Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi Hökm — İş №1(101)-1258/2021

Azərbaycan Respublikası adından HÖKM Bakı şəhəri İş № 1(101)-1258/2021 29.07.2021 BAKI ŞƏHƏRİ AĞIR CİNAYƏTLƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Qəniyev Faiq Əsəd oğlunun sədrliyi ilə, hakimlər Xankişiyev Mirzə Aslan oğlu və Mahmudov İlham Ağa oğlundan ibarət tərkibdə, məhkəmə iclasının katibi X5, dövlət ittihamçıları - Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Ağır cinayətlər məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin böyük prokurormetodisti Dövlət ittihamçısı1 və həmin şöbənin prokuroru Dövlət ittihamçısı2, müdafiəçilər - Bakı şəhəri “Pro Bono” Vəkil Bürosunun vəkilləri Müdafiəçi2, Müdafiəçi3, Müdafiəçi4, Bakı şəhəri 2 saylı Vəkil Bürosunun vəkilləri Müdafiəçi1, MüdafiəçiN, Müdafiəçi7, Bakı şəhəri 14 saylı Vəkil Bürosunun vəkilləri Müdafiəçi8, Müdafiəçi9, Müdafiəçi10, Bakı şəhəri 18 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Müdafiəçi13, Azərbaycan-erməni dilləri üzrə tərçüməçilər – X15, X33 və XN iştirakı ilə, xx xxxxxx 1998-ci il tarixdə Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Ayqabac kəndində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, işləməyən, Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Ayqabac kəndi 17-ci küçə ev 24-də qeydiyyatda olan və həmin ünvanda yaşamış, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxx 1995-ci il tarixdə Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Aşot qəsəbəsində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, Gümrü şəhəri 11 saylı orta məktəbdə idman müəllimi işləmiş, Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Sarapat kəndi 2-ci küçə ev 3-də qeydiyyatda olan və həmin ünvanda yaşamış, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs2 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxx 1997-ci il tarixdə Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Gümrü şəhərində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, işləməyən, Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Gümrü şəhəri Şerbina küçəsi 217/084-də qeydiyyatda olan və həmin ünvanda yaşamış, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs3 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxxxxx 1992-ci il tarixdə Ermənistan Respublikasının Gümrü şəhərində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, ailəli, himayəsində 2 azyaşlı uşağı olan, orta təhsilli, Gümrü şəhəri 7 saylı orta məktəbdə idman müəllimi işləmiş, Ermənistan Respublikasının Gümrü şəhəri Yeğişeçoreks küçəsi ev 13 A, mənzil 17 ünvanda qeydiyyatda olan və həmin ünvanda yaşamış, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs4 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxxx 1999-cu il tarixdə Ermənistan Respublikasının Gümrü şəhərində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, işləməyən, Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Gümrü şəhəri Yesayan küçəsi ev 9-da qeydiyyatda olan, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs5 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxxxxx 1999-cu il tarixdə Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Sarnaxpyur kəndində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, işləməyən, Ermənistan Respublikasının Şiraki rayonu Sarnaxpyur kəndi 4-cü küçə ev 3N-da qeydiyyatda olan və həmin ünvanda yaşamış, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxsN Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, 02 sentyabr 1998-ci il tarixdə Ermənistan Respublikasının Gümrü şəhərində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, işləməyən, Ermənistan Respublikasının Gümrü şəhəri Lisinyan küçəsi ev 5-də qeydiyyatda olan, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviçin Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxx 1993-cü il tarixdə Ermənistan Respublikasının Şiraki vilayəti İsakyan kəndində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, evli, himayəsində 1 azyaşlı uşağı olan, orta təhsilli, işləməyən, Ermənistan Respublikasının Şiraki vilayəti İsakyan kəndi 7-ci küçə ev 22-də qeydiyyatda olan və həmin ünvanda yaşamış, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs8 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxxxxx 1992-ci il tarixdə Ermənistan Respublikasının Şiraki vilayəti Salut kəndində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, Gümrü şəhər məhkəməsində mühafizəçi işləmiş, Ermənistan Respublikasının Şiraki vilayəti Salut kəndi 4-cü küçə ev 9-da qeydiyyatda olan və həmin ünvanda yaşamış, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs9 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə, xx xxxx 199N-cı il tarixdə Ermənistan Respublikasının Şirak rayonunun Mars kəndində doğulmuş, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, işləməyən, Ermənistan Respublikasının Şiraki vilayəti Gümrü rayonu Aşotski kəndi 1ci küçə, ev 15-də qeydiyyatda olan, barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasında saxlanılan Təqsirləndirilən şəxs10 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə təqsirləndirilmələrinə dair cinayət işinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən e tdi: Ermənistan Respublikasının vətəndaşları Təqsirləndirilən şəxs1, Təqsirləndirilən şəxs2, Təqsirləndirilən şəxs3, Təqsirləndirilən şəxs4, Təqsirləndirilən şəxs5, Təqsirləndirilən şəxsN, Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç, Təqsirləndirilən şəxs8, Təqsirləndirilən şəxs9, Təqsirləndirilən şəxs10 və digərləri mütəşəkkil dəstə halında Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini qanunsuz olaraq keçmiş, həmçinin mütəşəkkil dəstə halında qanunsuz olaraq odlu silah, onun komplekt hissələrini, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr və qurğular əldə edib, saxlayıb, daşıyıb, gəzdirmişlər. Belə ki, Ermənistan Respublikasının vətəndaşları Təqsirləndirilən şəxs1, Təqsirləndirilən şəxs2, Təqsirləndirilən şəxs3, Təqsirləndirilən şəxs4, Təqsirləndirilən şəxs5, Təqsirləndirilən şəxsN, Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç, Təqsirləndirilən şəxs8, Təqsirləndirilən şəxs9 və Təqsirləndirilən şəxs10 qeyriləri ilə birlikdə mütəşəkkil dəstə halında N noyabr 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini müvafiq sənədlər olmadan dövlət sərhədinin nəzarətburaxılış məntəqələrindən kənarda keçməklə mütəşəkkil dəstə halında 13 dekabr 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində odlu silah, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr, hərbi texnika və əsgəri ləvazimatla təchiz olunub, qanunsuz olaraq odlu silah, onun komplekt hissələrini, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr və qurğular əldə edib, saxlayıb, daşıyıb, gəzdirmişlər. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, ümumiyyətlə irəli sürülmüş ittihamlarla razı deyil. N noyabr tarixində ev telefonuna zəng gəlmiş və hərbi hissəyə çağırılmşdır. N noyabr 2020-ci il tarixdə Voskeask kəndində yerləşən hərbi hissəyə getmiş, ona hərbi forma, AKM tipli silah verilmişdir. Verilən silahlar qanunsuz deyil, nömrələnmiş silahlar olmuş, həmin silahı imza edib götürmüşdür. Silahdan başqa onlara kaska, 120 ədəd güllə və dörd maqazin vermişlər. Bu əşyaları onlara verəndən sonra bildirmişlər ki, onlar Ermənistanın Kacaran şəhərinə gedirlər, ehtiyat qüvvə kimi aparılırlar, onlar erməni postlarında duran hərbiçiləri əvəz edəcəklər, 14-1N gün orada qalıb növbətçilik edib evə qayıdacaqlar. Bu məqsədlə onlar bir böyük, iki balaca avtobusla yola düşmüşlər. Ümumilikdə təxminən 100 nəfər olmuşlar. Avtobusa minərkən Laçın ərazisinə gedəcəklərini bilməmişlər, avtobus dayananda o, Laçında olduğunu görmüşdür. Laçında Rusiya sülhməramlılarının postunda onları “Ural” markalı nəqliyyat vasitəsinə mindirərək Laçınla Hadrut arasında olan əraziyə gətirmişlər, oradan onlar təxminən 3-4 saat piyada dağlarla yol qalxmış və onlara dağlıq yüksəklik hissədə dayanmaqları tapşırılmışdır. Onlar qalxanda digər erməni əsgərləri aşağı düşmüşlər. Deyilənlərə görə onlar 14 gün orada qaldıqdan sonra əvəz edilməli olmuşlar. Arsen Qazaryan onların komandiri olmuş, rus sülhməramlıları ilə o danışmışdır. Onlara tapşırıq verilmişdi ki, verilən silahdan atəş açmasınlar. Ümumiyyətlə onlar orada Azərbaycan əsgəri görməmişlər və atəş açmamışlar. Onlar 1N gün həmin yüksəklikdə qalmışlar, həmin günlər ərzində hava dumanlı olmuş, cəmi 2 gün duman olmamış, onda da ətrafda heç kimi görməmişlər. Həmin yerin Ermənistan ərazisi olduğu deyilmişdir. Onların ərzaq təminatını rus sülhməramlıları komandir Qazaryana vermiş, ruslar gətirib aşağıdakı çadıra qoymuş, onlar da oradan götürmüş, ərzaq üçün təxminən 5-7 km yol getmişlər. Əvvəllər Laçın ərazisində olmamış, Laçın ərazisinin Azərbaycan ərazisi olmasını bilməmişdir. Ayın 13-ü əmr almışlar ki, aşağı düşsünlər, onları Ermənistana aparmalı idilər. Sonra aşağı düşəndə «Yaşma»nın əsgərlərini görmüş, həmin vaxt onların komandiri silahı təhvil verməyi, təslim olmağı, onları sülhməramlılara verəcəyini bildirsələr də bunu etməmişlər. Rus sülhməramlılarının yanından keçib getmişlər, amma onları təhvil verməmişlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 bildirmişdir ki, Ermənistanda yerləşən Vayk şəhərində sıravi əsgər kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidməti bitirmiş, bu çağırış müharibə bitəndən sonra olmuşdur. Müharibənin bitdiyi tarixi bilir, sentyabr ayının 27-i səhər başlayıb, 9 noyabrda gecə bitib. Bu müddət ərzində o, Yerevan şəhərində olmuşdur. Həmin vaxt bəyannamə imzalandığını bilmiş, amma ordakı şərtlərlə tanış deyil. O, yalnız AKM tipli silahdan istifadə edə bilir. Hər bir əsgərin silahı olması mütləq olduğu üçün onlara da silah verilmişdir, ona verilən AKM silahın nömrəsin xatırlamır. Həmin müddətdə onların ailəsi ilə əlaqə saxlamaq imkanı olmamışdır. Sonuncu dəfə o, ailəsi ilə 10 dekabda danışmış, həmin vaxt ancaq sağlamlığı barədə məlumat vermiş, ailəsi onun Laçında olduğunu bilmişdir. Artur da onların komandiri olmuşdur. İbtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsindəki onlara silahdan istifadə etmə və buna oxşar başqa əmr verilməsi barədə hissələri təsdiq etmir. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs2 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, 2020-ci ilin noyabr ayının sonlarında Gümrü şəhər hərbi komissarlığından çağırış vərəqəsi alaraq N noyabr 2020-ci il tarixdə hərbi komissarlığa getmişdir. Orada olan digər əsgərlərlə birlikdə onu da avtobuslara mindirib Gümrü şəhəri yaxınlığında yerləşən hərbi hissəyə aparmışlar, orada ona hərbi forma və AKM tipli avtomat vermişlər, silah-sursatı alması barədə imza da etmişdir. Həmin vaxt onlara Arsen Qazaryan komandanlıq etmişdir. Onlara məlumat verilmişdi ki, onları Kacarana aparacaqlar. Lakin əmr dəyişilmiş, onlar Laçına getmişlər. Onlar buna etiraz edə bilməmişlər, çünki əmr belə olmuşdur. Əmrə tabesizlik isə barələrində cinayət işi açılması ilə nəticələnə bilərdi. O, gecə olduğu üçün yol boyu avtobusun içində yatmış, gecə yarısı çatmışlar. Daha sonra onları «Ural» markalı avtomaşınlara mindirib 2 saata yaxın yol ilə hansısa dağlıq əraziyə aparmışlar. Orada avtomobil dayanmış və onlar təxminən 4 saat piyada dağlara qalxmışlar. Həmin zaman gəldikləri yerin Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsindəki dağlıq ərazi olduğunu bilmişdir. Onlar həmin vaxt gedəcəkləri postdan düşən erməni əsgərlərini görmüşlər. Arsen Qazaryan məlumat verərək bildirmişdir ki, onlar üçün artıq təhlükə yoxdur, müharibə başa çatıb, onların vəzifəsi yalnız qarovulda durmaqdan ibarətdir və silahdan atəş açmamağı tapşırmışdır. Həmin ərazilərdə kimin harda yerləşməsi barədə Qazaryan təlimat vermişdir. Hətta onlara bildirmişdir ki, ola bilər ki Azərbaycan əsgərlərini görsünlər, həmin vaxt Azərbaycan əsgərləri onlara ağ bayraq ilə yaxınlaşacaqlar. Amma onlar orda olduqları müddətdə bir nəfər də olsun Azərbaycan əsgəri görməmişlər. Hava dumanlı olmuş, ətraf yaxşı görünməmişdir. Onların durduqları yerdə post olmamış, yarımçıq çadır olmuş və onlar 15-20 nəfər toplaşıb durmuşlar. Onlara həmin yerdə təzə sərhəd açılacağı deyilmişdir. Onlar 1N gün həmin ərazidə qalmışlar və həmin müddətdə yerlərini dəyişməmişlər. 13 dekabr 2020-ci il tarixdə Geğam adlı zabit Arsen Qazaryanla danışdıqdan sonra onlara aşağı düşmək əmri verilmişdir. Onlar aşağı düşəndə Qazaryan özü orada olmamışdır. Onlar Azərbaycan silahlı qüvvələri ilə qarşılaşmış və onlara artıq müharibənin bitdiyi deyilmiş və təslim olmaları təklif edilmişdir. Onlar da etiraz etmədən təslim olmuş və silahlarını vermişlər. Onların əllərini bağlamışlar və «Kamaz» markalı maşınlara mindirib tanımadığı yerə gətirmişlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs2 bildirdi ki, o, 2013- 2015-ci illərdə Qubadlı rayonunda sıravi əsgər kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. Postda olduqları vaxt ərzaqlar ruslar tərəfindən Qazaryana verilmiş, oradan isə bir nəfər atla onlara gətirib çatdırmışdır. Onlara partlayış törətmək barədə əmr verilməmişdir və o ibtidai istintaq zamanı belə söz deməmişdir. İbtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsinin bu hissəsini təsdiq etmir. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş X9 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, N noyabr 2020-ci il tarixdə Gümrü şəhər hərbi komissarlığından ona zəng gəlmiş və onu hərbi komissarlığa çağırmışlar. N noyabr 2020-ci il tarixdə hərbi komissarlığa getmiş, hərbi komissarlıqda həmin vaxt təxminən 100 nəfər adam toplaşmışdır. Onları avtobuslarla Gümrü şəhəri yaxınlığında yerləşən hərbi hissəyə aparmışlar. Ona həmin hərbi hissədə nömrəsini xatırlamadığı AKM tipli silah və 4 dolu sandıqça, hərbi forma vermişlər. O, bütün bunları alması barədə imza etmişdir. Onları avtobuslara mindirib Kacaran postuna aparmalı və orada olan əsgərləri əvəz etməli imişlər. Onlara bu cür məlumat verilmişdi. Orada “Ural” markalı avtomaşınlara mindirilib 2 saata yaxın yol ilə hansısa dağlıq əraziyə aparmışlar. Yolda avtomobil dayanmış və onlar avtomaşından düşmüşlər, ancaq həmin ərazinin hara olduğunu bilməmişlər. Arsen Qazaryan onlarla birlikdə təxminən 3-4 saat piyada dağlara yol qalxmış və Arsen dağlıq yüksəklik ərazidə dayanmağı tapşırmışdır. Orada olan bir dəstə erməni əsgər Arsenlə birlikdə aşağı düşmüşlər. Həmin vaxt ərazinin Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsindəki dağlıq ərazi olduğunu bilmişdir. Arsen gedərkən onlara aralarında olan Geğam və Qraç adlı baş leytenant rütbəli şəxslərin rəhbərlik edəcəyini demiş, özü isə sağollaşıb getmişdir. Qaldıqları müddətdə rus sülhməramlıları tərəfindən ərzaqla təmin olunmuşlar, iki gündən bir onlara yemək gətirilmişdir. 13 dekabr 2020-ci il tarixdə XN0 ilə danışdıqdan sonra onlara geri qayıtmaq əmri vermişdir. Onlar da həmin yüksəklikdən aşağıya doğru düşən zaman Azərbaycan silahlı qüvvələri tərəfindən saxlanılmışlar, onlara silahı təhvil verməyi təklif etmişlər və onları rus sülhməramlılarına təhvil verəcəklərini bildirmişlər. Onlar silahları təhvil versələr də onları rus sülhməramlılarına təhvil verməmişlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq təqsirləndirilən şəxs X9 bildirmişdir ki, 2015-2017-ci il tarixlərində Domanendə, hazırki Tərtər ərazisində siravi əsgər kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. Onun vaxtilə xidmət etdiyi həmin ərazi Azərbaycan ərazisi olsa da o, müharibədə iştirak etməmişdir. Aprel döyüşlərində o, postlarda olmuş, döyüşdə iştirak etməmişdir. Dövlətlər arasında bağlanmış bəyannamə barədə məlumatı olmuş, ancaq şərtləri ilə tanış olmamışdır. Artur adlı şəxs də hərbi hissədə komandirləri olmuşdur. Qazaryan onlara partlayış törətmək və sair barədə əmr verməmiş, onlara silahdan istifadə etməmək tapşırılmışdır. İbtidai istintaq zamanı o elə məzmunda ifadə verməmişdir, ona görə də ifadəsinin həmin hissələrini təsdiq etmir. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs4 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, N noyabr 2020-ci il tarixdə ona zəng etmişlər və Gümrü şəhərində yerləşən hərbi hissəyə getməyini bildirmişlər. Hərbi komissarlıqda çağırış vərəqəsini və onun hərbi biletini almışlar. Orada onlara Arsen Qazaryan adlı polkovnik-leytenant rütbəli hərbçi rəhbərlik etmişdir. Orada ona AKM tipli silah və hərbi geyim verilmişdir. Onlar bir böyük və iki kiçik avtobusla yola düşmüşlər. O, böyük avtobusda oturmuşdur. Onlara Ermənistan ərazisində postlara qalxacaqlarını və məqsədlərinin erməni postunda dayanan əsgərləri əvəz etməkdən ibarət olduğu deyilmişdir. Onlar avtobuslarla gecə yarı müəyyən yerə çatmış, səhər ayılanda orada olan adamların deməsindən oranın Laçın rayonu ərazisi olduğunu bilmişdir. Avtobuslardan düşüb «Ural» avtomobillərinə minərək 2 saata yaxın yol gəldikdən sonra dağlıq əraziyə çatmışlar. X39rla birlikdə təxminən 3-4 saat piyada dağlara yol qalxmış və onlara dağlıq yüksəklik hissədə dayanmağı tapşırmışdır. Arsen Qazaryan dağlıq ərazidə müşahidə aparacaqları yeri onlara göstərdikdən sonra digərlərini də özü ilə düşürüb apararaq, həmin dağlıq ərazidən başqa istiqamətə getmişdir. Onlara göstəriş verilmişdir ki, atəş olmayacaq, hətta silahı təhvil verəndə patronları sayacaqlar. Orada qaldıqları müddətdə yalnız bir dəfə atəş açılmış, onda da ərzaq gətirənə olduqları yerin istiqamətini bildirmək üçün olmuşdur. 1N gün onlar bu vəziyyətdə orada qalmış, həmin müddətdə özlərindən başqa canlı görməmişdir. O, ayın 11-dən 13-nə qədər olan müddətdə xəstə olmuş, bu barədə Qazaryanı əvəz edən şəxsə demiş, o tədbir görəcəyini demişdir. Sonra 13 dekabr 2020-ci il tarixdə onlara geri qayıtmaq əmri verilmişdir. Onlar həmin yüksəklikdən aşağıya doğru düşən zaman Azərbaycan silahlı qüvvələri tərəfindən saxlanılmış, əllərindəki silahları təhvil verib təslim olmuşlar. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs4 bildirmişdir ki, o, 2010-2012-ci illərdə Yerevanda sıravi əsgər kimi xidmət etmişdir. O, hərbi hissəyə çağırılmaqdan imtina edə bilməzdi, əks halda barəsində cinayət işi açılardı. Orada göydə dronlar uçmuş, onlara qorxmamağı, dronların ruslara məxsus olduğu və xəritə çəkdiklərini demişlər. Ailəsi ilə bir dəfə çətinliklə əlaqə saxlamış, mobil operator Ermənistana məxsus olmuşdur. Ona və digərlərinə partlayış törətmək və sair barədə əmr verilməmişdir. İbtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsinin həmin hissəsini təsdiq etmir. O, olduğu ərazinin Azərbaycana məxsus olduğunu bilməmişdir. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs5 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, N noyabr 2020-ci ildə onu zəng edib hərbi komissarlığa çağırmışlar, N noyabr tarixində getmişdir. Orada ona AKM tipli avtomat, hərbi geyim, kaska verilmiş, o, bunları alarkən imza etmişdir. Onları avtobuslara mindirib Kacarana erməni postunda duran əsgərləri əvəz etməyə apardıqlarını bildirmişlər. Onlar 2 böyük, bir balaca avtobuslarla yola düşmüşlər. 28 noyabr tarixində Kacarana getməli olduqları halda Laçın rayonunun ərazisinə çatmışlar, oradan Ural avtomobili ilə 2 saata yaxın yol getmiş, dağlıq əraziyə çatmışlar. Yolda rus sülhməramlıları ilə komandir danışıqlar aparmış, onlar bunu eşitməmişlər. Onların məqsədi postlardakı əsgərləri əvəz etməkdən ibarət olmuşdur. Onlara ciddi şəkildə silahdan istifadə etməmək tapşırılmışdı. Orada olduqları müddətdə mövqeyə yaxın hissəyə atla erməni əsgəri yemək gətirmiş və onlar da yeməyi götürüb piyada olduqları yerə qalxırmışlar. 13 dekabr 2020-ci il tarixdə Qazaryan ilə danışdıqdan sonra onlara geri qayıtmaq əmri verilmişdir. Onlar həmin yüksəklikdən aşağıya doğru düşən zaman Azərbaycan əsgərlərini görmüşlər, onlara silahı təhvil verməyi və onları rus sülməramlılara təhvil verəcəklərini demişlər, bundan sonra onlar silahı təhvil vermiş, lakin bu günə qədər onları təhvil verməmişlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs5 bildirmişdir ki, o, 2017-2019-cu illərdə serjant kimi Xankəndində hərbi xidmətdə olmuşdur. O, olduğu ərazinin Azərbaycana məxsus olduğunu bilməmişdir. Onlar öz borclarını yerinə yetirmək üçün orda durmuşlar. Ora dağın başı, insansız yer olmuş, 13-14 gün orada ocaq yandırıb isinib gətirilən yeməkləri yeməklə məşğul olmuşlar. Onlarda istifadə etmək üçün binokl olmuş, lakin istifadə etməmişlər. Həmçinin ona verilən patronlardan bir dənəsini də istifadə etməmişdir. Artur Muradyanı görməmiş, onun soyadını eşitmişdir. Onlar 15-20 nəfər olmaqla ayrı-ayrı yerləşdirilmiş, təxminən 2 km məsafədən bir postlar qurulmuşdu. Ona basqınlar etmək və ya partlayış törətmək barədə göstəriş verilməmişdir. Onlar müharibənin bitdiyini bilmiş və onlara deyilmişdi ki, həmin ərazilər Ermənistanındır. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxsN özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, N noyabr 2020-ci il tarixdə ona hərbi hissədən zəng edib N noyabr tarixində hərbi hissədə olmasını bildirmişlər. O, hərbi hissəyə gedən kimi ona AKM tipli avtomat, 4 ədəd maqazin, patron, hərbi geyim verilmiş və bunları almağına dair imza etmişdir. Həmin tarixdə onları Kacarana aparacaqlarını demişlər. Avtobusda təxminən 40 adam olmuşdur. Gecə olduğuna görə onlar maşınların içində yatmışlar. Səhər tezdən onları dörd yola gətirmişlər, orada bəziləri xırda alış-veriş etmişlər. Orada rus əsgərləri olmuş, həmin vaxtdan sonra batalyon rəisi, qərargah rəisini görməmişlər. Arsen Qazaryan özü polkovnik-leytenant olmuşdur. Onları iki “Ural” avtomobilinə otuzdurmuşlar, 3-4 km yol getmişlər, asfalt yoldan dönəndə orada rus sülhməramlıları olmuşdur. Arsen Qazaryan qarşıda öz maşınında olmuş, o, rus sülhməramlıları ilə bir neçə dəqiqə söhbət etdikdən sonra yollarına davam etmişlər, yollar çox bərbad olmuş, hətta bir neçə dəfə maşınları eyni yerdə 2-3 dəfə dala-qabağa getmişdir. Yol bitdikdən sonra onlar piyada dağa qalxmışlar. Orada xidmət edən erməni əsgərlərini görmüş, onlarla yerlərini dəyişmişlər. Sağ tərəfə doğru irəliləmişlər, Arsen Qazaryan da onlarla olmuş, onlara demişdir ki, burada post yoxdur, müşahidə üçün gəlmişlər. Qazaryanın dediyinə görə onlardan qabaqda rus əsgərləri, ondan sonra isə Azərbaycan əsgərləri olmuşdur. Onlara başqa şəxsi heyəti gətirib onları dəyişəcəklərini deyib getmişlər. Onlara bildirmişlər ki, qətiyyən atəş açmaq olmaz. Orada olduqları müddətdə heç bir kəşfiyyat aparmamış, arabir durbinlə baxsa da hava dumanlı olduğu üçün heç nə görünməmişdir. Onlar orda olan müddətdə qidalanma rusların vasitəsi ilə olmuşdur. İki gündən bir onlara yemək gətirilmişdir. Onlar yeməyi gətirəndə əsgər düşüb götürmüş və paylamışdır. 13 dekabr tarixinə qədər onlar orada olmuş, həmin tarixdə əmr verilmişdir ki, aşağı düşşsünlər. Təxminən 5-N km getdikdən sonra Azərbaycan ordusunun əsgərlərini görmüşlər, özlərini təqdim edib silahı təhvil verməyi, onları rus sülhməramlılarına verəcəklərini bildirsələr də «Kamaz» maşını ilə tanımadıqları binaya gətirmişlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxsN bildirmişdir ki, o, 2018-2020-ci illərdə Armavir şəhərində sıravi əsgər kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. Onu hərbi hissəyə çağıranda getməsəydi həbs oluna bilərdi. Onun vəzifəsi yalnız növbə çəkmək və müşahidə aparmaqdan ibarət olmuşdur. O, 12 noyabrda deyil, N noyabr tarixində hərbi hissəyə getmişdir. İbtidai istintaq zamanı ifadə verəndə yadında olsa da, hazırda ona verilən silahın nömrəsini xatırlamır. Onlara hücum etmək, basqınlar etmək barədə əmr verilməmiş, əksinə silahdan istifadə etməmək tapşırılmışdır. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, N noyabr 2020-ci il tarixində ona zəng edib hərbi hissəyə gəlməli olduğunu bildirmişlər. N noyabrda o, hərbi hissəyə getmiş, orada ona hərbi forma, AKM tipli silah və kaska vermişlər. O, bunları almağına dair imza etmişdir. Ona məlumat verərək bildirmişlər ki, onları Kacarana, postda duran erməni əsgərlərini əvəz etmək üçün aparacaqlar. Bu məqsədlə bir böyük avtobus və iki mikroavtobusla yola düşmüşlər. Gecə yarı olduğundan onlar avtobusda yatmışlar. Avtobus çatanda onlara düşmək əmri verilmiş, avtobusdan düşəndən sonra Kacaranda yox, Laçında olduğunu bilmişdir. Bundan sonra bildirmişlər ki, əmr dəyişib, ona görə onlar başqa postda olan erməni əsgərlərini əvəz edəcəklər. Avtobus postda dayananda o, rus sülhməramlılarını görmüş, onlarla ancaq komandir Qazaryan danışmış, nə barədə danışmasını onlar bilməmişlər. Orada rus sülhməramlıları onlara su vermişlər. Sonra onlar təxminən 3-4 saat piyada dağlarla yol qalxmış və onlara dağlıq yüksəklik hissədə dayanmaqları tapşırılmışdır. Onlar qalxanda əvvəl postda duran təxminən N0 nəfər erməni əsgərləri aşağı düşürülmüşdür. Qazaryan onları yerləşdirmiş və dəfələrlə bildirmişdir ki, atəş olmamalıdır. O hətta demişdir ki, onlar Azərbaycan əsgəri görsələr, həmin əsgərlər ağ bayraq qaldıracaqlar və onlar bu barədə Qazaryana məlumat verməlidirlər. Onlar 1N gün həmin yerdə qalmışlar, həmin müddətdə sadəcə müşahidə etmişlər, silahdan istifadə olunmamış, ümumiyyətlə onlardan başqa orada canlı olmamışdır. Ərzaq ilə onları rus sülhməramlıları təmin etmişdir. 13 dekabr tarixində saat təxminən 17 radələrində xəbər gəlmişdir ki, onlar aşağı düşməlidirlər və Qazaryanın dediyi yerə getməlidirlər. Təxminən 3 saat yol gedib Qazaryanın dediyi yerə gəlsələr də o özü orada olmamışdır. Onlar yolun üstündə çoxlu tonqallar görmüşlər, onların erməni əsgərləri oluğunu bilib onlara tərəfə getmişlər. O, həmin dəstənin axırında getmişdir. Ora çatanda tonqal yandıran şəxslərin Azərbaycan əsgərləri olduğunu bilmişlər. Onların arasında çox az rus dilini bilən əsgərlər onlarla danışıq aparmışdır. Onların komandiri silahı təhvil verməyi və onları rus sülhməramlılara təhvil verəcəyini bildirmişlər. Onlar etiraz etmədən silahları yerə qoyub həmin tonqalın yanında rus sülhməramlılarını gözləmişlər, tonqalların yanında onların əllərini bağlamışlar. Orada təxminən 2 saat dayanmışlar, daha sonra piyada yol getmişlər və onları yük maşınlarına mindirib bir binaya gətirmişlər. Həmin gündən bu günə qədər rus sülhməramlılarını gözləyirlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç bildirdi ki, 2017-2019-cu illərdə Ermənistanda yerləşən Vayk şəhərində sıravi əsgər kimi xidmət etmişdir. Müharibə bitdiyinə görə Azərbaycan əsgərlərini görəndə onlar atəş aça bilməzdilər. Onlara silahlı basqın törətmək barədə əmr verilməmişdir, ibtidai istintaq zamanı bu cür ifadə verməmişdir. O, başa düşmədən imza etmişdir, ifadəsinin həmin hissəsini təsdiq etmir. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs8 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, 2020-ci ilin 25 noyabr tarixində ona çağırış zəngi olmuş, N noyabr 2020-ci il tarixdə Voskehask kəndində yerləşən hərbi hissəyə getdikdən sonra Gümrü şəhərindən olan digər erməni vətəndaşlarının da hərbi xidmətə çağırıldığını və cəmi sayılarının təxminən 100 nəfər olduğunu bilmişdir. Orada ona AKM markalı avtomat silahı və hərbi geyim verilmişdir. Arsen Qazaryanın rəhbərliyi ilə Kacarana postda duran erməni əsgərlərini əvəz etmək üçün getmişlər. Əvvəllər Qarabağda olmadığından o əraziləri tanımamışdır. Avtobus dayanandan sonra o, Laçında olduğunu bilmişdir. Laçın rayonu ərazisi ilə 2 saata yaxın yol gəldikdən sonra dağlıq əraziyə çatmışlar. Onlar maşından düşdükdən XN1la birlikdə təxminən 3-4 saat piyada dağlarla yol qalxaraq dağlıq yüksəklik hissədə dayanmışlar. Arsen Qazaryan dağlıq ərazidə müşahidə aparılacaq Hadrutun şimal-qərb hissələrini onlara göstərmişdir. Arsen özü ilə 40 nəfər əsgəri də apararaq onlara Geğam adlı təxminən 35-40 yaşında olan şəxsi rəhbər təyin etmişdir. Arsen onlara silahdan istifadə etməməyi, məqsədlərinin yalnız postda dayanmaq olduğunu, 14 gün orada qalacaqlarını bildirmişdir. 13 dekabr 2020-ci il tarixdə Geğam Arsenlə telefonla danışdıqdan sonra dağdan aşağıya enməli olduqlarını bildirmiş, onlar da həmin yüksəklikdən aşağıya doğru düşən zaman Azərbaycan silahlı qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınaraq saxlanılmışlar. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs8 bildirdi ki, o, hərbi xidmətdə Yerevanda olmuşdur. Təxminən 4 il əvvəl onu müharibəyə çağırmışlar, lakin o, işi ilə əlaqədar getməmişdir. N noyabr tarixində onu hərbi hissəyə çağıranda o getməyə bilməzdi, əks halda onu həbs edə bilərdilər. O, Qarabağ ərazisində olmamış, onun yaşadığı yer ilə Qarabağın arasında 700 km məsafə olmuşdur. O, bilsəydi ki, həmin post onların ərazisi deyil, heç vaxt ora qalxmazdı və buna etiraz edərdi. O, hərbi hissədən N daraq təhvil götürmüşdür, 1N gün müddətində bir dənəsini belə istifadə etməmişdir. O, Cəbrayıl zonasında olmamış və ibtidai istintaq zamanı belə bir cümlə deməmişdir. O ailəlidir, bir uşağı var. Postda olduğu müddətdə ailəsi ilə əlaqə saxlamaq imkanı olmamış, ondan əvvəl bir dəfə ailəsi ilə danışmış və Laçında olmağı barədə ailəsinə bildirməmişdir. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş Təqsirləndirilən şəxs9 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, N noyabr tarixində hərbi hissəyə çağırıldığı üçün N noyabr 2020-ci il tarixdə Voskeask şəhərində olan hərbi hissəyə getmişdir. Orada ona N474 nömrəli AKM markalı avtomat silahı və Ermənistan ordusunun hərbi geyimini vermişlər və o, bunları almağına dair imza etmişdir. Daha sonra onlara Kacarana erməni sərhədini qoruyan əsgərləri əvəz etməyə gedəcəklərini demişlər. Onlar bir avtobus və iki mikro avtobus ilə yola düşmüş, həmin vaxt gecə olduğundan maşında yatmışlar, ayılanda Laçında olduğunu bilmişdir. Avtobusdan düşüb xırda alış veriş etmişlər, həmin vaxt orada ermənilər olmuşdur. Həmin müddətdə komandirləri Qazaryan rus sülhməramlıları ilə danışmış, onun nə danışdığını bilməmişdir. Sonra təxminən 3-4 saat piyada dağlarla yol qalxmışlar və Arsen onlara dağlıq yüksəklik hissədə dayanmağı tapşırmışdır. Həmin ərazi Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsindəki yer olmuşdur. Arsen gedərkən onlara Geğam adlı şəxs komandirlik etmişdir. Onların məqsədi yalnız postdakı əsgərləri əvəz etməkdən ibarət olmuşdur. Onlara silahdan istifadə etməmək barədə göstəriş verilmişdi. Onlara deyilmişdir ki, müharibə bitib, Azərbaycan əsgəri onları görəndə ağ bayraq qaldıracaq. 13 dekabr 2020-ci il tarixə qədər həmin yüksəklikdə qalmışlar, silahdan istifadə etməmişlər, həmin tarixdə Qazaryan tərəfindən qayıtmaq əmri verilmişdir. Onlar postu buraxıb Qazaryanın dediyi yerə getmişlər, orada Qazaryanı görməmişlər. 2 saat gözləsələr də Qazaryan gəlməmiş, onlar yola davam etmişlər və tonqallar görmüşlər. Ora yaxınlaşanda onların azərbaycan əsgərləri olduğunu bilmişlər. Onlara silahı təhvil verməyi və onları rus sülhməramlılara verəcəklərini demişlər. Onlar bir gün piyada yol getmişlər, əlləri bağlı olmuş, bir kəndə çatmışlar və onları yük maşınları ilə tanımadığı ərazidə bir binaya gətirmişlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq Təqsirləndirilən şəxs9 bildirdi ki, o, 2010- 2012-ci illərdə Ararat şəhərində sıravi əsgər kimi xidmət etmişdir. O, Qarabağ ərazisinin Azərbaycana məxsus olduğunu bilmiş, həmin vaxt deyilmişdir ki, ərazinin bir hissəsi təslim olunub. Onlara durduqları yerin sərhəd olduğunu demişlər. O, gəldiyi ərazinin Azərbaycana məxsus olduğunu bilməmişdir. Qazaryan onlara partlayış törətmək və sair barədə əmr verməmişdir. İbtidai istintaq zamanı elə ifadə verməmişdir. O, çağırışa gəldiyinə görə peşmandır. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilmiş X18 özünü təqsirli bilməyərək göstərdi ki, N noyabr tarixində zəng edib hərbi hissədə olmağını, həm də ona ehtiyyat qüvvə olduğunu, gəlməkdən imtina etdiyi halda məsuliyyət daşıdığını bildirmişlər. N noyabr 2020-ci il tarixində o, hərbi hissəyə getmişdir. Onlara silah və digər ləvazimatlar paylamışlar və imza etdirmişlər. Onlara batalyon komandirinin Arsen Qazaryanın olduğunu, Kacarana erməni əsgərlərini əvəz etməyə gedəcəklərini bildirmişlər. Artıq gecə olduğuna görə onlar maşınların içində yatmışlar. Səhər tezdən onları dörd yola gətirmişlər, orada bəziləri xırda alış-veriş etmişlər. Orada rus əsgərləri olmuş, onları iki “Ural” avtomobilinə otuzdurmuşlar, 3-4 km yol getmişlər, asfalt yoldan dönəndə orada rus sülhməramlıları olmuşdur. Qazaryan rus sülhməramlıları ilə bir neçə dəqiqə söhbət etdikdən sonra yollarına davam etmişlər, yollar çox bərbad olmuşdur. Yol bitdikdən sonra onlar piyada dağa qalxmışlar, orada xidmət edən erməni əsgərləri görmüşlər, onlarla yerlərini dəyişmişlər. Sağ tərəfə doğru irəliləmişlər, Arsen Qazaryan da onlarla olmuş və demişdir ki, burada post yoxdur, müşahidə üçün gəliblər. Onlara dediyinə görə onlardan qabaqda rus əsgərləri, ondan sonra isə Azərbaycan əsgərləri var. Onlara başqa şəxsi heyəti gətirib onları dəyişəcəklərini demişlər və getmişlər. Ora dağın başı, insansız yer olmuş, 1N gün oraqda ocaq yandırıb isinib gətirilən yeməkləri yeməklə məşğul olmuşlar. 13 dekabr tarixində zəng gəlmişdir ki, aşağı düşsünlər, onları orada qarşılayacaqlar. Onlar 2-3 saat piyada yol getmişlər, ancaq onları heçkim qarşılamamışdır. Arsenin gəlməsini gözləsələr də o, gəlməmişdir. Onlar uzaqdan yanan tonqallar görmüş, əvvəl onların Azərbaycan əsgəri olduqlarını bilməmiş, yaxınlaşanda onların Azərbaycan əsgəri olduğunu görmüşlər. Onlara silahı təhvil verməyi bildirmişlər, onlar etiraz etmədən silahı vermişlər. Sonra qollarını bağlamışlar, bir gün piyada yol getmişlər və tanımadığı binaya gətirilmişlər. Məhkəmə iclasında verilən suallara cavab olaraq təqsirləndirilən şəxs X18 bildirdi ki, o, 2014-201N cı illərdə Martuni şəhərində hərbi xidmətdə olmuşdur. O, aprel döyüşlərində iştirak etməmişdir. Həmin illərdə hərbi xidmətdə olsa da onu döyüşə aparmamışlar. Ona və digərlərinə partlayış törətmək və sair barədə əmr verilməyib. İbtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsinin həmin hissəsini təsdiq etmir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid1 göstərdi ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixdə Ermənistan kapitulyasiya aktını imzaladıqdan və müharibə bitdikdən sonra Ermənistan işğalından azad olunmuş ərazilərdə terrorçu diversantların olması barədə məlumatlar daxil olmuş, belə ki, 2020-ci ilin noyabr-dekabr aylarında bir qrup silahlı erməni terrorçusunun Azərbaycan Respublikası ərazisində və vətəndaşlara qarşı terror aktı və təxribatlar törətmək üçün Laçın rayonunun dağlıq hissəsindən Azərbaycan Respublikası sərhədini qanunsuz olaraq keçməsi, daha sona Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsinin dağlıq-meşəlik ərazilərində və yüksəkliklərində silahlı basqınlar etmək üçün möhkəmlənmələri, Əlican kəndi və Hadrut qəsəbəsi yaxınlığında yerləşmələri barədə məlumatlar daxil olmuşdur. Qeyd olunan erməni terrorçuları Hadrut qəsəbəsində Azərbaycanın mobil operatorlarına məxsus baza stansiyalarına hücum etmiş və nəticədə bir neçə Azərbaycan Respublikası vətəndaşı və hərbi qulluqçuları terrorçuların hücumuna məruz qalaraq öldürülmüşdür. 12 dekabr 2020-ci il tarixdə onun olduğu hərbi hissədə anti-terror əməliyyatlarının keçiriləcəyi ilə bağlı həyəcan siqnalı verilmiş və bir qrup silahlı erməni terrorçusunun Azərbaycan Respublikası ərazisində terror aktı-təxribatların törətmələri barədə məlumat verilmiş, həyəcan siqnalına uyğun olaraq, anti-terror əməliyyatlarının aparılması üçün o və digər əməkdaşlar həmin gün Xocavənd rayonu Hadrut qəsəbəsinə göndərilmiş, Hadrut qəsəbəsinə yerləşdikdən sonra erməni terrorçularının yerinin müəyyənləşdirilməsi üçün anti-terror əməliyyatları keçirməyə başlanılmışdır. Belə ki, olduqları ərazidə kəndlər üzrə erməni terrorçularının axtarışı Xocavənd rayonu Domu kəndi istiqamətində davam etdirilmiş, Hadrutda keçirilən əməliyyatlar nəticəsində Əlican kəndi yaxınlığında silahlı erməni qruplaşmasının yerləşdiyi müəyyənləşdirilmiş, onların yerini dəqiq müəyyənləşdirdikdən sonra terrorçuların zərərsizləşdirilməsi istiqamətində əməliyyat planı hazırlanmışdır. Domu kəndində bir gün qaldıqdan sonra həmin plana uyğun olaraq erməni terrorçularının zərərsizləşdirilməsi üçün onların möhkəmləndikləri mövqeyə irəliləmişlər, Laçın və Xocavənd rayonları arasında olan Əlican kəndi ərazisində N0 nəfərdən çox erməni silahlı terrorçusunun olduğunu görmüşlər, həmin vaxt onlara silahlarını yerə qoyub təslim olmaları təklif edilmiş, erməni terrorçular isə silahlı müqavimət göstərməyin mümkün olmadığını anlayaraq müqavimət göstərməkdən imtina etmişlər. Keçirilmiş həmin anti-terror əməliyyatı nəticəsində N2 erməni terrorçusu tərəflərindən saxlanılmış və üzərilərində olan döyüş sursatı, yəni avtomat və dolu daraqlar götürülmüş, saxlanılan erməni terrorçular məsuliyyətə cəlb olunmaları üçün onlardan götürülmüş döyüş sursatları ilə birlikdə aidiyyəti quruma təhvil verilmişdir. Bundan bir gün sonra isə onlar həmin ərazidə anti-terror əməliyyatlarını davam etdirmiş, Xocavənd rayonunda kəndlər üzrə gizlənmiş erməni terrorçularının axtarışına başlanılmış, nəticədə Arqan Unanyan və David Vosqanyan adlı daha 2 silahlı erməni terrorçusu tərəflərindən Xocavənd rayonu Çaylaqqala kəndinin dağlıq-meşəlik ərazisində Laçın istiqamətində hərəkət edərkən saxlanılmışdır. Həmin erməni terrorçular da məsuliyyətə cəlb olunmaları üçün onlardan götürülmüş döyüş sursatları ilə birlikdə aidiyyəti quruma təhvil verilmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid2 Şahid1 ifadəsi ilə oxşar məzmunlu ifadə verərək onun göstərdiyi halları təsdiq etdi. Məhkəmə iş üzrə dindirilmiş təqsirləndirilən şəxslərin və şahidlərin ifadələri ilə yanaşı, Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 124-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq istintaq və məhkəmə hərəkətlərinin protokollarını, o cümlədən ekspertiza rəylərini və digər sənədləri də sübut növləri kimi qəbul edir. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin İİ baş idarəsindən daxil olmuş 1N dekabr 2020-ci il tarixli 2/79N3 saylı arayışın məzmunundan görünür ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası, Rusiya Federasiyası prezidentlərinin və Ermənistan baş nazirinin imzaladığı bəyanata əsasən atəşkəsin elan olunmasından sonra bəzi erməni silahlılarından ibarət dəstələrin Azərbaycanın Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsindəki meşəlik ərazidə fəaliyyət göstərmələri müəyyən edilmişdir. Bununla əlaqədar, Azərbaycan Respublikası sözügedən erməni silahlı dəstələrinin ərazidən çıxarılması üçün şərait yaratmış, Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin hərbi qulluqçuları ağır hava şəraitində həmin əraziyə gələrək səs gücləndirici vasitələrlə meşəlik ərazidə olan erməni silahlı dəstələrinə müraciət etmiş və onların ərazidən təxliyəsi üçün zəruri tədbirlərin görüldüyünü bildirmişdir. Buna baxmayaraq, meşə zolağında gizlənmiş erməni silahlı dəstələri ərazini tərk etməmiş, əksinə döyüş mövqeləri yaratmış və son günlər qeyd olunan ərazidə Azərbaycan Respublikası tərəfdən mülki xidmətləri həyata keçirən şəxslərə və hərbi qulluqçulara qarşı terror-təxribat və diversiya əməllərini törətmişlər. Göstərilənləri nəzərə alaraq, 2020-ci ilin dekabr ayının 13-də Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən ərazidə anti-terror əməliyyatı keçirilmiş, həmin ərazidə gizlənmiş N2 nəfər erməni terrorçusu ələ keçirilmişdir. Bundan başqa həmin ərazilərdə davam etdirilən antiterror əməliyyatları zamanı 2020ci ilin dekabr ayının 14-də erməni terrorçu dəstəsinin daha 2 nəfər üzvü - X51 və X41 saxlanılmışlar (cild 1, iş vərəqə 1N-22). 23 dekabr 2020-ci il tarixli fotoşəkil üzrə tanınma protokolunun məzmunundan görünür ki, X35 və X7ra təqdim edilmiş fotoşəkillər arasında ifadələrində qeyd etdikləri qabaqcadan əlbir olub silahlı halda Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini qanunsuz olaraq keçməklə, Azərbaycan Respublikası ərazisində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələr yaradıb, terrorçuluq əməlləri törədərək, bu silahlı birləşmələrin fəaliyyətini təşkil etməkdə onlara rəhbərlik etmiş X27 fotoşəkil üzrə tanımışdır. 23 dekabr 2020-ci il tarixli fotoşəkil üzrə tanınma protokolları iş üzrə sübut əhəmiyyəti kəsb etdiyindən sübut növü kimi qiymətləndirilməlidir (cild 1, iş vərəqə 2N-33). Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin İİ baş idarəsindən daxil olmuş 10 fevral 2021-ci il tarixli 2/7992 saylı arayışın məzmunundan görünür ki, 13 dekabr 2020-ci il tarixdə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən həyata keçirilmiş anti-terror əməliyyatları zamanı ələ keçirilmiş ermənilərdən ibarət silahlı dəstənin üzvləri Arsen Qazaryan adlı şəxsin başçılığı ilə N noyabr 2020-ci il tarixdə qanunsuz yollarla Ermənistandan Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonuna daxil olmuş və oradan da Xocavənd rayonuna gələrək Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsində olan dağlıqmeşəlik ərazilərdə mövqelər tutmuşlar. Həmin mövqelərdə yerləşmiş erməni silahlılarına X42 və X35 başçılıq etmişdir. Erməni silahlılarının həmin mövqelərə gələrək orada yerləşmələrində məqsəd Azərbaycan Respublikasının mülki şəxslərinə və hərbi qulluqçularına qarşı terror-təxribat hərəkətləri törətmək olmuşdur (cild 1, iş vərəqə 34). 14 aprel 2021-ci il tarixli baxış protokolundan görünür ki, “Youtube” sosial şəbəkəsində axtarış zamanı Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən keçirilmiş əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində 13 dekabr 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonu ərazisində N2 nəfər erməni-silahlı dəstələrinin saxlanılaraq gətirildiyi ilə bağlı video qeydin olması və həmin şəxslərin hazırkı iş üzrə təqsirləndirilən şəxslər olduğu müəyyən edilmişdir (cild 1, iş vərəqə 1N1- 1N2). Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğundan daxil olmuş 07 yanvar 2021-ci il tarixli HP-02/24 saylı məktubdan görünür ki, Füzuli hərbi prokurorluğunda 10 noyabr 2020-ci il tarixdən sonra erməni silahlı dəstələrinin Azərbaycan hərbi qulluqçularına və mülki şəxslərə qarşı törətdikləri cinayətlərlə bağlı 3 hadisə qeydə alınaraq Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə D-49150, D-49152 və D-49159 nömrəli olmaqla 3 cinayət işi başlanılmış və hazırda həmin cinayət işləri üzrə istintaq davam etdirilir. Hər üç cinayət işi üzrə hadisə yerinə baxış keçirilmiş və müvafiq olaraq D-49150 nömrəli cinayət işi üzrə hadisə yerindən 5 ədəd 7,N2 mm kalibrli avtomat silahın və 2 ədəd PM markalı tapançanın gilizləri, D-49152 nömrəli cinayət işi üzrə hadisə yerindən 8 ədəd 5,45 və 7,N2 mm kalibrli patronların gilizləri, D- 49159 nömrəli cinayət işi üzrə hadisə yerindən 4 ədəd 5,45 mm kalibrli patronun gilizləri götürülərək sadalanan bütün predmetlər ekspertiza tədqiqatının aparılması üçün Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin ballistik və trasoloji ekspertizalar şöbəsinə təqdim edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğundan daxil olmuş 22 aprel 2021-ci il tarixli 5HP-05/43N saylı məktubdan və ona əlavə edilmiş sənədlərin surətindən görünür ki, Respublika Hərbi Prokurorluğunun Xüsusi istintaq şöbəsində D-49150, D-49152 və D-49159 saylı cinayət işlərinin ibtidai istintaqı aparılmışdır. Həmin məktuba əlavə edilmiş sənədlərin surətlərindən görünür ki, N noyabr 2020-ci il tarixdə Füzuli hərbi prokurorluğunda erməni seperatçılarının milli ədavət və düşmənçilik niyyəti ilə yaratdıqları qanunsuz silahlı birləşmələrinin istintaqa hazırda şəxsiyyəti və dəqiq sayı məlum olmayan bir neçə üzvü tərəfindən N nömrəli hərbi hissənin hərbi qulluqçuları kiçik çavuş X44, kiçik çavuş X24 və əsgər çavuş X1N qəsdən öldürmələri, əsgər X40, çavuş X34 və əsgər X25 isə qəsdən öldürülməyə cəhd edilmələri faktı üzrə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1, 120.2.7, 120.2.12, 29, 120.2.1, 29, 120.2.7 və 29, 120.2.12-ci maddələri ilə cinayət işi başlanılmışdır. Bundan başqa 07 dekabr 2020-ci il tarixdə Füzuli hərbi prokurorluğunda Müdafiə Nazirliyinin 70N nömrəli hərbi hissəsinin hərbi qulluqçuları əsgər X50 və əsgər X2N erməni seperatçılarının milli ədavət və düşmənçilik niyyəti ilə yaratdıqları qanunsuz silahlı birləşmələrinin istintaqa məlum olmayan üzvləri tərəfindən əvvəlcədən yerləşdirilmiş piyada əleyhinə minaların partlaması nəticəsində xəsarət almaları faktına görə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 29, 120.2.1, 29, 120.2.7 və 29, 120.2.12-ci maddələri ilə cinayət işi başlanılmışdır. Həmçinin 28 dekabr 2020-ci il tarixdə Füzuli hərbi prokurorluğunda N N-li hərbi hissənin müddətdən artıq xidmət edən hərbi qulluqçuları əsgər X8 erməni seperatçılarının milli ədavət və düşmənçilik niyyəti ilə yaratdıqları qanunsuz silahlı birləşmələrinin hərbi qulluqçuları tərəfindən açılmış atəş nəticəsində öldürülməsi və çavuş X17 öldürülməyə cəhd edilməsi faktı üzrə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1, 120.2.7, 120.2.12, 29, 120.2.1, 29, 120.2.7 və 29, 120.2.12-ci maddələri ilə cinayət işi başlanılmışdır. Qeyd olunan faktlar bir daha onu göstərir ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası, Rusiya Federasiyası prezidentlərinin və Ermənistan baş nazirinin birgə imzaladıqları bəyanata əsasən Ermənistan Respublikası kapitulyasiya aktını imzalanması ilə müharibə qurtarmasına baxmayaraq, bəzi erməni terrorçu-diversant dəstələri Ermənistan ərazisindən qeyri-qanuni yollarla Azərbaycan Respublikasının ərazisinə keçməklə məlum terrortəxribat hərəkətləri törətməsi nəticəsində məlum cinayət hadisələri baş vermişdir (cild 1, iş vərəqə 178-384). Məhkəmə-ballistik ekspertizasının 15 aprel 2021-ci il tarixli 3/307; 3/308 nömrəli rəyindən görünür ki: - tədqiqata təqdim edilmiş “1” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « BK 98N1» №-li, 19N4-cü ildə istehsal edilmiş AKM markalı, “2” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « QE 478» №-li, 1970-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, “3” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « 138400» №-li, 1974-cü ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”4” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli «İB 9115» №-li, 19N8-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”5” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « HB N474» №-li, 19N7-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”N” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « EE 9182» №-li, 19N7-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”7” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « VT 5798» №-li, 19N0-cı ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”8” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « LB 3N10» №-li, 19N1-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”9” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « HP 1893» №-li, 1970-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”10” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « İT 4590» №-li, 19N7-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”11” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « PH 8807» №-li, 19N4-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”12” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « 808270» №-li, 1974-cü ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”13” rəqəmlənmiş silah 7,N2 mm kalibrli « LU N287» №-li, 19N7-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı; ”14” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « ŞB 1808» №li, 19N1-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”15” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « EP 027N» №-li, 19N4-cü ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”1N” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « XQ 18N1» №-li, 19N0-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”17” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « EP N913» №-li, 19N9-cı ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”18” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « KU 735» №-li, 19NN-cı ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”19” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « HP 5N20» №-li, 19NN-cı ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”20” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « AƏ 8238» №li, 19N8-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”21” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « OL 9894» №-li, 19N8-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”22” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « OL 9940» №-li, 19N8-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”23” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « PC 1709» №-li, 19N2-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”24” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « EP 2590» №-li, 19N9-cı ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”25” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « Lİ 7190» №-li, 19N7-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”2N” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « KT 353» №-li, 1970-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”27” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « QM 2148» №-li, 19N4-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”28” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « HC 1N30» №-li, 19N1-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”29” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « AE 8030» №-li, 19N1-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”30” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « KŞ 9419» №-li, 19N4-cü ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”31” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « BE N48» №-li, 19N8-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”32” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « QƏ N4N7» №li, 19N4-cü ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”33” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « HP 483N» №-li, 19N1-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”34” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « OT 7193» №-li, 19N5-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”35” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « AH 445N» №-li, 19N0-cı ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”3N” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « AP 3792» №-li, 1970-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”37” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « ƏO 9591» №-li, 1970-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”38” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « TB 7920» №li, 1972-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”39” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « 00747» №-li, 19N8-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”40” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « NO 388» №-li, 19N9-cu ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”41” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « OL 8992» №-li, 19N8-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”42” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « PX 8419» №-li, 19N1-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”43” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « AC 285» №-li, 19N7-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”44” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « LN 045» №-li, 1971-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”45” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « UB 509» №-li, 1972-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”4N” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli« ZŞ 4821» №-li, 19N0-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”47” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « İİ 2994» №-li, 1972-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”48” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « UƏ 3731» №-li, 19N4-cü ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”49” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « HP 1279» №-li, 1970-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”50” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « HA 3331» №li, 1970-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı, ”51” rəqəmi ilə işarələnmiş silah 7,N2 mm kalibrli « MLNN78» №-li, 19N5-ci ildə istehsal edilmiş AKM markalı avtomatik-yivli-odlu döyüş silahlarıdır. Silahlardan “35” rəqəmi ilə işarələnmiş “AH 445N” nömrəli, “39” rəqəmi ilə işarələnmiş “00747” nömrəli və “4N” rəqəmi ilə işarələnmiş “ZŞ 4821” nömrəli silahların funksional əhəmiyyət daşıyan hissəsi olan çaxmaqları yerində olmadığından, həmin silahlardan atəş açmaq mümkün olmadı. Bu səbəbdən həmin 3 (üç) ədəd silah hal-hazırda təyinatı üzrə istifadəyə yararsızdırlar. Digər silahların hissə və mexanizmləri qarşılıqlı əlaqəyə girir, istifadəyə (atəşə) yararlıdırlar; - tədqiqata təqdim edilmiş D-49153 cinayət işi üzrə tədqiqat obyekti olmuş gilizlərdən 1 (bir) ədədi 7,N2 mm kalibrli olmaqla, zavod üsulu ilə istehsal edilmiş, həmin kalibrə malik “Kalaşnikov” konstruksiyalı “AK” (“AKM”, “AKS”, “AKMS”) markalı avtomat silahlarda, “RPK” (“RPKS”) markalı əl pulemyotlarında, “SKS” karabinində və s. yivli odlu döyüş silahlarında döyüş sursatı kimi istifadə edilmək üçün nəzərdə tutulmuş patronun atəşlə ayrılmış hissəsidir - gilizidir. Həmin gilizin tədqiqata təqdim edilmiş “35” rəqəmi ilə işarələnmiş “AH 445N” nömrəli, “39” rəqəmi ilə işarələnmiş “00747” nömrəli və “4N” rəqəmi ilə işarələnmiş “ZŞ 4821” nömrəli silahların funksional əhəmiyyət daşıyan hissəsi olan çaxmaqları yerində olmadığından, onlarla eyniləşmə tədqiqatı aparılmadı; - təqdim edilmiş giliz üzərində olan izlərlə, təqdim edilmiş 48 (qırx səkkiz) ədəd 7,N2 mm kalibrli, «AKM» markalı silahlardan eksperimental atılmış gilizlərin üzərindəki izlər öz yerləşmə sahələrinə, formalarına, ölçülərinə və mikrorelyef quruluşlarının xüsusiyyətlərinə görə bir-birilərinə uyğun gəlmirlər; - D-49150 və D-49159 cinayət işi üzrə tədqiqat obyekti olan gilizlər təqdim edilmiş silahlara kalibrinə görə uyğun gəlmədiyindən tədqiqat aparılmadı; - tədqiqata təqdim edilmiş 51 (əlli bir) ədəd 7,N2 mm kalibrli, “AKM” markalı, avtomat silahların lülə kanalında atəşin əlavə faktoru olan tam yanmamış tüstüsüz barıt hissəcikləri aşkar edildi, bu da onu göstərir ki, həmin silahlardan atəş (atəşlər) açılmışdır (cild 1, iş vərəqə 1N3-171). Cinayət işinin materiallarından görünür ki, 01 may 2021-ci il tarixdə ********* nömrəli cinayət işinin materiallarından təqsirləndirilən şəxs X3N barəsində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.2, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə ********* nömrəli cinayət işi ayrılmışdır; - 01 may 2021-ci il tarixdə ********* nömrəli cinayət işinin materiallarından təqsirləndirilən şəxslər X10, X1, X28, X4N, X19, X11, X47, X53, X43, X2, X48, X49 və X20 barəsində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə ********* nömrəli cinayət işi ayrılmışdır; - 01 may 2021-ci il tarixdə ********* nömrəli cinayət işinin materiallarından təqsirləndirilən şəxslər X12, X4, X13, X21, X29, X14, X30, X37, X38, X22, X31, X23 və X3 barəsində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə ********* nömrəli cinayət işi ayrılmışdır; - 01 may 2021-ci il tarixdə ********* nömrəli cinayət işinin materiallarından təqsirləndirilən şəxslər X51 və X32 barəsində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3, 228.3, 279.2 və 318.2-ci maddələri ilə ********* nömrəli cinayət işi ayrılmışdır. Təqsirləndirilən şəxslərə ibtidai istintaq orqanı tərəfindən ittiham irəli sürülmüşdür ki, onlar X3N və digərləri ilə birlikdə N noyabr 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini müvafiq sənədlər olmadan dövlət sərhədinin nəzarət-buraxılış məntəqələrindən kənarda keçməklə Azərbaycan Respublikası ərazisində Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələr yaradıb, terrorçuluq əməlləri törədərək, yəni ictimai təhlükəsizliyi pozmaq, əhali arasında vahimə yaratmaq, Azərbaycan Respublikasının dövlət hakimiyyət orqanları və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qərar qəbul edilməsinə təsir göstərmək məqsədilə insanların həlak olması, onların sağlamlığına zərər vurulması, əhəmiyyətli əmlak ziyanının vurulması və başqa ictimai təhlükəli nəticələrin baş verməsi təhlükəsi yaradan partlayış, yanğın və digər hərəkətləri etmək, Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən müəssisə, idarə, təşkilatlara, habelə ayrı-ayrı şəxslərə silahlı basqınlar etmək üçün həmin silahlı birləşmələrə cəlb edilmiş şəxsləri qruplar halında Azərbaycan Respublikası Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsində dağlıq-meşəlik ərazidə və digər ərazilərdə döyüş mövqeləri seçib yerləşdirməklə, 13 dekabr 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində onları silah, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr, hərbi texnika və əsgəri ləvazimatla təchiz etməklə, onlara döyüş hazırlığı keçməklə və döyüş təlimatları verməklə bu silahlı birləşmələrin fəaliyyətini təşkil edərək, mütəşəkkil dəstə halında qanunsuz olaraq odlu silah, onun komplekt hissələrini, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr və qurğular əldə edib, saxlayıb, daşıyıb, gəzdirmişlər. Təqsirləndirilən şəxslərin əməllərinin hüquqi tövsifi məsələsini müzakirə edərək məhkəmə hesab edir ki, ibtidai istintaq orqanının irəli sürdüyü ittiham məhkəmədə öz təsdiqini tam yox, qismən tapmışdır. Bununla bağlı məhkəmə, təqsirləndirilən şəxslərə irəli sürülmüş hər bir ittihamı ayrılıqda qiymətləndirməyi və aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir. Təqsirləndirilən şəxslərə qarşı irəli sürülmüş ittihamın əsasını terrorçuluq və mütəşəkkil dəstə halında silahlı birləşmə yaratma təşkil edir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214-cü maddəsinin dispozisiyasına görə terrorçuluq-ictimai təhlükəsizliyi pozmaq, əhali arasında vahimə yaratmaq, yaxud dövlət hakimiyyət orqanları və ya beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qərar qəbul edilməsinə təsir göstərmək məqsədilə insanların həlak olması, onların sağlamlığına zərər vurulması, əhəmiyyətli əmlak ziyanının vurulması və ya başqa ictimai təhlükəli nəticələrin baş verməsi təhlükəsi yaradan partlayış, yanğın və ya digər hərəkətlər (terror aktı) törətmə, habelə həmin məqsədlə bu cür hərəkətlərin törədiləcəyi ilə hədələmə- kimi müəyyən olunmuşdur. Bu anlayış 18 iyun 1999-cu il tarixli “Terrorçuluğa qarşı mübarizə haqqında” Qanunun birinci maddəsində də verilmişdir. Göründüyü kimi, qanunvericilik terrorçuluğu həm aktiv hərəkətlərlə, həm də bu hərəkətləri törətməklə hədələməklə müəyyən etmişdir. Hazırkı iş üzrə isə təqsirləndirilən şəxslər qanunun yuxarıda sadalanan hərəkətlərdən hər hansı birini etməsi, hazırlaşması, etməklə bağlı hədələməsi halı yoxdur. İbtidai istintaq orqanı ittihamda yalnız qanunda göstərilən sözləri sadalamaqla kifayətlənmiş, konkret olaraq hansı əməllərin terror aktı olmasını göstərməmişdir. Təqsirləndirilən şəxslərin terror aktı törətmək istəməsi, yəni məqsədlərinin bu tip əməllərin törədilməsi olması nə ibtidai istintaq, nə də məhkəmədə aydın olmadı. İbtidai istintaq orqanı tərəfindən sübut kimi irəli sürülmüş dövlət orqanlarının arayışları sırf subyektiv xarakter daşımaqla əlavə olaraq hər hansı halla təsdiqini tapmamışdır. Cinayət hüquqi doktrinaya görə, terrorçuluq kəsik tərkibli cinayətlərə aid edilir, yəni bu cinayətin bitmə anı cinayətə hazırlıq və ya cəhd mərhələsi hesab edilir. Hazırkı işdə isə təqsirləndirilən şəxslərin belə əməlləri törətməyə hazırlaşmaları, cəhd etmələrinə dair sübut təqdim edilməmişdir. Təqsirləndirilən şəxslərin üzərində silah olması və sərhədi qanunsuz keçməkləri terror aktı törətmək istəmələrinin göstəricisi kimi çıxış edə bilməz. Əməlin belə qiymətləndirilməsi normanın genişləndirici təfsiri ilə nəticələnə və əsassız olaraq şəxslərin cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına gətirib çıxara bilər. Məhkəmədə müəyyən olundu ki, təqsirləndirilən şəxslərin hamısı qeyd olunan ərazidə könüllü olaraq yox, digər şəxslərin - təqsirləndirilən şəxslərin ifadələrinə əsasən Arsen Qazaryan adlı hərbi zabitin təhriki ilə olmuş, onlar həmin əraziyə məhz onun vasitəçiliyi və rəhbərliyi ilə gəlmiş, olduqları müddət ərzində isə heç bir atışma, silahlı münaqişə, hücum məqsədi ilə hər hansı ərazini mühasirəyə almaq kimi hərəkətlər və ya yanğın törətməmişlər. Məhkəmə hesab edir ki, təqsirləndirilən şəxslər Azərbaycan Respublikasının sərhədini qanunsuz keçmiş və bu əməl onlar tərəfindən qəsdən edilməklə şüurları ilə tam əhatə edilmişdir, lakin ittihamda qeyd edildiyi kimi həmin ərazidə terror aktı törətmək və ya törətməklə hədələmək onların niyyəti olmamış və bu niyyət onların şüuru ilə əhatə edilməmişdir. Təqsirləndirilən şəxslərin hər birinin ifadəsindən də görünür ki, onların məqsədi sırf həmin əraziyə komandirlərinin əmrini yerinə yetirmək üçün gəlmək və orada növbədə durmaq olmuşdur. Təqsirləndirilən şəxslərə irəli sürülmüş digər ittiham isə “Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən müəssisə, idarə, təşkilatlara, habelə ayrı-ayrı şəxslərə silahlı basqınlar etmək üçün həmin silahlı birləşmələrə cəlb edilmiş şəxsləri qruplar halında Azərbaycan Respublikası Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsində dağlıq-meşəlik ərazidə və digər ərazilərdə döyüş mövqeləri seçib yerləşdirməklə, 13 dekabr 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində onları silah, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr, hərbi texnika və əsgəri ləvazimatla təchiz etməklə, onlara döyüş hazırlığı keçməklə və döyüş təlimatları verməklə bu silahlı birləşmələrin fəaliyyətini təşkil etmək” əlamətini özündə əks etdirən Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 279.2-ci maddəsidir. İttihamın mahiyyətindən aydın olur ki, qanunsuz hərbi birləşməni yaradan hazırki cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxslər deyil, digər şəxslərdir. Təqsirləndirilən şəxslərin silahlı olmaqla bir qrup şəxs olması qanunsuz silahlı birləşmənin ilkin əlaməti olsa da, hazırkı halda həmin şəxslərin qanunsuz silahlı birləşmədə iştirakı kimi qiymətləndirilə bilməz. Əvvəla, təqsirləndirilən şəxslərin ifadələrindən, eləcə də cinayət işinin materiallarından tam aydın olur ki, təqsirləndirilən şəxslər yaşadıqları ərazidən hərbi komissarlıqla xidmətə cəlb edilmiş və bu məqsədlə onları hərbi hissəyə cəlb edib orada silah və hərbi geyim verilmişdir. Aydın olur ki, təqsirləndirilən şəxslər özləri üçün müəyyən etmişlər ki, onları dövlət hərbi xidmətə çağırır və mükəlləfiyyətli olaraq da onlar həmin xidmətə getməyə borcludur. Yəni təqsirləndirilən şəxslər hər hansı qanunsuz silahlı birləşmənin deyil, məhz vətəndaşı olduqları ölkənin qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş birləşmədə iştirak etmək üçün bu fəaliyyətə cəlb edilmişlər. Subyektiv olaraq silahlı birləşmədə iştirak kimi niyyət çıxış etsə də, həmin birləşmənin qanunsuz olması onların niyyəti ilə əhatə edilmir. Buna görə də təqsirləndirilən şəxslərə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 279-cu maddəsi ilə ittiham irəli sürmək tamamilə əsassızdır. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 145.3-cü maddəsinə əsasən ittihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri başqa sübutlarla aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda, onlar təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə həll edilir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 351.2 və 351.3.4-cü maddəsinə əsasən ittiham hökmü ehtimallara əsaslana bilməz və yalnız məhkəmə baxışı zamanı təqsirləndirilən şəxsin təqsiri sübuta yetirildiyi halda çıxarılır, məhkəmə ittiham hökmü çıxararkən təqsirləndirilən şəxsin təqsirliliyinə dair aradan qaldırıla bilməyən şübhələri onun xeyrinə həll edir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 28.5-ci maddəsinə əsasən şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə kifayət qədər uyğun gələn mötəbər sübutların məcmuyu ilə təsdiq olunmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 14N.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən, cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutların kifayət etməsi dedikdə, müəyyən edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar sübutetmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan versin. Dövlət ittihamçısı məhkəmədə çıxış edərək təqsirləndirilən şəxslərin hər birinə qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə irəli sürülmüş ittihamlardan imtina etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 314.2-ci maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə baxışı zamanı dövlət ittihamçısının ittihamın müdafiəsindən imtina etdikləri halda məhkəmə bu Məcəllənin 43.1-ci maddəsinin müddəalarına əsasən cinayət təqibinə xitam verilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 43.1.1-ci maddəsində göstərilir, dövlət ittihamçısı cinayət təqibindən imtina etdikdə məhkəmə baxışı gedişində təqsirləndirilən şəxsə qarşı cinayət təqibinə xitam verilməsi barədə məhkəmə qərarı çıxarılır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 15 fevral 2008-ci il tarxli qərarında göstərilmişdir ki, Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 43.1.1 və 314.2-ci maddələrində nəzərdə tutulan dövlət ittihamçısının ittihamın müdafiəsindən (cinayət təqibindən) imtina etməsi ittihamdan həm tam, həm də qismən (o cümlədən, təqsirləndirilən şəxsə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin müxtəlif maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayətlərin törədilməsində ittiham elan edildikdə, məhkəmə baxışında ittihamdan bir və ya bir neçə maddə üzrə) imtina edilməsini ehtiva edir. Həmin Plenum qərarında həmçinin müəyyən olunmuşdur ki, məhkəmə ittiham funksiyasını öz üzərinə götürə bilmədiyinə görə, ictimai ittiham üzrə məhkəmə baxışı zamanı dövlət ittihamçısının əməlin cinayət qanununun daha yüngül cəza nəzərdə tutan norması ilə tövsif edilməsi təklifi məhkəmə tərəfindən dövlət ittihamçısının təklifində irəli sürüləndən daha ağır cəza nəzərdə tutan cinayət qanunu norması üzrə məhkəmə aktı qəbul olunmasını istisna edir. Göstərilən cinayət prosessual qanunvericilik normalarına, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun hüquqi mövqeyinə, habelə hazırkı iş üzrə məhkəmədə müəyyən olunan hallara əsasən məhkəmə hesab edir ki, dövlət ittihamçısının çıxışında göstərdikləri ittihamdan qismən imtinası kimi qəbul edilməli və həmin imtina tamamilə qanuni və əsaslı olmaqla tam təmin edilməli, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri üzrə cinayət təqibinə xitam verilməlidir. Beləliklə məhkəmə, məhkəmənin gəldiyi nəticələrin yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş mötəbər və təkzibedilməz sübutlara əsaslandığını qeyd edərək belə qənaətə gəlir ki, təqsirləndirilən şəxslərin Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3 və 318.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini qəsdən törətmələri tam sübuta yetirilmişdir. Onlar qeyd edilən cinayət əməllərini törətməkdə təqsirlidirlər. Təqsirləndirilən şəxslərə qeyd olunan ittihamlar üzrə qanunla müəyyən edilmiş qaydada, azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza təyin edilməlidir. Məhkəmədə təqsirləndirilən şəxslərin törətdikləri həmin əməllərinin cinayət olmasını aradan qaldıran hallar, onların cinayət məsuliyyətindən və cəzadan azad olunmaları üçün əsaslar müəyyən edilməmişdir. Cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 8-ci maddəsinə görə, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 9.2-ci maddəsində deyilir ki, cinayət törətmiş şəxsə tətbiq edilən cəza və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər cismani əzab vermək və ya insan ləyaqətini alçaltmaq məqsədi daşıya bilməz. Məhkəmə, yuxarıda şərh edilənləri, eləcə də təqsirləndirilən şəxslər tərəfindən törədilmiş cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsini və şəxsiyyətlərini nəzərə alaraq hesab edir ki, təqsirləndirilən şəxslərə təqsirləndirildikləri maddələrin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin etməklə cəzanın qanunda nəzərdə tutulmuş məqsədlərinə nail olmaq olar. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 52.1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarma cəzası bir ildən artıq müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilən əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə təyin edilir və onlar əsas cəza növünü çəkdikdən sonra icra edilir. Məhkəmə qanunun yuxarıda qeyd edilən tələbini nəzərə alaraq hesab edir ki, təqsirləndirilən şəxslər əsas cəzanı çəkib qurtardıqdan sonra Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılmalı və əlavə cəzanın icrası əsas cəzanı icra edən cəzaçəkmə müəssisəsinə həvalə olunmalıdır. Məhkəmə təqsirləndirilən şəxslərə cəza təyin edərkən onların törətdikləri cinayətlərin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, şəxsiyyətini, cəzanı yüngülləşdirən halları, o cümlədən onları səciyyələndirən halları, habelə təyin olunacaq cəzanın onların islah olunmasına və ailələrinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə alır. Təqsirləndirilən şəxslər Təqsirləndirilən şəxs1, Təqsirləndirilən şəxs2, Təqsirləndirilən şəxs3, Təqsirləndirilən şəxs4, Təqsirləndirilən şəxs5, Təqsirləndirilən şəxsN, Təqsirləndirilən şəxs7, Təqsirləndirilən şəxs8, Təqsirləndirilən şəxs9 və Təqsirləndirilən şəxs10 qanunsuz olaraq sərhədi keçməklərinə görə əməllərini xidməti və siyasi cəhətdən asılılıq nəticəsində törətmələrini Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 59.1.N-cı maddəsinə və əməllərindən peşman olmalarını Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 59.2-ci maddəsinə əsasən, Təqsirləndirilən şəxs4 himayəsində iki azyaşlı uşaqlarının, Təqsirləndirilən şəxs8 himayəsində bir azyaşlı uşağının olmasını Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 59.1.4-cü maddəsinə əsasən cəzalarını yüngülləşdirən hallar qismində nəzərə alır. Təqsirləndirilən şəxslərin Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin N1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cəzalarını ağırlaşdıran hallar müəyyən edilmədi. Məhkəmə hesab edir ki, təqsirləndirilən şəxslərlərə təyin olunacaq azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 5N.1.2-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkilməlidir. Onların barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilməməlidir. Cinayət işinin materialları ilə müəyyən olunur ki, təqsirləndirilən şəxslərin hamısı faktiki olaraq 13 dekabr 2020-ci il tarixdə tutularaq saxlansalar da Təqsirləndirilən şəxs1, Təqsirləndirilən şəxs2, Təqsirləndirilən şəxs3, Təqsirləndirilən şəxs4, Təqsirləndirilən şəxs5 və Təqsirləndirilən şəxsN 2N mart 2021-ci il tarixdə, Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç, Təqsirləndirilən şəxs8, Təqsirləndirilən şəxs9 və Təqsirləndirilən şəxs10 27 mart 2021-ci il tarixdə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb olunaraq barələrində həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, təsirləndirilən şəxslər barəsində müxtəlif tarixlərdə həbs qətimkan tədbiri seçilsə də, onların azadlığı faktiki olaraq 13 dekabr 2020-ci il tarixdən məhdudlaşdırılmışdır. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 158.2-ci və 158.2.1-ci maddələrinin tələblərinə görə, təqsirləndirilən şəxsi həbsdə saxlama müddəti şəxsin tutulma zamanı azadlığının faktiki məhdudlaşdırıldığı vaxtdan, o, tutulmadıqda isə həbs qətimkan tədbirinin seçilməsi barədə məhkəmə qərarının icra edildiyi andan hesablanır. Təqsirləndirilən şəxsin tutulduğu və həbsdə saxlanıldığı müddət onun həbsdə saxlama müddətinə daxildir. Buna görə ibtidai həbs müddəti cəza çəkmə müddətinə daxil edilməklə təqsirləndirilən şəxslərin hamısının cəza çəkmələrinin başlanğıcı onların azadlıqlarınınn faktiki məhdudlaşdırıldığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablanmalıdır. Məhkəmə, hazırkı iş üzrə xüsusi müsadirə ilə bağlı məsələlərə də hüquqi qiymət verməyi zəruri hesab edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 99-1.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə hər bir cinayət işi üzrə Cinayət Məcəlləsinin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müsadirə edilməli əmlakın olub-olmaması məsələsini həll etməlidir. Bununla belə, məhəkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti Maddi-texniki təminat idarəsinin silah-sursat anbarında məsul saxlanışa təhvil verilmiş, iş üzrə maddi sübut kimi tanınmış 51 ədəd AKM tipli avtomat silahları, eləcə də N ədəd 7,N2 mm kalibrli eksperimental atəşlər atmaq üçün nəzərdə tutulmuş patronlar, 144 ədəd eksperimental atılmış yararsız patronun gilizləri ilə bağlı məsələnin artıq Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 02 iyul 2021-ci il tarixli hökmü ilə həll edildiyi nəzərə alınmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə əsasən məhkəmə tərəfindən müşavirə otağında müzakirə edilən (maddə 34N.1.21) və ittiham hökmünün nəticəvi hissəsində göstərilən (maddə 353.4.10) məsələlərdən biri də, məhkəmə xərclərinin ödənilməsidir. Bununla belə, hazırkı cinayət işi üzrə tədqiq edilmiş ekspert rəyi ilə bağlı məhkəmə xərci üzrə məsələnin də Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 02 iyul 2021-ci il tarixli hökmü ilə artıq həll edildiyi nəzərə alınmalıdır. Yuxarıdakılara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 34N-347, 349, 351-353, 35N, 358, 384-385-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə, hökm etdi: Təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs1 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs1 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs1 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs1 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs1 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs1 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs2 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs2 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs2 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs2 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs2 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs2 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs2 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs3 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs3 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs3 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs3 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs3 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs3 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs3 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs4 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs4 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs4 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs4 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs4 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs4 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs4 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs5 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs5 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs5 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs5 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs5 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs5 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs5 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxsN Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxsN qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxsN təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxsN barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxsN təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxsN əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxsN qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3cü və 318.2-ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviçə qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviçə təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviç əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs7 Manukoviçə qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs8 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs8 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs8 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs8 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs8 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs8 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs8 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs9 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs9 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs9 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs9 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs9 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs9 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs9 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. Təqsirləndirilən şəxs10 Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü və 318.2ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinsin, ona Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 228.3-cü maddəsi ilə 5 (beş) il müddətinə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi ilə 4 (dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin NN.3-cü maddəsinə əsasən, təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Təqsirləndirilən şəxs10 qəti olaraq N (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. İbtidai həbs müddəti də cəzaçəkmə müddətinə daxil edilməklə Təqsirləndirilən şəxs10 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının başlanğıcı faktiki saxlandığı 13 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablansın. Təqsirləndirilən şəxs10 barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəsini alanadək dəyişdirilməsin. Təqsirləndirilən şəxs10 təyin olunmuş cəzanı ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəksin. Təqsirləndirilən şəxs10 əsas cəza növünü çəkdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 52-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara məcburi çıxarılsın. Təqsirləndirilən şəxs10 qarşı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3 və 279.2-ci maddələri ilə cinayət təqibinə xitam verilsin. İş üzrə maddi sübutlar və məhkəmə xərci ilə bağlı məsələnin Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 02 iyul 2021-ci il tarixli hökmü ilə həll edildiyi nəzərə alınsın. İş üzrə mülki iddia verilməməsi və əmlak üzərinə həbs qoyulmaması nəzərə alınsın. Hökmdən elan olunduğu vaxtdan, Təqsirləndirilən şəxs1, Təqsirləndirilən şəxs2, Təqsirləndirilən şəxs3, Təqsirləndirilən şəxs4, Təqsirləndirilən şəxs5, Təqsirləndirilən şəxsN, Təqsirləndirilən şəxs7, Təqsirləndirilən şəxs8, Təqsirləndirilən şəxs9 və Təqsirləndirilən şəxs10 isə hökmün surəti verildiyi andan 20 (iyirmi) gün müddətinə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti və apelyasiya protesti verilə bilər. Hökmdən apelyasiya qaydasında şikayət və ya protest verilmədikdə, həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün hökm qanuni qüvvəyə minir.