzasını yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar da elə nəzərə alınmalıdır və cinayət qanununda nəzərdə tutulmuş güzəştli institutlar elə tətbiq olunmalıdır ki, təyin olunmuş cəza və yaxud digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbir ilə cinayətin xarakteri və ictimai-təhlükəliliyi arasında uyğunsuzluq yaranmasın, cəza və yaxud digər cinayəthüquqi xarakterli tədbir təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olub onun islah edilməsini və cəzanın digər məqsədlərini təmin edə bilsin. Qeyd olunan cinayət-hüquqi normaların işığında və məhkəmə kollegiyasının hüquqi mövqeyinə nəzərən kassasiya protestinin dəlillərini baxılan işin müvafiq materialları ilə müqayisə etməklə yoxladıqda, dövlət ittihamçısının məhkumlara cəzanın məsuliyyəti yüngülləşdirən halların düzgün nəzərə alınmaması ilə təyin edildiyi üçün həddindən artıq yüngül olması haqqında iddiasının əsassız olduğu müəyyən edilir. Iş materiallarından görünür ki, məhkəmələr tərəfindən məhkum təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 cəza təyin edilərkən bu məsələnin həllinə təsir edə biləcək bütün hallar, o cümlədən onların törətdikləri cinayətlərin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, şəxsiyyətləri, cəzalarını yüngülləşdirən və ağırlaşdıran (təqsirləndirilən şəxs2 münasibətdə istisna olmaqla) halların olması, habelə təyin olunmuş cəzaların onların ailələrinə, həyat şəraitlərinə təsiri nəzərə alınmış və Azərbaycan Respublikası CM-in 58.3-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3, təqsirləndirilən şəxs4 və təqsirləndirilən şəxs2 islah olunması məqsədini və Azərbaycan Respublikası CM-in 41.2-ci maddəsində göstərilən digər məqsədləri təmin edə bilən, təqsirli bilindikləri maddələrin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş kifayət qədər ədalətli cəza təyin edilmişdir. Ali Məhkəmənin Plenumunun yuxarıda istinad edilən Qərarında qeyd edilmişdir ki, “cəzaların tətbiqi məsələsi müzakirə edilərkən cəzanın növü və miqdarının seçilməsinin mühüm əhəmiyyəti vardır. Cəza birinci növbədə təqsirləndirilən şəxsin islah olunmasına xidmət etməlidir”. Göstərilən normaların tələbləri baxımından məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, məhkumlara təyin olunmuş cəza müddəti ilə nə üçün islah olunmayacağını və cəzanın məqsədinə daha ağır cəza növünün təyin edilməsi nəticəsində nail olunacağını dövlət ittihamçısı kassasiya protestində əsaslandıra bilməmişdir. Ilk növbədə qeyd olunmalıdır ki, birinci instansiya məhkəməsi cəza təyin edərkən formal yanaşma sərgiləməmiş, əksinə hər bir təqsirləndirilən şəxs üzrə fərdiləşdirmə prinsipinə uyğun olaraq onların şəxsiyyətini, ailə vəziyyətini, sosial davranışını, əvvəllər məhkum olunubolunmamalarını, eləcə də cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları ayrıca və ətraflı şəkildə araşdırmışdır. Hökmün məzmunundan açıq görünür ki, məhkəmə hər bir şəxs üzrə konkret faktlara istinad etmiş, məsələn, azyaşlı uşaqların himayədə olması, müsbət xarakteristikalar, dövlət təltifləri kimi halları CM-nin 59-cu maddəsinə uyğun olaraq yüngülləşdirici hal kimi qiymətləndirmişdir. Bu isə kassasiya protestində iddia edildiyi kimi halların nəzərə alınmaması deyil, əksinə onların tam və düzgün nəzərə alınmasının göstəricisidir. Digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, məhkəmə təyin etdiyi cəzanın növünü seçərkən yalnız cinayətin formal xarakterinə deyil, həm də onun konkret ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə qiymət vermişdir. Məhkəmə nəticəyə gəlmişdir ki, törədilmiş əməllər az ağır cinayətlər kateqoriyasına aiddir və bu çərçivədə qanunvericilik cərimə cəzasının tətbiqinə imkan verir. Cinayət qanunu alternativ sanksiyalar nəzərdə tutduğu halda məhkəmənin daha yüngül cəza növünü seçməsi qanun pozuntusu deyil, məhz məhkəmə mülahizəsinin (diskresiyasının) təzahürüdür. Kassasiya protestində göstərilən “cəmiyyətin tələbatına uyğun olmama” və “gələcəkdə cinayətlərin qarşısını almama” kimi arqumentlər isə hüquqi deyil, daha çox abstrakt və qiymətləndirici xarakter daşıyır. Cinayət hüququnda cəzanın məqsədləri konkret meyarlarla müəyyən olunur və bu məqsədlərə nail olunub-olunmaması məhkəmənin iş üzrə müəyyən etdiyi faktiki hallara əsasən qiymətləndirilir. Aşağı instansiya məhkəmələri isə açıq şəkildə göstərmişlər ki, təyin edilən cəza sosial ədalətin bərpasına, təqsirləndirilən şəxslərin islahına və yeni cinayətlərin qarşısının alınmasına kifayət edir. Bundan əlavə, kassasiya protestində qeyd olunan “azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsinin zəruriliyi” ilə bağlı mövqe də normativ əsasdan məhrumdur. Cinayət qanunvericiliyi konkret hallarda mütləq azadlıqdan məhrum etmə cəzasının tətbiqini tələb etmir, əksinə alternativ cəza növləri nəzərdə tutmaqla məhkəməyə seçim imkanı verir. Bu seçim isə işin hallarından, şəxsin şəxsiyyətindən və cəzanın məqsədlərindən asılı olaraq həyata keçirilir. Hazırkı işdə də məhkəmə bu meyarları nəzərə alaraq nəticəyə gəlmişdir ki, cərimə cəzası kifayət qədər adekvatdır. Həmçinin nəzərə alınmalıdır ki, təqsirləndirilən şəxslərin əvvəllər məhkum olunmamaları, cəmiyyətdə müsbət xarakterizə olunmaları, ailə vəziyyətləri və sosial bağları onların islahının azadlıqdan məhrum etmə ilə deyil, daha yüngül cəza ilə mümkün olduğunu göstərən mühüm amillərdir. Cinayət hüququnun müasir yanaşmalarına görə, belə hallarda daha sərt cəzanın tətbiqi deyil, proporsional və fərdiləşdirilmiş cəza seçimi prioritet hesab olunur. Apellyasiya instansiya məhkəməsinin də birinci instansiya məhkəməsinin nəticələri ilə razılaşması və həmin cəzanı qüvvədə saxlaması onu göstərir ki, qərar yalnız formal yox, həm də mahiyyət üzrə yoxlanılmış və əsaslı hesab edilmişdir. Kassasiya protestində isə bu yoxlamanın nəticələri ilə razılaşılmaması konkret hüquqi pozuntularla deyil, sadəcə fərqli qiymətləndirmə ilə əsaslandırılmağa çalışılmışdır. Beləliklə, iş materialları və məhkəmə aktlarının məzmunu göstərir ki, cəza təyini zamanı bütün zəruri hallar nəzərə alınmış, cəzanın fərdiləşdirilməsi prinsipi gözlənilmiş və qanunvericiliyin tələbləri pozulmamışdır. Kassasiya protestində irəli sürülən dəlillər isə əsasən cəzanın sərtləşdirilməsinə yönəlmiş subyektiv yanaşmadan ibarət olub, məhkəmə qərarlarının ləğvi üçün kifayət qədər hüquqi əsas yaratmır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, dövlət ittihamçısı kassasiya protestində Cinayət Məcəlləsinin 61.1.1-61.1.13-cü maddələrində göstərilmiş ağırlaşdırıcı hallara istinad etməmiş, Cinayət Məcəlləsinin 59-cu maddəsinin tələblərini təhrif etmiş və yalnız öz formal mülahizələrinə əsaslanmaqla məhkumlara daha ağır cəza növünün təyin edilməsi ilə əlaqədar apellyasiya məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsini xahiş etmişdir. Halbuki CPM-in 416.1.21ci maddəsinə əsasən məhkəmə məsuliyyəti ağırlaşdıran və ya yüngülləşdirən halları nəzərə almadan cəza təyin etdikdə kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını kassasiya qaydasında ləğv etmək və ya dəyişdirmək hüququna malikdir. Məhkəmə kollegiyası bunlara əsaslanaraq hesab edir ki, apellyasiya qərarının ləğv edilməsinə və ya dəyişdirilməsinə əsas ola biləcək hallar (Azərbaycan Respublikası CPM-in 416-cı maddəsində nəzərdə tutular əsaslar) iş üzrə mövcud deyildir, kassasiya şikayətlərinin və kassasiya protestinin dəlilləri isə əsassızdır. Bütün bunları nəzərə alaraq məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya məhkəməsinin qərarı əsaslı olduğundan dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayətləri və kassasiya protesti isə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi məhkəmənin hökm və ya qərarını dəyişikliksiz, kassasiya şikayətini və ya kassasiya protestini isə təmin etmədən saxlamaq haqqında qərar qəbul etməyə haqlıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDI: Məhkum təqsirləndirilən şəxs1 müdafiəçisi müdafiəçi2 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Məhkum təqsirləndirilən şəxs3 müdafiəçisi müdafiəçi7 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protesti təmin edilməsin. Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 21 aprel 2025-ci il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 32.5,206.1, 308.1-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmuş təqsirləndirilən şəxs1, təqsirləndirilən şəxs3 və təqsirləndirilən şəxs4, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 206.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmuş təqsirləndirilən şəxs2 barəsində olan cinayət işi üzrə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 30 oktyabr 2025-ci il tarixli qərarı kassasiya şikayətlərinə və kassasiya protestinə əsasən dəyişdirilmədən saxlanılsın.
Məhkəmə qərarları › İş №1(1-8)-20/2026
Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(1-8)-20/2026
07.04.2026 · Cinayət işi, məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraatın materialları və ya xüsusi ittiham qaydasında şikayət
Mənbə: Azərbaycan məhkəmə sistemi (courts.gov.az) — anonimləşdirilmiş rəsmi mətn.
Mənbə: Azərbaycan məhkəmə sistemi (courts.gov.az) — anonimləşdirilmiş rəsmi mətn.
Bu qərar sizin işinizə uyğun gəlirmi?
Sualınızı yazın — cavab qanun maddələri və məhkəmə təcrübəsi əsasında hazırlanır.
Sual ver