Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi Qərar — İş №1(101)-2143/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(101)-2143/2024 29.08.2024 BAKI ŞƏHƏRİ AĞIR CİNAYƏTLƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim: Kərimova Mahirə Nəzər qızının sədrliyi ilə, Hakimlər: Məmmədov Fəxri Afiq oğlu və X2 ibarət tərkibdə, Abbasov Fəxrəddin Səlahəddin oğlunun katibliyi ilə, Dövlət ittihamçısı - Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Ağır cinayətlər məhkəmələrində dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru X5, Müdafiəçi – Bakı şəhəri 2 saylı Vəkil Bürosunun vəkili X3, Təqsirləndirilən şəxs iştirakı ilə, Məhkəmə hazırlıq iclasında Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3 və 240.1-ci maddələri ilə təqsirləndirilməsinə dair cinayət işində irəli sürülmüş ittihamın mahiyyəti üzrə məhkəmə baxışının təyin edilməsinin mümkünlüyünün yoxlanılması məqsədilə ilkin dinləmələr apararaq, məhkəmə müəyyən etdi: 12 avqust 2024-cü il tarixdə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3 və 240.1-ci maddələri ilə təqsirləndirilməsinə dair cinayət işi daxil olmuşdur. Məhkəmə cinayət prosesi tərəflərinin iştirakı ilə hazırlıq iclasında həll edilməli olan məsələləri müzakirə edərək cinayət işinin məhkəmə aidiyyətini da yoxlamışdır. Məhkəmə aidiyyəti yoxlanılarkən müəyyən edilmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs Sumqayıt şəhəri ərazisində cinayət əməlinin törədilməsi ilə bağlı ittiham irəli sürülmüşdür. Belə ki, ittiham aktından görünür ki, ibtidai istintaq orqanı belə nəticəyə gəlmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs naməlum vaxtda və şəraitdə barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilərək beynəlxalq axtarış elan edilmiş, hazırda Türkiyə Respublikasında gizlənən tanışı “Renat” ləqəbli X1 məqsədi və tamah niyyəti ilə xeyli miqdarda 15,34 qram çəkidə narkotik vasitə qurudulmuş marixuananı, külli miqdarda 3,02 qram çəkidə psixotrop maddə metamfetamini və təsiredici maddəsinin ümumi miqdarı 2,1 qram təşkil edən preqabalin tərkibli 14 ədəd kapsullardan ibarət güclü təsir edən dərman preparatını qanunsuz olaraq əldə etmiş, əldə etdiyi qurudulmuş marixuananı satış məqsədilə bölüb hər birində 2,49 qram, 6,12 qram və 6,73 qram çəkidə olmaqla üç bükümdə qablaşdırıb bir bükümünü üzərində, qurudulmuş marixuananın qalan hissəsini, psixotrop maddə metamietamini və narkotik vasitələrə və ya psixotrop maddələrə aid olmayan güclü təsir edən preqabalin kapsullarını isə idarə etdiyi “KİA K5” markalı avtomobildə gizlədib, saxlamaqla Sumqayıt şəhəri, H.Z.Tağıyev qəsəbəsi, Bakı-Quba yolunun 42-ci kilometrliyinə daşımış, Təqsirləndirilən şəxs külli miqdarda narkotik vasitə və psixotrop maddələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olması barədə daxil olmuş məlumat əsasında Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən həyata keçirilmiş əməliyyat-axtarış tədbiri nəticəsində o, 02 may 2024-cü il tarixdə, saat 18:50-də Sumqayıt şəhəri, H.Z.Tağıyev qəsəbəsi, Bakı-Quba yolunun 42-ci kilometrliyində etibarnamə əsasında idarə etdiyi “Kia K5” markalı **-PF-*** qeydiyyat nişanlı avtomobilin yanında olduğu zaman saxlanılaraq Baş İdarəyə gətirilib xidməti otaqların birində saat 22:10-dən etibarən Təqsirləndirilən şəxs üzərində keçirilmiş şəxsi axtarış zamanı əynində olan boz rəngli cins şalvarının sol yan cibindən onun qanunsuz olaraq satış məqsədi və tamah niyyəti ilə əldə etməklə daşıyaraq saxladığı 2,49 qram çəkidə 01 ədəd sellofan bükümdə narkotik vasitə qurudulmuş marixuana aşkar edilərək götürülmüş, daha sonra Təqsirləndirilən şəxs etibarnamə əsasında idarə etdiyi **-PF-*** qeydiyyat nişanlı “KİA K5” markalı avtomobilinə özünün razılığı və iştirakı ilə 02 may 2024-cü il tarixdə saat 23:10-dan etibarən keçirilmiş baxış zamanı həmin avtomobilin ön sərnişin oturacağının qarşısında olan saxlanc yerindən 01 ədəd konvalyutda narkotik vasitələrə və psixotrop maddələrə aid olmayan təsiredici maddəsinin ümumi miqdarı 2,1 qram təşkil edən preqabalin tərkibli üzərində “ALYSE 150 mg” yazısı qeyd edilmiş 14 ədəd kapsullardan ibarət güclü təsir edən dərman preparatı, 02 ədəd şəffaf sellofan bükümdə ayrı-ayrılıqda çəkiləri 6,12 qram, 6,73 qram olmaqla, ümumi təmiz çəkisi xeyli miqdarda 12,85 qram çəkidə həm öz aralarında, həm də üzərindən aşkar edilərək götürülmüş qurudulmuş marixuana ilə eyni tərkibli olan qurudulmuş marixuana, 01 ədəd şəffaf sellofan bükümdə ümumi təmiz çəkisi külli miqdarda 3,02 qram çəkidə psixotrop maddə metamfetamin və 01 ədəd üzərində psixotrop maddə metamfetamin izləri olan gümüşü rəngli elektron tərəzi aşkar edilərək götürülmüşdür. Məhkəmə hazırlıq iclasında dövlət ittihamçısı məhkəməyə şifahi vəsatət verərək Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3 və 240.1-ci maddələri ilə ittiham olunduğu cinayət əməlini Sumqayıt şəhəri ərazisində törətdiyi üçün cinayət işinin aidiyyəti üzrə Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə göndərilməsini xahiş etdi. Məhkəmə hazırlıq iclasında iştirak edən Təqsirləndirilən şəxs və onun müdafiəçisi X6 vəsatəti müdafiə etməyərək, cinayət işinə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində baxılmasını xahiş etdilər. Məhkəmə proses iştirakçılarını dinləyib, vəsatətin dəlillərini və cinayət işinin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3 və 240.1-ci maddələri ilə təqsirləndirilməsinə dair cinayət işi aidiyyəti üzrə baxılması üçün Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə göndərilməlidir. Belə ki, həm ittiham aktından, həm də cinayət işinin materiallarından göründüyü kimi Təqsirləndirilən şəxs azadlığı 02 may 2024-cü il tarixdə, saat 18:50-də Sumqayıt şəhəri, H.Z.Tağıyev qəsəbəsi, Bakı-Quba yolunun 42-ci kilometrliyində polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılmaqla məhdudlaşdırılmışdır. Başqa sözlə, Təqsirləndirilən şəxs satış məqsədi və tamah niyyəti ilə qanunsuz olaraq narkotik vasitələrə və ya psixotrop maddələrə aid olmayan güclü təsir edən preqabalinin, xeyli miqdarda narkotik vasitə qurudulmuş marixuananın və külli miqdarda psixotrop maddə metamfetaminin əldə edilməsi, saxlaması və daşıması ilə bağlı ittiham irəli sürüldüyündən, qeyd edilən ittihama daxil olan cinayət əməli isə uzanan cinayət əməlinə aid edildiyindən və ibtidai istintaq orqanının gəldiyi nəticəyə görə təqsirləndirilən şəxs Sumqayıt şəhəri, H.Z.Tağıyev qəsəbəsi, Bakı-Quba yolunun 42-ci kilometrliyində polis əməkdaşları tərəfindən saxlanıldığından məlum olur ki, göstərilən cinayət əməli məhz Sumqayıt şəhəri ərazisində başa çatmışdır. Eyni zamanda məhkəmə belə hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs azadlığı 02 may 2024-cü il tarixdə, saat 18:50-də Sumqayıt şəhəri, H.Z.Tağıyev qəsəbəsi, Bakı-Quba yolunun 42-ci kilometrliyində faktiki olaraq məhdudlaşdırıldıqdan sonra onun başqa inzibati əraziyə aparılıb orada üzərində prosessual hərəkətin keçirilməsi (şəxsi axtarış və götürmə) bilavasitə prosessual hərəkət kimi qiymətləndirilməli və belə prosessual hərəkətin keçirildiyi yer (ərazi) ittiham aktında göstərilmiş cinayət əməlinin başa çatma yeri kimi qəbul edilməməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 74.2.1-ci maddəsinə əsasən uzanan cinayətin başa çatdığı yer onun törədildiyi yer hesab olunur. Eyni mövqe həmçinin Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 14 iyun 2024-cü il tarixli “Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və ya onların prekursorlarının, habelə narkotik vasitələrə və psixotrop maddələrə aid olmayan güclü təsir edən və zəhərli maddələrin qanunsuz dövriyyəsinə dair cinayət işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” qərarının 5-ci bəndinin 4-cü abzasında da sərgilənmişdir. Belə ki, sözügedən qərarın 5-ci bəndinin 4-cü abzasında göstərilmişdir ki, “Narkotik vasitələri və ya psixotrop maddələri qanunsuz olaraq saxlama uzanan cinayət olmaqla şəxs özü əməllərinə son verdiyi (məsələn, könüllü gəlib təqsirini boynuna aldığı) və yaxud onun iradəsindən asılı olmayaraq əmələ son verildiyi, məsələn, qeyd olunan əməllə əlaqədar keçirilən əməliyyat-axtarış tədbirinin gedişində yaxalandığı andan cinayət başa çatmış hesab edilir. Odur ki, bu əməl üzrə istintaq və məhkəmə aidiyyəti məsələsi həmin hallar, yəni o cümlədən cinayətin əməliyyat-axtarış tədbirinin gedişində şəxsin saxlanılıb müvəkkil edilmiş şəxsin nəzarəti altına keçməsi anında və yerində başa çatmış olması nəzərə alınmaqla həll edilməlidir”. Beləliklə, məhkəmə ittiham aktına və cinayət işinin materiallarına istinad edərək belə hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs azadlığı 02 may 2024-cü il tarixdə, saat 18:50-də Sumqayıt şəhəri, H.Z.Tağıyev qəsəbəsi, Bakı-Quba yolunun 42-ci kilometrliyində polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılmaqla faktiki olaraq məhdudlaşdırıldığından onun polis əməkdaşları tərəfindən saxlanıldığı yer, yəni Sumqayıt şəhəri cinayətin başa çatdığı yer hesab olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 29-cu maddəsində ‘‘məhkəmə aidiyyətinə əməl olunması” cinayət mühakimə icraatının əsas prinsiplərindən biri kimi nəzərdə tutulmaqla, həmin maddənin müddəasının tələblərinə əsasən heç kəs onun işinə aidiyyəti qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququndan məhrum oluna bilməz, şəxsin razılığı olmadan onun işinə başqa məhkəmədə baxılmasına yol verilmir. Cinayət mühakimə icraatının həmin təməl prinsipi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 62-ci maddəsində nəzərdə tutulan müddəalara əsaslanır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 62-ci maddəsinə əsasən, hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququ vardır. Şəxsin razılığı olmadan onun işinə başqa məhkəmədə baxılmasına yol verilmir. Məhkəmə aidiyyətinə əməl edilməsinin əhəmiyyəti, həmçinin onda ifadə edilir ki, aidiyyətlə bağlı tələblər ədalət mühakiməsinin lazımi qaydada həyata keçirilməsinin təmin edilməsinə istiqamətlənmişdir. Qeyd edilən hüquqi mövqe İnsan hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin qərarlarında da öz əksini tapmışdır. “Bezımyannaya Rusiya Federasiyasına qarşı” iş üzrə İnsan hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin 22 dekabr 2009-cu il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, dövlətlərin məhkəmə sistemlərində ayrı-ayrı məhkəmələr arasında aidiyyət məsələlərini müəyyən edən meyarlar ədalət mühakiməsinin lazımi qaydada həyata keçirilməsinin təmin edilməsinə xidmət edir. Məhkəməyə daxil olmuş cinayət işinin və ya digər materialın həmin məhkəməyə aid olmadığı müəyyən edildikdə, məhkəmə onu aidiyyəti üzrə göndərməlidir. Cinayət işlərinin və cinayət təqibi ilə bağlı digər materialların Azərbaycan Respublikasının məhkəmə sisteminə daxil olan məhkəmə orqanlarına aidiyyəti CPM-in 67-77-ci maddələrində müəyyən edilmişdir. Adı çəkilən normalar ərazi, növ (predmet) və şəxslərə görə aidiyyəti, habelə məhkəmə orqanlarının səlahiyyətinə görə aidiyyəti fərqləndirmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, ərazi üzrə məhkəmə aidiyyətinin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, cinayət işlərinə və ya cinayət təqibi ilə bağlı digər materiallara cinayətin törədildiyi yer üzrə məhkəmə tərəfindən baxılmalıdır. Cinayət mühakimə icraatını həyata keçirən hər bir məhkəmə orqanının səlahiyyətlərinin şamil edildiyi ərazi CPM-in 67-73-cü maddələrində müəyyən edilmişdir. Cinayətin törədildiyi yer dedikdə, ictimai təhlükəli nəticələrin baş verməsindən asılı olmayaraq, cinayət əməlinin (ictimai təhlükəli hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədildiyi, yer başa düşülür. Eyni zamanda cinayət işinin və cinayət təqibi ilə bağlı digər materialların məhkəmə aidiyyəti onun məhkəmənin icraatına qəbul edilməsi məsələsi həll edilərkən mütləq yoxlanılmalıdır. Belə yoxlama birinci instansiya məhkəmələrinin hazırlıq iclası zamanı həll edilməli olan ilk məsələdir. Hər bir məhkəmə ona daxil olmuş cinayət işi və digər materiallar barədə hər hansı prosessual hərəkət etməmişdən (hazırlıq iclasınadək olan hərəkətlər istisna olmaqla) əvvəl həmin işin və ya materialların aidiyyətini yoxlamalıdır. Qeyd edilən Məcəllənin 69.3-cü maddəsinə əsasən hər bir ağır cinayətlər məhkəməsinə yalnız onun yurisdiksiyasında baş vermiş cinayətlərlə bağlı işlər aiddir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin: 74.1-ci maddəsinə əsasən cinayət işinə və digər materiala cinayətin törədildiyi yerin yurisdiksiyasına aid olan birinci instansiya məhkəməsində baxılır. 75.1-ci maddəsinə əsasən cinayət işinin, məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraat üzrə materialın, xüsusi ittiham qaydasında şikayətin, habelə digər materialın məhkəmənin icraatına qəbul edilməsi məsələsi həll edilərkən onların məhkəmə aidiyyəti mütləq yoxlanılmalıdır. Məhkəməyə daxil olmuş cinayət işinin və ya digər materialın həmin məhkəməyə aid olmadığı müəyyən edildikdə, məhkəmə onu aidiyyəti üzrə göndərməlidir. 299.3 və 299.3.1-ci maddələrinin tələblərinə görə məhkəmə hər bir halda cinayət prosesi tərəflərinin iştirakı ilə məhkəmənin hazırlıq iclasında məhkəməyə daxil olmuş cinayət işinin ona aid olub-olmaması məsələsinə baxır. Məhkəmə-Hüquq Şurasının 2019-cu il 14 noyabr tarixli, 4 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası apelyasiya, ağır cinayətlər, hərbi, inzibati və kommersiya məhkəmələrinin ərazi yurisdiksiyası”nda dəyişiklik edilməsi barədə 31 may 2021-ci il tarixli qərarından görünür ki, Sumqayıt şəhəri ərazisində törədilmiş ağır və xüsusilə ağır cinayətlərə baxılması Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin yurisdiksiyasına aiddir. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3 və 240.1-ci maddələri ilə təqsirləndirilməsinə dair cinayət işi üzrə istintaq orqanı tərəfindən ittiham olunan ağır cinayətin törədildiyi yer olan Sumqayıt şəhəri Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin yurisdiksiyasına aid olduğundan Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 69.3, 74.1, 74.2.1 və 75.1-ci maddələrinə əsasən cinayət işi baxılması üçün məhkəmə aidiyyəti üzrə Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə göndərilməlidir. Azərbaycan Respubliksını Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 300.1 və 300.1.4-cü maddəsinə əsasən müvafiq olaraq cinayət işinin məhkəmə aidiyyəti üzrə göndərilməsi hazırlıq iclasının keçirilməsi nəticəsində qəbul edilən qərarlardan biridir. Bundan başqa, məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs barəsində seçilmiş qətimkan tədbirinin əsaslığını müzakirə edərək hesab edir ki, onun barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri əsaslıdır və sözügedən qətimkan tədbirinin dəyişdirilməsinə zərurət yoxdur. Odur ki, təqsirləndirilən şəxs barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri qüvvəsində saxlanılmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 69.3, 74.1, 74.2.2, 75.1, 299.3, 299.3.1, 300.1 və 300.1.4-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3 və 240.1-ci maddələri ilə təqsirləndirilməsinə dair cinayət işi məhkəmə aidiyyəti üzrə Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə göndərilsin. Təqsirləndirilən şəxs barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri cinayət işi üzrə Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsi tərəfindən məhkəmə hazırlıq iclasının yekununa dair məhkəmə qərarı qəbul edilənədək dəyişdirilmədən saxlanılsın. Sədrlik edən hakim Mahirə Kərimova Hakimlər: Fəxri Məmmədov Anar Sadıqov