Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi Hökm — İş №1(101)-67/2021

Azərbaycan Respublikası adından HÖKM Bakı şəhəri İş № 1(101)-67/2021 08.05.2021 BAKI ŞƏHƏRİ AĞIR CİNAYƏTLƏR MƏHKƏMƏSİ Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi Qəribov Fikrət Atlıxan oğlunun sədrliyi, hakimlər Hüseynov Telman Qulaməli oğlu və Məmmədov Əli İrfan oğlunun, məhkəmə iclas katibi: X14, X15, dövlət ittihamçısı: Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarənin Ağır Cinayətlər Məhkəmələrində Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru Dövlət ittihamçısı1, Baş Prokurorluğun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru Dövlət ittihamçısı2, zərərçəkmişlərin nümayəndələri: Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin Hüquq İdarəsinin nümayəndəsi Nümayəndə1 Firudun oğlunun (mülki iddiaçı) və ləğv prosesində olan «xxxx» ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun təmsilçisi Nümayəndə3, Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyası Bakı şəhəri 2 saylı Vəkil Bürosunun vəkili: Müdafiəçi2, Bakı şəhəri 12 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Müdafiəçi1 iştirakları ilə, xx xxxxxx 1959-cu ildə Şəki şəhəridə anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, ailəli, işləməyən, məhkum olunmamış, Bakı şəhəri, ünvan 1 ünvanda yaşayan, barəsində «ev dustaqlığı» qismində qətimkan tədbiri seçilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 213.2.2, 32.5,308.2, 178.3.2-ci maddələri; xx xxxx 1959-cu ildə Masallı rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta ixtisas təhsilli, ailəli, məhkum olunmamış, «xxxx» MMC-nin baş mühasibi işləmiş, hazırda «xxxx» MMC-də baş mühasib işləyən, Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu, ünvan 2 ünvanda yaşayan, barəsində «başqa yerə getməmək haqqında iltizam» qismində qətimkan tədbiri seçilmiş Cavadov X34 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 213.2.2-ci maddəsi ilə təqsirləndirilmələrinə dair cinayət işinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi: İbtidai araşdırma orqanı tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs1 qarşı ittiham irəli sürülmüşdür ki, o, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirərək vahid niyyətlə külli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsin xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özü, onun və rəhbərlik etdiyi cəmiyyət üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq istifadə etməsinə məsləhətləri və məlumatları ilə yardım edərək hüquqi şəxsin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurulmasında köməkçi qismində iştirak etmiş, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında külli miqdar təşkil edən vergiləri vahid niyyətlə dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınmışdır. Belə ki, o, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üzrə Bakı bölgə şöbəsində 16 dekabr 2002-ci il tarixdə, 0102-A1-1249 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmış “xxxx” MMC-nin (VEÖN № **********) faktiki sahibi kimi həmin cəmiyyətin direktoru X16baqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgənin külli miqdarda əmlakını ələ keçirmək məqsədilə cinayət əlaqəsinə girib, sonuncunun rəhbəri olduğu cəmiyyətin 28 noyabr 2002ci il tarixdə təsdiq edilmiş Nizamnaməsinə əsasən, Samir Ağayevin cəmiyyətin adından vəkalətnaməsiz fəaliyyət göstərilməsi, operativ idarəetmənin həyata keçirilməsi, cəmiyyətin təmsil edilməsi, cəmiyyətin adından əqdlər bağlanılması və icrası məcburi olan tapşırıqların verilməsi, digər təşkilati-sərəncamverici və inzibati-təsərrüfat funksiyalarından irəli gələn səlahiyyətlərindən yararlanaraq sonuncunun vəzifəli şəxs kimi xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özü, onun və rəhbərlik etdiyi cəmiyyət üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq istifadə etməklə “xxxx” ASC ilə “xxxx” MMC arasında həmin cəmiyyətə iyirmi bir ədəd avtomobil alınması üçün “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesab-fakturaya əsasən ümumilikdə 230.100,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmiş və həmin miqdarda “MG” markalı avtomaşınların 18 may 2011-ci il tarxli 158A\0-USD saylı müqavilə əsasında girov qoyulmaqla 05 may 2012ci il tarixinədək olan müddət ərzində dəyərinin geri ödənilməsi nəzərdə tutulan eyni tarixli və saylı akkreditiv müqaviləsi bağlanaraq, sonradan müqavilənin bitmə tarixi 04 may 2012ci il tarixli 01 nömrəli əlavə sazişə əsasən 05 may 2013-cü il tarixədək, 06 may 2013-ci il tarixli 02 nömrəli əlavə sazişə əsasən 05 may 2014-cü il tarixinədək uzadılmaqla, həmçinin, həmin cəmiyyətə “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası)şirkətindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesab-fakturaya əsasən ümumilikdə 327.700,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmiş “MG” markalı avtomaşınların 18 may 2011-ci il tarixli G1-159A/0-USD saylı müqavilə əsasında bankda girov qoyulmaqla kredit məbləğinin 05 may 2012-ci il tarixinədək olan müddət ərzində geri ödənilməsi nəzərdə tutulan eyni tarixli və 159A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi bağlanmaqla, hər iki müqavilə üzrə öhdəliyin təminatı qismində “xxxx” MTK tərəfindən ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasında öz adına 2010-cu ilin 25 iyun və 10 dekabr tarixlərində tərtib edilmiş alqı-satqı müqavilələri əsasında aldığı 2-ci giriş, 4-cü mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, 10-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli mənzillərə dair müvafiq olaraq 371.000 manat və 374.600 manat məbləğində qiymətləndirilmiş pay hüquqlarının girov qoyulması barədə 04 may 2012-ci il tarixli SG1- 158A/0-159A/0-USD saylı müqavilə bağlanmaqla, habelə, həmin cəmiyyətə 970.000 ABŞ dolları dəyərində avtomobil alınması üçün öhdəliyin təminatı qismində 1.420.800 manat məbləğində qiymətləndirilmiş özünə məxsus həmin yaşayış binasının 2-ci giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235 və 236 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarını 25 aprel 2012-ci il tarixli G2-114/0-USD saylı girov müqaviləsinə əsasən girov qoymaqla, 27 aprel 2011-ci il tarixli, 114/0-USD saylı müqaviləyə əsasən 970.000 ABŞ dolları məbləğində ayrılmış kredit 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə edilmiş 10 iyun 2011-ci il tarixli 01 nömrəli əlavə sazişə əsasən, 27 aprel 2012-ci il tarixədək olan müddətdə kredit xətti ilə əvəzləşdirilməklə, habelə, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 475A/0-USD saylı müqavilə əsasında bank tərəfindən cəmiyyətə on iki ay müddətə qırx ədəd avtomobilin alınması üçün 272.000 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılmaqla, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 476A/0-USD saylı müqavilə əsasında bank tərəfindən cəmiyyətə on iki ay müddətə yüz on ədəd avtomobilin alınması üçün 916.000 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılmaqla, həmçinin, həmin cəmiyyətə “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən qırx ədəd avtomobil alınması üçün öhdəliyin təminatı qismində 12 dekabr 2011-ci il tarixli G1- 475A/0-476A/0-USD saylı müqavilə əsasında “xxxx” MTK tərəfindən ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasında öz adına 2010-cu ilin 25 iyun və 10 dekabr tarixlərində tərtib edilmiş alqı-satqı müqavilələrinə əsasən aldığı, cəmi 1.462.000 manat məbləğində qiymətləndirilmiş 3-cü giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 159 m2 olan 325 nömrəli, 2-ci giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 92.8 m2 olan 326 nömrəli, 3-cü giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 106,4 m2 olan 328 nömrəli, 2-ci giriş 10-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli və 4-cü mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, yəni cəmi beş ədəd mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmaqla həmçinin, 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 25 aprel 2012-ci il tarixli 02 nömrəli əlavə sazişə əsasən, kreditin təminatı olaraq özünə məxsus həmin yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarını girov qoyub, kredit xəttinin təyinatının “avtomobil satışı məqsədi” kimi dəyişdirilməsinə və müddətinin isə 24 aprel 2013-cü il tarixinədək uzadılmaqla, həmçinin, həmin cəmiyyətin öhdəliyinin təminatı qismində 27 dekabr 2012-ci il tarixli SG1-AK-438/0-USD saylı sonrakı girov müqaviləsinə əsasən 480.000 manat məbləğində qiymətləndirilmiş özünə məxsus qeyd olunan yaşayış binasının 2-ci giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 188,8 m2 olan 234 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmaqla 27 dekabr 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı müqavilə əsasında bank tərəfindən cəmiyyətə on iki ay müddətə 335.400 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılmasına nail olmaqla, 325 və 326 saylı mənzillərə dair pay hüquqlarının bankın girovluğunda olmasını bildiyi halda, həmin mənzilləri digər fiziki şəxslərə qəsdən satmasına, o cümlədən 05 mart 2013-cü il tarixdə müvafiq olaraq 262.350 manat və 153.120 manata, cəmi 415.470 manata qeyrisinə satmasına və həmin mənzillərin kooperativlə bağlanmış müqavilə əsasında digər şəxsin adına rəsmiləşdirilməsinə baxmayaraq, həmin mənzillərə dair pay hüquqlarını, habelə qeyd edilən bankın kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli, 69 saylı qərarına və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 19 avqust 2013-cü il tarixli 03 nömrəli əlavə sazişə əsasən, cəmiyyətlə imzalanmış 12 dekabr 2011-ci il tarixli 475A/0-USD saylı, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 165A/0-USD saylı, 16 aprel 2012-ci il tarixli, A310/0-USD, A311/0-USD, A312/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı, 27 dekabr 2012-ci il tarixli sənədli akkreditivin açılması üzrə müqavilələrin qalıq məbləğləri birləşdirilməklə 1.927.748,87 ABŞ dolları məbləğində kreditlə əvəzləşdirilib, kredit müddətinin isə 30 dekabr 2013-cü il tarixədək uzadılmaqla kredit komitəsinin 10 aprel 2014-cü il tarixli, 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 15 aprel 2014-cü il tarixli 04 nömrəli əlavə sazişə əsasən “xxxx” MMC-nin kreditinin hesablanmış faizlərinin (104.664,94 ABŞ dollar) kapitallaşdırılaraq borcun 2.032.413,81 ABŞ dolları məbləğində müəyyən olunub, həmçinin, 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 15 aprel 2014-cü il tarixli 04 nömrəli əlavə sazişlə kreditin təminatı qismində 114/0-USD saylı, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə 19 avqust 2013-cü il tarixli 03 nömrəli əlavə sazişə əsasən həmin yaşayış binasında 3.149.000,00 manat məbləğində qiymətləndirilməklə özünə məxsus həmin binanın 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 və 92,8 m2 olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2, 92,8 m2 və 106,4 m2 olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2 olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarını da girov qoymaqla, həmçinin, bankın Kredit komitəsinin 20 may 2014cü il tarixli, 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə və 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə 03 iyun 2014-cü il tarixli 04 nömrəli əlavə sazişə əsasən “xxxx” MMC-nin 230.100,00 və 327.700,00 ABŞ dolları akkreditivləri üzrə əsas borc, faiz borcları və həmin akkreditivlər kreditə çevriləndən sonra hesablanmış faizlər kapitallaşdırılmaqla, ümumi borcun 597.498,02 ABŞ dolları məbləğində olması, akkreditiv müqaviləsinə əsasən yaranmış öhdəliyin təminatı qismində tərəflərin razılığı ilə 3.065.600,00 manat məbləğində qiymətləndirilmiş özünə məxsus həmin yaşayış binasının 2-ci girişi 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü giriş 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2, 92,8 m2 olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2, 92,8 m2, 106,4 m2 olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2 olan 317 nömrəli cəmi on iki ədəd mənzilə dair pay hüquqlarının girov qoyulması barədə 158A/0-USD saylı, 03 iyun 2014-cü il tarixli müqavilə bağlanıb kredit müddəti 31 yanvar 2015-ci il tarixinədək uzadılmaqla, qeyd edilən qaydada ümumilikdə 1.927.748,87 ABŞ dolları məbləğində bankdan götürülmüş əsas kredit məbləğinin restrukturizasiya edilməsi ilə əlaqədar digər şəxsə satdığı mənzillərin də borcun təminatı qismində həmin məbləğdə kreditin girovu qismində aldatmaqla istifadə edə biləcəklərini Samir Ağayevlə əvvəlcədən razılaşıb “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsi filialı ilə “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Ağayev və özü arasında 19 avqust 2013-cü il tarixdə 3 saylı əlavə saziş bağlanmaqla, həmin sazişin 2.1-ci bəndinə əsasən, 1.927.748,87 ABŞ dolları məbləğində borcun eyni məbləğdə kreditə əvəzləşdirilərək restrukturizasiya edilməsinə nail olduqdan sonra bankın ünvan 3 ünvanında yerləşən Əməliyyat İdarəsi filialından “xxxx” MMC tərəfindən Çin Xalq Respublikasının “Jiangsu SAİC X60” şirkətindən “MG” markalı avtomobillərin alınması üçün 06 may 2014-cü il tarixdə həmin şirkətin Almaniyanın “Commerz Bank” şirkətində olan hesabına 230.100 ABŞ dolları, həmin dövrün rəsmi məzənnəsi ilə 180.467,43 manat və 07 may 2014-cü il tarixdə həmin ünvanda qeyd edilən hesaba 327.700 ABŞ dolları, həmin dövrün rəsmi məzənnəsi ilə 257.047,88 manat məbləğində, vahid niyyətlə cəmi 437.515,31 manat məbləğində pulun geri qaytarmaq niyyəti olmadan köçürülməsinə nail olub, banka məxsus olan həmin pulun müqabilində şirkətdən aldığı “MG” markalı avtomobillərini Azərbaycan Respublikasına gətirib satışını həyata keçirib əldə etdiyi məbləği qabaqcadan əlbir olduğu Samir Ağayevlə öz aralarında bölüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində “xxxx” ASC-yə vahid niyyətlə külli miqdarda- 437.515,31 manat məbləğində ziyan vurmaqla əmlakını ələ keçirərək dələduzluq etmiş, avtomobil satışı üzrə kifayət qədər gəlirləri olduğu halda özü, Samir Ağayev və sonuncunun rəhbərlik etdiyi cəmiyyət üçün qanunsuz üstünlük, yəni götürülmüş kredit vəsaitinin dövriyyədə qalmaqla daha çox gəlir əldə etmək məqsədilə 30 yanvar 2015-ci il tarixə banka cəmi 1.927.748,87 ABŞ dolları, həmin dövrün rəsmi məzənnəsi ilə 1.512.126,21 manat məbləğində vəsaitin ödənilməsinin həyata keçirilməməsində ifadə olunan həmin hərəkətləri ilə vəzifəli şəxs Samir Ağayevin xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özü və onun, habelə sonuncunun rəhbərlik etdiyi cəmiyyət üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq istifadə etməklə “xxxx” ASC-nin öhdəliklərinin vaxtında icrası, pul vəsaitləri ilə əməliyyatların aparılmasının təmini və əmlakının qorunub saxlanılmasında ifadə olunan hüquqlarına və qanuni mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməsində ona məsləhətləri və məlumatları ilə yardım etməklə köməkçi qismində iştirak etmişdir. Bundan başqa, o, X36 və cəmiyyətin baş mühasibi Cavadov X49 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşərək hüquqi ünvanı ünvan 4ÖN № **********) fəaliyyətinə faktiki rəhbərlik edən şəxs kimi 01 dekabr 2011-ci il tarixdən 31 iyul 2017-ci il tarixədək olan dövr ərzində Samir Ağayevin adına Gürcüstandan 01 yanvar 2012-ci ildə statistik dəyəri 8.000 ABŞ dolları olan “Ford Transit” markalı bir ədəd qəza yük avtomobili ölkə ərazisinə idxal edilməklə, həmçinin, “xxxx” MMC-nin adına X17 şəhərindən “Obedinennaya avtomobilnaya qruppa” və Çin Xalq Respublikasından “X7” zavodundan ölkə ərazisinə 19 may 2011-ci ildən 31 dekabr 2014-cü il tarixədək statistik dəyəri cəmi 9.168.128,41 ABŞ dolları olan 2011-ci ilin may ayında yetmiş ədəd, 2011-ci ilin iyun ayında səksən ədəd, 2011-ci ilin iyul ayında otuz iki ədəd, 2011-ci ilin avqust ayında otuz üç ədəd “VAZ” markalı, həmin ilin avqust ayında isə on beş ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin sentyabr ayında iyirmi yeddi ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin oktyabr ayında səksən ədəd “VAZ” markalı, əlli dörd ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin noyabr ayında altmış dörd ədəd “VAZ” markalı, on bir ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin dekabr ayında otuz iki ədəd “VAZ” markalı, qırx iki ədəd “MG” markalı, 2011-ci il ərzində üç yüz doxsan bir ədəd “VAZ” markalı, yüz qırx doqquz ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar ayında on altı ədəd “VAZ” markalı, on iki ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin fevral ayında qırx ədəd “VAZ” markalı, 2012ci ilin mart ayında əlli altı ədəd “VAZ” markalı, altmış dörd ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin aprel ayında yüz dörd ədəd “VAZ” markalı, otuz səkkiz ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin may ayında yüz altmış səkkiz ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin iyun ayında otuz ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin oktyabr ayında on beş ədəd “MG” markalı, 2012-ci il ərzində iki yüz on altı ədəd “VAZ” markalı, üç yüz iyirmi yeddi ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin mart ayında qırx ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin sentyabr ayında səkkiz ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin oktyabr ayında səkkiz ədəd “MG” markalı, 2013-cü il ərzində əlli altı ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin mart ayında on altı ədəd “MG” markalı, 2011-2014-cü illər üzrə iyirmi doqquz ədəd “İZ 27175“, beş yüz yetmiş səkkiz ədəd “VAZ 21041-084-30” markalı, beş yüz qırx səkkiz ədəd “MG-350”, “MG-5” və “MG-6” markalı avtomobillər idxal edilməklə 2011-ci ilin may-dekabr ayları ərzində üç yüz iyirmi səkkiz ədəd “VAZ” markalı, yetmiş üç ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar-dekabr ayları ərzində iki yüz otuz yeddi ədəd “VAZ” markalı, iki yüz səksən doqquz ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin yanvar-dekabr ayları ərzində qırx iki ədəd “VAZ” markalı, yüz otuz dörd ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin yanvarmay ayları ərzində əlli iki ədəd “MG” markalı olmaqla 2011-2014-cü illər ərzində cəmi altı yüz yeddi ədəd “VAZ” markalı, beş yüz qırx səkkiz ədəd “MG” markalı avtomobilin Bakı şəhəri, Xətai rayonu, ünvan 5 ünvanda yerləşən avtomobil satışı mağazasında satışını həyata keçirib, cəmiyyətin nizamnaməsində nəzərdə tutulmuş funksiyaları yerinə yetirərək sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olub, vergi tutma obyekti olan və vergilərin hesablanması və dövlət büdcəsinə ödənilməsi vəzifəsini nəzərdə tutan əməliyyatlar apararaq rəsmiləşdirmiş və bununla əlaqədar vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə məsuliyyət daşıyan və müvafiq vergilərin ödənilməsinin təmin edilməsinə cavabdeh şəxs olduğu halda Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 16.1.1-16.1.7, 53.1, 71.1, 71.2, 72, 77.3, 78.1, 82, 103-105, 149.2, 154, 177.1.2, 177.1.3, 177.2, 218-221-ci maddələrinin tələblərini pozaraq həmin təşkilatın qeydiyyatda olduğu vergi orqanına təqdim etdiyi qabaqcadan əlbir olduğu Təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən bəyannamələrdə təhrif olunmuş məlumatlar göstərilməklə büdcəyə ödənilməli olan X58 məbləği üzrə 2011-ci ilin dekabr ayında 44.838,44 manat vergi ödənilməli olduğu halda 8.838,44 manat və ya 36.000 manat az, 2012-ci ilin dekabr ayı üzrə büdcədən müəssisəyə qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 23.058,44 manat olduğu halda həmin məbləğ artırılmaqla 71.502,74 manat göstərilib büdcəyə olan vergi məbləği 48.444,3 manat az, 2013-cü ilin iyul ayı üzrə 94.745,3 manat vergi ödənilməli olduğu halda 66.259,16 manat və ya 28.486,14 manat az, 2013-cü ilin avqust ayı üzrə 7.800,77 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.868,38 manat və ya 3.932,39 manat az, 2013-cü ilin sentyabr ayı üzrə 6.015,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.522,81 manat və ya 2.492,99 manat az, 2013-cü ilin oktyabr ayı üzrə 3.948,47 manat vergi ödənilməli olduğu halda 2.123,18 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 6.071,65 manat az, 2013-cü ilin noyabr ayı üzrə 18.798,81 manat vergi ödənilməli olduğu halda 10.045,17 manat və ya 8.753,64 manat az, 2013-cü ilin dekabr ayı üzrə 14.284,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 7.353,89 manat və ya 6.930,91 manat az, 2014-cü ilin yanvar ayı üzrə 2.399,05 manat vergi ödənilməli olduğu halda 61,76 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 2.460,81 manat az, 2014-cü ilin fevral ayı üzrə 2.378,92 manat vergi ödənilməli olduğu halda 1.373,24 manat və ya 1.005,68 manat az, 2014-cü ilin aprel ayı üzrə 27.374,62 manat vergi ödənilməli olduğu halda 13.821,23 manat və ya 13.553,39 manat az, 2014-cü ilin may ayı üzrə 131.445,72 manat vergi ödənilməli olduğu halda, 46.835,96 manat və ya 84.753,76 manat az, əvvəlki illərdən avtomaşınlar satılmasına baxmayaraq vergi bəyanamələrinə gəlir əldə edilməsi barədə hər hansı bir qeydiyyat aparılmadan 2017-ci ilin iyun ayında bəyanamə təqdim edilməklə 5.788,75 manat vergi ödənilməli olduğu halda, heç bir məbləğ ödənilməyərək 5.788,75 manat az göstərilməklə cəmi 248.674,41 manat ƏDV-dən; bundan əlavə, Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 103-105-ci maddələrinə əsasən, cəmiyyət fəaliyyət göstərdiyi 2011- 2012-ci illər ərzində mənfəətlə işlədiyi halda vergi orqanlarına qabaqcadan əlbir olduğu baş mühasib Təqsirləndirilən şəxs2 tərəfindən bəyannamələrdə təhrif olunmuş məlumatlar göstərilməklə 2011-ci ildə 31.027,36 manat mənfəətlə işlədiyi halda 60.931,77 manat zərərlə işləməsi göstərilməklə 6.205,47 manat az, 2012-ci ildə 189.800,41 manat məfəətlə işlədiyi halda mənfəət və zərərin olmaması göstərilməklə 37.960,08 manat mənfəət vergisi az göstərilməklə, cəmi 44.165,55 manat mənfəət vergisini dövlət büdcəsinə ödəməkdən yayınmaqla, ümumilikdə Samir Ağayev və Təqsirləndirilən şəxs2la qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə külli miqdar təşkil edən cəmi 292.839,96 manat (iki yüz doxsan iki min səkkiz yüz otuz doqquz manat, doxsan altı qəpik) məbləğində vergiləri dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınmışdır. İbtidai araşdırma orqanı tərəfindən Cavadov X42 qarşı ittiham irəli sürülmüşdür ki, o, qabaqcadan əlbir olmuş bir qrup şəxs halında külli miqdar təşkil edən vergiləri vahid niyyətlə dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınmışdır. Belə ki, o, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üzrə Bakı bölgə şöbəsində 16 dekabr 2002-ci il tarixdə, 0102-A1-1249 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmış hüquqi ünvanı ünvan 6N № **********) MMC-nin fəaliyyətinə faktiki rəhbərlik edən şəxs Təqsirləndirilən şəxs1 və həmin cəmiyyətin direktoru X36 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşərək cəmiyyətin baş mühasibi kimi 01 dekabr 2011-ci il tarixdən 31 iyul 2017-ci il tarixədək olan dövr ərzində Samir Ağayevin adına Gürcüstandan 01 yanvar 2012-ci ildə statistik dəyəri 8.000 ABŞ dolları olan “Ford Transit” markalı bir ədəd qəza yük avtomobili ölkə ərazisinə idxal edilməklə, həmçinin, “xxxx” MMC-nin adına X17 şəhərindən “Obedinennaya avtomobilnaya qruppa” və Çin Xalq Respublikasından “X7” zavodundan ölkə ərazisinə 19 may 2011-ci ildən 31 dekabr 2014cü il tarixədək statistik dəyəri cəmi 9.168.128,41 ABŞ dolları olan 2011-ci ilin may ayında yetmiş ədəd, 2011-ci ilin iyun ayında səksən ədəd, 2011-ci ilin iyul ayında otuz iki ədəd, 2011-ci ilin avqust ayında otuz üç ədəd “VAZ” markalı, həmin ilin avqust ayında isə on beş ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin sentyabr ayında iyirmi yeddi ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin oktyabr ayında səksən ədəd “VAZ” markalı, əlli dörd ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin noyabr ayında altmış dörd ədəd “VAZ” markalı, on bir ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin dekabr ayında otuz iki ədəd “VAZ” markalı, qırx iki ədəd “MG” markalı, 2011-ci il ərzində üç yüz doxsan bir ədəd “VAZ” markalı, yüz qırx doqquz ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar ayında on altı ədəd “VAZ” markalı, on iki ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin fevral ayında qırx ədəd “VAZ” markalı, 2012-ci ilin mart ayında əlli altı ədəd “VAZ” markalı, altmış dörd ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin aprel ayında yüz dörd ədəd “VAZ” markalı, otuz dörd ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin may ayında yüz altmış səkkiz ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin iyun ayında otuz ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin oktyabr ayında on beş ədəd “MG” markalı, 2012-ci il ərzində iki yüz on altı ədəd “VAZ” markalı, üç yüz iyirmi yeddi ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin mart ayında qırx ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin sentyabr ayında səkkiz ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin oktyabr ayında səkkiz ədəd “MG” markalı, 2013-cü il ərzində əlli altı ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin mart ayında on altı ədəd “MG” markalı, 2011-2014-cü illər üzrə iyirmi doqquz ədəd “İZ 27175“, beş yüz yetmiş səkkiz ədəd “VAZ 21041-084-30” markalı, beş yüz qırx səkkiz ədəd “MG-350”, “MG-5” və “MG-6” markalı avtomobillər idxal edilməklə 2011-ci ilin may-dekabr ayları ərzində üç yüz iyirmi səkkiz ədəd “VAZ” markalı, yetmiş üç ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar-dekabr ayları ərzində iki yüz otuz yeddi ədəd “VAZ” markalı, iki yüz səksən doqquz ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin yanvar-dekabr ayları ərzində qırx iki ədəd “VAZ” markalı, yüz otuz dörd ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin yanvar-may ayları ərzində əlli iki ədəd “MG” markalı olmaqla 2011-2014-cü illər ərzində cəmi altı yüz yeddi ədəd “VAZ” markalı, beş yüz qırx səkkiz ədəd “MG” markalı avtomobilin Bakı şəhəri, Xətai rayonu ünvan 5 ünvanda yerləşən avtomobil satışı mağazasında satışı həyata keçirilib, cəmiyyətin nizamnaməsində nəzərdə tutulmuş funksiyaları yerinə yetirərək sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan, vergitutma obyekti olan, vergilərin hesablanması və dövlət büdcəsinə ödənilməsi vəzifəsini nəzərdə tutan əməliyyatlar apararaq rəsmiləşdirmiş və bununla əlaqədar vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə məsuliyyət daşıyan, müvafiq vergilərin ödənilməsinin təmin edilməsinə cavabdeh şəxs olduğu halda, Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 16.1.1-16.1.7, 53.1, 71.1, 71.2, 72, 77.3, 78.1, 82, 103-105, 149.2, 154, 177.1.2, 177.1.3, 177.2, 218- 221-ci maddələrinin tələblərini pozaraq həmin təşkilatın qeydiyyatda olduğu vergi orqanına Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayevlə birlikdə aralarında olan razılaşmaya əsasən təqdim etdiyi qabaqcadan bəyannamələrdə təhrif olunmuş məlumatlar göstərməklə büdcəyə ödənilməli olan X58 məbləği üzrə 2011-ci ilin dekabr ayında 44.838,44 manat vergi ödənilməli olduğu halda 8.838,44 manat və ya 36.000 manat az, 2012-ci ilin dekabr ayı üzrə büdcədən müəssisəyə qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 23.058,44 manat olduğu halda həmin məbləğ artırılmaqla 71.502,74 manat göstərilib büdcəyə olan vergi məbləği 48.444,3 manat az, 2013-cü ilin iyul ayı üzrə 94.745,3 manat vergi ödənilməli olduğu halda 66.259,16 manat və ya 28.486,14 manat az, 2013-cü ilin avqust ayı üzrə 7.800,77 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.868,38 manat və ya 3.932,39 manat az, 2013-cü ilin sentyabr ayı üzrə 6.015,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.522,81 manat və ya 2.492,99 manat az, 2013-cü ilin oktyabr ayı üzrə 3.948,47 manat vergi ödənilməli olduğu halda 2.123,18 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 6.071,65 manat az, 2013cü ilin noyabr ayı üzrə 18.798,81 manat vergi ödənilməli olduğu halda 10.045,17 manat və ya 8.753,64 manat az, 2013-cü ilin dekabr ayı üzrə 14.284,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 7.353,89 manat və ya 6.930,91 manat az, 2014-cü ilin yanvar ayı üzrə 2.399,05 manat vergi ödənilməli olduğu halda 61,76 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 2.460,81 manat az, 2014-cü ilin fevral ayı üzrə 2.378,92 manat vergi ödənilməli olduğu halda 1.373,24 manat və ya 1.005,68 manat az, 2014-cü ilin aprel ayı üzrə 27.374,62 manat vergi ödənilməli olduğu halda 13.821,23 manat və ya 13.553,39 manat az, 2014-cü ilin may ayı üzrə 131.445,72 manat vergi ödənilməli olduğu halda, 46.835,96 manat və ya 84.753,76 manat az, əvvəlki illərdən avtomaşınlar satılmasına baxmayaraq vergi bəyanamələrinə gəlir əldə edilməsi barədə hər hansı bir qeydiyyat aparılmadan 2017-ci ilin iyun ayında bəyanamə təqdim edilməklə 5.788,75 manat vergi ödənilməli olduğu halda, heç bir məbləğ ödənilməyərək 5.788,75 manat az göstərilməklə cəmi 248.674,41 manat ƏDV-dən; bundan əlavə, Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 103-105-ci maddələrinə əsasən, cəmiyyət fəaliyyət göstərdiyi 2011-2012-ci illər ərzində mənfəətlə işlədiyi halda vergi orqanlarına qabaqcadan əlbir olduğu Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayevlə birlikdə aralarında olan razılaşmaya əsasən özü bəyannamələrdə təhrif olunmuş məlumatlar göstərməklə 2011-ci ildə 31.027,36 manat mənfəətlə işlədiyi halda 60.931,77 manat zərərlə işləməsi göstərilməklə 6.205,47 manat az, 2012-ci ildə 189.800,41 manat məfəətlə işlədiyi halda mənfəət və zərərin olmaması göstərilməklə 37.960,08 manat mənfəət vergisi az göstərilməklə, cəmi 44.165,55 manat mənfəət vergisini dövlət büdcəsinə ödəməkdən yayınmaqla, ümumilikdə Samir Ağayev və Təqsirləndirilən şəxs1lə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vahid niyyətlə külli miqdar təşkil edən cəmi 292.839,96 manat (iki yüz doxsan iki min səkkiz yüz otuz doqquz manat, doxsan altı qəpik) məbləğində vergiləri dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınmışdır. Məhkəmədə cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilən Təqsirləndirilən şəxs1 özünü ona Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2, 32.5,308.2, 178.3.2-ci maddələri ilə elan edilmiş ittiham üzrə təqsirli bilməyərək ifadəsində göstərmişdir ki, bir ilə yaxın qeyri-qanuni həbs edilərək istintaq təcridxanasında saxlanılmışdır. Belə ki, 2018-ci ilin mart ayından başlayaraq şahid qismində Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinə dəvət edilmiş, hər dəfə deyilən vaxtlarda idarəyə gedib şahid qismində izahat vermişdir. Dəvətlərin birində KQMBİ İstintaq İdarəsinin müstəntiqi, ədliyyə müşaviri X29 ona demişdir ki, «sən girov qoyduğun mənzillərin ikisini bankdan qanunsuz olaraq çıxartmısan» və səbəbini belə izah etmişdir ki, həmin mənzillər bankın balansından çıxarılmamışdır. İlk olaraq bildirmək istəyir ki, 2011-ci ildə “xxxx” MMC Çin Xalq Respublikası və Rusiya Federasyası ilə bağlanmış müqavilələr əsasında “xxxx” ASC-dən kredit götürülmüş, müqavilə əsasında banka on beş mənzil girov qoyulmuş və həmin mənzillərdən beşi kredit ödənildikcə geri qaytarılmış və bundan sonra satılmışdır. Mənzillərin satıldığı dəqiq tarixi və kimə satıldığını xatırlamır. Müqavilə 2016-cı ilin fevral ayında bağlanmış, götürülən kredit qoyulan girovun 70%-nı təşkil etmişdir. Mənzillər alqı-satqı müqaviləsi və maliyyə arayışı əsasında banka girov qoyulmuşdur. Mənzillərə kupçanı özü deyil, bank almışdır. Həmin sənədlər bankdan ona verilməyincə mənzilləri satmaq mümkün ola bilməzdi, yox əgər mənzilləri dublikat sənədlə başqa adama satmışdırsa, satılan mənzillərin bankda olan sənədlərinin harada olması maraq doğurur. Ola bilər ki, geri götürdüyü beş mənzildən ikisinin balansdan çıxarılmaması bank işçisinin səhlənkarlığından yaranmışdır. X19 demişdir ki, “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsi filialının müdiri Şahid20 həbs edəcək, lakin o qadına yazığı gəlir, çünki himayəsində üç azyaşlı uşağı var, ona kömək etsin. Kömək etməsi həmin iki mənzilin dəyərini banka ödəmək idi. Bu söhbətdən sonra “xxxx” ASC-nin əsas səhmdarlarından biri olan qardaşı Şahid19 ondan iki mənzilin bankdan necə verilməsi barədə soruşmuş, cavabında «mənzilləri veriblər mən də satmışam, qanuni və ya qanunsuz veriblər buna bank cavabdehdir» bildirmiş, qardaşı da iki mənzilin dəyərinin mütləq ödənilməli olduğunu, əks təqdirdə Şahid20 başı ağrıyacaq, bunun isə onlara baş ucalığı gətirməyəcəyini demişdir. Aralarının soyuq olduğu bir vaxtda düşmən olmamaları üçün mənzillərin dəyərini ödəməyə razılıq vermiş və elə qardaşının yanında müstəntiqə zəng edib iki mənzilin pulunu ödəyəcəyini, bununla da Şahid20 bu problemdən qurtaracağını bildirmişdir. Bundan dörd-beş gün sonra müstəntiq onu yenidən KQMBİ-nə dəvət etmiş, orada qardaşı ilə sonuncunun kürəkəni “xxxx” ASC-də müxtəlif vəzifələrdə işləmiş Şahid18 görmüş, müstəntiq onları İstintaq İdarəsinin rəisinin yanına aparıb, gözləmədiyi halda rəisə demişdir ki, guya o, 4.700.000 ABŞ dolları məbləğində pul mənimsəmiş və qohumu, eyni zamanda “xxxx” MMC-nin təsisçisi və direktoru X23 şərik (əlbir) olmuşdur. Halbuki, “xxxx” MMC ilə heç bir əlaqəsi və Samir Ağayevlə heç vaxt şərik olmamışdır, bu qədər borcun olması da mümkün deyil, ümumiyyətlə borc yoxdur. Söhbət iki mənzildən gedirsə, həmin mənzilləri özləri ona veriblər, başqa cür mənzilləri götürə bilməzdi. Əgər belə bir məsələ mümkün olsa idi, mənzillərin hamısını götürərdi. Həm də Samir Ağayevlə yaxın qohum deyil, onun arvadının uzaq qohumu, yəni xalası nəvəsidir. İstintaq İdarəsinin rəisi ona demişdir ki, bankın dövlətə 29.000.000 manat, bankın əməkdaşı Şahid5 verdiyi yalan rəqəmlərə əsaslanaraq isə guya 4.700.000 ABŞ dolları (7.990.000 manat) borcu var. Görünənə əsasən onun borcu “xxxx” ASC-nin dövlətə olan borcunun az qala üçdə biri edirdi. İstintaq İdarəsinin rəisinə 4.700.000 ABŞ dolları məbləğində borcun olmasının mümkünsüz olduğunu, yalnız iki mənzilin dəyərini ödəyə biləcəyini demiş, habelə qardaşı demişdir ki, “bankın 50.000.000 (əlli milyon) manatdan çox dəyəri olan əmlakı var, hansı ki, həmin əmlak hesabına dövlətə olan borc ödəniləcək, Yaşar da on iki mənzil girov qoyub, götürülən iki mənzilin də dəyəri ödəniləcəkdir“. İlkin olaraq oğlu 60.000 manat aparıb banka ödəmişdir. Bundan on beş-iyirmi gün sonra 2018ci il noyabr ayının 08-də müstəntiq onu yenidən KQMBİ-nə dəvət etmiş, idarəyə gələndə gözləmədiyi halda ona qarşı məlum ittihamlar irəli sürərək üç saat ərzində Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə barəsində 3 (üç) ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, ardıcıl olaraq beş dəfə sanskiyanın müddəti uzadılmışdır. Hər dəfə verilən sanksiyalara qarşı verilmiş apellyasiya şikayətlərinin ikisi qismən təmin olunmuş, hər məhkəmədə keçmiş vəkili Adil İsmayılov onun həbsinin qanunsuz olduğunu sübut etmiş, lakin nəticə dəyişməmiş və sanskiya uzadılmışdır. Hər dəfə sanksiya müddəti uzadıldıqda müstəntiq bəhanə edirmiş ki, guya o, Şahid20 təhlükə törədə bilər. Barəsində seçilmiş qanunsuz həbs qətimkan tədbirinin ev dustaqlığı ilə əvəz edilməsi barədə iki dəfə birinci instansiya və apellyasiya məhkəmələrinə müraciət edilsə də, vəsatət təmin edilməmiş, hətta elə məhkəmə iclası olmuşdur ki, müstəntiqin və prokurorun iştirakı olmadan sanksiya müddəti uzadılmışdır. Qanunsuz həbsi və müstəntiqin məhkəməyə hörmətsizliyini nəzərə alıb vəkili Adil İsmayılovun məsləhəti ilə İnsan Hüquqları Üzrə Avropa Məhkəməsinə müraciət etmişdir, hansı ki, həmin məhkəmədən göndərilmiş cavab hazırki vəkili Müdafiəçi1dir. Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsində sanksiya müddəti artırılarkən səhhəti ciddi ağırlaşmş, daxili qanaxma başlamış, məhkəmənin sədri və əməkdaşları təcili tibbi yardım çağırmaqla hadisəni aktlaşdırmışlar. Hazırda Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətin Bakı İstintaq Təcridxanasının tibb məntəqəsində saxlanılır, «HepatitB», şəkər, bağırsaqlarında polip, ayaqda qanqren, xəstəliklərindən əziyyət çəkməsinə baxmayaraq bu qanunsuzluğa, haqsızlığa hələ də dözür. Ona qarşı oyun gedir və qurbanlıq da özüdür. Sual yaranır ki, şişirdilmiş krediti ödəmək üçün şəhərin mərkəzində elit sayılan binalardan on mənzil (1179 kv.metr) verməsinə, on ay həbsdə qanunsuz qalmasına baxmayaraq, əlavə olaraq ona qanunsuz olaraq yapışdırılan, real olmayan yalandan qoyulan borcu da ödəməlidir? Onun həbsindən yeddi-səkkiz gün sonra Şahid20 iki mənzilin pulunu ödəmiş və beləliklə mənzillərin qiyməti 438.000 manat olduğu halda Kifayət 600.000 manat, o isə 60.000 manat olmaqla cəmi 660.000 manat banka ödəmişlər. Buna baxmayaraq X37 onun həbsdən buraxılmağına imkan verməmiş, ibtidai istintaq ərəfəsində altı ay ərzində onun yanına gəlməmiş, sanki onu girov götürmüşlər. Müstəntiq ibtidai istintaqın son üç ayında cəmi üç dəfə yanına gəlmiş, ilk gəlişində istintaqın qərəzli aparılmasına və qanunsuz həbsinə etiraz olaraq izahat verməkdən imtina etmiş, təqsiləndirilən şəxs qismində isə bir dəfə də olsun ifadə verməmiş, digər iki gəlişində isə istintaqın sona çatması ilə bağlı sənədləri imzalatdırmaqla istintaqın yekunlaşdığını və işi məhkəməyə göndərməsini bildirmişdir. Məhkəmədə sanksiya müddəti uzadılarkən X37 fantastik rəqəmlər deyərək hakimləri inandırmışdır ki, guya o bankı talamışdır. Belə ki, ilkin söylədiyi banka 4.700.000 ABŞ dolları məbləğində olan borcu sonradan 7.946.000 ABŞ dolları olmuş, daha sonra isə 1.500.000 manata enmişdir. Həmin rəqəmləri müstəntiqə əsassız olaraq yazıb verən “xxxx” ACS-nin keçmiş əməkdaşı, hazırda Azərbaycan Respublikası Əmanətlərinin Sığortalanması Fondunun işçisi Şahid5 olmuşdur. Bank fəailiyyətini 2017-ci ilin dekabrında, “xxxx” MMC isə 2015-ci ildən dayandırdığına baxmayaraq Şahid5 qərəzli olaraq faktiki olmayan faizləri 2018-ci ilin sonuna qədər hesablayaraq “xxxx” MMC-nin borcunu 7.946.000 ABŞ dollarına çatdırmışdır. Qanunvericiliyə əsasən faiz bank müştəri ilə bağladığı kredit müqaviləsinin müddəti həmin müddət başa çatana qədər hesablana bilər, yəni kredit müqaviləsinin müddəti bitdikdən sonra faiz hesablanması qanunsuzdur. Bundan əlavə Şahid20 istintaqa verdiyi ifadəyə görə 2011-2014-cü illər ərzində banka kredit ödənişləri edilmişdir. Samir Ağayev 1.183.193 ABŞ dolları məbləğində krediti istifadə etmiş, nağd olaraq 716.365.56 ABŞ dolları məbləğində kredit qaytarmış, 686.782 ABŞ dolları faiz və 165.001 ABŞ dolları cərimə hesablanmışdır. Bundan nağd olaraq 324.987 ABŞ dolları faiz ödənmiş, “xxxx” MMC tərəfindən 4.773.386 ABŞ dolları kredit götürülmüş, 2.321.892 ABŞ dolları nağd ödənmiş, 726.956 ABŞ dolları cərimə hesablanmış və bundan da 460.251 ABŞ dolları nağd faiz ödənilmişdir. Müstəntiq banka ödənilən ödənişlərin qəbzini istəmiş, həmin vaxt “xxxx” MMC-nin baş mühasibi Cavadov X49 5.500.000 ABŞ dolları ödəmə qəbzini üzürlü səbəbdən özü KQMBİ-nə apara bilmədiyindən ondan xahiş etmişdir. Təqsirləndirilən şəxs2 2002-ci ildən Samir Ağayevin mühasibi kimi tanıyır, aralarında ədavət və ya düşmənçilik olmamış, “xxxx” MMC ilə əlaqədar ona heç bir göstəriş yaxud tapşırıq verməmiş, işinə müdaxilə etməmiş, onun tərəfindən avtomobillərin qiymətləndirilməsində və bazara qoyulub satılmasında iştirak etməmişdir. Təqsirləndirilən şəxs2 verdiyi sözügedən qəbzlərin kserosurətini şəxsən X37a təhvil vermiş, lakin istər Şahid20, istərsə də Şahid5 istintaqa verdikləri ifadələrdə həmin rəqəmlərə rast gəlməmişdir. Kredit ödənildikdə bank əvvəlcə ana kredit borcunu bağlamalı sonra isə faiz tutmalıdır, lakin göründüyü kimi bank 460.251 ABŞ dolları cərimə, 324.987 ABŞ dolları isə faiz tutmuşdur. Əgər bank hesablamaları «Banklar haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun və ədalətli aparsaydı, yəni cərimə və faizə silindiyi pullar ana borcun bağlanmasına yönəldilib, ana borc silinsəydi onda bankın ona borcu qalardı. Samir Ağayev kredit müqaviləsinin vaxtı bitdiyindən müqavilənin yenilənməsi üçün banka dəvət edilmiş, yeni kredit müqaviləsi təqdim edilmiş və müqavilədə heç nəyin dəyişilmədiyini, sadəcə müqavilə müddətinin uzadılmasını zənn edərək müqaviləni oxumadan imzalamışdır. Amma bank əslində hər müqavilə müddəti bitəndə qalıq faizləri kapitallaşdıraraq kreditin üzərinə əlavə etmiş və krediti sunii olaraq qeyri-qanuni şişirtmişdir. Bütün bunlar barədə ibtidai istintaq materiallaında Şahid5 verdiyi ifadələrdən oxumuşdur. Faizin kapitallaşması nədir və qanunidirmi sualına cavab olaraq deyə bilər ki, əgər müştəri ardıcıl olaraq aldığı kreditin faizini üç ay ödəmirsə, bank müştərini məhkəməyə verməli və faiz hesablanması dayandırılmalıdır. Göründüyü kimi bu qaydaya əməl edilməmiş və kredit borcu şişirdilmişdir. Ona qarşı irəli sürülən ittihamlar əsassız və qanunsuz olduğundan Azərbaycan Respublikası CM-nin müvafiq maddələrində nəzərdə tutulan əməlləri törətməsində özünü təqsirli bilmir, həmin maddələrlə razı deyil. Belə ki, Azərbaycan Respublikası CM-nin 308.2-ci maddəsi vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə əməli ağır nəticələrə səbəb olduqda cinayət əməli hesab olunur. Halbuki uzun müdətdir heç bir yerdə işləmir və heç bir vəzifədə deyil, eyni zamanda “xxxx” MMC-nin nə təsisçisi, nə də işçisi olub. Belə olan halda hansı vəzifə səlahiyyətinin sui-istifadəsindən söhbət gedə bilər. Bəlkə “xxxx” ASC-nin 2.4% səhminə sahib olmaq vəzifə sayılır? Ona qarşı irəli sürülən digər bir maddə Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2-ci maddəsidir. Hansı ki, nə fiziki, nə də hüquqi şəxs kimi vergi ödəyicisidir və bu halda hansı vergi yayınmasından danışıla bilər, işləməyən adam vergidən necə yayına bilər maraqlıdır. Bildiyinə görə “xxxx” MMC-də 2011-ci ildən fəaliyətini dayandırdığı günə qədər vergi audit yoxlaması aparılmışdır və MMC-nin vergi borcu yoxdur. X9 dediyinə görə hansısa özəl ekspertdən rəy alınıb ki, guya “xxxx” MMC-nin hesab etdiyi “VAZ2104” markalı avtomobilin satış qiyməti dolların manata məzənnəsi 0.78 olanda ƏDV-siz 8.100 manat olub. Bu məbləğin üstünə ƏDV gələndə isə, yəni 1.458 manat cəmi 9.558 manat (0.78-lə mübadilə olunanda 12.300 dollar) təşkil edir. Halbuki 2011-2012-ci illərdə “VAZ2104” markalı avtomobilin bazar qiyməti 6.000-6.500 manat (ƏDV ilə birgə), ABŞ dolları ilə isə 8.200 ABŞ dolları təşkil edib. Belə misalları “MG” markalı avtomobillərə də aid etmək olar. Ekspert azərbaycan avtomobil bazarı üçün yeni olan bu avtomobilləri hansı meyyara əsaslanaraq qiymətləndirib maraqlıdır. Bu günə kimi vicdanlı həyat sürmüş, heç kəsi aldatmamış, nə də belə bir niyyəti olmuşdur. Bütün bunlar hamısı şərdən, böhtandan ibarətdir. Necə ola bilər ki, bütün ömrü boyu düzgün həyat yaşayıb altmış yaşına çatanda dələduz olub. Odur ki, ona verilən bu maddələrin heç biri ilə razı deyil və heç birini qəbul etmir. Sadəcə girov qoyub və bununla əlaqədar üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirib. 2015-ci ildə “xxxx” MMC və Samir Ağayevin adına verilən kreditin müqabilində girov qoyulan mənzillərin (on mənzil, ümumi sahəsi 1179 kv.metr) könüllü olaraq banka verilməsi ilə bağlı məktub yazılmışdır. Həmin vaxt ABŞ dollarının manata olan məzənnəsi 1.05 idi. Lakin bank 2016-cı ildə dolların manata olan məzənnəsi 1.54 olanda razılıq verdiyindən mənzili (1179 metr) tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında banka vermiş və həmin mənzillərə bankın adına çıxarış alınmışdır. Onda olan məlumata görə bank verilən mənzillərdən altı ədədini satmışdır. Bank ləğv ediləndən sonra Azərbaycan Respublikası Əmanətlərin Sığortalanması Fondundan Nazil adlı bir nəfər ona zəng edərək “xxxx” MMC-nin “xxxx” ACS-yə borcu olduğunu bildirmiş, özü ilə Samir Ağayevin və “xxxx” MMC-nin heç kimə borcu olmadığını, tələbin güzəşti müqaviləsinin olduğunu demişdir. Həmin şəxs isə demişdir ki, bu müqaviləni tanımır və müqavilə qanunsuzdur. Bankın və Sığorta Fondunun rəhbərləri əgər bu müqaviləni qanunsuz hesab edirlərsə, bəs necə oldu ki, mənzillərə bankın adına çıxarış alındı, mənzillər bankın adına keçdi. Mənzilləri “xxxx” MMC və Samir Ağayevin götürüb qaytara bilmədiyi kreditin əvəzinə bankın adına tələbin güzəşti müqaviləsinə əsasən keçirdikdə bankdan Vüqar adlı şəxs zəng edərək onunla görüşmüş və bunun üçün onun arvadının yazılı razılığının notariusda təsdiq edilmiş halda vacib olduğunu demiş, o da arvadı ilə birlikdə Vüqarın iştirakı ilə notariusa gedib razılığı təsdiq etmişlər. Bununla da mənzillər bankın adına keçmişdir. Bu müqavilədən kimlərin xəbəri olmayıbsa, bu onun günahı deyil. Tələbin güzəşti müqaviləsi əsas götürülərək on ədəd mənzilə bankın adına çıxarış alınıb və həmin mənzillər bankın balansına keçib, hansı ki, bundan sonra elə həmin müqavilədə göstərilib ki, Samir Ağayevin banka borcu qalmır. Tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanandan sonra on mənzildən altısı bankın problemli kreditlər departamenti tərəfindən satılaraq əldə olan vəsait bankın hesabına keçirilib. Yəni bunlardan da heç kəsin xəbəri olmayıb? Beləliklə, hazırda girovda olan on ədəd mənzildən altı ədədi satılaraq əldə olunan vəsait bankın hesabına köçürülüb, dörd ədəd mənzil isə bankın mülkiyyətinə keçib. Qanunvericiliyə əsasən deyə bilər ki, “xxxx” MMC-nin aldığı kredit müqabilində qoyulan girov iki halda bankın balansına keçə bilər. Birinci halda tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında girov qoyan tərəfindən könüllü olaraq, ikinci halda əgər girov qoyan qoyduğu girovu götürülmüş kreditin əvəzinə banka verməyə etiraz edərsə, bank məhkəməyə müraciət edib, məhkəmənin verdiyi qərar əsasında girovu bankın balansına keçirə bilər. Göründüyü kimi məhkəmə qərarı yoxdur və o, tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında mənzilləri banka təhvil vermişdir. İbtidai istintaq materialları ilə tanış olarkən “xxxx” ACS-nin istintaqa izahat verən bütün işçilərinin, əvvəlki sədr Şahid16 qardaşı Şahid2 ona qarşı ifadə verdiklərinin şahidi olmuşdur. Bu qalsın onların öz vicdanlarına. Bundan başqa Şahid20 deyib ki, banka pulları o təhvil verib və bunu deməklə sübut etmək istəyib ki, şərik olmuşam. Şahid20 onun banka təhvil verdiyi pulun heç olmasa bir dənə də olsa qəbzini təqdim edə bilərmi, bilməz, çünki, tam məsuliyyəti ilə deyə bilər ki, banka pul təhvil verməmişdir. Bundan başqa “xxxx” ACS-nin məsul şəxsi Şahid1 deyir ki, guya ona biznes planı hazırlayıb, görəsən Orxan onu üzdən tanıyırmı, şəxsən o belə bir adamı tanımır. İzahatda yazırlar ki, “xxxx” MMC-nin faktiki sahibi və ya şəriki o olub, lakin əllərində buna dair sübut yoxdur, əgər şəriklik müqaviləsi varsa təqdim etsinlər, özü də bilsin ki, Samir Ağayev ilə neçə faiz şərik olub. Şahid2 yazıb ki, guya ona bu işdə kömək edib və məsləhət verib. Onda belə ağıl olub ki, kiməsə məsləhət versin, buna nə onu tanıyanlar, nə də siz inanarsınız. Şahid2 məhkəmədə verdiyi yalan ifadənin siz də şahidi oldunuz. Belə ki, o, yeni avtomobilləri söküb ehtiyyat hissələrini kimlərəsə verdiyini etiraf etdi. Avtomobillərin sökülməsi göstərişini Şahid2 özü vermiş, bundan Samir Ağayevin xəbəri olmamışdır. Əgər bu məsləhət vermək və ya kömək etməkdirsə, birbaşa “xxxx” MMC-də rəhbərlik etmək deyilmi, hansı ki, Şahid5 ifadəsində yazdıqları bir-birini təkzib edir. Şahid5 ifadəsində əvvəlcə yazır ki, həmin müqavilə əmlakın balansa götürülməsinə əsas olmadığı üçün girov əmlaklar ödənilməmiş borc müqabilində bankın balansına uçota alınmamışdır, sonra qeyd edir ki, on ədəd mənzil mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənəd əsasında bankın balansına keçirilmişdir. Şahid16 öz ifadəsində belə yazır, «Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus əmlakın bankın balansına qəbul edilməsi ilə bağlı məsələ bankın idarə heyətində müzakirə edilərkən Yaşarın bankın əsas səhmdarlarından olan Şahid19 qardaşı olduğuna görə qaydalara uyğun olaraq həmin məsələni müzakirə edilməsi üçün bakın müşahidə şurasına göndərilməsi məqsədəmüvafiq hesab edilmiş, lakin bununla bağlı hər hansı rəsmiləşdirmə aparılmamış, protokol həmin iclasda iştirak edən şəxslər tərəfindən imzalanmamışdır». Əgər belə bir qayda-qanun varsa da, nə üçün məsələ müşahidə şurasına göndərilməyib və imzalamaqdan imtina edib. O, kredit götürməmiş, əksinə “xxxx” MMC və Samir Ağayevin götürüb qaytara bilmədiyi kreditin əvəzinə özünə aid banka girov qoyduğu mənzilləri vermək istəmişdir. Elə Şahid16 bu ifadəsindən onun qərəzli olduğu görünür, ya təsdiq etmir, ya imzalamır, ya da müşahidə şurasına göndərməyib. Əgər həmin vaxt girovlar banka verilsə idi, onda dolların məzənnəsi 1.54 deyil, 1.05 idi və fərq 1.527.040 manat edərdi (4.767.840– 3.240.800=1.527.040 manat), 3.096.000x1.05=3.240.800 manat, 3.096.000x1.54=4.767.840 manat). Şahid16 katibi Şahid15 ifadəsində yazır ki, «qeyd olunan məsələ idarə heyətində müzakirə edilmədən iclas sədri Şahid16 tapşırığı əsasında məsələnin müşahidə şurasında müzakirə edilməsi tövsiyyə edilmiş, əsas Təqsirləndirilən şəxs1 Şahid19 qardaşı olduğu olmuş və iclasda tərtib edilmiş protokol imzalanmaqdan imtina edilmişdir». İstintaq materialları ilə tanış olarkən Şahid5 ifadəsindən ona məlum olmuşdur ki, bank Samir Ağayevi və “xxxx” MMC-ni sözün əsl mənasında tam yükləyib, belə ki, aşağıdakı kredit müqavilələrinin müddətini uzadarkən faizləri kapitallaşdıraraq kreditin üstünə gəlib kreditlərin həcmini qanunsuz artırmışlar. 06 may 2013-cü ildə 335.400 ABŞ dolları kreditə 15.950 ABŞ dolları faiz, 19 avqust 2013-cü ildə 74.400 ABŞ dolları və 431.184 ABŞ dolları kreditə 489,0, 3736,0, 20505,0 ABŞ dolları faiz, 15 aprel 2014-cü ildə 1.927.748 ABŞ dolları kreditə 104.664 ABŞ dolları faiz, 06 may 2014-cü ildə 327.700 ABŞ dolları, 226.198 ABŞ dolları kreditə 108.575 ABŞ dolları faiz əlavə olunmaqla cəmi 297.668 ABŞ dolları faiz kapitallaşdırılaraq kreditə çevirilməklə kredit həcmi sünii olaraq artırılmış, müstəntiq də onların verdiyi rəqəmləri əsas götürmüşdür. Şahid kimi ifadə verərkən müstəntiqə təklif etmişdir ki, audit gətirilməklə “xxxx” MMC-yə və Samir Ağayevə verilən kreditlərin faizi qanunauyğun hesablansın və girovlar banka verilmək üçün ərizə yazılan tarixdə, yəni 2015-ci ilin əvvəlində dolların manata məzənnəsi 1.05 olan vaxtdan hesablansın, lakin müstəntiq buna razılıq verməmiş, qarşı tərəfin verdiyi şişirdilmiş rəqəmləri əsas tutmuşdur. Şahid18 yazır ki, mənzilləri qiymətləndirib (TGM imzalandıqdan bir qədər sonra) və 1179 kv.metr mənzil 2104.000 manat, yəni 1 kv.m mənzil 1.780 manat olmaqla bankın balansına daxil edilib. Əgər belədirsə, onda onun razılığı haradadır və ondan icazəsiz necə 1 kv.metr 1.780 manata hesablanıb bankın balansına daxil edilib, bəs tələbin güzəşti müqaviləsi necə oldu, belə çıxır ki, müqavilə ilə ondan razılıq alınıb və müqavilənin 2.7-ci bəndini pozaraq bankın balansına özlərinə sərf edən qiymətə daxil edib, “xxxx” MMC ilə Samir Ağayevi yenə də borclu çıxardıblar, onu da həbs etdirərək təqsirkar etmək istəyirlər. Bu haqsızlığını məhkəmə tərəfindən aradan qaldırılacağına inanır. Məhkəmə tərəfindən audit dəvət edilsə, məhkəmə araşdırması olsa və mənzillərin banka verilməsi tərəflərindən onlara müraciət etdikləri vaxtdan, yəni dolların manata olan məzənnəsi 1.05 manatdan hesablansa rəqəmlər dəyişəcək. Həmin vaxt girovdakı mənzillərin banka verilməsinə bankın idarə heyətində baxılmaması onların təqsirindəndir, nə oldu, bir il əlavə olaraq faiz toplandı kredit şişirdildi və 2016-cı ildə qəbul etdilər. “xxxx” MTK-nın sədri Şahid3 ifadəsindən sonra X37 yazır ki, guya mənzillərin MTK tərəfindən bankın adına keçirilməsindən xəbəri olmayıb. Bu tam yalandır və əsassızdır. Şahid3 dediyi kimi mənzillər onun iştirakı ilə bankın adına keçirilib. Əlavə onu deyə bilər ki, Şahid17, Şahid5, Şahid20, Şahid1 və başqaları yazır ki, o şərik olub. Bankın işlədiyi dövrdə ən azından üç min, dörd min müştərisi olub. Belə çıxır ki, bunlar həmin müştərilərin hamısının şəriklərini tanıyırlar? Ona qarşı ifadə verən bank işçilərinin “poykovoy şahid” olmaları göz önündədir. Əgər “xxxx” MMC-nin sahibi və ya şəriki olmuşdursa, müstəntiq həmin cəmiyyətin əməkdaşlarından bunu nə əcəb soruşmayıb, ifadə almayıb, şərik ya da sahibi olması barədə heç olmasa bir dənə də olsa rəsmi sənəd varmı, ancaq bank işçiləri deyirki o şərik olub. Daha doğrusu Şahid16 və qardaşı Şahid2 məhkəmədə bunu təsdiq etdilər. “xxxx” MMC-nin mühasibi Təqsirləndirilən şəxs2 və Şahid16 idarə heyətinin sədri olduğu müddətdə işə qəbul edilən Şahid6 əməliyyat idarəsi filialında kredit şöbəsinin müdiri, sonralar bankçılıq departamentinin müdiri, Şahid7 hüquq departamenti, Şahid10 korporativ bankçılıq departamentinin şöbə müdiri, Şahid9 hüquq departamentinin direktoru, Şahid11 idarə heyəti sədrinin müavini, Şahid5 maliyyə nəzarəti departamentinin direktoru, Şahid14 kredit departamentində aktivlərin idarə olunması üzrə mütəxəssis, Şahid1 kreditlərin təhlili departamenti, Nicat Əliyev həmin departamentin rəhbəri olan işçiləri üzdən belə tanımır, elələri də var ki, heç müştəri ilə əlaqəsi yoxdur. Göründüyü kimi bankın təsərrüfat departamentindən (sürücülər və xadimələr) və mühaifzə xidmətindən başqa bütün departamentlərin nümayəndələri ona qarşı ifadə veriblər. Təqsirləndirilən şəxs2 ifadəsində qərəzli olaraq yazıb ki, «rəsmi olaraq “xxxx” MMC Samir Ağayevin adına rəsmiləşdirilməsinə baxmayaraq, faktiki olaraq həmin cəmiyyətin rəhbəri və əsas pay sahibi Təqsirləndirilən şəxs1 olmuşdur. Şahid19 və Samir Ağayevin sözlərindən “xxxx” MMC-nin sahibinin Təqsirləndirilən şəxs1 olduğunu bilmişdir. Həmin cəmiyyət Təqsirləndirilən şəxs1 adına rəsmiləşdirildiyindən və qardaşı Şahid19 “xxxx” ACS-nin rəhbər vəzifəli şəxsi olduğundan həmin bankdan kredit götürülməsi çətin olmuşdur. Bank təsisçisinin qardaşı Təqsirləndirilən şəxs1 adına kredit verilməsi üçün bankın digər şəriklərinin razılığı tələb olunurdu. Şahid19 qardaşının adına kredit verilməsi barədə şəriklərinin məlumatı olmasını istəməmişdir ona görə də həmin cəmiyyət Təqsirləndirilən şəxs1 deyil, Samir Ağayevin adına rəsmiləşmişdir». Təqsirləndirilən şəxs2 yazdıqlarından belə çıxır ki, Samir Ağayevlə o sanki Vasifə hesabat vermişlər. Təqsirləndirilən şəxs2 ifadəsi ilə tanış olandan sonra onun qardaşı Şahid19lə sirdaş, ya da şərik olduğunu düşünmüşdür. İfadənin əsassız və savadsızcasına, heç bir fakta əsaslanmayan ağ yalan olduğu məlumdur. Təqsirləndirilən şəxs2 bilmir ki, müşahidə şurasının, idarə heyətinin və kredit komitəsinin funksiyaları nədir. “xxxx” MMC-nin heç vaxt təsisçisi olmamışdır. “xxxx” MMC 2002-ci ildən “xxxx” ACS-nin müştərisi olub, bəlkə də bu günə qədər banka 1.000.000-2.000.000 ABŞ dolları faiz ödəyib, nümunəvi müştəri olub və bunu ona Samir Ağayev yaratmayıb. Samir Ağayev vicdanlı müştəri olub sadəcə böhran biznesini iflasa uğradıb. İstintaq materialları ilə tanış olarkən ona aydın olub ki, müstəntiq stəkanda fırtına yaratmaq istəyib, lakin alınmayıb. “VAZ2104” 12.300 ABŞ dollarına nəinki indi, heç vaxt bu qiymətə olmayıb. Bu gülünc bir rəqəmdir və ona qarşı qərəzli gedən istintaqın gəldiyi nəticədir. Bütün bunların bir cavabı var. Onun əlində tələbin güzəşti müqaviləsi var, Şahid20 bunu qeyri-qanuni imzalayıbsa, bu bankın problemidir. Bankın daxili qanunlarını bilməyə məcbur deyil, nə bilsin ki, girovu banka təhvil verəndə bunu müşahidə şurası, yaxud idarə heyəti təsdiq etməlidir. Şahid20 izahatında yazıb ki, qərarla müqaviləni səhf salıb. Bəs necə olur ki, bu müqavilə əsasında mənzillərə bankın adına çıxarış alınanda və həmin mənzillərdən altısı satılanda fikirləşmirdilər ki, tələbin güzəşti müqaviləsi qanunsuzdur, deməli belə çıxır ki, bank o qoyan girovları mənimsəyib, özününkiləşdirərək satıb. Onlar, yəni Samir Ağayev, Şahid20 və o, hətta əlavə saziş də imzalamışlar və saziş imzalandıqdan sonra şəxsən kredit götürməmişdir. Bu gün Samir Ağayevin və “xxxx” MMC-nin borcunu tam ödəməyə hazırdır, bu şərtlə ki, bankın tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında ondan aldığı on ədəd mənzili (1179 kv.metr) onun özünə qaytarılsın və təbii ki, bu mümkün deyil, çünki azından altı ədəd mənzil satılıb. Deməli belə alınır ki, müqavilə tərtib edib mənzilləri ondan alıb deyirlər ki, «sənin borcun yoxdur», bir müddətdən, yəni iki il səkkiz aydan sonra həbs edib, təzyiq edirlər ki, «borcun var», bu nə qədər doğrudur və ümumiyyətlə doğrudurmu? Dövlət “xxxx”a borcu ödəmək üçün 35.000.000 manat vəsait ayırıb və bu günki gündə bankın dövlətə borcu qalmayıb. Bundan başqa Azərbaycan Respublikası Əmanətlərin Sığortalanması Fondu “xxxx” MMC-ni KQMİ-yə verməmişdən əvvəl bu işi inzibati-iqtisad məhkəməsinə vermiş, əsas olmadığına və iddia müddəti bitdiyinə görə işə baxılmaqdan imtina edilmişdir. X53 fiziki şəxs kimi Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinə verilmişdir. Göründüyü kimi fond bir işi eyni zamanda həm inzibatiiqtisad məhkəməsinə, həm rayon məhkəməsinə, həm də KQMİ-nə vermişdir. Hüquqşünas olmadığı üçün bunun nə dərəcədə doğru olduğunu deyə bilməsə də, bircə onu deyə bilər ki, bu doğru deyil. Təqsirləndirilən şəxs Yaşar Haciyevin həm ibtidai araşdırma orqanına verdiyi ifadələrində, həm də məhkəmədə verdiyi ifadədə özünü ona Azərbaycan Respublikası CM-in 213.2.2, 32.5,308.2 və 178.3.2-ci maddələri ilə elan edilmiş ittiham üzrə təqsirli bilməsə də, ifadələrinin müəyyən hissələrində yaranmış ziddiyətlərlə əlaqədar onun ibtidai araşdırma orqanına verdiyi ifadələri məhkəmədə elan edilmişdir. O, həmin ifadələrində göstərmişdir ki, “xxxx” ASC-nin müşahidə şurasının sədri vəzifəsində işləmiş Şahid19 onun doğma qardaşı, X36 isə onun qohumudur. Samir Ağayevin anası vəfat etdikdən sonra uzun illər onun yanında qalmış, ona dəstək olmuş, biznes əlaqələri qurmasında köməklik göstərmişdir. Samir Ağayev “xxxx” MMC-ni təxminən 2000-ci illərdə təsis edib yaratmış, cəmiyyətin fəaliyyəti Çin Xalq Respublikasının Şanxay şəhərində fəaliyyət göstərən “MG” avtomobillərinin Azərbaycan Respublikasına idxalı və satışının həyata keçirilməsindən ibarət olmuşdur. 2011-ci ildə Samir Ağayev onun şəriki olmuş, birlikdə qeyd olunan avtomobillərin satışı ilə məşğul olmalarını təklif etmişdir. Onun təklifini qəbul edib, birlikdə biznes fəaliyyətinə başlamışlar. Bu məqsədlə “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsinin adını bilmədiyi rəhbər vəzifəli şəxsinə Samir Ağayevlə birlikdə müraciət edib, onun adına bankda akkreditiv hesabın açılmasını xahiş etmiş, lazım olan sənədləri, biznes planı və girov qoyulacaq əmlakları təqdim etmişdir. Müraciətinə kredit komitəsində baxılmış və onlara kredit verilməsi barədə müsbət rəy verilmişdir. Kredit alınması ilə bağlı bankın idarə heyətinin sədri olan qardaşı Şahid19 hər hansı bir söz deməmiş, ondan qeyd olunan kredit hesabının açılması ilə bağlı köməklik edilməsini xahiş etməmişdir. Bundan sonra biznes fəaliyyətini yaxşılaşdırmaq üçün “xxxx” ASC ilə 600.000 ABŞ dolları məbləğində kredit xəttinin açılması barədə müqavilə bağlanmış, həmin kreditin təminatı olaraq hər kv.metrinin qiyməti 2.800-3.000 manat arasında olan “xxxx” MTK-nın Bakı şəhəri Səbail rayonu Nizami küçəsində tikdiyi özünə məxsus dörd ədəd mənzili girov qoymuşdur. Bundan sonra biznes plana uyğun olaraq fəaliyyət göstərdiyi müddət ərzində Azərbaycan Respublikasına Çin Xalq Respublikasının Şanxay şəhərindən təxminən yeddi yüz əlli-yeddi yüz yetmiş avtomobil idxal olunmuşdur. 2013-cü ilədək götürülən kreditləri banka ödəmiş, 2014-cü ildən isə avtomobillərin kreditləşməsi banklar tərəfindən dayandırıldığından, onun biznes işləri çətinləşmiş və kreditlərin ödənişində problem yaranmışdır. Buna görə də 2014-cü ildə kredit xəttinə uyğun olaraq kredit götürülməsi üçün özünə məxsus ümumilikdə on ədəd mənzili girov qoymuşdur. Bankdan götürdüyü kreditlərin hesabına banka on ədəd mənzil girov qoyduğu halda ilkin izahatlarında səhvən bankdan götürdüyü kreditlər üzrə on iki ədəd mənzili girov qoyduğunu bildirmiş, faktiki olaraq on ədəd mənzili banka girov olaraq qoymuşdur. 2016-cı ilin fevral ayında “xxxx” ASC ilə onun arasında tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmış, girov qoyduğu on ədəd mənzilin bankın mülkiyyətinə keçirilməklə avtomobil biznesi üçün götürdükləri kredit borcunun tam şəkildə bağlanması barədə bankla onun arasında razılaşma olmuşdur. Həmin razılıqda özü zamin və girov qoyan olmuş, Samir Ağayev isə borcalan kimi bank qarşısında olan öhdəliyi tam şəkildə yerinə yetirmişdir. “xxxx” ASC ilə Samir Ağayev arasında bağlanmış 16.02.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən 600.000 ABŞ dolları, “xxxx” MMC arasında bağlanmış 15.04.2014-cü il və 03.06.2014-cü il tarixli kredit müqavilələrinə əsasən 2.629.911 ABŞ dolları məbləğində kredit ayrılmış, ayrılmış kreditlər tam şəkildə ona və Samir Ağayevə təqdim edilmişdir. Kredit borcunun təxminən 1.500.000 ABŞ dollar hissəsini ödəmiş, kreditin təminatı olan mənzillər bankın mülkiyyətinə keçirilməklə borcun qalan hissəsi silinmişdir. Belə ki, Bakı şəhəri, Səid Rüstəmov küçəsində yerləşən “xxxx” MTK-da olan ona məxsus paylardan on ədəd mənzil, yəni 2-ci blokun 10-cu mərtəbəsində ümumu sahəsi 258.5 kvadrat metr olan iki mənzil, 2-ci blokun 11-ci mərtəbəsində ümumu sahəsi 364.4 kv.metr olan üç mənzil, 3-ci blokun 11-ci mərtəbəsində ümumu sahəsi 382.4 kvadrat metr olan üç mənzil və Samir Ağayevin adına 138.7 kv.metr olan iki ədəd mənzil təqdim edilməklə, müstəqil qiymətləndirici tərəfindən ümumilikdə 4.223.100 manat dəyərində qiymətləndirilmiş və həmin borc tam şəkildə bağlanmışdır. Bu barədə 18.02.2016-ci ildə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən onun və Samir Ağayevin banka olan borcu tam şəkildə əvəzləşdirilməklə ödənilmişdir. Bank tərəfindən həmin mənzillərin altı ədədi sonradan satılmışdır. “xxxx” MTK-nin sədri Rəşad və Şahid4ları tanıyır, onlarla ədavəti, düşmənçiliyi və ya qohumluğu olmayıbdır. Belə ki, ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 333, 334, 335, 336 saylı mənzilləri 16.02.2011-ci il tarixdə, 233, 234, 235, 236, 333 saylı mənzilləri 25.04.2012-ci ildə, 206 və 230 saylı mənzilləri 04.05.2012-ci ildə kreditin girovu olaraq qoymuşdur. 27.12.2012-ci il tarixdə “xxxx” MMC üçün akkreditiv kreditə çevrilmiş, kreditin təminatı olaraq ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 234 saylı mənzili kreditin girovu olaraq qoymuşdur. 19.08.2013-cü il tarixdə “xxxx” MMC üçün ayrılmış akkreditiv kreditə çevirilmiş və kreditin təminatı olaraq həmin tarixdə girov müqaviləsinə əlavə saziş bağlanmış və akkreditivin bütün məbləğləri birləşdirilərək ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 325, 334, 328, 230, 326, 206, 317, 233, 234, 235, 236, 333 saylı mənzilləri kreditin girovu olaraq qoymuşdur. 15.04.2014 və 03.06.2014-cü il tarixlərdə də ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 325, 334, 328, 230, 326, 206, 317, 233, 234, 235, 236, 333 saylı mənzilləri kreditin girovu olaraq qoymuşdur. Qeyd olunan girov müqavilələrində girov qoyan qismində imzalar da ona məxsusdur. Həmin müqavilələri tam şəkildə oxumuş, həmin mənzillərin bankda girova qoyulmasını bilmiş, həmin mənzillərin satışının həyata keçirilməsi ona qadağan edilmiş, əks halda məsuliyyət daşıması bildirilmişdir. Lakin qeyd olunan əmlaklar onun öhdəliyində olmuşdur. Həmin əmlakların bankda girovda olmasından MTK-nın sədri olmuş Rəşad və Şahid4ların məlumatı olmamış, sonunculara bank tərəfindən də məlumat verilməmişdir. Əmlakların bankda girovda olmasına baxmayaraq mənzillər barədə maliyyə arayışı bankın hazırda xatrılamadığı əməkdaşı tərəfindən ona geri qaytarılmışdır. Bank tərəfindən də mənzillərin girovda olması barədə həmin MTK-ya məlumat verilmədiyi üçün girovda olduğunu bildiyi halda, həmin əmlaklardan 325 və 326 saylı mənzilləri 05.03.2014-cü ildə Orxan Musayevə satmış, həmin mənzillər Orxan Musayevin adına MTK tərəfindən birbaşa rəsmiləşdirilməklə keçirilmiş, alqı-satqı kimi rəsmiləşdirilməmişdir. Ona məxsus mənzillərin bir hissəsi 10.12.2010-cu il tarixdə verilmiş maliyyə arayışı əsasında xəbəri olmadan “xxxx” ASC-nin adına qeydiyyata alınmışdır. Bu barədə MTK tərəfindən tərtib edilmiş arayışları heç vaxt görməmiş, maliyyə arayışlarını alıb banka təqdim etməmişdir. Qeyd olunan ifadəsində göstərdiklərini təkzib edib ilkin ifadəsinə zidd olaraq ona məxsus mənzillərlə bağlı “xxxx” MTK-nın rəhbərliyi tərəfindən məlumatı olmadan hər hansı bir şəxsə satılması barədə rəsmiləşmə aparmadığını bildirmişdir. Daha sonra o, ifadəsinin sonunda ona verilmiş suallara cavab verməkdən boyun qaçırmaqla, təqsirləndirilən şəxs kimi hüquqlarından istifadə edərək ümumiyyətlə ifadə verməkdən imtina etdiyini bildirmişdir (cild 09, 08-12-ci; cild 10, 185-189-cu; cild 11, 27-31, 138-169-cu; cild 16, 257- 260-cı vərəqlər). Bundan sonra Təqsirləndirilən şəxs1 özündə olan tələbin güzəşti müqaviləsini məhkəməyə təqdim edərək məhkəmədə verdiyi ifadəni təsdiq etdiyini bildirməklə, girovdan qaytarıldıqdan sonra satılan mənzillərinin, habelə bankın mülkiyyətinə keçən və ümumilikdə on ədəd mənzilinin geri qaytarılmasını xahiş edərək ona qarşı olan haqsızlıqlara son qoyulacağına, ədalətli qərar veriləcəyinə inandığını bildirmişdir. Məhkəmədə cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxs qismində dindirilən Cavadov X49 ona Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2-ci maddəsi ilə elan edilmiş ittiham üzrə özünü təqsirli bilməyərək ifadəsində göstərmişdir ki, gənc yaşlarından olmaqla uzun müddətdir mühasib vəzifəsində işləyir. 2010-cu ildən 2016-ci ilin may ayının sonunadək ünvan 7 ünvanda yerləşən “xxxx” MTK-da baş mühasib, həmçinin 2011-ci ilin may ayından 2014-cü ilin avqust ayına qədər “xxxx” MMC-nin baş mühasibi vəzifəsində işləmiş, bununla əlaqədar “xxxx” MMC-yə mütamadi olaraq gəlib-getməmişdir. Alqı-satqı zamanı və sənədlər hazır olanda sənədləri götürüb evdə işləmişdir. “xxxx” MMC-də işlədiyi müddət ərzində yalnız avtomobil satışı ilə məşğul olmuşlar. Altı yüz yeddi ədəd “VAZ2104” markalı avtomaşın olub, hansı ki, əksər hallarda bazarların qarşısında həmin avtomaşınlardan yük daşımaq üçün istifadə edilib, bundan başqa beş yüz qırx səkkiz ədəd “MG” markalı Çin Xalq Respublikası avtomobilləri olub ki, həmin avtomobillərin də qiyməti nisbətən ucuz olduğundan taksi sürücüləri daha çox almışlar. Avtomobillər bazara çıxarılarkən qiymətləndirilməsində, alqı-satqısında iştirak etməmiş, satışı kimin müəyyən etməsi və kimlərin iştirak etməsi barədə məlumatı olmamışdır. İşlədiyi müddətdə həftə ərzində bir yaxud iki dəfə avtomobil satıldıqca zəng ediblər gedib sənədləri, yəni alqı-satqı müqaviləsini götürüb aparıb həmin müqavilələrə uyğun olaraq işini işləyib. X3muş və hər dəfə alqı-satqı olanda məhz o, zəng edib onu çağırmışdır. Ümumiyyətlə mal gələndə gömrük bəyannamələrini Samir Ağayev ona vermiş, o da malın alış qiymətini çıxartmış, vergi orqanına bəyyannamələr elektron formada onun tərəfindən verilmişdir. Üç il ərzində verdiyi bəyannamələri imza etmiş, sonuncu akt onun tərəfindən imzalanmamışdır. Avtomobil alqı-satqısı olanda adətən avtomaşının adı, banın nömrəsi, alan şəxsin şəxsiyyət vəsiqəsinin nömrəsi və qiyməti qeyd olunmaqla həmin qiymətə uyğun hesablama aparılaraq dövlətə vergi ödənilirdi. Əgər avtomobilin qiyməti 6.500 manat olubsa, onun 18%-i ayın sonunda hesablanıb hesabat şəkilində vergiyə verilir və o da bu qaydada edib. O halda təqsirli ola bilərdi ki, avtomobilin real qiymətindən az məbləğdə, yəni qiyməti 6.500 manatdırsa, 6.400 manatın vergisini vermiş olardı. Avtomobilin alış qiyməti məlumdur, çünki onda gömrük bəyannamələri var, hansı ki, həmin bəyannamələrə uyğun dəyər çıxardılır və gömrükdə onun 18%-i ödənilir. Hər bir avtomobilin alış və satış qiyməti, gəliri, ödənilən 18%-i ayrı-ayrılıqda yazılır. “xxxx” MMC-də işlədiyi müddətdə Təqsirləndirilən şəxs1 ilə arasında elə də çox ünsiyyət olmamış, yalnız salam-sağ ol münasibəti olmuş, ondan avtomobillərin qiymətinin hesablanması barədə göstəriş, tapşırıq, bəyannamə almamışdır, ümumiyyətlə Yaşar bəyannamənin hansı formada olduğunu belə bilməmişdir. Orada işlədiyi üç il ərzində hər ilə görə olmaqla cəmi üç dəfə səyyar vergi yoxlaması olub, tutaq ki, may ayında başlayıblarsa iyul ayında gəlib səyyar vergi yoxlaması aparıb müəyyən ediblər ki, neçə ədəd avtomobil satılıb, dəyər budur, məbləğ budur, aktı bağlayıb çıxıb gedibdir. Sonuncu yoxlama 2014-ci ilin may ayının axırıiyul ayında olub, avqust ayında müəssisənin borcu olduğu üçün akt bağlamayıblar ki, borc ödənilsin sonra. Səyyar vergi yoxlaması heç bir sənəd əsasında aparılmayıb. 2014-cü ilin avqust ayının 31-də onlayn şəkildə ərizə verib fəaliyyətinin beş il müddətə dayandırılmasını xahiş etmiş, vergidən cavab gəlmişdir ki, fəaliyyəti beş il müddətə dayandırılır və fəaliyyətə başladığı gündən hesabat təqdim etməlidir. Avqust ayında Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyindən daxil olan məktubda göstərilmişdir ki, sentyabr ayından fəaliyyəti yoxlanmağa başlanacaqdır və bununla belə 2018-ci ildə yenidən səyyar vergi yoxlaması həyata keçirilmiş və ona zəng edib demişlər ki, «Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsindən bizə məktub yazırlar ki, sizin beş-yeddi illik fəaliyyətiniz yoxlanmalıdır». Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə görə onun fəaliyyətinin yeddi deyil, beş ili yoxlanılmalı olmuş və beş il 2013-2014-cü illəri əhatə edirdi. Fəaliyyəti yoxlanılarkən heç bir sənəd aşkarlanmadığından «Ticarət Bankası»na müraciət edərək avtomobillərin qiyməti barədə akt alıblar. “VAZ2104” markalı avtomaşının satışını maksimum 6.500 manata həyata keçirmişlər, hətta 6.100, 6.200, 5.900 manata belə satmışlar, çünki həmin avtomobilin gömrük maya dəyəri 4.900-5.000 manata yaxın olmuşdur. Yoxlamada isə qiymətlər kustar üsulla hesablandığından ƏDV-siz 8.100 manat, ƏDV ilə birlikdə isə 9.600 manat, ABŞ dolları ilə hesabladıqda isə 12.558 dollar qiymətləndirilmişdir və hansı ki, bu qiymətə “VAZ2104” markalı avtomaşın olması mümkün deyildir. 1.5 mator avtomaşınla 3 mator arasında iki dəfə fərq var, 1.5 mator avtomaşını 17.000 manat, 3 mator avtomaşını 13.000 manat yazıblar ki, bu da ağlabatan deyil. Texniki xəta olduğunu deyirlər, lakin onun fikrincə burada texniki xəta ola bilməz, misal üçün on ədəd 3 mator, üç yüz ədəd 1.5 mator avtomobil olubsa vergi əməkdaşı buna uyğun yenidən hesablama aparıb 169.000 manat nə qədərsə (tam xatırlamır) vergi cəriməsi yazaraq idarəyə göndərib, əlavə olaraq da həmin beş il müddətə hər aya təqdim edilməmiş hesablara görə 40 manatdan cərimə yazıb. Mənfəət vergisi ilə aylıq verginin hesabatında fərq ola bilməz, çünki aylıq vergi hesabatında illik verdiyi mənfəətdə fərq olduqda onlayn olaraq avtomatik cavab gəlirdi ki, on iki ayda hər ay bu qədər, ilin yekununda bu qədər verirsən, düzəliş edirsən və yaxud gəlib yoxlayıb düzəldirlər. Müstəntiqə bu barədə etirazını bildirmiş, müstəntiq də vergidən anlayışı olmadığını demişdir. Sonra mütəxəssislə danışmış, mütəxəssis də onun vergidən gizləndiyini, banka verdiyi faiz xərclərini xərc kimi hesablamasını demişdir. Daha sonra vergi əməkdaşına bu barədə demiş və sonuncu da mütəxəssisin dediklərini təsdiqləmişdir. Bundan başqa müstəntiq ona Təqsirləndirilən şəxs1 onun rəhbəri olduğunu, bu barədə hamının bildirdiyini demiş, belə bir hal olmadığını, müəssisənin rəhbərinin, təsisçisinin, direktorunun kim olması barədə əlində rəsmi sənəd olduğunu, Yaşarın adının həmin şəxslərin adları sırasında olmadığını demişdir. Müstəntiq Təqsirləndirilən şəxs1 kimin qardaşı olması barədə deyəndən sonra bu barədə aralarındakı söhbəti yazıb ona imzalatdırmışdır. Həmin ifadələri imza edərkən oxumamış, sonradan iş materialları ilə tanış olanda məzmununu bilmişdir. Müstəntiqə bu işlə əlaqədar günahı olmadığını demiş, müstəntiq də bildirmişdir ki, «bilirəm sənin günahın yoxdur, sadəcə olaraq prosedur belədir». Müstəntiqdən prosedur belədir deyə cinayətkar olmalıdırmı deyə soruşanda, müstəntiq «get günahın olub-olmadığını məhkəmə ayırd edəcək» deyə bildirmişdir. Təqsirləndirilən şəxs2 ifadəsində həmçinin bildirmişdir ki, girova qoyulmuş mənzillərin satılması barədə, habelə satılan mənzillərin bankın balansında olubolmamasını bilməmiş, girov qoyulub kredit götürülməsi onun işi olmadığından bu barədə də heç bir məlumatı olmamış, əmlakın banka keçməsi barədə sənədə imza etməmiş, ibtidai istintaq zamanı ittihamın yalnız özünə aid olan hissəsini təsdiq etməklə imzalamışdır. Məhkəmədə Təqsirləndirilən şəxs2 verdiyi ifadə ilə ibtidai istintaqa verdiyi ifadə arasında Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx” MTK və “xxxx” MMC ilə hansı əlaqədə olduğu, yəni vəzifəli şəxs, habelə pay sahibi olub-olmadığı, girov qoyulan mənzillərin kimə və necə satılması, bəyannamələrin Təqsirləndirilən şəxs1lə razılaşdıqdan sonra təqdim edilməsi barədə hissəsində yaranan ziddiyyətlə əlaqədar ifadələri həmin hissələrdə elan olunmuş və Vasif müstəntiqə verdiyi ifadələrdə belə sözlər işlətmədiyini, həmin ifadələri təsdiq etmədiyini, məhkəmədə verdiyi ifadələri təsdiq etməsini bildirmişdir. Məhkəmədə zərərçəkmişin nümayəndəsi (mülki iddiaçı) Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin Hüquq İdarəsinin İddiaçı qismində məhkəmə işlərinin təşkili şöbəsinin baş hüquqşünası Nümayəndə1 Firudun oğlu mülki iddianin təmin olunmasını, cəza məsələsini isə məhkəmənin mülahizəsinə buraxdığını bildirmişdir. Məhkəmədə zərərçəkmişin nümayəndəsi ləğv prosesində olan «xxxx» ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun təmsilçisi Nümayəndə3 məhkəmə istintaqı zamanı təqsirləndirilən şəxslərin təqsiri sübuta yetirildiyindən obyektiv və ədalətli qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid2 ifadəsində göstərmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs1 təxminən 1993-cü ildən tanıyır. Belə ki, onun qardaşı Şahid16 ilə Təqsirləndirilən şəxs1 qardaşı Şahid19 “xxxx” ASC-də birlikdə işləmişlər. “xxxx” MMC-nin direktoru X31 2000-ci ildən tanıyır. MMC-nin direktoru Samir Ağayev olmasına baxmayaraq idarəçiliyi Təqsirləndirilən şəxs1 həyata keçirmişdir, çünki həmin şirkət sonuncuya məxsus idi. Təqsirləndirilən şəxs1 ”xxxx” MMC-nin rəhbəri olmasına dair əlində heç bir sənəd olmasa da, idarəçiliyi onun həyata keçirməsi əsasında faktiki sahibin o olduğunu hesab etmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1lə aralarında yaxşı münasibət olmuşdur. 2011-ci ilin dəqiq xatırlamadığı tarixində Təqsirləndirilən şəxs1 Razi adlı şəxslə onun yanına gəlib, Çin xalq Respublikasından Azərbaycan Respublikasına avtomobillərin gətirilməsi və satışı ilə məşğul olunmasına dair məsləhət verməklə köməklik etməyi təklif etmiş, o da 2004-cü ildən 2010-cu ilədək olan uzun müddətdə “Kia” markalı avtomobillərin satışı üzrə filial müdürü vəzifəsində işlədiyindən, “Kia” markalı avtomaşınlardan anlayışı olduğundan razılaşmış, birlikdə hansı maşınların satılıb-satıla bilməyəcəyini qərarlaşdırmışlar. Bundan əvvəl Təqsirləndirilən şəxs1lə başqa işlə əlaqədar şərikliyi olsa da, sonuncu işdə şərik olmamışlar. 2011-2012-ci illərdə Təqsirləndirilən şəxs1 Çin xalq Respublikasından və Rusiya Federiasiyasından həmin ölkə istehsalı olan avtomaşınların Azərbaycan Respublikasında satışının həyata keçirilməsi üçün avtomaşınları gətirtmiş, həmin maşınların satışı həyata keçirilmişdir. Bu qaydada təxminən yeddi-səkkiz ay birlikdə işləmişlər. Birgə işlədikləri dövrdə Çin xalq Respublikasının “MG-3“, “MG-250“ markalı təxminən qırx ədəd avtomaşını gətirilmiş, pulların verilməsi və sənədləşmə işləri ondan sonra aparıldığından bu barədə hər hansı bir məlumatı olmamışdır. Vergilərin ödənilməsinə heç bir aidiyyatı olmamış, heç bir sənədləşməyə imza etməmişdir. Onun bu işdə köməkliyi qiymət tənzimləmə və avtomaşınların satış siyasətini həyata keçirmək idi. Bu işlə əlaqədar onunla heç bir müqavilə bağlanılmamışdır. Avtomaşınlar ”xxxx” MMC-nin vasitəsilə Azərbaycan Respublikasına gətirilmiş, pulları “xxxx” ASC-də açılmış kredit vaistəsilə ödənilmişdir. 2012-ci ildə Çin xalq Respublikasından Azərbaycan Respublikasına gətirilən avtomaşınların respublikadaxili satış qiyməti təxminən ”MG-3” markalı avtomaşın 10.000 manat, ”MG-250” markalı avtomaşın 12.000 manat, ”MG-6” markalı avtomaşın 15.000-16.000 manat olmuş, ”MG-750” markalı avtomaşın digər avtomaşınlara nisbətən az sayda gətirildiyi üçün qiymətini xatırlamır. “VAZ2104” markalı avtomaşın 5.600-5.800 manata satılırdı. Avtomobillər gətirildikdən sonra “xxxx” kredit məbləğinin çox olduğunu kredit verməyi dayandırmış, bundan sonra Təqsirləndirilən şəxs1 “AvrasiyaBank“ ilə danışmış və həmin bank tanışlıq əsasında, yəni onun idarə heyətinin sədri Şahid16, Yaşarın isə Şahid19 qardaşı olduğunu bilib avtomobillərin maliyyələşdirilməsinə razılıq vermiş, aralarında olan münasibətə, həmçinin birgə işlədiklərini nəzərə alaraq zamin olmuşdur. ”xxxx” MMC-nin faktiki sahibi kimi Samir Ağayev bütün bu proseslərdə iştirak etmiş, gömrükdə sənədləşdirmə işləri aparmışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 istər pul köçürmələri, istərsə də digər vəzifələrin icrasında imza səlahiyyəti yox idi. Sonradan iş barəsində mübahisələri yaranmış və o, Təqsirləndirilən şəxs1lə münasibətini kəsmiş, bundan sonra onunla hər hansı bir münasibəti olmamışdır. Aralarındakı fikir ayrılığı texniki problemlerdən, müştərilərin servis işləri ilə əlaqədar olmuşdur. Belə ki, avtomobillər Çin xalq Respublikasından Azərbaycan Respublikasına gətirilərkən burada yeni olduğu üçün təklif etmişdir ki, avtomobillərin ehtiyat hissələri olmadığından hər bir avtomobil satıldıqdan sonra xırda detalları xarab olanda gətirilməsi qırx gün çəkdiyi üçün digər avtomobillərdən həmin müştərinin tələb etdiyi ehtiyat hissə sökülsun, sifariş verilən detal gəldiyi zaman isə çıxarılan maşına qoyulsun. Məqsədi onlardan avtomobil alan müştərilərin kənarda “MG“ avtomobillərinin ehtiyat hissələri yoxdur deməmələrinin qarşısını almaq idi. Lakin Təqsirləndirilən şəxs1lə bu hissədə fikirləri üst-üstə düşməmişdir. Cavadov X43 tanıyır. Belə ki, Təqsirləndirilən şəxs2 arvadı ilə iş yoldaşı olmuşdur, sonuncu onun əvvəlki iş yerində mühasib vəzifəsində işləmişdir. Təqsirləndirilən şəxs2 avtomaşınlara qiymət təyin edilməsində, onların satışında iştirak etməmiş, mühasib kimi həftə ərzində bir-iki dəfə gəlib qeydlərini götürmüşdür. Təqsirləndirilən şəxs2 satışla bağlı məlumatlar sənədlərdə göndərilirdi. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş “xxxx” MMC-nin təqdim etdiyi bəyannamə əsasında kreditin mənfəət və zərərinin hesablanmasını həyata keçirən “xxxx“ ASC-nin məsul şəxsi Şahid1 ifadəsində bildirmişdir ki, 2009-cu ilin aprel ayından 02 oktyabr 2017ci il tarixədək “xxxx” ASC-də müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. “xxxx” ASC-də müştərinin müraciəti ərizə formasında qəbul edildikdən sonra onun hansı fəaliyyətlə məşğuldur, niyyəti nədir və girov formasında nə təqdim edəcəkdir barədə əldə etdikləri məlumatları kredit departamentinə göndərir, orada müzakirə olunaraq komitənin qərarına əsasən kredit verilirdi. Qəbul edilmiş qərar bankın filialına göndərilirdi. Kredit komitəsinin kredit səlahiyyəti 250.000 manatdan yüksək olmuşdur. Kreditin ödənilməsində problem yarandıqda qoyulan girov yenidən qiymətləndirilir, qiymətləndirməni bankın müstəqil qiymətləndirmə şirkəti həyata keçirmişdir. Bankın razılığı olmadan girovda olan əmlakın satılması mümkün deyildir. Kreditləşdirmə aparılarkən aidiyyatı qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunmuş, “xxxx” ASC qanunları pozmağa cəhd edən bank olmamışdır. “xxxx” MMC “xxxx” ASC-nin əvvəldən müştərisi olmuş, lakin fəaliyyəti olmamışdır. “xxxx” MMC-yə verilən kreditlərin təhlili prosesində Nicat Əliyevin rəhbərlik etdiyi kreditlərin təhlili departamentinin hazırda adlarını xatırlamadığı əməkdaşları ilə birlikdə iştirak etmişdir. “xxxx” MMC-in kredit tarixçəsində heç bir problem olmamışdır. “xxxx” MMC-yə verilən kreditin təhlilini həyata keçirən zaman həmin cəmiyyətin sahibi X20sa da, faktiki olaraq həmin cəmiyyətə rəhbərliyi Təqsirləndirilən şəxs1 həyata keçirmişdir. Samir Ağayev və Təqsirləndirilən şəxs1lə ədavəti, düşmənçiliyi və ya qohumluğu olmamış, normal münasibətdə olmuşlar. Təqsirləndirilən şəxs1 həm də “xxxx” ASC-nin müşahidə şurasının sədri Şahid19 doğma qardaşı olmasını bilmişdir. Samir Ağayev kreditin verilməsi üçün “xxxx” ASC-yə müraciət etmiş və tərtib etdiyi müraciətində kreditlərlə xarici ölkələrdən Azərbaycan Respublikasına avtomobil idxal edəcəyini bildirmişdir. Samir Ağayevdən lazımlı məlumatları almış və müqavilənin imzalanmasında Samir Ağayev iştirak etmişdir. Bundan sonra “xxxx” MMC-yə kreditin verilməsi üçün müraciət araşdırılmağa başlanmış, cəmiyyətin rəhbəri Samir Ağayev olmasına baxmayaraq, faktiki olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 ona götürəcəyi kreditlərin hansı maliyyə vəsaiti, yəni gəliri hesabına bağlanması barədə şifahi məlumat vermişdir. Samir Ağayev və kreditin təhlili həyata keçirilən zaman Təqsirləndirilən şəxs1 mütəmadi olaraq araşdırmalarda iştirak etmiş, onlarla mütəmadi olaraq Bakı şəhəri, Xətai və ya Nizami rayonu ərazilərindəki Babək prospektində yerləşən “MG” avtosalonunda rastlaşmış, sonuncu hər dəfə söhbət zamanı avtomobil biznesinə daxil olmamışdan əvvəl, Çin Xalq Respublikasından xeyli sayda parça gətirməklə topdan satışını, o cümlədən “Lada” markalı avtomaşınların satışını həyata keçirdiklərini demişdir. Alacağı kreditlə “MG” avtomobillərinin satışını həyata keçirə biləcəyini demişdir. Təhlil zamanı Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayev biznesləri barədə elektron məlumatları təqdim etmişlər. Onların təqdim etdikləri elektron məlumatlarda 2011-ci ildə “Lada” markalı avtomobillərinin, həmçinin topdan parça satışından gəlir əldə etdikləri göstərilmişdir. Ümumilikdə, “Lada” markalı avtomobilin satışından 2011-ci ilin səkkiz ayı ərizində bank xərcləri xaricində 160.000 manat mənfəət əldə edildiyi göstərilmişdir. Kredit mütəxəssisi kimi qeyd olunan kreditin verilməsinin təhlilində iştirak etmiş, lakin kreditin müddətinin uzadılması, əmlakların balansa götürülməsi və yenidən qiymətləndirilməsində, eləcə də kreditin restruktrizasiyası zamanı biznes gəlirinin təhlilində iştirak etməmiş, qiymətləndirmənin kimin təşəbbüsü ilə həyata keçirilməsini bilməmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus iyirmi ədəd ev girov olaraq qoyulmuşdur. Evlərin sənədləri MTK ilə bağlanılmış müqavilələr idi, kupçaları yox idi. Qoyulan girovun təxmini qiyməti 3.000.000- 4.000.000 manat olmuşdur. Mənzilin qiyməti 300.000 manat arasında dəyişirdi, kvadratı 2.500 (iki min beş yüz) manat qiymət dəyərində olan evlər idi. Təcrübədə kupçasız mənzillərin girov qoyulması halları olurdu, bu yalnız “xxxx” MMC-yə özəl qayda deyildir. Kredit ödənildikcə öhdəlik azalır və öhdəlik azaldığı halda həmin evlərdən satıla bilərdi, bunda heç bir qanun pozuntusu yoxdur. Bundan başqa Təqsirləndirilən şəxs1 topdan parça və “Lada” markalı avtomobillərin satışından əldə edəcəyi gəlirlərini kreditin qarantı olaraq qoymuşdur. “xxxx” MMC-yə qarantiya dövründə verilən kredit illik 6-7% idi, problemli kreditə çevriləndən sonra 15-16% oldu. “xxxx” ASCdə işlədiyi dövrdə “xxxx” MMC banka təxminən yarım milyon manat məbləğdə faiz gəliri verirdi və aralarında heç bir narazılıq yaranmamışdır. Təqdim edilən sənədlərə əsasən akkreditivlərin və kreditin müddətinin uzadılmasını bankın kredit təhlili departamentinin rəhbəri Nicat Əliyev və bankın əməliyyat idarəsi filialının adını bilmədiyi əməkdaşları həyata keçirmişlər. Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayev tərəfindən təqdim edilmiş məlumatlar əsasında “xxxx” MMC-nin 2011-2012-ci illər üzrə mənfəət və zərər hesabatı onun tərəfindən tərtib edilmişdir. Hesabatda 2011-2012-ci illər ərzində (12 ay) “MG” markalı avtomobillərin satışından 3.060.900 manat, “Lada” markalı avtomobillərin satışından 3.321.810 manat olmaqla, cəmi 6.382.610 manat dəyərində avtomaşınların satışının həyata keçirildiyi, satış üzrə maya dəyəri 5.808.085 manat və 574.525 manat olmaqla ümumi mənfəətin əldə edildiyi, 53.500 manat əmək haqqı, 131.500 manat icarə haqqının verildiyi, DSMF-yə 5.850 manat ödənildiyi, bank xərcinin 299.628 manat, digər xərclərin 17.200 manat olmaqla, cəmi əməliyyat xərclərinin 507.678 manat olduğu, 53.847 manat xalis mənfəətin əldə edildiyi müəyyən olunmuşdur. Ona görə də, “xxxx” MMC-nin mənfəətlə işləməsini, prespektivli biznesinin olmasını nəzərə alaraq, hesabat müvafiq kredit komitəsində müzakirə edilməklə kreditin verilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. İbtidai istintaq zamanı ifadəsində “xxxx” MMC-nin 2011-2012-ci illər ərzində (12 ay) 3.060.900 manat dəyərində “MG” markalı avtomobilləri, 3.321.810 manat dəyərində “Lada” markalı avtomobilləri, ümumilikdə isə 6.382.610 manat dəyərində avtomobil satdığı, 574.525 manat ümumi mənfəət əldə etdiyi, 53.500 manat əmək haqqı, 131.500 manat icarə haqqı, DSMF-yə 5.850 manat ödədiyi, 299.628 manat bank xərci, 17.200 manat digər xərci olduğu, cəmi əməliyyat xərclərinin 507.678 manat olduğu, 53.847 manat xalis mənfəət əldə etdiyi halda, cəmiyyətin Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinə verdiyi bəyannamədə 2011-ci il ərzində 2.570.234.06 manat dövriyyəsinin, həmin dövrüyyə üzrə 2.631.165.83 manat xərcinin, 60.931.77 manat zərərinin, həmçinin 2012-ci il ərzində 4.100.957.29 manat dövriyyəsinin, həmin dövriyyə üzrə 4.100.957.29 manat xərcinin olmasını Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayevin ona şifahi və elektron formada təqdim etdikləri bəyannaməyə kreditin alınması üçün yalan məlumatlar daxil etmələri, yaxud onların vergidən yayınmaq üçün Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinə yalan məlumatlar daxil edilən bəyannamə vermələri ilə əlaqələndirmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid15 ifadəsində göstərmişdir ki, 15 fevral 2012-ci il tarixdən etibarən “xxxx” ASC-də problemli kreditlər departamentində əvvəl köməkçi, sonra mütəxəssis və aparıcı mütəxəssis vəzifələrində işləmişdir, hazırda isə heç bir yedə işləmir. “xxxx” ASC-yə müsahibə qaydasında işə qəbul edilmiş, bankın rəhbər vəzifəli şəxsləri ilə hər hansı bir qohumluq əlaqələri olmamışdır. “xxxx” ASC-də problemli kreditlər departamentində işlədiyi müddətdə departament, eləcə də problemli kreditlər komitəsi tərəfindən keçirilmiş bütün iclasların protokollarını özü tərtib etmiş, həmçinin son beş il ərzində keçirilən bütün iclaslarda katib kimi özü iştirak etmişdir. Hazırki cinayət işi ilə bağlı ibtidai istintaqa çağırıldığı zaman ona məlum olmuşdur ki, belə bir məsələ olub, lakin yenə də xatırlamamışdır. Xatırladığı odur ki, girovda olan əmlakların dəyişdirilməsi, eləcə də girova qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı məsələnin elektron forması bankın əməliyyat idarəsinin filialının əməkdaşı Şahid6 tərəfindən “outlook” proqramı vasitəsi ilə onun elektron ünvanına göndərilmişdir. Həmin vaxt elektron ünvan vasitəsi ilə kağız formasında sənəd gəlmişdir ki, bu iş problemli kredit komitəsinə çıxarılsın. Elektron protokol problemli kreditlər komitəsinin üzvlərinə, elektron ünvanlarına göndərilmiş, lakin həmin tarixdə iclasda çox adam iştirak etmədiyi üçün iclas gün ərzində başqa tarixə keçirilmiş, hər hansı bir rəsmiləşdirmə aparılmamışdır. İclasda qeyd olunan məsələnin müzakirə edilməsinə baxmayaraq, hər hansı bir qərar qəbul edilməmiş və tərtib edilmiş protokol imzalanmaqdan imtina edilmişdir. Problemli kreditlər departamenti yalnız məsləhətverici orqan funksiyasını yerinə yetirdiyindən həmin departamentdə müzakirə edilən məsələ yalnız bəyənilə bilər. Yekun qərar bankın idarə heyəti və ya müşahidə şurası tərəfindən qəbul edilmişdir. Onun ən yüksək vəzifəsi aparıcı mütəxəsis olmuş və heç bir zaman imza səlahiyyəti olmamışdır. Həmin gün iclas heç beş dəqiqə çəkməmiş təxirə salınmış, bir-iki saat sonra yenidən iclas olmuş və beş dəqiqə keçməmiş yekun qərar qəbul olunmuşdur. Məsələyə aydınlıq gətirəndə məlum olmuşdur ki, bu müşahidə şurasına aid olan bir işdir. Ümumiyyətlə “xxxx” MMC ilə bağlı məsələnin “xxxx” ASC-də problemli kreditlər departamentinə düşüb-düşməməsini xatırlamır. Bankın problemli kreditlər departamentinin icraatında olmayan iş digər idarədə problemi kredit müzakirəsinə çıxarıla bilməzdi. Hazırki cinayət işi üzrə Təqsirləndirilən şəxs1 X36 ilə şərikli biznes qurmasını təsdiqləmir, çünki bu barədə məlumatı olmamışdır. Bankın problemli kreditlər departamentinə orada işlədiyi müddətdə təminatlarla bağlı Təqsirləndirilən şəxs1 və Cavadov X49 ilə əlaqədar heç bir məlumat daxil olmamışdır. Məhkəmədə Şahid15 verdiyi ifadə ilə ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadə arasında yaranan ziddiyyətlə əlaqədar onun cinayət işinin materiallarında olan ifadəsi elan edilmişdir. Həmin ifadəsində o, bildirmişdir ki, Şahid19 işlədiyi bankın əsas səhmdarlarından biri olmuş, Təqsirləndirilən şəxs1 isə qiyabi olaraq tanımışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 Samir Ağayevlə şərikli biznes qurmaq üçün işlədiyi bankdan kredit almış, bu kredit təminatı kimi Yaşar əmlaklarını girov qoymuşdur. Samir Ağayev və “xxxx” MMC müxtəlif vaxtlarda bankdan kreditlər götürmüşlər. Kreditlərin zəmanəti olaraq ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 325, 334, 328, 230, 326, 206, 317, 233, 234, 235, 236 və 333 saylı mənzillər girov qoyulmuşdur. Girovda olan əmlakların dəyişdirilməsi, eləcə də girova qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı 04 may 2015-ci il tarixdə, saat 14:00-da idarə heyətinin sədri Şahid16 sədirliyi və onun katibliyilə iclas keçirilmişdir. İclasda korporativ bankçılıq departamentinin şöbə müdiri Şahid10, hüquq departamentinin şöbə müdiri Şahid7, həmin departamentin direktoru vəzifəsinin icraçısı Şahid8, risk departamentinin direktoru Şahid9 şəxsən iştirak etmiş, idarə heyəti sədrinin müavini Şahid11, maliyyə nəzarəti departamentinin direktoru Şahid5, əməliyyat idarəsi fılialının şöbə müdiri Şahid6 isə dəvət edilmişlər. Müzakirə edilən məsələ müştəri "xxxx" MMC-nin və Samir Ağayevin banka olan borc öhdəliyinin müqabilində girov qoyulmuş əmlakların balansa götürülməsi barədə olmuşdur. Əməliyyat İdarəsi fllialının şöbə müdiri Şahid6 "xxxx" MMC-nin və Samir Ağayevin kreditlərinin təminatı olaraq girov götürülmüş on iki mənzilin bankın balansına götürülməsi ilə bağlı məruzə etmişdir. Həmin protokol qeyd olunan tarixdə, yəni protokolda göstərilən tarixdə deyil, 04 may 2015-ci ildə, saat 14:00-da müzakirə edilmişdir. Protokolda göstərilən şəxslərin tamamı həmin iclasda iştirak etmişdir. İclasda qeyd olunan məsələnin müzakirə edilməsinə baxmayaraq, hər hansı bir qərar qəbul edilməmişdir. Məsələnin aidyyəti şəxs, yəni əqd bağlayan tərəfindən müşahidə şurasının sədri Şahid19 qardaşı olduğuna görə müşahidə şurasında müzakirə edilməsi məsləhət bilinmiş və tərtib edilmiş protokol imzalanmaqdan imtina edilmişdir. Qeyd olunan məsələ idarə heyətində müzakirə edilmədən, iclas sədri Şahid16 tapşırığı əsasında məsələnin qanuna uyğun olaraq müşahidə şurasında müzakirə edilməsi tövsiyyə edilmişdir. Problemli kreditlər departamenti yalnız məsləhətverici orqan funksiyasını yerinə yetirdiyindən həmin departamentdə müzakirə edilən məsələ yalnız məsləhət xarakteri daşımışdır. Yekun qərar bankın idarə heyəti və ya müşahidə şurası tərəfindən qəbul edilmişdir. Bundan başqa Təqsirləndirilən şəxs1 banka olan borcunun qarşılığında əmlakların girov qoyulması ilə bağlı məsələ heç vaxt problemli kreditlər departamentində müzakirə edilməmişdir. “xxxx” ASC-də işlədiyi müddətdə problemli kreditlər komitəsində keçirilən iclasların protokolunu ardıcıl olaraq özündə saxlamışdır. Samir Ağayev və “xxxx” MMC tərəfindən götürülmüş kreditlərin zəmanəti olaraq girovda olmuş ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 325, 334, 328, 230, 326, 206, 317, 233, 234, 235, 236 və 333 saylı mənzillərin dəyişdirilməsi, eləcə də girova qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı məsələnin müzakirə edilməsi ilə bağlı 27 aprel 2015-ci il tarixdə, eləcə də ondan sonrakı dövr ərzində hər hansı bir iclas keçirilməmişdir (cild 10, 272-279-cu vərəqlər). Şahid15 məhkəmədə elan olunan ifadəni təsdiq etməmiş, müstəntiqə belə bir ifadə vermədiyini, mənzillərlə əlaqədar sözləri müstəntiqin özünün danışdığını, müstəntiqə işin mahiyyətinin bu qədər dərinliyindən xəbəri olmadığını deyib, nə üçün bu qədər dərin ifadə yazmasının səbəbini soruşduğunu, müstəntiq cavabında “ümumi formal şəkildə qeyd olunmalıdır ona görə ətraflı yazılmalıdır“ deyib, ondan hətta şəxslərin üzünə dura bilərmi deyə soruşmuş, belə bir şey etməyəcəyini bildirmişdir. İbtidai istintaq zamanı verdiyi cinayət işinin materiallarına əlavə olunmuş ifadənin sonundakı imza ona məxsus olsa da, həmin ifadəni təsdiq etmir, məhkəmədə verdiyi ifadə doğrudur. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid11 ifadəsində bildirmişdir ki, 2013-cü ildən 2016-ci ilin noyabr ayının 27-dək “xxxx” ASC-də idarə heyətinin sədr müavini vəzifəsində işləmiş, eyni zamanda bankın risk sahəsi üzrə kurator olmuşdur. İşlədiyi dövrdə idarə heyətinin sədri əvvəl Şahid16, daha sonra Şahid18 olmuşdur. Baş Direktor Samirə Şirəliyeva, idarə heyətinin üzvləri- İT sahəsi üzrə kurator Azər Hümbətov, müşahidə şurasının üzvləri- Şahid19, Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov olmuşlar. “xxxx” ASC ilə vətəndaş X36 arasında bağlanmış 16.02.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən 600.000 ABŞ dolları və “xxxx” MMC arasında bağlanmış 15.04.2014-cü və 03.06.2014-cü il tarixli kredit müqavilələrinə əsasən 2.629.911 ABŞ dolları məbləğində kreditin faizləri kapitallaşdırılmaqla restrukturizasiya olunmuşdur. Akkreditiv müqaviləsi və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq girov müqaviləsi əsasında Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının bir neçə mənzilə dair pay hüquqları girov kimi qeyd olunmuşdur. Kredit Təqsirləndirilən şəxs1 deyil "xxxx" MMC-yə verilmişdir. “xxxx” ASC-də işlədiyi dövrdə “xxxx” MMC-nin Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olduğunu bilmişlər. Kredit adətən faktiki benefisiara (kredit alana) verilir. Yəni, əgər “A” şəxs hansısa hüquqi şəxsin təsisçisidir, ama bilinir ki, “A” şəxsin üzərində beş şəxs əsas mühüm paya malikdir, hüquqi şəxs üz olaraq malliyyə təhlili aparılır, amma yenədə beş şəxsə məxsus olduğu qeyri-rəsmi qeydə alır. Konkret olaraq hansısa sənəddə “xxxx” MMC-nin faktiki sahibinin Təqsirləndirilən şəxs1 olması barədə qeyd olmamışdır, lakin ümumi olaraq belə deyə bilər ki, hamı eşidir bilir ki, filan əmlak filankəsə məxsusdur. “xxxx” MMC ilə bağlanmış 14 aprel 2015-ci il tarixli müqavilə əsasında Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən məzillər qiymətləndirilmişdir. Həmin mənzillərin sayının on iki ədəd olmasına baxmayaraq on ədədinin balansa götürülməsinin səbəbini bilmir. Həmçinin həmin mənzillərin hər kvadrat metri 2.500 manata qiymətləndirildiyi halda, 4.200 manata bankın balansına qəbul edilməsi üçün müqavilə bağlanmasının səbəbi də ona məlum deyil, çünki, onun iştirakı olmadan həyata keçirilmiş məsələ idi, bu barədə qərarı yalnız müşahidə şürası verə bilərdi. O, müşahidə şürasında deyil idarə heyətində olmuşdur. Müşahidə şürası daha üstündür. Balansda ola-ola mənzillərin necə satılması barədə heç bir məlumatı yoxdur. Təcrübədə kreditdə ola-ola əmlakı balansdan borcluya qaytarmaq kimi bir hal olmamışdır. 18.02.2016-ci il tarixdə bank ilə “xxxx” MMC və Samir Ağayev arasında tələbin güzəşti müqaviləsi imzalanıb ki, həmin müqaviləyə əsasən “xxxx” MMC-nin girov qismində banka qoyulan on iki əmlakdan on ədədi MMC-nin və Samir Agayevin banka olan kredit borcu ilə əvəzləşdirilməli idi. Lakin qeyd olunan güzəştin həyata keçirilməsindən ötrü əmlaklar iki müstəqil qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirilmədiyi üçün həmin müqavilə əmlakların balansa götürülməsi üçün əsas olmadığından girov əmlaklar ödənilməmiş borc müqabilində bankın balansına uçota alınmamışdır. Həmin mənzillər sonradan bankın balansına bankın maliyyə departamentinin rəhbəri X10 tərəfindən təkrar qiymətləndirmə həyata keçirilməklə qəbul edilmiş, bu zaman əmlakların dəyəri borclunun banka olan borcunu qismən bağlamışdır. Əgər kredit müqabilində girov qoyulmuş əmlak balansa götürülübsə, demək artıq problemli kreditdir. Və həmin dönəmdə “xxxx” MMC-yə verilən kreditlə bağlı məsələ bankın problemli kreditlər departamentində idi. X25 özünün rəhbəri olan idarə heyətinin sədrinə məlumat verməklə, həmin borcun bağlanmaması barədə xəbardar etməli, borcla bağlı problemli kreditlər departamentinin rəhbəri Şahid12 tərəfindən borclu banka dəvət edilməklə ona xəbardarlıq edilməli, qanunsuzluq barədə hüquq departamenti tərəfindən araşdırmalar aparılmaqla bu barədə hüquq mühafizə orqanlarına məlumat verilməli olduğu halda həmin hərəkətlər həyata keçirilməmişdir. Kredit Komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli 69 saylı protokoluna, 10 aprel 2014-cü il tarixli 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə və 20 may 2014-cü il tarixli 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə əsasən “xxxx” MMC-yə məxsus on iki ədəd əmlakın təminat kimi (girov müqavilələrinə əsasən) götürülməsi qeyd olunmasına baxmayaraq, 18 fevral 2016-cı il tarixli 01 və 02 nömrəli tələbin güzəşti müqaviləsində on ədəd əmlakın təminat kimi girov götürülməsi və bankın balansına keçirilməsi, eləcə də əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı problemli kreditlər komitəsinin, həmçinin idarə heyətinin və ya müşahidə şurasının qərarı olmamışdır. Ümumiyyətlə balansa götürmə baş verdikdə bu barədə protokol olmalı, əmlak qərar əsasında bankın adına keçirildikdən sonra rəsmiləşdirmə aparılmalı, daha sonra müvafiq dövlət qurumunda qeydiyyata alındıqda bankın balansına keçməli və müvafiq olaraq həmin əmlakın məbləğində kredit borcu azaldılmalıdır. Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx” ASC ilə problemi kreditin ödənilməməsi ilə bağlı idi. Məlum kredit Təqsirləndirilən şəxs1 verilməsə də, ona məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının bir neçə mənzilə dair pay hüquqları girov kimi qeyd olunmuşdur. Həmin mənzillərə Təqsirləndirilən şəxs1 mülkiyyət hüququnun olub-olmamasını dəqiq deyə bilmir. Bundan başqa restrukturizasiya edilmiş və “xxxx” MMC tərəfindən Çin Xalq Respublikasının “Jiangsu SAİC X60” şirkətindən “MG” markalı avtomobillərin alınması üçün 6 may 2014-cü il tarixdə həmin şirkətin Almaniyanın “Commerz Bank” şirkətində olan hesabına 230.100 ABŞ dolları və 7 may 2014-cü il tarixdə hesaba 327.700 ABŞ dollar pul köçürülmüşdür. Bankdan alınmış kredit hesabına avtomobil alınaraq Azərbaycan Respublikasına gətirilib satılmasına baxmayaraq kredit məbləği ödənilməmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid6 ifadəsində göstərmişdir ki, 15 aprel 2015-ci ildən etibarən “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsi filialında əvvəl kredit şöbəsinin müdiri, daha sonra isə korporativ bankçılıq departamentinin müdiri işləmişdir, hazırda “xxxx” ASC-də satış və kreditə dəstək departamentinin əməkdaşıdır. “xxxx” ASC-yə müsahibə qaydasında işə qəbul edilmiş, bankın rəhbər vəzifəli şəxsləri ilə hər hansı bir qohumluq əlaqələri olmamışdır. Şahid19 bankın əsas səhmdarlarından biri kimi tanımışdır. Qiyabi olaraq tanıdığı Təqsirləndirilən şəxs1 isə Şahid19 doğma qardaşıdır. Təqsirləndirilən şəxs1 X23 birlikdə “xxxx” ASC-dən kredit götürmüşlər və həmin kreditin girovları Təqsirləndirilən şəxs1 əmlakı olmuşdur. Əmlaklar girov qoyulan zaman həmin bankda hər hansı bir işdə işləməmişdir. “xxxx” MMC və Samir Ağayev tərəfindən bankdan götürülmüş kreditlərlə bağlı sənədləşmələri bankın əməliyyat idarəsi fililının əməkdaşı Elnur Quliyev həyata keçirmişdir. Qeyd olunan kreditlər üzrə əmlakların girov kimi götürülməsi işi ilə onun özü məşğul olmuşdur. O, həmin bankda işlədiyi dövrdə “xxxx” MMC-nin təsisçisi Təqsirləndirilən şəxs1 deyil, Samir Bəhramoviç olmuşdur. "xxxx" ACS-də vəzifəyə təyin olunanda, mövcud müqavilə ilə bağlı üç yüz altmış beş gündən çox gecikmiş bir kredit mövcud idi. Ödənişlərdə gecikmə vardı. Hər iki müştərinin kreditlərinin kökü 2010-2011-ci illərdə əsasən “MG” avtomaşınlarının alışı üçün ayrılmış kreditlərə bağlı olmuşdur. Bu səbəbdən onların filialının adında saxlanılmaması üçün rəhbərliyə bu barədə qərar verilməsi üçün müraciət etmişdir ki, işi problemli kreditlər departamentinə təhvil versinlər üzərlərində qalmasın, sabah da mərkəzi bankın və palatanın auditorları gəlib yoxladıqda bununla bağlı hər hansı iş görülməmiş kimi saxlanılmış olmasın. Həmin işi problemli kreditlər departamentinə təhvil verdikdə bütün sənədləri təkrar olmaqla bir neçə dəfə oxuduğundan ona təqdim olunan papkada sənədlərin bir çoxunun olmadığını dəqiq bilir. Belə ki, bank tərəfindən girov götürülən mənzillər müqavilə əsasında olmuşdur, MTK tərəfindən verilmiş pay sənədi vardır ki, həmin sənədlərə əsasən pay hüququ Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olmuşdur. X45 və “xxxx”MMC-nin kreditlərinin bağlanması üçün girov qoyan şəxs Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən on iki ədəd mənzilin bankın balansına keçirilməsi barədə müraciəti olmuş, həmin müraciət əsasında girovda olan əmlakların dəyişdirilməsi, eləcə də girova qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı məsələnin problemli kreditlər komitəsində müzakirə edilməsi üçün iclasa çıxarılması planlaşdırılmışdır. Girovda olan əmlakların dəyişdirilməsi, eləcə də girova qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı məsələnin elektron forması və elektron protokolu onun tərəfindən “outlook” proqramı vasitəsi ilə problemli kreditlər komitəsinin üzvlərinə, eləcə də dəvət olunan şəxslərin elektron ünvanına göndərilmiş, həmin elektron məktub əsasında 27 aprel 2015-ci il tarixdə iclas keçirilməli olduğu halda, həmin tarixdə iclasda çox adam iştirak etmədiyi üçün 04 may 2015-ci il tarixə təyin edilmiş və həmin tarixdə keçirilmişdir. İclas "xxxx" MMC-nin və Samir Ağayevin banka olan borc öhdəliyinin müqabilində girova qoyulmuş əmlakların balansa götürülməsi barədə olmuş, onun tərəfindən "xxxx" MMC-nin və Samir Ağayevin kreditlərinin təminatı olaraq girova götürülmüş on iki mənzilin bankın balansına götürülməsi ilə bağlı məruzə edilməmiş, lakin qeyd olunan məsələ ilə bağlı hər hansı bir qərar qəbul edilməmiş, müşahidə şurasında baxılıb qərar qəbul edilməli olduğu qənaətinə gəlinmiş və lazımi razılıq əldə edilmişdir. Ancaq qeyd olunan məsələnin müşahidə şurasında müzakirə edilib-edilməməsini bilmir. Qeyd olunan bankda işlədiyi müddətdə Samir Ağayev və “xxxx” MMC tərəfindən götürülmüş kreditlərin zəmanəti olaraq girovda olmuş ünvan 8-cu məhəllədə yerləşən 325, 334, 328, 230, 326, 206, 317, 233, 234, 235, 236 və 333 saylı mənzillərin dəyişdirilməsi, eləcə də girova qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı məsələnin müzakirəsi ilə əlaqədar 27 aprel 2015-ci il tarixdə, eləcə də həmin bankda işlədiyi ondan sonrakı dövr ərzində hər hansı iclas keçirilməmişdir. 2016-cı ilin mart ayında işi təhvil verdikdən sonra vəzifəsi dəyişmiş, bundan sonra həmin işlə bağlı hər hansı bir qərarın qəbul olunub-olunmamasından xəbəri olmamışdır. Bankla girov qoyan şəxs Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən 15 aprel 2014-cü il tarixli girov müqaviləsi bağlanmasına baxmayaraq, ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 325 və326 saylı mənzillərinin 05 mart 2014-cü ildə, 317 saylı mənzilin 31 yanvar 2014-cü ildə, 328 saylı mənzilin 14 dekabr 2017-ci ildə ayrı-ayrı şəxslərə satılmasından xəbəri olmamışdır. Həmin əmlaklar satılan zaman, eləcə də bankın balansına götürülərkən “xxxx” ASC-də deyil, “xxxx”ASC-də işləmişdir. Mühasibatlıq özbaşına girovu balansa götürə bilməz, balansa götürə bilmək üçün qərar və ya protokol olmalıdır. On iki mənzil girov qoyulubsa, altı aydan sonra həmin girovun müəyyən hissəsi ödənilibsə, girov qoyan özünün və ya kredit götürənin ödədiyi məbləğ civarında girovundan götürməsi mümkündür və burada heç bir məhdudiyyət yoxdur. İbtidai istintaq zamanı iki dəfə dindirilmiş, həmin vaxt ona, hansı mənzillər hansı qiymətədir, necədir barədə papkada bir qisim sənədlər təqdim olunmuş, sənədlərin bir çoxu olmamışdır. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid7 ifadəsində bildirmişdir ki, 03 sentyabr 2012-ci il tarixdən “xxxx” ASC-də hüquq departamentində müxtəlif vəzifələrdə, 10 oktyabr 2014-cü il tarixdən isə departamentin bank fəaliyyətinin hüquqi tənzimlənməsi şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmiş, 15 mart 2016-ci il tarixdə işdən azad edilmişdir. Hüquq departamenti banklarda dəstək vəzifəsini yerinə yetirir, sorğularla bağlı rəy verir. Hüquq departamenti ilə problemli kreditlər departamentinin əlaqəsi olmamış, hələ 2012-ci il də bankda işə başladığı zaman artıq 2011-ci ildən həmin departamentlər ayrılaraq müstəqil fəaliyyət göstərmişlər. Hüquq departamentində işlədiyi müddətdə departamentin bank fəaliyyətinin hüquqi tənzimlənməsi şöbəsinin müdiri kimi vəzifəsi kredit və təminat müqavilələrinin, əmr və sərancamların, idarə heyəti və müşahidə şurası protokollarının hüquqi ekspertizasını həyata keçirməkdən, şöbənin işinin təşkil etməkdən ibarət olmuşdur. Şahid19 bankın əsas səhmdarlarından olmuşdur, Təqsirləndirilən şəxs1 isə onun doğma qardaşıdır. Təqsirləndirilən şəxs1 X23 şərikli biznes qurmaq üçün kredit almış, həmin kreditin girovları isə Təqsirləndirilən şəxs1 əmlakı olmuşdur. Hər iki müştərinin kreditlərinin kökü 2010-2011 illərdə əsasən “MG” avtomaşınlarının alışı üçün ayrılmış kreditlərə bağlı olmuşdur. “xxxx” MMC tərəfindən əlavə sazişə əsasən ümumi dəyəri 3.149.000 manat olan on iki sayda mənzil girov qoyulmuşdur. Həmin əmlakların ümumi dəyəri qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirilməmiş, girov olaraq qəbul edilən zaman “xxxx” MTK tərəfindən təyin edilən dəyər əsasında qiymətləndirilmişdir. “xxxx” MMC tərəfindən banka qoyulan girovlar pay hüququ olduğu üçün bu əmlakların təminat qismində tanınması və azad olunması Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin tələblərinə əsasən həyata keçirilmişdir. Mülki Məcəllənin 303.1-ci, 303.2-ci maddələrinə əsasən hüquqlar girov qoyularkən girov predmeti özgəninkiləşdirilə bilən hüquq, o cümlədən mülkiyyətdəki paya hüquq, qüvvədə olma müddəti bitənədək borc tələbi hesab edilir. Həmçinin həmin Məcəllənin 284.2-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, girov qoyan yalnız girov saxlayanın razılığı ilə girov predmetini özgəninkiləşdirə bilər, başqa şəxsin icarəsinə və ya əvəzsiz istifadəsinə verə bilər və ya ona dair digər sərəncamlar verə bilər. Həmin Məcəllənin 286-cı maddəsinə əsasən müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, girov predmetinin dəyişdirilməsinə yalnız girov saxlayanın razılığı ilə yol verilir. 16 fevral 2011-ci il tarixdə ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 333, 334, 335 və 336 saylı mənzillər Samir Ağayev tərəfindən götürülmüş kreditlər üzrə girov qoyulmuşdur. Həmin mənzillər “xxxx” şirkəti tərəfindən qiymətləndirilmiş və mənzillər üzrə hər kv.metr üçün 1821.7 manat dəyər müəyyən edilmişdir. 27 aprel 2011-ci il tarixdə “xxxx” MMC üçün ayrılmış kredit üzrə avtomobillər kreditin təminatı olmuş, lakin sonradan həmin avtomobillər kredit təminatından çıxarılmış, 25 aprel 2012-ci ildə ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 233, 234, 235, 236 və 333 saylı mənzillər kreditin girovu olaraq qoyulmuşdur. Həmin mənzillər “xxxx” MTK tərəfindən satış qiyməti əsasında hər kv.metr üçün 2401.21 manat dəyərində qiymətləndirilmişdir. 04 may 2012-ci il tarixdə “xxxx” MMC üçün ayrılmış kredit akkreditiv olunmuş, kreditin təminatı olaraq 04 may 2012-ci ildə ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 206 və 230 saylı mənzillər kreditin girovu olaraq qoyulmuşdur. Həmin mənzillər “xxxx” MTK tərəfindən satış qiyməti əsasında hər kv.metr üçün 2.000 manat dəyərində qiymətləndirilmişdir. 27 dekabr 2012-ci il tarixdə “xxxx” MMC üçün akkreditiv kreditə çevrilmiş, kreditin təminatı olaraq həmin tarixdə ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 234 saylı mənzil kreditin girovu olaraq qoyulmuşdur. Həmin mənzil “xxxx” MTK tərəfindən satış qiyməti əsasında hər kv.metr üçün 2542.37 manat dəyərində qiymətləndirilmişdir. 19 avqust 2013-cü il tarixdə “xxxx” MMC üçün ayrılmış akkreditiv kreditə çevirilmiş, kreditin təminatı olaraq həmin tarixdə 114/0 saylı girov müqaviləsinə əlavə saziş bağlanmış və akkreditivin bütün məbləğləri birləşdirilərək 1.927.748.87 ABŞ dolları məbləğində kreditlə əvəzləşdirilmişdir. ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən on iki ədəd mənzil kreditin girovu olaraq qoyulmuşdur. Həmin mənzillər “xxxx” MTK tərəfindən satış qiyməti əsasında hər kv.metr üçün 2.000 manat dəyərində qiymətləndirilmiş, kreditin müddəti 30 dekabr 2013-cü ilədək uzadılmışdır. 15 aprel 2014-cü il tarixdə “xxxx” MMC üçün ayrılmış kredit akkreditiv olunmuş, girov müqaviləsinə əlavə saziş bağlanmış və həmin tarixə hesablanmış borc birləşdirilmiş, kreditin müddəti 30 yanvar 2015-ci il tarixdək uzadılmışdır. Həmin əmlaklar qeyd olunan tarixlərdə girovda olmuş, əmlaklar yalnız bankın razılığı, yəni kredit komitəsi tərəfindən girovdan azad edilə, eləcə də girovlar dəyişdirilə bilərdi. Lakin qeyd olunan əmlaklar girovdan azad edilmədən girov qoyan şəxs tərəfindən özbaşına özgəninkləşdirilmişdir. Qeyd olunan əmlaklardan ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 325, 334, 328, 230, 326, 206, 317, 233, 234, 235, 236 və 333 saylı mənzillər girovda olduğun halda, 18 fevral 2016-ci il tarixdə tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında ünvan 7-cu məhəllədə yerləşən 229, 230, 233, 234, 235, 236, 333, 334, 335 və 336 saylı mənzillərlə cəmi on mənzilə dəyişdirilmiş və bankın balansına yalnız sonuncu mənzillər qəbul edilmişdir. Girovda olan əmlakların dəyişdirilməsi ilə bağlı əməliyyat idarəsi filialının əməkdaşı Şahid20 tərəfindən “outlook” proqramı vasitəsi ilə yazılmış sorğuya “yeni üç əmlakın təqdim edilməsi qanunvericiliyə əsasən mümkündür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 286-cı maddəsinə görə əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa girov predmetinin dəyişdirilməsinə girov saxlayanın razılığı ilə yol verilir. Qanununvericiliyin bu tələbinə uyğun olaraq girov predmetinin dəyişdirilməsi barədə bankdaxili qaydalara əsasən müvafiq prosedurlar həyata keçirilməli və sənədlər tələb edilməlidir. Həmin prosedurlar və sənədlərin siyahısı təminatın qiymətləndirilməsi, gotürülməsi, əvəzləşdirilməsi və özgənikləşdirilməsinə dair təlimatda öz əksini tapmışdır” sözləri olan cavab verilmişdir. Girovda olan əmlaklara pay hüquqlarının banka olan borcların müqabilində bankın adına rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı Şahid20 tərəfindən “outlook” proqramı vasitəsi ilə yazdığı sorğuya “Sorğuda qeyd etdiyiniz ikinci məsələ, yəni pay hüquqlarının borcların müqabilində bankın mülkiyyətinə keçməsi ilə bağlı olaraq bildirmək istərdim ki, məsələ qanunvericilikdə aşağıdakı qaydada öz əksini tapmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 295-ci maddəsinə əsasən girov saxlayanın tələblərinin ödənilməsi üçün borclu girovla təmin edilmiş öhdəliyi onun cavabdeh olduğu səbəblərdən icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə girov qoyulmuş əşyaya tutma yönəldilə bilər. Bu halda tutma iki cür həyata keçirilir. Məhkəməyə müraciət etmədən və ya məhkəmə tərəfindən. Birinci halda girov saxlayanın tələbinin məhkəməyə müraciət edilmədən, girov qoyulmuş əşya hesabına ödənilməsinə, girov saxlayanla girov qoyanın notariat qaydasında təsdiq edilmiş razılaşması əsasında yol verilir. Bu cür razılaşma olmadıqda, girov saxlayanın tələbinin girov qoyulmuş əşyanın dəyərindən ödənilməsi məhkəmənin qərarı ilə həyata keçirilir.” sözləri yazılan cavab verilmişdir. Şahid20 21 aprel 2015-ci il tarixdə göndərdiyi sorğusuna 22 aprel 2015-ci il tarixdə cavab verilmişdir. Qeyd olunan sorğu Şahid20 tərəfindən ona yazılmasına baxmayaraq əməliyyat idarəsi filialının digər əməkdaşı Şahid6 tərəfindən ona ünvanlanmışdır. Sorğuya həmçinin Samir Ağayevin girova qoyduğu əmlakların bankın balansına keçirilməsinə razılıq verilməsi barədə məktubu, girov müqaviləsi və maliyyə arayışı əlavə etmişdir. Bankın Problemli kreditlər komitəsinin katibi Şahid15 bankdaxili yazışmalarının həyata keçirildiyi “outlook” proqramı vasitəsi ilə 24 aprel 2015-ci il tarixdə ona 27 aprel 2015-ci il tarixdə problemli kreditlər komitəsinin iclasında müzakirə olanacaq məsələ ilə bağlı protokolun lahiyəsini göndərmişdir. Protokolun yalnız təsviri hissəsi olmuş, nəticə hissəsi yazılmamışdır, iclasda hansı qərar formalaşdırılarsa nəticə hissədə də həmin qərar yazılmalı idi. Onlara elektron göndərilən “word“ formatında olan sənəddə mənzillərin qiymətləndirilməsi olsa da, təqdim olunan protokolda olmamışdır. Həmin protokol onunla yanaşı bankın idarə heyətinin sədri Şahid16, idarə heyətinin sədr müavini Şahid11, problemli kreditlər departamentinin məhkəmə şöbəsinin müdiri Şahid8, risk departamentinin direktoru X11, korporativ bankçılıq departamentinin şöbə müdiri Şahid10, əməliyyat idarəsi filialının əməkdaşı Şahid6, həmin filialın rəhbəri Şahid20, maliyyə nəzarəti departamentinin direktoru X6, həmin departamentin əməkdaşı Elmar Qasımova, problemli kreditlər departamentinin direktoru Şahid12 göndərilmiş, lakin qeyd olunan tarixdə hər hansı iclas keçirilməmiş, 04 may 2015-ci il tarixdə keçirilmişdir. Həmin iclas idarə heyətinin rəhbəri Şahid16 sədrliyi, Şahid15 katibliyi, Şahid10, Şahid7, Şahid9, Şahid8, Şahid11, Zülfıyyə Cəfərovanın, Şahid6 iştirakı ilə keçirilmiş, məsələ əməliyyat idarəsi filialının müştərisi "xxxx" MMC-nin və Samir Ağayevin banka olan borc öhdəliyinin müqabilində girova qoyulmuş əmlakların balansa götürülməsi barədə olmuşdur. Şahid6 "xxxx" MMC-nin və X26 kreditlərinin təminatı olaraq girova götürülmüş on iki ədəd mənzilin bankın balansına götürülməsi ilə bağlı məruzə etmiş, Şahid16 ona müraciət edərək qeyd olunan protokolun problemli kreditlər departamentində müzakirə edilib-edilməyəcəyini soruşmuş, girov qoyan şəxsin müşahidə şurasının sədri Şahid19 qardaşı Təqsirləndirilən şəxs1 olduğunu, əqd birbaşa olaraq həmin şəxslə bağlandığına görə aidiyyəti şəxs olduğundan “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun və Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının “Banklarda aidiyyəti şəxslərlə əməliyyatların aparılması qaydalarına” uyğun olaraq müşahidə şurasında müzakirə edilməli olduğunu bildirmişdir. Bu səbəbdən qərar qəbul edilməmiş, qeyd olunan məsələ problemli kredit komitəsində müzakirə edilmədən, Şahid16 tapşırığı əsasında məsələnin qanuna uyğun olaraq müşahidə şurasında müzakirə olunması tövsiyyə edilmişdir. Lakin bankın müşahidə şurasında bu barədə hər hansı bir müzakirə aparılmamışdır. Bundan sonra “xxxx” MMC və Samir Ağayevlə bağlı məsələ üzvü olduğu komitələrdə müzakirə edilməmişdir. Və belə olan halda əgər məsələ həll olunmuşdursa, deməli pozuntu baş vermişdir. Şahid7 ifadəsində onu da göstərmişdir ki, bank tərəfindən kredit verilən zaman girov qoyulmuş on iki ədəd mənzil kreditlərin restuktrizasiyası zamanı əsasız olaraq girovdan çıxarılmış və həmin girovlar on iki ədəddən on ədədə kimi endirilmişdir. Digər əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı bank tərəfindən heç bir sənəd təqdim olunmamışdır. Qeyd olunan əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı hər hansı bir rəsmiləşmə aparılmamış, həmin əmlaklar əsassız olaraq girov qoyan Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən qanunsuz olaraq özgəninkləşdirilmişdir. 18.02.2016-ci il tarixdə bank ilə “xxxx” MMC və Samir Ağayev arasında tələbin güzəşti müqaviləsi imzalanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən “xxxx” MMC-nin girov qismində banka qoyulan on iki əmlakdan on ədədi şirkətin və Samir Ağayevin banka olan kredit borcu ilə əvəzləşdirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Lakin qeyd olunan güzəştin həyata keçirilməsindən ötrü əmlaklar iki müstəqil qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirilmədiyi üçün həmin müqavilə əmlakların balansa götürülməsi üçün əsas olmadığından girov əmlaklar ödənilməmiş borc müqabilində bankın balansına uçota alınmamışdır. Tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmamışdan əvvəl qeyd olunan güzəştin həyata keçirilməsi üçün əmlaklar iki müstəqil qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirilməli, bundan sonra qiymətləndirilmiş əmlakın bankın balansına qəbul edilməsi barədə məsələ problemli kredit komitəsinin iclasında müzakirə edilməli, komitə tərəfindən müsbət qərar qəbul edildiyi halda, həmin məsələ üzrə yerkun qərar qəbul edilməsi üçün müşahidə şurasının üzvlərinin iştirakı ilə baxılması üçün təqdim edilməlidir. Müşahidə şurasının qərarı qətidir. Qanunla qərar qəbul edildikdən sonra qiymətləndirilmə aparılmalıdır. Bundan sonra müştəri ilə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanılır. Lakin kredit dosyesində komitə və müşahidə şurasının qərarlarının olmaması müəyyən edilmişdir. Buna baxmayaraq bankın əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri Şahid20 ilə müştəri arasından tələbin güzəştli müqaviləsi bağlanmışdır. Tələbin güzəşti müqaviləsini o hazırlamamış, viza verməmişdir. Həmin müqavilədə mənzillərin hər birinin qiyməti və dəyəri göstərilirmişdir. 22 may 2001-ci il tarixli 2691 saylı qaydaların “əmlak uçota alındığı tarixdə balansda onun dəyərinin bazar dəyəri ilə kreditin ümumi dəyəri arasında müqayisəli aşağı məbləğdə əks edilməsi” barədə 2.2-ci bəndinə əsasən əmlaka ən az qiymət verən təşkilatın qiyməti götürülməklə, həmin qiymət əsasında əmlaklar bankın balansına götürülür. Həmin mənzillər qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirilməli olduğu halda, heç bir qiymətləndirmə həyata keçirilmədən, mənzillər dəyərindən baha qiymətə qiymətləndirilməklə hər kv.metrin qiyməti 4.200 manat kimi göstərilməklə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmışdır. Lakin sonradan əmlaklar balansa qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada qəbul edilən zaman “xxxx” MMC tərəfindən balansa götürülən əmlakın dəyəri 2.104 300 manat, “xxxx” MMC tərəfindən aparılmış qiymətləndirilmə nəticəsində həmin əmlakların dəyərinin 2.194.000 manat olması müəyyən edilmişdir. Qaydaların tələbinə uyğun olaraq həmin əmlaklar balansa 2.104.300 manat dəyərində qəbul edilməklə qeydiyyata alınmış və əmlakın balansa götürülməsi 25 iyun 2016-ci il tarixdə həyata keçirilmişdir. Bundan sonra əmlakların balansa götürülməsi barədə 30 iyun 2016-ci il tarixində mühasibat uçotu şöbəsinə xidməti tapşırıq verilmişdir. Daha sonra qeydiyyat çıxarışı alınmış və iki müstəqil qiymətləndirici- “FM Konsaltinq” və “xxxx” MMC-lər dəvət olunmuş, təqdim edilən rəylərdə göstərilən ən aşağı likvid dəyər, yəni 2.104.300 manat ilə 30 iyun 2016-ci il tarixində bankın balansına götürülmüşdür. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid9 ifadəsində bildirmişdir ki, 01 aprel 2014-cü il tarixdən, 18 iyun 2015-ci il tarixədək “xxxx” ASC-də risk departamentinin direktoru işləmiş, problemli kreditlər komitəsinin üzvü olsa da, müşahidə şurasının üzvü olmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 şəxsən tanımamış, “xxxx” MMC-nin sahibi, eyni zamanda bankın səhmdarının qardaşı kimi bilmişdir. “xxxx” MMC-nin direktoru X26 adını eşitsə də, “xxxx”dan götürülən kreditlə bağlı aparılan sənədləşmə işlərində adını sənəd üzərində görməmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx” ASC-dən götürdüyü təxminən 4.000.000 ABŞ dolları məbləğində kreditlə bağlı yaranmış problemli məsələ korporativ bankçılıq departamentinin şöbə müdiri Şahid10, hüquq departamentinin şöbə müdiri Şahid7, özünün iştirakı və idarə heyətinin müavini Şahid11, maliyyə nəzarəti departamentinin direktoru X4, problemli kreditlərlə iş departamentinin direktoru Şahid12 iştirakı ilə həmin komitənin iclasının gündəliyinə Abduləzimova Qəşəm qızının katibliyi və Şahid16 sədrliyi ilə çıxarılmışdır. Müzakirə mövzusu Təqsirləndirilən şəxs1 banka olan borcunun ödənilməsi üçün təqdim etdiyi özünə məxsus olan on iki ədəd mənzilin qiymətləndirilməklə bankın balansına qəbul edilməsi barədə idi. Lakin həmin iclasda qeyd olunan məsələnin müzakirə edilməsinə baxmayaraq Təqsirləndirilən şəxs1 aidiyyəti şəxs Şahid19 doğma qardaşı olduğundan həmin məsələnin müzakirəsi qaydaların tələblərinə uyğun olaraq müşahidə şurasında aparılmalı olduğu üçün üçün hər hansı bir qərar qəbul edilməmişdir. Ümumi qaydaya görə, bankdan götürülən kreditdə doxsan gün gecikmə olduqda artıq həmin kredit problemli kreditlər şöbəsinə ötürülürdü. “xxxx” ASC-nin sistemində həmin kreditin problemli kredit olmasını görə bilsə də, hansı ki, bunu bankın sisteminə çıxışı olan hər bir şəxs görə bilər, həmin kredit barəsində məsələ qaldırmaq onun səlahiyyətində olmamışdır. Girov qoyulan əmlakların çıxarışı və sənədi olmadan girova qəbul edilməsinin qanuniliyi barədə dəqiq deyə bilməsə də, bildiyi qədəri ilə bu məsələ bir qayda olaraq bankın öz səlahiyyətindədir. Belə ki, bəzi banklar rəsmi olaraq girova düşməyəcək əmlakları notariat, yaxud hansısa bir qaydada girov kimi qəbul edə bilmişlər. Mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənəd yoxdursa, əmlakın girov götürülməsi yalnız tərəflərin arasındakı razılaşma əsasında mümkündür. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid16 ifadəsində göstərmişdir ki, 1991-ci ildən etibarən “xxxx” ASC-nin idarə heyətinin sədr müavini, 1994-cü ildən 2016-ci ilin aprel ayındək həmin bankda İdarə heyətinin sədri vəzifəsində işləmiş, səhhəti ilə əlaqədar işdən azad edilmişdir, hazırda işləmir. “xxxx” ASC-nin idarə heyətinin sədr müavini, eləcə də İdarə heyətinin sədri kimi bankda ümumi rəhbərliyi həyata keçirmişdir. İşlədiyi dövrdə “xxxx” ASC-nin təsisçiləri və idarə heyətinin sədrinin müavini vəzifəsində Şahid18, əməliyyat departamentinin direktoru Samirə Şirəliyeva, idarə heyətinin üzvü- İT sahəsi üzrə kurator Azər Hümbətov, risk sahəsi üzrə kurator Şahid11, maliyyə nəzarəti departamentinin direktoru X10, problemli kreditlər departamentinin sədri özü, olmayanda isə müavinlərdən biri əvəz etmiş, katibi Şahid15 olmuşdur. Müşahidə şurasının sədri Şahid19, üzvləri Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov idi. “xxxx” ASC-nin səkkiz yüzə yaxın təsisçisi var idi. Müşahidə şurasının sədri vəzifəcə ondan yuxarıdır. Müşahidə şurasının əcnəbi olan üzvləri üç aydan bir Azərbaycana dəvət olunmuşlar. Hazırki cinayət işi üzrə onu deyə bilər ki, vətəndaş X36 ilə Təqsirləndirilən şəxs1 kredit almaq üçün “xxxx” ASC-nə müraciət etmişlər, kreditin verilməsinə bankın kredit komitəsi tərəfindən baxılaraq razılıq verilmiş, məsələ idarə heyətinə müzakirəyə çıxarılmamışdır. Bu ondan irəli gələ bilərdi ki, “xxxx” MMC “xxxx” ASC-nin çoxdanki müştərisi idi və aralarında heç bir vaxt narazılıq, ödəmələrdə gecikmələr olmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 bankın müşahidə şurasının sədri Şahid19 doğma qardaşıdır. Samir Ağayevin “xxxx” MMC-nin təsisçisi olub-olmamasını bilmirdi. “xxxx” ASC ilə Samir Ağayev və “xxxx” MMC arasında bağlanmış kredit müqavilələrinə əsasən həm fiziki şəxsə, həm də hüquqi şəxsə kredit ayrılmışdır. Bankdan krediti Samir Ağayevin aldığını bilirdim, lakin ödəməni kimin etdiyini bilmirdi. 2016-ci ilin aprel ayındək “xxxx” ASC-nin idarə heyətinin sədri vəzifəsində işləməsinə baxmayaraq, həmin ilin fevral ayının 08-dən etibarən əmək məzuniyyətində olmuş, əmək məzuniyyətindən qayıtdıqdan sonra aprelin 19-da öz ərizəsi əsasında işdən azad olunmuşdur. Əmək məzuniyyətində olduğu müddətdə, yəni 18 fevral 2016-ci il tarixdə Təqsirləndirilən şəxs1 girov qoyduğu əmlakların banka təqdim edilməklə onun banka olan borcunun bağlanması barədə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanan zaman problemli kreditlər komitəsinin sədri vəzifəsinin əvəz edici şəxsi Şahid11 olmuşdur. “xxxx” ASC ilə vətəndaş Samir Ağayev arasında bağlanmış 16.02.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən 600.000 ABŞ dolları və “xxxx” MMC arasında bağlanmış 15.04.2014-cü il və 03.06.2014-cü il tarixli kredit müqavilələrinə əsasən 2.629.911 ABŞ dolları məbləğində kreditin faizləri kapitalaşdırılmaqla restruktrizasiya olunmuşdur. Təqsirləndirilən şəxs1 banka olan borcunun ödənilməsi üçün təqdim etdiyi on iki ədəd mənzilin qiymətləndirilməklə balansa qəbul edilməsi barədə 20 aprel 2015-ci il tarixli protokolda imzalar və nömrə olmadığından, protokolun forması, tərtib edilmə quruluşunun bank tərəfindən tərtib edilən digər protokollardan fərqlənməsi, qeyd olunan protokolun sonradan tərtib edilməklə kredit qovluğuna əlavə edilməsi şübhəsini yaradır. Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus əmlakın bankın balansına qəbul edilməsi ilə bağlı məsələ bankın idarə heyətində müzakirə edilən zaman onun bankın müşahidə şurasının sədri Şahid19 qardaşı olduğuna görə qaydalara uyğun olaraq həmin məslənin müzakirə edilməsi üçün bankın müşahidə şurasına göndərilməsi məqsədəmüvafiq hesab edilmiş, lakin bununla bağlı hər hansı rəsmiləşdirmə aparılmamış, protokol həmin iclasda iştirak edən şəxslər tərəfindən imzalanmamışdır. Bu barədə ibtidai istintaq zamanı ondan soruşduqda eynilə bankın problemli kredit komitəsinin sözügedən iclasının protokollaşdırılmadığını, adi kağızda yazıldığını, imzalanmadığını bildirmişdir və ona həmin vaxt təqdim olunan sənəd də bunu deməyə əsas verirdi. Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus əmlaklar protokol tərtib edildikdən uzun müddət sonra, yəni 18 fevral 2016-ci il tarixdə tələbin güzəştli müqaviləsi tərtib edilməklə bankın balansına qəbul edilmişdir. 2015-ci ilin fevral ayından, eləcə də ondan sonrakı tarixlərdə Təqsirləndirilən şəxs1 əmlaklarının bankın balansına qəbul edilməsi ilə bağlı 18.02.2016-ci il tarixli 01 və 02 saylı tələbin güzəşti müqaviləsinin bağlanması üçün əsas olan onun rəhbərlik etdiyi dövrdə idarə heyətinin qərarı olmamış, eləcə də bu barədə Təqsirləndirilən şəxs1 həmin məsələnin müşahidə şurasında baxılması üçün müraciət edib-etməməsini xatırlamır. Müşahidə şurası tərəfindən bu barədə hər hansı bir qərar qəbul edilib-edilməməsini bilmir. Vəzifəsindən ayrıldığı üçün Təqsirləndirilən şəxs1 xaricdən gətirdiyi avtomaşınların satışından əldə etdiyi gəlirdən götürdüyü kredit borclarına görə banka ödəyib-ödəməməsi, eləcə də bankdan aldığı kredit üzrə ödənişi həyata keçirmədiyi üçün onun barəsində qanuni tədbir görülməməsinin səbəbini bilmir, həmçinin mənzillərin sayının on iki ədəd olmasına baxmayaraq 18 fevral 2016-cı il tarixli 01 və 02 nömrəli tələbin güzəşti müqaviləsində on ədəd əmlakın bankın balansına keçirilməsi, digər əmlakların girovdan azad edilməsi, həmin əmlakların əsassız olaraq girov qoyan Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən özgənikiləşdirilməsi, “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri ilə Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayev arasında bağlanmış tələbin güzəşti müqaviləsi tərtib edilən zaman əmlakların bankın balansına götürülərkən mənzillərin hər kv.metrinin 4.200 manata qiymətləndirilməsindən xəbəri olmamışdır. Bununla belə dəqiq deyə bilər ki, Təqsirləndirilən şəxs1 əməllərində dələduzluq görmür, əgər belə bir hal olsa idi, bank olaraq özləri hüquq mühafizə orqanlarına müraciət edərdilər. Kreditlə bağlı əsas öhdəliyin icra edilməməsi ilə bağlı müştəri məsliyyət daşıyır. İdarə heyətinin rəhbəri olduğu müddətdə “xxxx” ASC ipoteka və girov qoyan şəxsə dair hüquq mühafizə orqanlarına hansısa öhdəliyin icra olunmaması ilə əlaqədar müraciət etməmişdir, çünki, əgər şəxs krediti ödəyə bilmirsə girov kreditin alternativ ödəmə mənbəyidir. Belə ki, bankdan kredit götürüləndə bir qayda olaraq ya girov qoyulur, yaxud da kredit götürən şirkətin adı, yəni brendi olması kifayət edirdi. Girov əvəz kimi götürülür, kredit ödənilmədiyi halda isə bankın balansına keçirdi. Lakin bunun üçün rəsmiləşdirmə aparılmalı idi. Kredit ödəniş aparılmadığı halda problemli hesab olunurdu və iş bankın Problemli kreditlər departamentinə verilirdi. Ödəmədə gecikmə olduqda müştərini onlarda olan əlaqə vasitələri ilə dəvət edib, danışıqlar aparmışlar. “xxxx” ASC ilə Samir Ağayev və “xxxx” MMC arasında bağlanmış kredit müqaviləsi girovlu müqavilə idi. Bu barədə rəsmi sənədlərdə də məlumat vardı. Müşahidə şürasının qərarı olmadan rəsmi sənədi olmayan əmlakın girova qoyulub-qoyulmamsı barədə məlumatı yoxdur, bu barədə kredit komitəsi qərar qəbul edir. Bildiyi o ki, çıxarış olmadan əmlakı girova qoymaq olar, onu qadağan edən heç bir qayda yoxdur. Əgər həmin əmlakın sənədi, müqaviləsi, yaxud mülkiyyətini təsdiq edən hansısa bir sənəd varsa girov qəbul olunur və bu qadağan deyil. Kredit problemli kreditə çevriləndə girov bankın balansına keçirilirdi. Əmlakın sərəncamsız balansa götürülməsi, sonra özəlləşdirilib satılması qərar, protokol olmadan mümkün deyildir. Bankin balansına keçən əmlakı görə bilmişlər və əgər əmlak satılırsa onun yerinə pul oturmalı idi. 2015-ci ilə qədər “xxxx” MMC-nin “xxxx” ASC-dən götürdüyü kreditlərlə bağlı heç bir problemi olmamış, mütamadi olaraq ödənişlərini etmişlər, devalvasiyadan sonra bu problemlər yaranmışdır. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid13 ifadəsində bildirmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvüdür, hadisənin üzərindən uzun müddət keçdiyi üçün bir çox detalları xatırlamır. Ümumi xatırladığı qədər onu deyə bilər ki, 01 iyul 2015-ci il tarixdən 15 aprel 2017-ci il tarixədək “xxxx” ASC-də hüquq departamentinin direktoru vəzifəsində işləmiş, həmçinin problemli kreditlər komitəsinin üzvü olmuşdur. İşlədiyi dövrdə idarə heyətinin sədri əvvəl Şahid16, daha sonra isə Şahid18, baş direktor Samirə Şirəliyeva, idarə heyətinin üzvü- İT sahəsi üzrə kurator Azər Hümbətov, müşahidə şurasının üzvləri Şahid19, Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov olmuşlar. Problemli kreditlər komitəsinin üzvü olsa da problemli kreditlərlə məşğul olmamışlar, qərar hazırlamışlar, yalnız daxil olan qərarlara dair rəy vermişlər. “xxxx” ASC ilə vətəndaş X36 arasında bağlanmış kredit müqaviləsinə əsasən 600.000 ABŞ dolları və “xxxx” MMC arasında bağlanmış kredit müqavilələrinə əsasən 2.629.911 ABŞ dolları məbləğində kreditin faizləri kapitalaşdırılmaqla restrukturizasiya olunmuşdur. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus xatırlamadığı ünvanda yerləşən mənzillərə dair pay hüquqları girov olaraq qoyulmuşdur. Təqsirləndirilən şəxs1 ilə şəxsi tanışlığı olmamışdır, yalnız banka gələndən-gələnə görmüşdür. Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olan və girov qoyulan əmlakların qiymətləndirilməsi barədə üzvü olduğu problemli kreditlər komitəsində müzakirə aparıldığını xatırlamasada da, onu deyə bilər ki, bankdan götürülmüş kredit müqabilində girov qoymaq cinayət deyil. Mülkiyyət hüququ olmadan həmin əmlakların müqavilə əsasında girov götürülməsi məsələsini qanunvericilik qadağan etmir. Mülki Məcəllədə olan hüququn girova anlayışına əsasən istənilən hüquq, daşınan mənzilə pay hüququ girov qoyula bilır, burada heç bir məhdudiyyət yoxdur. Girov qoyulmuş əmlakın kredit ödənilmədiyi təqdirdə bankın balansına götürülmə qaydasına gəlincə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının “Banklarda aidiyyəti şəxslərlə əməliyyatların aparılması qaydaları”na əsasən aidiyyəti şəxslə aparılan istənilən əməliyyat idarə heyətinin yekdil qərarı və müşahidə şurasının razılığı ilə həyata keçirilir. Qeyd olunan əmlakların balansa götürülməsi barədə idarə heyətinin yekdil qərarı və müşahidə şurasının razılığı olmamışdırsa, həmin əməliyyat qanunsuz hesab edilir. İdarə heyətinin yekdil qərarı və müşahidə şurasının razılığı alındıqdan sonra müştəri ilə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanır. Təqdim edilən sənədlərdə idarə heyətinin yekdil qərarı və müşahidə şurasının razılığı olmadığı aşkar edilmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olan və girov qoyulmuş on iki ədəd mənzildən on ədədinin bankın balansına götürülməsi, həmçinin həmin mənzillərin hər kv.metrinin 2.500 manata qiymətləndirildiyi halda, 4.200 manata bankın balansına qəbul edilməsi üçün filial rəhbəri tərəfindən müqavilə bağlanmasının səbəbini bilmir. Həmin məsələ 2017-ci ilin təxminən aprel ayında İdarə heyətində müzakirə edilmiş, İdarə heyətinin hazırda xatırlamadığı üzvləri tərəfindən əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri, müştəri ilə təkrar söhbətlər aparılması, borcun etiraf edilərək banka ödənilməsi tapşırığı verilmişdir. Tapşırığa əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 girov qoyduğu kredit üzrə ödənişdə yaranmış fərqi etiraf etməsi, borcu ödəyəcəyi müddəti göstərməklə müqavilə hazırlanmalı idi. Bunun üçün idarə heyətinin sədri müraciət edəndə rəy vermişdir ki, müşahidə şürasının və idarə heyətinin razılığı olmalıdır. Əks halda müştəri tərəfindən borc ödənilmədiyi halda, məhkəməyə müraciət edilməsi məsləhət görülür. Məhkəməyə borcun ödənilməsi ilə məşğul olmaq problemli kreditlər departamentinin səlahiyyətində idi. X38 kredit borcu Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən təqdim edilmiş “xxxx” MTK-da olan on mənzillə əvəzləşdirilmiş və borcun tam şəkildə ödənilməsi qəbul edilərək 18 fevral 2016-ci il tarixdə tələbin güzəştli müqaviləsi bağlanmışdır. Tələbin güzəşti müqavilələrinin forması onun rəhbəri olduğu hüquq departamenti tərəfindən tərtib edilmiş olsa belə, qiymətlər həmin departament tərəfindən müqavilədə qeyd edilməmiş, mənzillərin qiymətlərinin qeyd olunan müqaviləyə kimin tərəfindən daxil edilməsini bilməmişdir. Üzvü olduğu problemli kreditlər komitəsində həmin mənzillərin dəyəri barədə hər hansı müzakirə aparılmamışdır. Bankla müştəri arasında müqavilə bağlanan zaman hüquq departamenti tərəfindən həmin müqavilə nüsxəsinin arxası imzalanmaqla təsdiq edilməli, ya da müqavilə üzrə ayrıca rəy tərtib edilməli olduğu halda, 18 fevral 2016-ci il tarxili tələbin güzəşti müqaviləsində ayrıca rəy onun rəhbəri olduğu departament tərəfindən tərtib edilməmiş, eləcə də müqavilənin arxasında hüquq departamentinin işçilərinin hər hansı bir imzasını icra etməmişdir. Bu əsaslara görə qeyd olunan müqavilə hüquqi qiymət verilməsi üçün hüquq departamentinə təqdim edilməmişdir. Son olaraq xatırladığı belə bir detal var ki, idarə heyətinin başqa bir üzvü tərəfindən ona müraciət olunmuşdur ki, hazırki işlə bağlı borc alanın borcunu etiraf etməsi və müəyyən qrafiklər dövründə həmin borcları qaytarması barədə borcun etirafı müqaviləsi hazırlasın, o da həmin müqaviləni hazırlayıb təqdim etdikdən sonra xarici ölkəyə getdiyindən baş verənlərdən xəbəri olmamışdır. İstintaq dövründə verdiyi ifadəni təsdiq edir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid5 ifadəsində bildirmişdir ki, 2010-cu ildən “xxxx” ASC-də müxtəlif vəzifələrdə, 2012-ci ildən etibarən maliyyə departamentinin direktoru, baş mühasib vəzifələrində işləməyə başlamışdır, hazırda həmin bankın ləğv edicisində baş mühasib vəzifəsində işləyir. İşlədiyi dövrdə Samirə Şirəliyeva baş direktor, idarə heyətinin üzvü Azər Hümbətov İT sahəsi üzrə kurator, Şahid11 risk sahəsi üzrə kurator, müşahidə şurasının üzvləri Şahid19, Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov olmuşlar. Şahid19 “xxxx” ASC-nin əsas səhmdarlarından biri olmuşdur. Təqsirləndirilən şəxs1 Şahid19 doğma qardaşıdır. Təqsirləndirilən şəxs1 şəriki olduğu X36 tərəfindən “xxxx” MMC-yə verilmiş kreditlərin məqsədini tam dəqiqliklə bilməsə də, onların şərikli biznes fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün bankdan kredit aldıqlarını, həmin kreditin girovlarının Təqsirləndirilən şəxs1 əmlakı olduğunu eşitmişdir. Daha doğrusu bu barədə həmin girov əmlakdan on ədədinin Samir Ağayevin banka olan borcunun bağlanması üçün 2016-cı ildə bankın balansına daxil edildiyi zaman onların şərikli iş gördüklərini bilmişdir. Ümumiyyətlə “xxxx” şirkətinə kredit verildiyi 2008-ci il tarixdə “xxxx” ASC-də heç bir vəzifədə işləməmiş, baş mühasib işlədiyi vaxtda isə kredit vermə proseslərində iştirak etməmişdir. Bankla “xxxx” MMC arasında olan kredit məsələsində girov predmeti olan əmlakın bankın balansına götürülməsi ilə əlaqədar cəlb olunmuş, mütəxəssis kimi kreditin tarixçəsini, yəni nə vaxt, nə qədər, hansı səbəbdən götürüldüyünü yazmış, kreditin verilməsinin doğru, yaxud yanlış olduğunu dair rəy verməmişdir, çünki, belə bir səlahiyyəti yox idi. Əgər əmlak girova götürülürsə, habelə girov əmlak bankın balansına keçirilirsə, bu prosesləri bank özü icra etməli və düzgün sənədləşmə aparmalıdır, bu proseslərin müştəriyə aidiyyati yoxdur. Beləliklə, daxil olan kupçaların nə barədə olduğu ilə maraqlananda “xxxx” ASC-nin həmin dönəmdəki sədri Fərid Abışovun emailinə yazmış, cavab gəlmişdir ki, “xxxx” MMC şirkətinin əmlakıdır, hansı ki, bank onları öz balansına götürməlidir”, sənəd tələb edəndə cavab gəlib ki, problemli kredit departamentində sənədləşmə aparılıb siz bu sənədi qəbul edib, kupçanı götürüb qiymətləndirmə şirkətini çağırmalısınız və o da tapşırığı yerinə yetirmişdir. Beləliklə əmlaklar balansa kupça əsasında götürülmüş, kupçada mülkiyyətçi “xxxx” ASC göstərilmişdir. Kupçanın arxasında hansı sənədlərin olub-olmamasının ona aidiyyatı olmamışdır. Bundan sonra girov predmeti olan on ədəd mənzilin çıxarışı əsasında iki qiymətləndirici şirkət dəvət olunmuş, hər iki qiymətləndirici şirkət əmlakı qiymətləndirilmiş və ən aşağı qiymətlə (mənzillər ilk dəfə girov götürüləndə kupçaları olmamış, sessiya müqaviləsi ilə götürülmüşdür və burada heç bir qanun pozuntusu yoxdur) əmlak balansa qəbul edilmiş, satış prosesi ilə bankın problemli kreditlər departamenti məşğul olmuşdur. “xxxx” ASC bağlananadək girov qoyulmuş mənzillərdən səkkiz ədədi satılıb pulu bankın hesabına gəlir kimi köçürülmüş, iki ədəd mənzil qalmışdır. Kredit qalığı olsa da, məblğini xatırlamır. Baş verənlərin bankın xeyrinə, yaxud ziyanına olması barədə heç bir söz deyə bilməz, çünki sadəcə işçi olmuşdur. Onu deyə bilər ki, “xxxx” MMC-nin “xxxx” ASC-yə verdiyi gəlirləri çıxardıb əldə etmək mümkündür. On ev artıq balansa götürüldüyü zaman borcdan silinmişdir, çünki, əmlak balansa götürüldüyü andan bankın hesab olunur, səkkiz mənzil satıldıqdan sonra isə pulu müştərinin cari hesabına hesablayaraq kredit borcundan silmişdir. Əgər girov qoyulan əmlak balansa götürülmüşdürsə, satılaraq kredit borcundan müəyyən məbləğdə silinmişdirsə, yerdə qalan məbləğin üzərinə faizlər gəlməməli idi, çünki o, artıq ümidsiz kredit sayılırdı. “xxxx” ASC-də belə bir təcrübə olmuşdur. Lakin eyni hal hazırki iş üzrə kreditə şamil edilməmişdir, belə ki, həmin kreditin qalığına görə bu günə qədər faiz pul hesablanırdı. Məhkəmədə Şahid5 ibtidai istintaqa verdiyi ifadə ilə hazırda verdiyi ifadə arasında “xxxx” MMC ilə “xxxx” ASC arasında bağlanmış tələbin güzəşti müqaviləsi, akkreditiv müqavilələri, həmin müqavilələrin birləşdirilərək restrukturizasiyası, girov predmeti olan əmlakın bankın balansına keçməsi, satılması, əldə olunan gəlirlər barədə olan hissələrdə yaranmış ziddiyyətlə əlaqədar onun ibtidai istintaq zamanı verdiyi, cinayət işinin materiallarına əlavə olunmuş (cild 9, 228-233-cü; cild 15, 232-246-cı, cild 16, 32-38-ci vərəqlər) ifadələri həmin hissələrdə elan olunmuş, Şahid5 ibtidai istintaq zamanı ifadəsini sistemdən çıxan sənədlər əsasında və yalnız öz işi çərçivəsində verdiyini, ifadəsində “qeyd olunan əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı hər hansı rəsmiləşdirilmə aparılmamış, həmin əmlakar əsassız olaraq girov qoyan Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən satılmışdır” kimi fikir bildirmədiyini, altı ay müddətində dindirildiyi ifadələrində girov barədə danışmadığını, tələbin güzəştli müqaviləsinə dair KQMİ-nə getdikdən sonra bilməsini, elan olunan ifadələrdə həmin xüsusatlar üzrə detalların ona aid olmadığını, məhkəmə iclasında verdiyi ifadəsinin doğru olduğunu bildirmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid12 ifadəsində bildirmişdir ki, 13 fevral 2015-ci il tarixdən 11 noyabr 2016-ci il tarixə kimi “xxxx” ASC-nin problemli kreditlər departamentinin direktoru vəzifəsində işləmişdir, hazırda “NikoilBank”da işləyir. “xxxx” ASC-də işlədiyi dövrdə bankın idarə heyətinin sədri əvvəl Şahid16, daha sonra Şahid18, baş direktor Samirə Şirəliyeva, idarə heyətinin üzvü- İT sahəsi üzrə kurator Azər Hümbətov, risk sahəsi üzrə kurator Şahid11, müşahidə şurasının üzvləri Şahid19, Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov olmuşlar. Vəzifəsi idarə heyətinin rəhbərinin tapşırığı əsasında problemli aktivlərin sağlamlaşdırılması istiqamətində tədbirlərin görülməsi, məhkəməyədək, eləcə də məhkəmədə mülki qaydada təqibin həyata keçirilməsi, həmçinin məhkəmədən sonra məhkəmə qərarlarının icrasının həyata keçirilməsinə nəzarət etməkdən ibarət olmuşdur. Bununla yanaşı problemli kreditlər komitəsinin üzvü olmuşdur. Komitənin problemli kreditlər üzrə məşvərətverici qərar qəbul etmək səlahiyyəti olmuş, qəbul edilmiş qərar üzrə yekun qərar qəbul edilməsi üçün müzakirələr müşahidə şurası tərəfindən həyata keçirilmişdir. Müşahidə şurasının qərarı isə məcburi xarakter daşımışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 işlədiyi bankın əsas səhmdarı olmuş Şahid19 doğma qardaşı kimi tanımışdır. Qiyabi tanıdığından Təqsirləndirilən şəxs1lə əsasən telefon əlaqələri olmuşdur. “xxxx” MMC-nin direktoru sənədlərdə X36 göstərildiyindən rəhbər kimi onu tanımışdır. Hazırki işlə bağlı ibtidai istintaq zamanı şahid qismində cəlb edilməsinə səbəb o olmuşdur ki, problemli aktivlər komitəsinin qərarlarından birinin yalnız elektron variantı istintaqa təqdim olunmuş, sonradan apardıqları araşdırılma zamanı bəlli olmuşdur ki, həmin protokolun özü belə dəyişdirilərək istintaqa təqdim olunub, protokolda hər hansı bir imza yoxdur. Həmin işə baxılan dövrdə nəinki komitədə, ümumiyyətlə bankda hər hansı bir komitə üzvü olmamışdır. Çünki, 2015-ci ilin fevral ayında vəzifəyə təyin olunduğundan və iki-üç ay ərzində müşahidə şürası hər hansı bir şəxsin barəsində təyinat qərarı qəbul etmədiyindən, sınaq müddətində olmuşdur. İbtidai istintaq dövründə girov əmlakın bankın balansına götürülməsi, dəyərləndirilməsi, dəyərləndirmə zamanı tərəflər müqavilə bağlamadığından əmlakın aşağı qiymətləndirilməsi səbəbi kimi digər məsələlər barədə suallar yaranmış, səlahiyyətində olmadığından həmin hissələrdə ifadə verməmişdir. İbtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəni xatırlamır. Məhkəmədə Şahid12 proses tərəflərinin ona ünvanladıqları sualları cavablandıraraq göstərmişdir ki, 2015-ci ildə “xxxx” ASC-nin problemli kreditlər komitəsinin icrlasının gündəliyində Şahid15 katibliyi, Şahid16 sədrliyi, korporativ bankçılıq departamentinin şöbə müdiri Şahid10, hüquq departamentinin şöbə müdiri Şahid7, risk departamentinin direktoru Şahid9, idarə heyətinin müavini Şahid11, maliyyə nəzarət departamentinin direktoru Şahid5 və özünün iştirakı ilə “xxxx” MMC-yə məxsus girov qoyulmuş əmlakın balansa götürülməsi barədə təklif müzakirə olunmuş, qiymətləndirmə barədə danışılmamışdır. Həmin iclasda səs hüququ olmadan, sadəcə dəvət olunan şəxs qismində iştirak etmişdir. Bu barədə 20 aprel 2015-ci il tarixli protokol bank tərəfindən tərtib edilən protokolla eynilik təşkil etməmişdir. Çünki, 20 aprel 2015-ci il tarixli protokolda qeydiyyat nömrəsi, imzalar olmamış, eləcə də tərtib edilmə quruluşu və forması digər protokollardan fərqlənmişdir. İclasda məsələyə müşavirə şurasında baxılmalı olduğu tövsiyyə edilməklə, hər hansı bir qərar qəbul olunmamışdır. Girov predmeti olan mənzillər “xxxx” MTK tərəfindən inşa edilən on-on bir ədəd mənzil olmuş, lakin həmin mənzillərin kimə məxsus olduğunu xatırlamır. Qanuna əsasən bankla müştəri arasında tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanan anda, ilk öncə tərəflər öz aralarında qiymət təyin etməli idilər və səhf etmirsə belə bir müqavilə təsdiqlənmişdir, lakin nədənsə bankın rəhbərliyi daha sonrakı dönəmdə həmin razılaşmada tərəflərin razılaşdığı qiyməti bir kənara qoyaraq, ayrıca qiymətləndirmə keçirərək, girov əmlakı aşağı qiymətlə qiymətləndirmiş və elə o qiymətlə də bankın balansına götürmüşdür ki, bunun özü qanuna və qaydalara ziddir. Bundan başqa mülkiyyət hüququ olmayan əmlak tələb hüququnun girovu kimi qəbul edilə bilsə də, bu qayda pay hüququ olan əmlaka şamil edilmir. Bu barədə ibtidai istintaq zamanı ifadəsində ətraflı bildirmişdir. Girov əmlakın bankın balansına götürülməsi ilə bağlı tövsiyyə olunan iclas keçirilmişdirsə, protokol, yaxud qərar tərtib edilmişdirsə, həmin sənədlər əsasında iclasda iştirak edənlərin kimliyini bilib, onlara sual olunmalıdır ki, nəyin əsasında tərəflə bağlanmış tələbin güzəşti müqaviləsində bəlli olmuş bir qiymət əmlakla bağlı çıxarışlar alınandan sonra təkrar qiymətləndirilir və aşağı qiymətlə balansa vurulur, yəni bunun hüquqi əsası var yoxsa yox, ən əsas məsələlərdən biridə budur və ziyan da oradan əmələ gəlir. İpoteka və girov qoyan anlayışları var, bir də müəssisənin direktoru. “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Bəhramoviç, girov qoyulan əmlakın sahibi isə Təqsirləndirilən şəxs1 olub və sonuncu əmlakın sahibi olduğuna görə onunla bağlı aparılan əqd aidiyyatı şəxslə aparıldığı üçün, komitənin səlahiyyətində deyil, müşahidə şürasının səlahiyyətində olmalıdır, hansı ki, bunu birinci iclasda idarə heyyətinin sədri Şahid16 ayrıca olaraq komitə üzvlərinin diqqətinə çatdırmışdır. Əmlak banka girov qoyulursa, onun girovdan azad olunmasının hər hansı bir şərtləri olur ki, tərəf borcun bir hissəsini və ya həmin əmlakın dəyərində bir hissəsini ödəyir və ödəmə dəyərində əmlak girovdan azad olunur. Qeyd edilən məsələdə əmlakın girovundan deyil, həmin əmlaka dair olan pay və tələb hüququnun girovundan söhbət gedir. Əgər məsələ əmlakın girovdan çıxarılmasıdırsa, bu tam başqa bir prosesdir və ibtidai istintaq zamanı ifadəsində ayrıca olaraq bildirmişdir ki, istintaq materiallarında hər hansı əsaslandırıcı sənədlər olmadığına görə bu məsələnin əsaslı, yaxud əsassız olmasını deyə bilmir. İstintaq materiallarında əmlakın girovdan azad olunmasına dair, habelə bankın balansına götürülməsinə dair hər hansı sənəd mövcud olmadığından əmlakın girovdan azad edilməsini, habelə bankın balansına götürülməsini əsassız hesab edir. Əmlakların sırğortalanma fondu tərəfindən istintaqa təqdim olunmuş iş materiallarında əsaslandırıcı heç bir sənəd olmamışdır. Girov əmlakın bankın balansına götürülməsi barədə olan ilkin iclasda məruzəçi qismində Şahid6 olduğu halda sənədlərdə nədənsə onun adı qeyd olunmuşdur. İbtidai istintaq o, məsələyə qiymət verməli idi ki, protokolun əslində yazışmalarda adı gedən Şahid6 olduğu halda, niyə görə sonradan onun adı ilə dəyişdirilib, sonuncunu kim və hansı əsasla təqdim edib. Qiymətləndirmə aparılan dövrdə səhv etmirsə artıq bankda işləməmiş, tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanan dövrdə orada olmuşdur. Səhf etmirsə hər əmlakın dəyəri kv.metrinə görə 4.200 manat məbləğində olmuşdur. Sənədləri araşdıraraq bu nəticəyə gəlmişdir ki, tələbin güzəştli müqaviləsi qanunvericiliyə uyğun bağlanmamışdır. Belə ki, vacib məqam müşahidə şürasının qərarı olmalı idi. Müşahidə şürasının qərarı olmadan kreditin təminatı olan girovun bankın balansına götürülüb-götürülməməsi onun səlahiyyətində deyildir. Haşiyə çıxıb bildirmək istəyir ki, nəyinsə olmaması onun yoxluğuna dəlalət etmir, sadəcə olaraq ortada yoxdur və onu təqdim edə bilmirlər, mövcud vəziyyəti belə qiymətləndirir. Əks halda əməliyyat idarəsi filialının əməkdaşı Şahid20 nəyin əsasında belə bir müqaviləni imzalamışdır. Bundan başqa kreditin bankın problemli kreditlər komitəsində müzakirə olunması hələ o demək deyil ki, həmin kredit problemlidir, yaxud deyil. Bankda problemlərə bəlli komitə və departament baxır. Filial işi problemli kredit kimi qəbul edib düşünür ki, təminatla bağlı qərar verə bilər və göndərir problemli kreditlər komitəsinə ki, katib komitə üzvlərinə və digər aidiyyatı strukturlara təqdim etsin. Bu artıq filialın işi yaxşı bilməməsindən irəli gəlir. Problemli kreditlər komitəsi də səlahiyyəti olan bir məsələ kimi ehtimal edib müzakirəyə çıxardıblar, lakin geri qaytarıb ki, onun səlahiyyətində deyil. Sənədlərdə elə təqdim olunubdur ki, guya iş problemli kreditlər departamentinə təqdim olunub, həqiqətdə isə belə bir hal olmayıb. Onlara yalnız tələbin güzəşti müqaviləsi təqdim olunmuş, departamentin əməkdaşı Şahid14 tərəfindən həmin əmlakların bankın adına Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyester xidmətindən qeydiyyat çıxarışının alınması təmin edilərək baş mühasibə təqdim edilmiş, lakin həmin əmlak balansa götürülməklə xətaya yol verilmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının “Banklarda aidiyyəti şəxslərlə əməliyyatların aparılması qaydaları”nda istənilən əməliyyatın idarə heyətinin yekdil qərarı və müşahidə şurasının razılığı ilə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Məhkəmədə Şahid12 ibtidai istintaqa verdiyi ifadə ilə hazırda verdiyi ifadə arasında yaranmış ziddiyyətlə əlaqədar onun ibtidai istintaq zamanı verdiyi, cinayət işinin materiallarına əlavə olunmuş (cild 11, 175-185-ci vərəqlər) ifadəsi ziddiyyət yaranan hissədə elan olunmuş, Şahid12 elan olunan ifadəsində Samir Ağayev ilə Təqsirləndirilən şəxs1 şərikliyini təsdiq etməsi barədə demədiyini, “xxxx” ASC-nin İdarə Heyətinin 10 iyun 2015-ci il tarixli, 70 saylı protokolu ilə təsdiqlənmiş “Təminat üzrə əməliyyatların aparılmasına dair” təlimatın 14.2.5-ci bəndinə əsasən təminat bankın mülkiyyətinə götürülərkən bu barədə idarə heyətinin sədri tərəfindən müvafiq əmr verildikdə əmlakın qiymətləndirilməsi təkrar aparılır kimi bir əmri görmədiyini, həmin ifadənin müstəntiq tərəfindən yazıldığını, məhkəmə iclasında verdiyi ifadəsini təsdiq etdiyini bildirmişdir. Ümumiyyətlə ibtidai istintaq zamanı hazırki cinayət işi üzrə girov qoyan şəxs Təqsirləndirilən şəxs1 həbs olunduğu onun üçün gözlənilməz olmuşdur. Bu gün də Təqsirləndirilən şəxs1 nəyin əsasında həbs olunmasını başa düşə bilmir, bank sistemində işlədiyi müddətdə ilk dəfədir ki, belə bir hal ilə rastlaşır. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid14 ifadəsində bildirmişdir ki, 01 mart 2010-cu il tarixdən “xxxx” ASC-də müxtəlif vəzifələrdə, 15 may 2012-ci ildən etibarən həmin bankın problemli kreditlər departamentinin aktivlərin idarə olunması şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmiş, sonradan həmin şöbə ləğv edilmiş və aktivlərin idarə olunması üzrə menecer işləməyə başlamışdır. Vəzifəsi əmlakların qiymətləndirilməsini təşkil etmək, əmlaklara dair hərrac proseslərini izləmək, əmlakların bankın adına rəsmiləşdirilməsini həyata keçirmək, eləcə də satışının həyata keçirilməsindən ibarət olmuşdur. İşlədiyi dövrdə İdarə heyətinin sədri vəzifəsində əvvəl Şahid16, daha sonra Şahid18, baş direktor Samirə Şirəliyeva, idarə heyətinin üzvü- İT sahəsi üzrə kurator Azər Hümbətov, risk sahəsi üzrə kurator Şahid11, müşahidə şurasının üzvləri Şahid19, Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov olmuşlar. “xxxx” ASC ilə vətəndaş X36 və “xxxx” MMC arasında bağlanmış kredit müqavilələri barədə həmin kredit qarşılığında banka qoyulmuş girov əmlakın bankın balansına keçirildiyi zaman məlumatı olmuşdur. “xxxx” MMC “xxxx” ASC-nin müştərisi idi. MMC-nin girov qoyduğu on ədəd mənzilə dair qeydiyyat çıxarışının alınması üçün sənədlər verilmiş, həmin əmlakların balansa götürülməsi 2016-cı ilin may ayından etibarən həyata keçirilməyə başlanmışdır. Həmin kreditin gecikdirilməsi ilə bağlı problemli kredit kimi hər hansı araşdırma aparılmamışdır. O, dönəmdə işi məhkəmə qətnaməsi çıxarılmış işlərlə bağlı qiymətləndirmə işinin həyata keçirilməsi, hərracın təşkil olunması, əmlakın bankın balanasına alınması və satışına nəzarət etməkdən ibarət idi. “xxxx” MMC-nin işi ilə bağlı məhkəmə deyil, müştərinin razılığı ilə əmlakın bankın mülkiyyətinə keçməsi prosesi ilə bağlı sənədlər toplusu daxil olmuşdur və bu qanuni ilk hal deyildir. Sənədlərdə girov əmlakın müştərinin razılığı ilə bankın mülkiyyətinə keçirilməsi göstərilmişdir. Sözügedən on əmlakdan ikisi “xxxx” MMC-nin, ikisi isə Samir Ağayevin krediti ilə əlaqədar idi. “Ağ sarayda” olan iki ədəd əmlakın sənədləri təqdim olunmuşdur. Həmin sənədləri Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyester Xidmətinə təqdim edərək qeydiyyat çıxarışını alıb əmlakı bankın mülkiyyətinə keçirmişlər. Qiymətləndirilmə ilə bağlı balansa götürüləndə maliyyə şöbəsi tərəfindən əmlakın hansı qiymətlə balansa götürülməsində sual yaranmış, işlədikləri özəl qiymətləndirmə şirkətləri ilə əmlakları təkrarən qiymətləndirməyə verib rəyi almışlar. Təqdim edilən maliyyə ilə əmlaklar balansa götürülmüş və qiymətləndirmə əsasında satılmışdır. Əmlakın satışı ilə şəxsən məşğul olmuş, dörd, yaxud beş mənzil satmışdır. Adətən satış zamanı əmlakın real bazar qiyməti araşdırılır sonra həmin qiymət çərçivəsində hansı qiymətə satıla bilirdisə o, qiymətə satılırdı. Bəzən olurmuş ki, əmlak balansa götürüldüyü qiymətdən də aşağı qiymətə satılırmış. İbtidai istintaq zamanı KQMİ-də olduğu zaman girovda on mənzildən başqa iki mənzilin də olduğu bildirilmiş, bu barədə məlumatı olmadığını demişdir. Şöbə olaraq onların yalnız girov qoyulan əmlak barədə, o da problem yarandıqda məlumatları olmuşdur. Girovda olan əmlak bankın balansına götürüldüyündə mövcud kredit borcundan silinmə olubolmamasını bilməmişdir, bunu maliyyə şöbəsi daha dəqiq bilirərdi. Ödəniş olunubolunmamasına onlar baxmamışlar. Problemli kreditlər departamentinin məhkəmə şöbəsi var, lakin oraya müraciət etmək onun səlahiyyətində deyildir. Məhkəmədə Şahid14 ibtidai istintaqa verdiyi ifadə ilə hazırda verdiyi ifadə arasında yaranmış ziddiyyətlə əlaqədar onun ibtidai istintaq zamanı verdiyi, cinayət işinin materiallarına əlavə olunmuş (cild 09, 257-262-ci vərəqlər) ifadəsi ziddiyyət yaranan hissədə elan olunmuş, Şahid14 elan olunan ifadəsində Samir Ağayev ilə Təqsirləndirilən şəxs1 şərik olması, habelə girov əmlaklar bankın balansına qəbul edilən zaman müştərinin borcu qalması, həmin borc bağlanmadığı üçün təkrar müştəri ilə əlaqə saxlanılıb, ondan borcun ödənilməsinin tələb edilməsi, eləcə də borcu ödəmədiyi halda işin məhkəməyə müraciət edilməsi üçün problemli kreditlər departamentinin məhkəmə şöbəsinə təhvil verilməsi, sözügedən şöbənin məhkəməyə müraciət etməməsi səbəbini bilmədiyi barədə demədiyini, hazırki məhkəmə iclasında verdiyi ifadəsini təsdiq etdiyini bildirmişdir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid20 ifadəsində bildirmişdir ki, 2009-cu ildən “xxxx” ASC-də müxtəlif vəzifələrdə- əməliyyat idarəsi filialında şöbə müdiri, 16 may 2013-cü ildən filialın müdir müavini, daha sonra müdiri işləmişdir, hazırda heç bir yerdə işləmir. Filial rəhbəri kimi bilavasitə bankın idarə heyətinin sədrinə və filialların işini kurasiya üzrə nəzarət edən idarə heyətinin sədr müavininə tabeçiliyi olmuşdur. “xxxx” MMC-yə verilmiş kreditlərin məqsədini tam dəqiqliklə bilmir, çünki həmin vaxt sözügedən filialın müdiri o olmamışdır. Kredit veriləndə qayadalara əsasən əmlakların bankın balansına qəbul edilməmişdən əvvəl qiymətləndirilməsi həyata keçirilir və həmin əmlaklar tam şəkildə qiymətləndirilərək mövcud bazar qiymətləri müəyyən edildikdən sonra bu barədə kredit komitəsində müzakirə edilirdi. Kredit komitəsinin üzvlərinin qiymətləndirici tərəfindən müəyyən edilmiş qiymətlərə razılığı olduğu halda, həmin əmlakların bankın hesabına keçirilməsi barədə protokol tərtib edilir, kredit komitəsinin üzvləri və sədri tərəfindən imzalanır, sonra protokol əsasında müqaviləni hüquq departamenti hazırlayaraq protokolla birlikdə sonradan müqavilə bağlayacaq filial rəhbərinə təqdim edirdi. Filial rəhbəri kimi müqavilədə və protokolda olan mənzillərin qiyməti tərəfindən eyniləşdirildikdən sonra protokolda göstərilən qiymət çərçivəsində mənzillərin bankın balansına qəbul edilməklə borclunun borcunun tam şəkildə bağlanması barədə razılıq əldə etmiş, bundan sonra həmin mənzillər maliyyə departamenti tərəfindən balansa götürülərək problemli kreditlər departamenti tərəfindən satılmışdır. “xxxx” ASC-də işlədiyi dövrdə “xxxx” MMC əməliyyat idarəsinin filialının müştərisi olmuş və sözügedən kreditlə bağlı 2009-cu ildə olan akkredit müqaviləsi üzrə avtomobillər gətirilib, hansı ki, həmin maşınlarla bağlı bütün sənədlər məhkəməyə təqdim olunmuşdur. “xxxx” MMC həmin bankın müştərisi olduğu üçün onlarla işləri davam etdirmişdir. Həmin dövrdən başlayaraq demək olar ki, müştərinin aylıq ödənişlərində olan bir qədər problemlərlə əlaqədar müştəri ilə əlaqə saxlanılıb banka dəvət olunmuşdur. Əvvəllər bütün danışıqlar cəmiyyətin direktoru Samir Ağayev ilə aparılmışdır. Prosedura uyğun olaraq müştəri hansı ki, krediti doxsan gün ərzində ödəmədiyi halda kredit problemli kreditlər departamentinə təhvil verilir və həmin müştəri ilə bağlı tədbirlər artıq problemli kreditlər departamenti tərəfindən aparılır. Girov müqaviləsi bank tərəfindən əməliyyat idarəsi filialının müdiri kimi o və girov qoyan “xxxx” MMC-nin direktoru X36 tərəfindən imzalanıb möhürlənmişdir. Kredit “xxxx” MMC tərəfindən götürülmüş və bütün müqavilələr həmin cəmiyyətin direktoru Samir Ağayev tərəfindən imzalanmışdır. Məlum kreditin restrukturizasiyası bir neçə dəfə olmuşdur. Belə ki, 2009-cu ildə verilən kredit akkreditə olunmuş, sonradan akkreditlər birləşdirilib bir kredit kimi çıxış etmiş, lakin yenə də, vaxtı-vaxtında ödəniş aparılmadığı üçün bir neçə dəfə restruktirizasiya olunmuşdur. Bütün bunlardan sonra “xxxx” MMC-nin banka olan borcunun bağlanması üçün təqdim etdiyi “xxxx” MTK-da olan mənzilin qiymətləndirilməklə balansa qəbul edilməsi üçün kredit komitəsindən daxil olmuş protokol əsasında qeyd olunan əmlakların bankın hesabına keçirilməklə banka olan borcunun bağlanması barədə 18 fevral 2016-ci il tarixdə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqavilə bağlanılarkən ona qarşı hər hansı bir təzyiq olmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 sözügedən kredit müqaviləsində girov qoyulan əmlakların sahibi kimi tanımış, kredit problemli kreditə çevriləndən sonra onun bankın əsas səhmdarı olmuş Şahid19 qardaşı olduğunu bilmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx” MMC ilə əlaqəsi bildiyi qədər ondan ibarət idi ki, avtomaşınları cəmiyyətə o, gətirirdi. Samir Ağayev ilə Təqsirləndirilən şəxs1 arasında hər hansı bir biznes qurma barəsində müqavilə olub-olmaması barədə bilməmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 məlum kreditlə əlaqədar kredit müqaviləsinin tərəfi olmadığı halda banka girov qoyması qanun pozuntusu deyildir. Xatırladığı qədər girov əmlak on iki, yaxud on üç mənzil olmuşdur. Girov qoyulan əmlak sessiya müqaviləsi ilə bağlandığından ona nəzarət çətin idi, çünki bu zaman mənzillər kupçası olmadığı üçün ümumiyyətlə girov kimi reyestr xidmətindən keçmir. Mənzillər müştəri ilə şirkətin arasında olan müqavilələr əsasındakı hüquqi sənəd vaisitəsilə girov qoyulmuşdur. Həmin sənədlərin əsli bankda olmuşdur. Belə olan halda bankdan xəbərsiz həmin mənzillərlə bağlı alqı-satqının, ümumiyyətlə hər hansı bir dəyişikliyin edilməsi mümkün deyildir. Baş verən istənilən dəyişiklik barədə şirkət banka məlumat verməli idi, hansı ki, filiala belə bir məlumat daxil olmamışdır. Əgər hüquqi şəxs hansısa bir kredit götürürsə və təminatı başqa bir şəxs qoyursa, bu zaman müqaviləni həm şirkətin direktoru, həm də təminatı qoyan şəxs imzalayır, çünki təminatı qoyan şəxs risk daşıyır, kredit ödənilmədiyi halda, həmin əmlaklar problemli kreditlər departamentə keçir və satılaraq kredit bağlanır. Bu səbəbdən kredit problemli kreditə çevrildikdə filial tərəfindən həm Samir Ağayev, həm də Təqsirləndirilən şəxs1 ilə əlaqə saxlanılmışdır. Girov əmlakın bankın balansına götürülməsi filialın səlahiyyətində olan məsələ olmadığından bu barədə ətraflı məlumatı olmamışdır. Üzərinə düşən yalnız müqavilədə və protokolda olan mənzillərin qiymətini eyniləşdirildikdən sonra protokolda göstərilən qiymət çərçivəsində mənzillərin bankın balansına qəbul edilməklə borclunun borcunun tam şəkildə bağlanması barədə razılıq əldə etmək, razılığı sənədləşdirib bankın adından imzalayıb, möhürləmək olmuşdur. Bu bir növ barışıq sazişi idi. Həmin ərəfədə əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı sənədləşdirilmə aparılması mümkün deyildir. Qiymətləndirmə bankın işlədiyi müstəqil şirkətlərin ekspertləri tərəfindən həyata keçirilmişdir. Səhv xatırlamırsa mənzilin hər kvadrat metri 4.200 manatdan hesablanmışdır. Qiymətləndirmə nəticəsində girov qoyulan əmlak götürülmüş kreditin öhdəliyini həmin tarixə tam qarşılayırdı. Əgər girov mənzillərin sayı iyirmi olsa idi və on ədədi krediti qarşılasaydı, bu zaman yerdə qalan on mənzili girovda saxlamaq doğru olmazdı. Məlum kredit üzrə bankın balansından çıxarılan iki mənzil əgər qanunsuz formada çıxarılmışsa, demək alqı-satqı əsasında banka girov qoyulmuşdur. Qiymətləndirmədən sonra həmin mənzillər maliyyə departamenti tərəfindən balansa götürülərək problemli kreditlər departamenti tərəfindən satılmışdır. Satılan əmlakın qiyməti kredit hesabından aşağı qiymətlə hesablanmaqla silinmişdir. Bankın qərarı olmadan girov əmlakın bankın balansına götürülməsi mümkün deyil və belə bir qərarın olduğunu görmüşdür, lakin tarixini xatırlamır. 30.000 müştərisi olduğundan hər kredit komitəsinin qərarını yadında saxlaya bilməzdi. Yalnız onu deyə bilər ki, qərar olmadan əmlakın balansa götürülməsi mümkün deyildir. İbtidai istintaq ərəfəsində borcun bağlanmadığı təsdiqləndiyindən Şahid19 600.000 manat ödəniş etmiş, bununla da ödəniş tam təmin olunmuş, o sadəcə olaraq həmin məbləğdə pulun kassaya ödənildiyini imzalamışdır. Bankın Təqsirləndirilən şəxs1lə bağlı hansısa məbləğdən imtina edib-etməməsindən məlumatı olmamışdır. Hazırki cinayət işi üzrə Təqsirləndirilən şəxs1 təqsirinin tam olaraq nədən ibarət olmasını deyə bilmərəm, çünki, bu hüquqi məsələdir. Məhkəmədə Şahid20 ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadələrlə hazırki ifadə arasında yaranmış ziddiyyətlə əlaqədar onun ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadə ziddiyyətli hissədə elan olunmuşdur. O, həmin ifadələrində göstərmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs1 ilə “xxxx” MMC-nin direktoru X36 şərik olmuşlar. Samir Ağayev və “xxxx” adına kreditlər Samir Ağayevin adına rəsmiləşdirilməsinə baxmayaraq faktiki olaraq həmin kreditlər Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən götürülmüş və onun tərəfindən ödənişlər həyata keçirilmişdir. Faktiki olaraq kredit üzrə ödəniş həyata keçirilmədiyi halda özü, eləcə də bankın hazırda xatırlamadığı məsul şəxsləri tərəfindən kredit adına rəsmiləşdirilən Samir Ağayev banka dəvət edilsə də, yalnız Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən banka kredit ödənişi həyata keçirmişdir. Ona görə də, götürülmüş kreditlərin Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən sərf edilməsinə əmin olmuşdur. Girov qoyulan əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı hər hansı bir rəsmiləşmə aparılmamış, həmin əmlaklar əsassız olaraq girov qoyan Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən özgənikləşdirilmişdir. Kredit müqaviləsi bağlandıqdan sonra kredit borcunun müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq qaytarılması vəzifəsi borc alanın üzərində olmaqla kreditin müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq vaxtında qaytarılmasına yalnız müştəri MMC-nin faktiki sahibi Təqsirləndirilən şəxs1 cavabdeh olmuşdur. Ona dəfələrlə kreditin ödənilməsi ilə bağlı tərəfindən müraciət edilmiş, sonuncu onun tələbi əsasında bəzi hallarda krediti ödəmişdir (cild 09, 46-51-ci; cild 11, 01-11-ci; cild 15, 118-138-ci; cild 16, 84-95-ci vərəqlər). Şahid20 məhkəmədə verdiyi ifadəsinin doğru olduğunu, ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadələri elan olunan hissələrdə təsdiq etmədiyini bildirmiş, ifadələrində bu cür yazılmasının səbəbini bilmədiyini göstərmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid10 ifadəsində bildirmişdir ki, ümumilikdə 2007-ci ildən 2017-ci ilə qədər olan müddətdə “xxxx” ASC-də işləmişdir. 2007ci ildən 2013-cü ilədək bankın kredit departamentində kreditlərin idarə edilməsi şöbəsində işləmiş, 2013-cü ildən etibarən isə başqa departamentə keçmiş, həmin vaxtdan faktiki olaraq kredit məsələləri ilə əlaqədar heç bir işlə məşğul olmamışdır. Hazırda “Apple” şirkətində işləyir. “xxxx” ASC-nin kredit departamentində vəzifəsi bankın hüquq departamenti tərəfindən şablon standart hazırlanmış formalara uyğun digər sənədləri rəsmiləşdirib, sənədlərin həqiqətən olub-olmamasını yoxlamaq idi. Apardıqları yoxlamanın nəticələrini vaxtaşırı bankın rəhbərliyinə təqdim edirdilər. “xxxx” ASC-də işlədiyi müddətdə bankla “xxxx” MMC arasında bir çox kredit müqavilələri olmuşdur. “xxxx” MMC-nin rəhbəri və sahibi kimi Təqsirləndirilən şəxs1 bilmişdir, çünki, cəmiyyətin adından kreditləri o götürmüşdür. Bununla belə Təqsirləndirilən şəxs1 ilə şəxsi tanışlığı olmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 bankın əsas səhmdarlarından olan Şahid19 doğma qardaşıdır. X31 tanımır. 2013-cü ildə bankın digər departamentində işə başladığından kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli 69 saylı protokoluna, 10 aprel 2014-cü il tarixli 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə, 20 may 2014-cü il tarixli 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə əsasən “xxxx” MMC-yə məxsus on iki ədəd əmlakın təminat kimi (girov müqavilələrinə əsasən) götürülməsi, 18 fevral 2016-cı il tarixli 01 və 02 nömrəli tələbin güzəştli müqaviləsində on ədəd əmlakın təminat kimi girov götürülməsi və bankın balansına keçirilməsi, digər əmlakların girovdan azad edilməsi barədə məlumatı olmamışdır. Mənzillərin çıxarışının olmaması, sadəcə MTK ilə bağlı olmasına dair sənədi olduğu halda girov predmeti olaraq qəbul edilməsi qanuni idi. Girov əmlakın bankın balansına götürülməsi barədə komitənin protokolu olmalı idi. Həmin əmlakın hansı qaydada kimin tərəfindən girovdan azad edilməsini bilmir. Daxili və Mərkəzi bankın qaydalarına əsasən əmlaklar girovdan yalnız borc ödənilib qurtardıqdan sonra bank tərəfindən verilmiş məktub əsasında girovdan azad oluna bilər. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid18 ifadəsində göstərmişdir ki, 2007-ci ildən “xxxx” ASC-də müxtəlif vəzifələrdə, 2016-cı ilin aprel ayından 2017-ci ilin 22 dekabr tarixinədək isə idarə heyətinin sədri vəzifəsində işləmişdir. Bankda işlədiyi dövrdə baş direktor Samirə Şirəliyeva, İdarə heyətinin üzvləri- İT sahəsi üzrə kurator Azər Hümbətov, risk sahəsi üzrə kurator Şahid11, müşahidə şurasının üzvləri Şahid19, Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov olmuşdur. Şahid19 onun qayınatası, Təqsirləndirilən şəxs1 isə Şahid19 doğma qardaşıdır. “xxxx” ASC ilə vətəndaş X36 və “xxxx” MMC arasında kredit müqavilələri bağlanılmışdır. Həmin kreditlərin məqsədini tam dəqiqliklə bilmir, çünki həmin bankda xəzinədar, idarə heyətinin sədr muavini, hətta bir il üç ay ərzində idarə heyətinin sədri kimi müxtəlif vəzifələrdə çalışsa da, kredit işləri sahəsində çalışmamışdır. X55 arasında bağlanmış 16 fevral 2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən 600.000 ABŞ dolları və “xxxx” MMC arasında bağlanmış 15 aprel 2014 və 03 iyun 2014-cü il tarixli kredit müqavilələrinə əsasən 2.629.911 ABŞ dolları məbləğində kreditin faizləri kapitallaşdırılmaqla restrukturizasiya olunmuşdur. İdarə heyətinin 23 avqust 2010cu il tarixli 68 saylı protokoluna əsasən təsdiq edilmiş “Kreditlərin və lizinqlərin restrukturizasiya Qaydaları”nın 4.1 və 3-cü bəndinə əsasən bankın kredit komitəsinin qərarı ilə verilmiş kreditlər üzrə restrukturizasiya qərarları problemli kreditlər komitəsi tərəfindən qəbul edilir. Müşahidə şurasının 12 sentyabr 2012-ci il tarixli, 13 saylı protokoluna əsasən problemli kreditlər komitəsinin Əsasnaməsinin 4.1 və 4.9-cu maddələrinə əsasən problemli kreditlər komitəsi öz limiti çərçivəsində təsdiq etdiyi kredit öhdəlikləri ilə bağlı şərtlərin dəyişdirilməsi və restrukturizasiyası ilə əlaqədar müvafiq qərarlar qəbul etmək səlahiyyəti vardır. Akkreditiv müqaviləsinə əsasən yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus “xxxx” MTK-da olan bir neçə mənzilə dair pay hüquqları qeyd olunmuşdur. Əmlaklar tərəflərin razılığı ilə 3 065 600,00 manat (1 m2-1 950,00 manat) dəyərində qiymətləndirilmiş, girov müqaviləsi bank tərəfindən əməliyyat idarəsi filialının müdiri kimi Şahid20 və girov qoyan “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Ağayev tərəfindən imzalanıb möhürlənmişdir. “xxxx” MMC-nin banka olan borcunun bağlanması üçün təqdim etdiyi “xxxx” MTK-da olan on ədəd mənzilin qiymətləndirilməklə balansa qəbul edilməsi üçün sədrinin kim olmasını xatırlamadığı problemli kreditlər komitəsindən daxil olmuş protokol əsasında qeyd olunan əmlakların bankın hesabına keçirilməklə banka olan borcunun bağlanması barədə 18 fevral 2016-ci il tarixdə 01 və 02 saylı tələbin güzəştli müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləni bağlandığı zaman görməmişdir. İbtidai istintaq zamanı ona təqdim edilən müqavilədə olan imza əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri Şahid20 tərəfindən icra edilmişdir. Müqavilədə göstərilən mənzillərin qiymətləndirilməsinin hansı hüquqi şəxs tərəfindən həyata keçirildiyini bilməmişdir. Bankın problemli kreditlər komitəsi tərəfindən təqdim edilmiş qərarda həmin mənzillərin qiyməti göstərilməli olduğu halda göstərilməmiş və bunun səbəbini bilməmişdir. Şahid20 tərəfindən müqavilə üzrə borclunun banka olan borcunun tam şəkildə bağlanması barədə 18 fevral 2016-ci il tarixli müqavilə tərtib edilməklə imzalanmışdır. Şahid20 müvafiq protokol və qərar olmadan bu müqaviləni bağlaya bilməzdi. Əmlak bankın balansına qəbul edilməzdən əvvəl qiymətləndirilməsi həyata keçirilir. Həmin əmlaklar tam şəkildə qiymətləndirilib, mövcud bazar qiymətləri müəyyən edildikdən sonra bu barədə problemli kreditlər komitəsində müzakirə edilir. Problemli kredit komitəsinin üzvlərinin qiymətləndirici tərəfində müəyyən edilmiş qiymətlərlə razı olduğu halda, həmin əmlakların bankın hesabına keçirilməsi barədə protokol tərtib edilir. Həmin protokol problemli kredit komitəsinin üzvləri və sədri tərəfindən imzalanır. 18 fevral 2016-ci il tarixdə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanarkən problemli kreditlər komitəsinin tərkibi müşahidə şurasinin 01 oktyabr 2015-ci il tarixli, 20 saylı protokoluna əsasən daima üzvlər- sədr Şahid16, üzvlər maliyyə nəzarəti departamentinin direktoru X10, hüquq departamentinin direktoru Şahid13, problemli aktivlərin idarə olunması və hüquqi tənzimlənməsi departamentinin direktoru Şahid12 olmuşdur. Həmin protokol əsasında müqaviləni hüquq departamenti hazrılayaraq protokolla birlikdə sonradan müqavilə bağlayacaq filial rəhbərinə təqdim etmişdir. Filial rəhbəri kimi müqavilədə və protokolda olan mənzillərin qiyməti eyniləşdirildikdən sonra protokolda göstərilən qiymət çərçivəsində mənzillərin bankın balansına qəbul edilməklə borclunun borcunun tam şəkildə bağlanması barədə razılıq əldə edilmişdir. Bundan sonra həmin mənzillərin balansa götürülməsi maliyyə departamenti tərəfindən, satılması isə problemli kreditlər departamenti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu prosedurda fəaliyyəti yalnız əmlakların bankın balansına götürülməsinə razılıq verməsindən ibarət olmuşdur. Girov balansa götürülən zaman sərəncam olmalı idi. Bankın daxili qaydalarına görə əmlak balansa götürüldükdə aşağı və yuxarı qiymətə götürülə, artıq pul isə girov qoyulana qaytarılmaya bilərdi. Məlum müqavilə əsasında əmlak iki qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirilmiş, hər iki rəyi görməsə də, səhv etmirsə bir qiymətləndirmə 2.200.000, digəri isə 2.100.000 məbləğdə dəyərləndirilmiş və aşağı olan qiymətə götürülmüşdür. İlkin qiymətləndirmə ilə balansa götürülmə arasında olan qiymət fərqinin nə qədər olmasınını habelə girov mənzillərin sayının on iki ədəd olmasına baxmayaraq, on ədədinin balansa götürülməsinin səbəbini bilmir. Sonuncu məsələ problemli kreditlər komitəsinin səlahiyyətində olmuşdur. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid8 ifadəsində göstərmişdir ki, 2013-cü ilin əvvəlindən 2015-ci ilin əvvəlinədək “xxxx” ASC-də problemli kreditlər departamentinin məhkəmə şöbəsinin müdiri işləmiş, vəzifəsi bütün tədbirlərin görülməsinə baxmayaraq, kredit alan şəxs tərəfindən kredit borcu ödənilmədiyi təqdirdə işlərin məhkəməyə göndərilməsi, mülki iddia ərizələrini hazırlamaq, məhkəməyə müraciət etmək, məhəkəmədə bankın mənafeyini müdafiə etmək, həmçinin məhkəmənin qərarının icrasını təmin etmək olmuşdur. İşlədiyi dövrdə İdarə heyətinin sədri Şahid16, İdarə heyətinin üzvləri- İT sahəsi üzrə kurator Azər Hümbətov, risk sahəsi üzrə kurator Şahid11, müşahidə şurasının üzvləri Şahid19, Kurt Geyger, Andrzej Vitak və Tofiq Qəmbərov olmuşlar. Hazırki cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxslərlə əvvəllər hər hansı bir tanışlığı olmamışdır. Məhkəmə şöbəsinin müdiri kimi bankla kredit müqaviləsi olan istənilən şəxsi məhkəməyə vermək səlahiyyəti yox idi. Bunun üçün şöbəyə problemli kreditlərin dosyesi təqdim olunmalı, əsasında iddia ərizələri hazırlayıb məhkəməyə göndərməli və məhkəmədə iştirak edilməli idi. “xxxx” ASC ilə vətəndaş X36 və “xxxx” MMC arasında bağlanmış kreditlərin geri qaytarılmamasına görə mülki iddia qaydasında məhkəməyə müraciət edilməsi üçün sənədlər işlədiyi şöbəyə təqdim edilməmiş, bunun səbəbini isə bilməmişdir. Problemli kreditlərin dosyesi şöbəyə təqdim olunduğu halda kredit müqaviləsinin qarşı tərəfi barədə məlumatları olmuşdur. Bankda “outlook” deyilən elektron proqram olmuş və yalnız komitə üzvləri üçün nəzərdə tutulduğundan həmin proqrama girə bilməmişdir. Məhkəmə şöbəsinin müdiri kimi bankda problemli kreditlərlə bağlı keçirilən iclaslarda iştirak səlahiyyəti olmamış, həmin iclasın protokolları ona təqdim olunmamışdır. Məhkəmədə Şahid8 verdiyi ifadə ilə ibitdai istintaq zamanı verdiyi ifadə arasında yaranmış ziddiyyətlə əlaqədar onun ibtidai istintaq zamanı verdiyi, cinayət işinin materiallarına əlavə edilmiş ifadəsi ziddiyyətli hissədə elan olunmuşdur. Həmin ifadəsində o göstərmişdir ki, Şahid19 “xxxx” ASC-nin əsas səhmdarlarından biri olmuşdur. Təqsirləndirilən şəxs1 Şahid19 doğma qardaşıdır. “xxxx” MMC-nin sahibi kimi Təqsirləndirilən şəxs1 tanımış və onun “xxxx” ASC-dən götürdüyü külli miqdarda krediti geri qaytarmadığına görə problemli kredit olmasını bilmişdir. Mütamadi olaraq bankın əməkdaşları Təqsirləndirilən şəxs1lə əlaqə saxlayıb ona kreditin ödənilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq etmələrinə baxmayaraq, banka hər hansı ödəniş etməmişdir. Ona görə onun borcu fazilərlə birlikdə çoxalmışdır. X31 ümumiyyətlə tanımamışdır. Girovda olan əmlakların dəyişdirilməsi, eləcə də girov qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı məsələnin elektron formasının bankın əməliyyat idarəsinin filialının əməkdaşı Şahid6 tərəfindən “outlook” proqramı vasitəsi ilə Şahid7 və qeyrilərinin elektron ünvanına göndərilməsi, elektron protokolun problemli kreditlər komitəsinin üzvlərinə- Şahid16, Şahid10, Şahid7, Şahid9, Şahid11, Şahid5, Cavid Alıyevə və digər şəxslərin elektron ünvanlarına göndərilməsi, proqram vasitəsi ilə Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus əmlakların bankın balansına qəbul edilməsi barədə elektron məktubun onun elektron ünvanına daxil olub-olmamasını xatırlamır. Bununla bağlı bir dəfə iclas olmuşdur. Həmin iclasa sədrliyi Şahid16 həyata keçirmişdir. Tərəflərdən biri müşahidə şurasının sədri Şahid19 qardaşı Təqsirləndirilən şəxs1 olduğuna görə iclasın nəticəsi barədə qərar qəbul edilməmiş, eləcə də protokol imzalanmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 aidiyyəti şəxs Şahid19 doğma qardaşı olduğuna görə qaydaların tələblərinə uyğun olaraq müşahidə şurasında məsələnin müzakirə edilməklə qərar qəbul edilməsi tövsiyə edilmişdir. Vəzifəsindən azad edildiyindən kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli 69 saylı protokoluna, 10 aprel 2014-cü il tarixli 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə, 20 may 2014-cü il tarixli 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə əsasən “xxxx” MMC-yə məxsus on iki ədəd əmlakın təminat kimi (girov müqavilələrinə əsasən) götürülməsi, 18 fevral 2016-cı il tarixli 01 və 02 nömrəli tələbin güzəştli müqaviləsində on ədəd əmlakın təminat kimi girov götürülməsi və bankın balansına keçirilməsi, digər əmlakların girovdan azad edilməsindən məlumatı olmamışdır (cild 16, 173-181-ci vərəqlər). Şahid8 elan olunan ifadəsinin doğru olmadığını, ibtidai istintaq zamanı müstəntiqə yalnız “xxxx” ASC-də işləməsi, vəzifə səlahiyyətləri, bankın məhkəmə şöbəsinin müdiri olduğu dönəmdə şöbəyə Təqsirləndirilən şəxs1 barəsində problemli kredit dosyesi daxil olmadığı barədə deməsini bildirmişdir. Ümumiyyətlə Təqsirləndirilən şəxs1 əvvəllər görməmiş, tanımamış, onun “xxxx” ASC-dən götürdüyü külli miqdarda kredit geri qaytarılmadığına görə problemli kredit olduğunu bilməmişdir. Məhkəmədə verdiyi ifadəsi doğrudur və təsdiq edir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilmiş Şahid21 ifadəsində göstərmişdir ki, “xxxx” MMC-nin icraçı direktorudur. 2007-ci ildən bu sahədə işləyir. Hazırki cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxsləri əvvəllər tanımamışdır, aralarında ədavət və ya düşmənçilik yoxdur. “xxxx” ASC-nin problemli aktivlərin idarə olunması departamenti tərəfindən verilmiş sifariş əsasında 2016-ci ilin iyun ayında ünvan 7-cu məhəllədə inşa edilən binadan on, yaxud on iki ədəd mənzilin qiymətləndirilməsi həyata keçirilmişdir. Mənzillər binanın ayrı-ayrı mərtəbələrində yerləşirdi, təmirsiz olmuşdur. Qiymətlərdə fərq mənzildən açılan mənzərəyə, sahəyə əsasən dəyişilirdisə də, bir-birindən elə də çox fərqi olmurdu. 2.100- 2.400 manat arasında qiymət qoyulmuşdur. Mənzillər bazar qiyməti ilə müəyyən olunmuşdur. 2016-cı ildə internet portalında həmin mənzillərə oxşar satışa çıxarılan mənzillərə əsasən araşdırılma nəticəsində qiymətləndirilmişdir. Həmin mənzillər arasında kv.metri 4.000 manata hesablananı yox idi, bu məbləğ kifayət qədər yüksək məbləğ olardı. Bəhs olunan mənzillər ilkin olaraq girov qoyularkən hansı məbləğdə qiymətləndirilməsi barədə onlara heç bir sənəd təqdim olunmamışdır. Müstəqil qiytmətləndiricinin bu haqda heç bir marağı olmamalıdır. Qiymətləndirmə aparıldıqdan sonra ekspert əməkdaşları tərəfindən rəy tərtib edilmiş və həmin rəyi imzalamışdır. Həmin mənzillər üzrə digər şirkətlər tərəfindən qiymətləndirmə aparılması barədə məlumatı olmamışdır. Əmlak bazarı ictimai birlik təşkilatı var, hansı ki, onlarda müstəqil ekspert kimi çıxış edə bilirlər. Həmin təşkilatın əməkdaşlarını tanımır, hansı qaydada işlədiklərini, hazırki işə üzrə girov qoyulmuş mənzillərin kv.metrini 4.100 manata qiymətləndirmələrinin səbəbini bilmir. Məhkəmədə Şahid3 ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsi elan olunmuşdur. O, həmin ifadəsində göstərmişdir ki, yaradıldığı vaxtdan 2011-ci ilin yay aylarınadək ünvan 8 ünvanda yerləşən “xxxx” MTK-nın sədri vəzifəsində işləmiş, vəzifəsindən azad edildikdən sonra qardaşı Ramil Məmmədov sədr vəzifəsinə təyin edilmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx” MTK-dan 206, 229, 230, 233, 234, 235, 236, 317, 325, 326, 328, 333, 334, 335, 335, 336 saylı mənzilləri alan şəxs kimi tanıyır. Təqsirləndirilən şəxs1 həmin mənzilləri hansı tarixdə almasını dəqiq xatırlamır. Təqsirləndirilən şəxs1 bina tikilərkən mənzillərin dəyərini hissə-hissə ödəyərək almış, 2010-cu ildə həmin mənzillərin dəyərini tam şəkildə ödəmiş, MTK-ya borcu qalmamışdır. Təqsirləndirilən şəxs1 2010-cu ilin iyun-dekabr aylarında dəyərini tam ödəmiş olduğu mənzillərin ona satılmasını təsdiq edən maliyyə arayışının verilməsini xahiş etdiyindən maliyyə arayışını yazıb ona vermiş və mənzillərin ona məxsus olmasını təsdiq etmişdir. Həmin tarixlərdə Təqsirləndirilən şəxs1 təkrar ona müraciət edib əmlaklardan bir hissəsini banka girov qoymaq istədiyini demiş, hətta bank Təqsirləndirilən şəxs1 girov əmlaklar barədə bankın adına maliyyə arayışı və müqavilə verməsini tələb etmişdir. Ona görə də Təqsirləndirilən şəxs1 bu barədə yazılı ərizə ilə müraciət etmiş, onunla razılaşıb, tələb etdiyi qaydada sahib olduğu əmlakların bir hissəsinin “xxxx” ASC-nin adına keçirilməsi barədə maliyyə arayışı və əmlakın sahibinin “xxxx” ASC olması barədə müqavilə tərtib edib, imzalayaraq Təqsirləndirilən şəxs1 şəxsən özünə vermişdir. MTK sədri olmadığı dövrdə, Təqsirləndirilən şəxs1 tələbi əsasında həmin vaxt MTK sədri olan qardaşı Şahid4 tərəfindən qalan əmlaklar ayrı-ayrı şəxslərin adına rəsmiləşdirilməklə satılmışdır. Həmçinin o, ifadəsində göstərmişdir ki, təqdim edilən “xxxx” MTK tərəfindən “xxxx” ASC-yə ünvan 7-cu məhəllədə inşa edilən yaşayış binasının 3-cü girişinin 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 92.8 m2 olan 334 saylı mənzilin, ümumi sahəsi 160.4 m2 olan 333 saylı mənzilin, ümumi sahəsi 129.2 m2 olan 335 saylı mənzilin pay sahibi olması barədə 10 dekabr 2010-cu il tarixli maliyyə arayışlarında, eləcə də ümumi sahəsi 108 m2 olan 336 saylı mənzilə dair eyni tarixli müqavilədə və maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 160.4 m2 olan 333 saylı mənzilə dair müqavilədə, ümumi sahəsi 129.2 m2 olan 333 saylı mənzilə dair müqavilədə, ümumi sahəsi 92.8 m2 olan 333 saylı mənzilə dair müqavilədə, binanın 2-ci girişinin 11-ci mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 104.6 m2 olan 235 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 188.8 m2 olan 234 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 71.2 m2 olan 233 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, binanın 2-ci girişinin 10-cu mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 187.3 m2 olan 230 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 71.2 m2 olan 229 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında olan imzalar ona, həmin müqavilə və maliyyə arayışında baş mühasib sözlərinin qarşısındakı imzalar isə Cavadov X42 məxsusdur. O, daha sonra ifadəsində Təqsirləndirilən şəxs1 şahid qismində verdiyi ifadəsində ona məxsus əmlakların bankın balansına keçirilməsi barədə MTK-dan tələb etməməsi, MTK-nın vəzifəli şəxslərinə ona məxsus əmlakların başqa şəxsin adına, eləcə də “xxxx” ASC-nin adına keçirilməsi barədə göstəriş verməməsi barədə qeyd etdiklərinin yalan olduğunu, 2010-cu ilin iyun-dekabr aylarında mənzilləri Təqsirləndirilən şəxs1 şəxsən özü aldığı üçün onun adına maliyyə arayışları və müqavilə tərtib etməklə ona təqdim etdiyini, Təqsirləndirilən şəxs1 təkrar həmin tarixlərdə MTK-ya müraciət edərək ona məxsus əmlaklardan on ədədinin “xxxx” ASC-nin adına rəsmiləşdirilməsini tələb etdiyini, həmin rəsmiləşdirmənin aparılması üçün şəxsən onun yanında ərizə yazdığını, ərizədə göstərilən mənzillərin müqavilə və maliyyə arayışlarının əsillərinin geri qaytarılmasını Təqsirləndirilən şəxs1 tələb etdiyindən sonuncunun həmin sənədlərin əslini ona təqdim etdiyini, həmin mənzillərin “xxxx” ASC-nin adına keçirilməsi barədə maliyyə arayışı və müqavilə tərtib edib imzalamaqla Təqsirləndirilən şəxs1 şəxsən özünə verdiyini, həmin əmlakların bankın balansında olduğunu bildirmişdir. Bundan əlavə o, ifadəsində göstərmişdir ki, ünvan 7-cu məhəllədə “xxxx” MTK-da olan on ədəd mənzilin “xxxx” ASC-nin adına rəsmiləşdirilməklə, həmin bankın əmlakı hesab edildiyi halda, təkrar həmin əmlakların 10 fevral 2016-ci il tarixində kimin vasitəsi ilə hansı qaydada Təqsirləndirilən şəxs1 adına keçirilməsindən, habelə 2011-ci ilin yay aylarından etibarən həmin MTK-da hər hansı bir vəzifədə işləmədiyi üçün Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus digər əmlakların təkrar sonuncunun adına hansı qaydada və necə keçirilməsindən məlumatı olmamışdır (cild 11, 38-42-ci vərəqlər). Məhkəmədə Şahid4 ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsi elan olunmuşdur. O, həmin ifadəsində göstərmişdir ki, 2013-cü ildən etibarən ünvan 8 ünvanda yerləşən “xxxx” MTKda sədr vəzifəsində işləyir. Ondan əvvəl qardaşı Şahid3 həmin vəzifədə işləmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 MTK-dan on ədəd mənzil alan şəxs kimi tanıyır. Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx” MTK-dan 206, 229, 230, 233, 234, 235, 236, 317, 325, 326, 328, 333, 334, 335, 335, 336 saylı mənzilləri almışdır. Həmin mənzillərdən on ədədi, yəni 229, 230, 233, 234, 235, 236, 333, 334, 335, 335, 336 saylı mənzillər 2016-ci ilin fevral ayının 10-dan etibarən Təqsirləndirilən şəxs1 adına rəsmiləşdirilmişdir. Bundan sonra həmin əmlaklar 2016-ci ilin fevral ayının 10-dan etibarən Təqsirləndirilən şəxs1 müraciəti ilə və onun arvadı X12 razılığı ilə “xxxx” ASC-nin adına rəsmiləşdirilmişdir. 2016-ci ilin fevral ayının 10da tərtib edilmiş müqavilə və maliyyə arayışlarında olan imzalar ona, maliyyə arayışlarında olan digər imzalar isə onunla yanaşı baş mühasib Təqsirləndirilən şəxs2 və Cahangir Məmmədliyə məxsusdur. Təqsirləndirilən şəxs1 almış olduğu mənzillərin özgəninkiləşdirilməsinin qadağan edilməsi ilə bağlı “xxxx” ASC-dən MTK-ya hər hansı bir girov müqaviləsi və məktub daxil olmamış, əmlaklar mütamadi olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 öhdəliyində olmuşdur. Əmlaklardan 206 saylı mənzil Vüsal Aslanov, 317 saylı mənzil Cavid Səbzəliyev, 325 və 326 saylı mənzillər isə Orxan Musayev adlı şəxslərə Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən MTK vasitəsi ilə satılaraq sənədləşdirilmişdir. Mənzillərin qeyd edilən şəxslərə satılması ilə bağlı təqdim edilən müqavilələr və maliyyə arayışlarda olan imzalar onun tərəfindən icra edilməmiş, həmin mənzillərin kim və ya kimlər tərəfindən rəsmiləşdirilməsini bilmir. “xxxx” MTK tərəfindən “xxxx” ASC-yə verilmiş ünvan 7-cu məhəllədə inşa edilən yaşayış binasının 3-cü girişinin 11-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 92.8 m2 olan 334 saylı mənzilin, ümumi sahəsi 160.4 m2 olan 333 saylı, ümumi sahəsi 129.2 m2 olan 335 saylı mənzilin pay sahibi olması barədə 10 dekabr 2010-cu il tarixli maliyyə arayışlarında, eləcə də “xxxx” ASC tərəfindən “xxxx” MTK-dan 25 iyun 2010cu il tarixdə alınmış ünvan 7-cu məhəllədə inşa edilən yaşayış binasının 3-cü girişinin 11-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 108 m2 olan 336 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 160.4 m2 olan 333 saylı mənzilə dair müqavilədə, ümumi sahəsi 129.2 m2 olan 333 saylı mənzilə dair müqavilədə, ümumi sahəsi 92.8 m2 olan 333 saylı mənzilə dair müqavilədə, binanın 2-ci girişinin 11-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 104.6 m2 olan 235 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 188.8 m2 olan 234 saylı mənzilə dair müqavilədə və həmin tarixli maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 71.2 m2 olan 233 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, binanın 2-ci girişinin 10-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 187.3 m2 olan 230 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında, ümumi sahəsi 71.2 m2 olan 229 saylı mənzilə dair müqavilədə və maliyyə arayışında olan imzalar ona məxsus deyil, qardaşı Şahid3 məxsus olmuşdur. Arayışda baş mühasib sözlərinin qarşısında olan imzaların Cavadov X42 məxsus olub-olmamasını isə bilmir (cild 11, 18-21-ci; cild 16, 96- 99-cu vərəqlər). Məhkəmədə Şahid17 ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsi elan olunmuşdur. O, həmin ifadəsində göstərmişdir ki, Şahid19 “xxxx” ASC-nin əsas səhmdarlarından, müşahidə şurasının sədri olmuşdur. Təqsirləndirilən şəxs1 Şahid19 doğma qardaşıdır. Təqsirləndirilən şəxs1 Samir Ağayevlə şərikli biznes işi görmək üçün bankdan kredit almışdır. Həmin kreditin girovları isə Təqsirləndirilən şəxs1 əmlakı olmuşdur. Bank tərəfindən hazırlanmış müqavilələr üzrə müqaviləni bağlayan tərəfi ümumiyyətlə görməmiş, müqaviləni yalnız bankın adından imzalamaq səlahiyyəti olmuşdur. “xxxx “ASC ilə “xxxx” MMC arasında bağlanmış 19 avqust 2013-cü il tarixli 114/0 saylı kredit müqaviləsinə edilən əlavə sazışə əsasən 12.12.2011-ci il tarixli 475A/0-USD saylı, 16.04.2012-ci il tarixli 165A/0-USD saylı, 25.07.2012-ci il tarixli A311/0-USD saylı, 25.07.2012-ci il tarixli A310/0-USD saylı, 25.07.2012-ci il tarixli A312/0-USD saylı və 25.07.2012-ci il tarixli AK-438/0-USD saylı sənədli akkreditivin açılması üzrə müqavilələr və kredit xətləri üzrə qalıq məbləğlər birləşdirilmiş, cəmi 1 927 748.87 ABŞ dolları kredit məbləği yaranmışdır. 15.04.2014-ci il tarixdə kredit müqaviləsinə 04 saylı Əlavə saziş bağlanmış və həmin tarixə hesablanmış 104 664.94 ABŞ dolları faiz kreditin üzərinə kapitallaşaraq kreditin dəyəri 2 032 413.81 ABŞ dolları olmuşdur. Kreditin bitmə tarixi 30.01.2015-ci il tarixə qədər uzadılmışdır. 06.05.2014-cü ildə “xxxx” MMC üçün açılmış iki akkreditiv üzrə ödənişləri həyata keçirmək üçün 597.498.02 ABŞ dolları kredit ayrılmışdır. Bütün bu kreditlər üçün “xxxx” MMC tərəfindən 19.08.2013-cü il tarixli 03 saylı əlavə sazişə əsasən ümumi dəyəri 3.149.000 manat olan on iki ədəd əmlak girov qoyulmuşdur. Bankdaxili qaydalara əsasən girov əmlaklar müştəri tərəfindən dəvət olunan qiymətləndirici tərəfindən müəyyən edildiyi halda, həmin əmlakların ümumi dəyəri qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirilməmişdir. Əmlaklar girov olaraq qəbul edilən zaman “xxxx” MTK tərəfindən təyin edilən dəyər əsasında qiymətləndirilmişdir. Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən ünvan 9 ünvanda yerləşən evin bir sıra mənzillərinin girov qoyulması ilə bağlı 16 fevral 2011-ci il tarixli girov müqaviləsi, həmin tarixli girov müqaviləsinə əlavə saziş müqaviləsi, 27 aprel 2011-ci il tarixli, 18 may 2011-ci il tarixli, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə əlavə saziş olan 10 iyun 2011-ci il tarixli girov müqaviləsi, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 16 fevral 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə əlavə saziş olan 29 fevral 2012-ci il tarixli əlavə saziş müqaviləsi, 25 aprel 2012-ci il tarixli girov müqaviləsi, 04 may 2012-ci il tarixli sonrakı girov müqaviləsi, 27 dekabr 2012-ci il tarixli sonrakı girov müqaviləsi, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə əlavə saziş olan 19 avqust 2013-cü il tarixli girov müqaviləsi, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə əlavə saziş olan 19 avqust 2013-cü il tarixli girov müqaviləsində girov saxlayan, idarə heyətinin sədrinin birinci müavini qismində olan şəxsin adından bağlanmış müqavilələrdən yalnız 2013-cü ilin iyul ayınadək olan imzalar ona məxsus olmuş, qeyd olunan tarixdən sonra isə təqdim edilən sənədləri Şahid20 imzalamışdır. Əmlakın girov qoyulması barədə müaqaviləni imzalayan zaman müqavilənin arxasında əmlakın girov qoyan şəxsə məxsus olmasına dair MTK tərəfindən verilmiş müqavilə və maliyyə arayışının olmasını görmüşdür. MTK tərəfindən verilmiş əmlakların Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olması barədə müqavilə və maliyyə arayışını gördüyü üçün girov qoyulmuş əmlakların müqavilə bağlanan tarixdə Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olduğuna əmin olmuşdur . Həmçinin o, ifadəsinin sonunda göstərmişdir ki, “xxxx” ASC-yə Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən girov qoyulmuş əmlakların dəyişdirilməsi ilə bağlı müşahidə şurasında, idarə heyətində, eləcə də problemli kreditlər komitəsində müzakirə edilməli hallar olmasını xatırlamır (cild 10, 265-271-ci vərəqlər). Məhkəmədə Şahid19 ibtidai istintaq zamanı verdiyi ifadəsi elan olunmuşdur. O, həmin ifadəsində göstərmişdir ki, 1989-1994-cü illərdə “xxxx” ASC-nin idarə heyətinin sədri, 1994-cü ildən 2017-ci ilin dekabr ayınadək müşahidə şurasının sədri vəzifəsində işləmişdir. İşlədiyi dövrdə Samirə Şirəliyeva baş direktor, Şahid16 İdarə heyətinin sədri, idarə heyətinin üzvü Azər Hümbətov İT sahəsi üzrə kurator, Rauf Axundov satış üzrə kurator, Şahid11 risk sahəsi üzrə kurator olmuşdur. Müşahidə şurasının üzvləri Kurt Geyger, Andrzej Vitak, soyadını bilmədiyi Ferdnan adlı şəxs və Tofiq Qəmbərov olmuşlar. Şahid18 onun qızının həyat yoldaşıdır. X36 adlı şəxsi tanımır, Təqsirləndirilən şəxs1 isə onun doğma qardaşıdır. Qardaşı ilə normal münasibəti olmadığı üçün onunla uzun müddətdir əlaqə yaratmır. “xxxx” ASC ilə X36 arasında bağlanmış 16.02.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən 600.000 ABŞ dolları və “xxxx” MMC arasında bağlanmış 15.04.2014-cü və 03.06.2014-cü il tarixli kredit müqavilələri əsasında 2.629.911 ABŞ dolları məbləğində kredit ayrılmış, ayrılmış kreditlər üzrə göstərilən məbləğ tam şəkildə Samir Ağayevə təqdim edilmişdir. Lakin həmin borcun bağlanıb-bağlanmamasından xəbəri olmamışdır. O, daha sonra ifadəsində göstərmişdir ki, 2015-ci ilin fevral ayından, eləcə də ondan sonrakı tarixlərdə Təqsirləndirilən şəxs1 əmlaklarının bankın balansına qəbul edilməsi ilə bağlı 18.02.2015-ci il tarixli 01 və 02 saylı tələbin güzəşti müqaviləsinin bağlanması üçün əsas olan bankın idarə heyətinin, eləcə də müşahidə şurasının qərarı olmamış, həmin məsələnin baxılması üçün müşahidə şurasına müraciət edilməmişdir. Əmlakların bankın balansına qəbul edilməsi üçün tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmasına əsas olan müşahidə şurasının qərarı olmadığı halda 18.02.2016-ci il tarixdə Samir Ağayev, Təqsirləndirilən şəxs1 və Şahid20 arasında üçtərəfli qaydada tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmasından məlumatı olmamış, həmin müqavilənin bağlanması barədə ona məlumat verilməmişdir (cild 16, 57-61-ci vərəqlər) Məhkəmədə əlavə şahid qismində dindirilən Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası X18 Şöbəsinin böyük eksperti X35 ona ünvanlanmış suallara cavab olaraq bildirmişdir ki, ekspert kimi 2012-ci il tarixdən imza hüququ var. Tərəfindən verilmiş və imzası ilə təsdiq olunmuş 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyini müdafiə edir. Həmin rəyin vergilərlə bağlı olan hissəsində geniş izahatını vermişdir. Rəydə məhkəmənin qərarında qoyulmuş «xxxx» MMC ilə bank arasında bağlanmış akkreditiv və kredit müqavilələri üzrə cəmiyyət tərəfindən 18 fevral 2016-ci il tarixə kimi banka hansı məbləğdə komissiya, faiz və cərimə, o cümlədən bu kreditlərlə bağlı nağd pul əməliyyatları, köçürmələrə və konvertasiyalara görə hansı məbləğdə pullar ödənilməsi barədə suallara cavab verilməməsinin səbəbini onunla əsaslandırır ki, mütəxəssisin dəvət olunması nəticəsində vergilərin hesablanması Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində öz əksini tapmamışdır. Vergilərin hesablanması səyyar və kameral vergi yoxlamaları şəklində olmaqla Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin əməkdaşları, yəni auidtləri tərəfindən hesablanmalıdır ki, bu da Vergi Məcəlləsinin 36.1, 83.3-cü maddələrində öz əksini tapmışdır. Apardıqları tədqiqat nəticəsində məlum olmuşdur ki, 2011-2013-cü illər üzrə mütəxəssis tərəfindən ümumilikdə 128.609.085 manat məbləğində vergi əsassız hesablanmışdır. Həmçinin 2013-2014-cü illər üzrə müəssisənin fəalliyəti yoxlanılmış, 2019-cu ildə səyyar vergi yoxlaması tərtib edilmişdir. Səyyar vergi yoxlaması aktında qeyd olunmuşdur ki, həmin dövrü əhatə edə bilən sənədlər yoxlamaya təqdim edilməmiş, 2015-ci il tarixli akt ilə yoxlanılmış, Vergilər Nazirliyi tərəfindən həmin yoxlama aktında ümumilikdə 13.174 manat məbləğində verginin azaldılması faktı müəyyən edilmişdir. 13.174 manat məbləğində verginin ödənilməyi 2019-cu il aktında öz əksini tapmışdır. Bundan başqa 2019-cu il tarixli aktda sənədlər təqdim olunmadığından ödənişlə bağlı məsələlər mütəxəssisin köməyi ilə ümumilikdə dövriyyə ilə müəyyən olunmuşdur. Ölkəyə idxal olunan avtomobillərin dəyəri nəticəsində 164.230 manat məbləğində verginin az hesablanması müəyyən olunub. Bununla bağlı məsələ rəyin 14-cü maddəsinin tələbində bazar qiymətləri ilə bağlı hissələrində öz əksini tapmışdır. Yəni, 14-cü maddədə qeyd olunub ki, tərəflərin razılaşdığı qiymətdən başqa bazar qiymətinin müəyyən olunması sübuta yetirilməlidir ki, bu da öz əksini tapmamışdır. Bazar qiymətinin tətbiq edilməsinin səbəbi səyyar vergi yoxlaması aktında əks olunmuşdur. Həmçinin əmtəəşünaslıq ekspertizası keçirilmiş, həmin dövrdə idxal olunmuş avtomobillərin bazar qiyməti müəyyən olunmuş və mühasib ekspert tərəfindən tədqiqat aparılarkən vergidən yayınma müəyyən olunmamışdır. Rəydə «ekspert-mühasib bütün yuxarıda göstərilənlər və ekspert-əmtəəşunasın gəldiyi nəticə məhkəmə tərəfindən nəzərə alındıqda, “xxxx” MMC-tərəfindən dövlət büdcəsinə əlavə olaraq ödənilməli olan vergilərin, yəni yoxlama ilə müəyyən edilmiş 164.230,11 manat ƏDV-nin az hesablanmasını müəyyən etmir, əks halda, yəni göstərilənlər məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmadığı təqdirdə, “xxxx” MMC tərəfindən 01.06.2013-cü il tarixdən 01.06.2018-ci il tarixədək olan dövr üzrə aparılmış əməliyyatlara görə 164.230,11 manat məbləğində dövlət büdcəsinə ödənilməli olan ƏDV-nin az hesablanması müəyyən edilir» kimi alternativ fikir yazılmasının səbəbi odur ki, mütəxəssis tərəfindən vergilərin hesablanması Vergilər Məcəlləsində öz əksini tapmayıb. Məhkəmə tərəfindən ekspertiza birliyinin rəyi əsaslı hesab olunarsa, gərək həmin aktdakı rəqəmlər nəzərə alına, yox əmtəəşünaslıq ekspertizasının nəticəsi götürüldükdə isə vergilər müəyyən olunmur. Vergilər Nazirliyi tərəfindən eyni, yəni 2013-2014-cü illər yoxlanılıb 13.174 manat vergi məbləği müəyyən olunub. Həmin vergi azaldılmış məbləğdə 2019-cu il tarixli aktda şəxsi hesab vərəqəsində göstərilmir, yəni ödənilib. Bir dövr iki dəfə hesablanıb, belə götürəndə beş il fərqi ilə 2015-ci il dörd il fərqi ilə bir də 2019-cu il tarixində yoxlanılıb. Vergi Məcəlləsinə əsasən bu halı əsassız hesab edir. Belə ki, Vergi Məcəlləsində mütəxəssisin cəlb olunması var, sadəcə bu vergi auiditinin ixtisasından kənar bir sahə olsa o halda mütəxəsis dəvət olunur ki, kömək şəkilində, lakin vergi hesablanması barədə mütəxəssis hesablanması nəzərdə tutulmayıb. Mütəxəssis rəyində sırf müəssisənin vergi fəaliyyəti ilə bağlı hansı vergilərdən yayınması müəyyən edilir. Vergi ödəmələrinin hansı şəkildə hesablanmalı, yoxlanılmalı olduğu Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulur. Ya mütəxəssisin özü bəyannamələri təqdim etməlidir ki, müəyyən dövr ödəmə bu qədərdir, ya da yoxlama təyin olunarsa səyyar, yaxud kameral yoxlama aparılmalıdır. 2019-cu il tarixli aktda qeyd olunur ki, ekspertizalar ibtidai istintaqın və məhkəmənin qərarlarə əsasında keçirilib, 2013 və 2014-cü illəri artıq Vergi orqanı 2015-ci ildə yoxlayıb və akt tərtib edib. Həmin dövrlə bağlı imzaladığı rəyin 11-ci vərəqində fikir bildirmişdir. Bir daha bildirir ki, mütəxəssis 2011ci ildən 2013-cü ilə qədər olan dövrü hesablayıb, 2008-ci ildən 2011-ci ilin avqust ayına qədər olan dövr isə səyyar vergi yoxlaması üzrə yoxlanılıb və 15 noyabr 2011-ci il tarixli akt tərtib olunub. Hesablanmış 8.467 manat vergi ödənilib. 2011-ci ildən 2012-ci il tarixədək olan dövr hesablanan aktda da qeyd edilib ki, 8.467 manat ödənilib, ondan sonra hesablanmış digər dövr də eyni ilə hesablanıb. 2012-ci ildən 2013-cü ilədək olan dövr yoxlanıb və 28 oktyabr 2013-cü il tarixli aktla 42.867 manat verginin az hesablanması müəyyən olunubdur, həmin vergi də ödənilib və bunlar hamısı sistemli şəkildə rəydə də var, iş materialları ilə aktlarda da öz əksini tapır. Ekspert kimi Vergi Məcəlləsinə əsasən bildirir ki, hesablanma bu qaydada aparılmamalıdır, lakin əgər məhkəmə mütəxəssisin vergi hesablamasını əsaslı hesab edərsə, həmin rəqəm düzdür. Bundan başqa vergi yoxlamasının 2019-cu il tarixli aktında qeyd olunur ki, sənədlər təqdim olunmadığı üçün ekspertiza birliyinin mütəxəssisi cəlb edilib ki, qiymətlər müəyyən olunsun, halbuki, 2015-ci il tarixli aktda sənədlər təqdim olunub. Yüz ədəd avtomobil gətirilibsə, bu eyni dövriyyədir, sadəcə satış qiymətlərinin mübahisəsi getdiyi üçün fərq yaranır. Mütəxəssis təhlilləri şöbəsində həmin dövriyyə 2011-2013-cü illərdə yoxlanılmış dövrlərdir, hansı ki, həmin dövrdə sənədlər təqdim olunub və həmin dövrə uyğun vergi hesablanmışdır. Əmtəəşünaslıq ekspertizası rəydə qeyd edir ki, 2011-2013-cü illərdə «VAZ-2104» markalı avtomobilin satış qiyməti 6.000-7.000 manat aralığında olub. Mütəxəsis təhlilləri şöbəsi rəy verir ki, həmin avtomaşınlar bazar qiymətinə uyğun olaraq yuxarı qiymətdən aşağı qiymətə satılıb və bunu əsaslandırmırlar. Səbəb kimi satış sənədlərinin təqdim olunmaması, nəticədə mütəxəssisin həmin avtomaşınların satış qiymətini müəyyən edə bilməməsi göstərilir. Mütəxəsis ona görə bu avtomaşınları ikinci aktda qiymətləndirir. Avtomaşınlar başqa mütəxəssislər tərəfindən də orta bazar qiymətində qiymətləndirilib, həmin orta bazar qiyməti götürülərək ümumi dövriyyə hesablandıqdan və ödənmiş məbləğ çıxıldıqdan sonra nəticədə 128.000 manat qalmışdır. Orta bazar qiymətinin səhv qiymətləndirildiyini deyil, orta bazar qiymətinin tətbiq olunmamağının əsaslandılmamısını iddia edir. Belə ki, 2019-cu il tarixli aktda əsaslandırılmır ki, nəyə görə belə alınıb, bu digər mütəxəssis təhlilləri şöbəsində də öz əksini tapmır, öz imzaladığı rəydə isə əmtəəşünas qiymətləndirib və həmin qiymətləndirməni əsas götürüblər. Əmtəəşünaslıq üzrə ekspert Elvin Qəhrəmanov qiymətləndirmə aparmışdır, onun sahəsi olmadığından yalnız rəqəmlər barədə məlumatı var. Tədqiqat zamanı cinayət işinin materiallarından başqa əlavə sənədləri olmamışdır. Tədqiqatda istifadə edib əsaslandırdıqları sənədlər gömrük bəyannamələridir, hansı ki, idxal olunmuş avtomaşınların sayını müəyyən etmək üçün, o cümlədən də şəxsi hesab vərəqəsi ilə müəssisənin ödədiyi ödənişləri nəzərə almış, nəticədə vergiləri hesablamışlar. X8 verdiyi rəy ilə tədqiqat zamanı ümumi tanış olmuşdur, lakin həmin rəylə bağlı izahat verə bilməz, yalnız onu deyə bilər ki, həmin rəyin qərarında əmtəəşünaslıq ekspertizası təyin olunmayıb, birbaşa satış qiymətləri əsas götürülüb. Mühasib ekspertin avtomobillərə qiymət qoymaq səlahiyyəti yoxdur, onların ixtisasına aid deyil. Özündən öncə başqa ekspert tərəfindən verilmiş rəyə fikir bildirmək səlahiyyəti yoxdur. Bu səbəbdən də, vergidən yayınma halının olub-olmaması ilə bağlı konkret fikir bildirə bilmir, yalnız özünün imzaladığı rəyi təsdiq edir. Hansı ki, həmin rəydə əmtəəşünasın gəldiyi nəticəyə görə MMC tərəfindən vergidən yayınma halı olmamışdır. İbtidai istintaq orqanı tərəfindən qəbul olunmuş qərar əsasında aparılmış birinci ekspertiza zamanı əmtəşünaslıq ekspertizası təyin olunmamış, tədqiqat təqdim olunmuş qiymətlər əsasında keçirilmişdir, lakin məhkəmənin təyin etdiyi qərarda həm mühasibatlıq, həm də əmtəəşünaslıq ekspertizası təyin olunduğuna görə həmin predmetlər əmtəəşünas tərəfindən qoyulmuş qiymətlər əsasında müəyyən edilmişdir. İş materiallarındakı “xxxx” ASC-dən daxil olmuş müqavilələrin məzmunundan görünür ki, “xxxx“ ASC ilə “xxxx” MMC arasında bağlanmış 19 avqust 2013-cü il tarixli 114/0 saylı kredit müqaviləsinə edilən əlavə sazışə əsasən 12 dekabr 2011-ci il tarixli 475A/0-USD saylı, 16 aprel 2012-ci il tarixli 165A/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli A311/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli A310/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli A312/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli AK-438/0-USD saylı sənədli akkreditivin açılması üzrə müqavilələr və kredit xətləri üzrə qalıq məbləğlər birləşdirilir və toplam 1 927 748.87 ABŞ dolları kredit borcu yaranır. Daha sonra 15 aprel 2014-ci il tarixində kredit müqaviləsinə 04 saylı əlavə saziş bağlanmış və həmin tarixə hesablanmış 104 664.94 ABŞ dolları faizlər kreditin üzərinə kapitallaşaraq kredit borcunun məbləği 2 032 413.81 ABŞ dolları olmuşdur. Kreditin bitmə tarixi 30.01.2015-ci il tarixə qədər uzadılmışdır. Belə ki, 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC-yə 18 may 2011-ci il tarixində 05 may 2012-ci il tarixinədək 230 100,00 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Respublikası) şirkətindən iyirmi bir ədəd avtomobil alınması üçün açılmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə əsasən yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 18 may 2011-ci il tarixli G1-158A/0-USD saylı girov müqaviləsinə əsasən “xxxx” MMC-yə məxsus alınacaq iyirmi bir ədəd “MG” markalı avtomobillər girov qoyulmuşdur. Avtomobillər “Saic Motor” şirkəti tərəfindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesabfakturaya əsasən ümumilikdə 230.100,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmişdir. 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə 01 saylı, 04 may 2012-ci il tarixli əlavə sazişə əsasən “xxxx” MMC-yə açılmış akkreditivin müddəti 05 may 2013-cü il tarixədək və 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə 02 saylı, 06 may 2013-ci il tarixli əlavə sazişə əsasən “xxxx” MMC-yə açılmış akkreditivin müddəti 05 may 2014-cü il tarixədək uzadılmışdır. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda bank tərəfindən müştəriyə kredit açılır. 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 06.05.2014-cü il tarixində “xxxx” MMC- yə 196 088.04 ABŞ dolları kredit açılır və “ xxxx” MMC tərəfindən də vəsait mədaxil edilərək 230 100 ABŞ dolları məbləgində vəsait “Jiangsu SAİC X61.”(Çin Respublikası) şirkətinə iyirmi bir ədəd avtomobilin alınması üçün köçürülür. Bu akkreditiv müqaviləsi üçün açılmış 196 088.04 ABŞ dolları kredit və ona hesablanmış 30 110.51 ABŞ dolları faiz kapitallaşaraq restrukturizasiya olunmuş 04 saylı , 03 iyun 2014-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən 31 yanvar 2015-ci il tarixinədək uzadılmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 158A/0-USD saylı, 03 iyun 2014-cü il tarixli girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişi 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü girişi 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları girov qoyulmuşdur. Əmlaklar tərəflərin razılığı ilə 3 065 600,00 manat (1 kv.m-1 950,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Kredit və ona hesablanmış faizlər 28 iyun 2016-cı il tarixində bankın balansına alınan Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 10, m 128, ümumi sahəsi 153.3 kv.m mənzil 273 700 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15, m 80, ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata ,S. Rüstəmov küçəsi, ev 17, m 129, ümumi sahəsi 91.3 kv.m mənzil 172 800 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15, m 86, ümumi sahəsi 100.2 kv.m mənzil 197 100 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15, m 84, ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 17, m 130, ümumi sahəsi 126.4 kv.m mənzil 226 100 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15, m 85, ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata ,S. Rüstəmov küçəsi, ev 15, m 81, ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata, toplam 1 782 100 manat dəyərində əmlaklar hesabına 226 198.55 ABŞ dolları əsas borc və 108 575.30 ABŞ dolları faiz və cərimə öhdəliyi bağlanmışdır. 159A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən “xxxx” MMC-yə 18 may 2011-ci il tarixində 05 may 2012-ci il tarixinədək 327 700,00 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv “Saic Motor” şirkətindən iyirmi bir ədəd avtomobil alınması üçün açılmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 18 may 2011-ci il tarixli G1-159A/0- USD saylı girov müqaviləsinə əsasən “xxxx” MMC-yə məxsus alınacaq iyirmi bir ədəd “MG” markalı avtomobillər qeyd olunmuşdur. Avtomobillər “Saic Motor” şirkəti tərəfindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesab-fakturaya əsasən ümumilikdə 327 700,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmişdir. Daha sonra girov təminatı dəyişdirilmiş, akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 04 may 2012-ci il tarixli SG1-158A/0- 159A/0-USD saylı sonrakı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişi, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları girov qoyulmuşdur. Əmlaklar “xxxx” MTK tərəfindən tərtib edilmiş müqavilələrə əsasən 371 000,00 və 374 600,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda Bank tərəfindən müştəriyə kredit açılır. 159A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 06.05.2014-cü il tarixində “xxxx” MMC- yə 327 700 ABŞ dolları kredit açılır və vəsait “xxxx” MMC tərəfindən 06 may 2014-cü ildə “Jiangsu SAİC X61.”(Çin Respublikası) şirkətinə iyirmi bir ədəd avtomobilin alınması üçün köçürülür. Daha sonra bu akkreditiv müqaviləsi üçün açılmış 327 700 ABŞ dolları kredit və ona hesablanmış 43 599.47 ABŞ dolları faiz kapitallaşaraq restrukturizasiya olunmuş 04 saylı 03 iyun 2014-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən 31 yanvar 2015-ci il tarixinədək uzadılmışdır. Kredit və ona hesablanmış faizlər ödənilməmiş borc müqabilində 28 iyun 2016-cı il tarixində bankın balansına alınan Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus Bakı şəhəri, Səbail rayonu, S. Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 128 , ümumi sahəsi 153.3 kv.m mənzil 273 700 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 80 , ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata ,S. Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 129 , ümumi sahəsi 91.3 kv.m mənzil 172 800 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 86 , ümumi sahəsi 100.2 kv.m mənzil 197 100 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 84 , ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 130 , ümumi sahəsi 126.4 kv.m mənzil 226 100 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 85, ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata ,S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 81, ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata, toplam 1 782 100 manat dəyərində əmlaklar hesabına 371 299.47 ABŞ dolları əsas borc və 235 849.20 ABŞ dolları faiz və cərimə öhdəliyi bağlanmışdır. 476A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC-yə 12 dekabr 2011-ci il tarixində on iki ay müddətinə 272 000,00 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv “SAİC Motor Corporation Limited” (Çin Respublikası) şirkətindən qırx ədəd avtomobil alınması üçün açılmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 12 dekabr 2011ci il tarixli G1-475A/0-476A/0-USD saylı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişi 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3-cü girişi 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları girov qoyulmuşdur. Əmlak “xxxx” MTK tərəfindən 25 iyun 2010-cu və 10 dekabr 2010-cu il tarixdə tərtib edilmiş müqaviləyə əsasən ümumilikdə 1 462 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda Bank tərəfindən Müştəriyə kredit açılır. 476A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 01.06.2012-ci il tarixində “xxxx” MMC-yə 272 000 ABŞ dolları kredit açılır və vəsait “xxxx” MMC tərəfindən 01 iyun 2012-ci il tarixində “SAİC Motor Corporation Limited” (Çin Xalq Respublikası) şirkətinə 40 ədəd avtomobilin alınması üçün köçürülür. Kredit və ona hesablanmış faizlər üzrə “xxxx” MMC tərəfindən 2012-ci il ərzində əsas borc üzrə- 174 649.75 ABŞ dolları, 2012-ci il ərzində faiz borcları üzrə- 9 795.14 ABŞ dolları, 2013-ci il ərzində əsas borc üzrə- 97 350.25 ABŞ dolları, 2013-ci il ərzində faiz borcları üzrə- 1 002.86 ABŞ dolları ödənilmişdir. Kredit üzrə cari borc qalığı yoxdur. AK-438/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC-yə 27 dekabr 2012-ci il tarixində on iki ay müddətinə 335 400,00 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 27 dekabr 2012-ci il tarixli SG1-AK-438/0-USD saylı sonrakı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişi, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 188,8 kv.m. olan 234 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmuşdur. Əmlak “xxxx” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən 480 000,00 manat (1 kv.m-2 542,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda Bank tərəfindən Müştəriyə kredit açılır. 438A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 06.05.2013-cü il tarixində “xxxx” MMC- yə 335 400 ABŞ dolları kredit açılır və vəsait “xxxx” MMC tərəfindən 06 may 2013-cü tarixində Nan JİNG AVTOMOBİLE GROUP (Çin Xalq Respublikası) şirkətinə MG avtomobillərinin alınması üçün köçürülür. Kredit üzrə 335 400 ABŞ dolları borc və ona hesablanmış 15 950.49 ABŞ dolları faizlər 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03№-li, 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən restrukturizasiya olunmuşdur. Kredit üzrə ödəniş 16 noyabr 2018-ci il tarixdə 335 400 ABŞ dolları əsas borc və 15 950.49 ABŞ dolları faiz borcu nəğd şəkildə ödənilməklə tam bağlanmışdır. Kredit öhdəliyi üzrə cari borc yoxdur. A312/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC-yə 25 iyul 2012-ci il tarixində 12 ay müddətinə 15 700 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 25 iyul 2012-ci il tarixli SG1-A310/0- A311/0-A312/0 USD saylı sonrakı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişi, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları qeyd olunmuşdur. Əmlak “xxxxy” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən 318 000 manat (1 kv.m- 2 0000 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda Bank tərəfindən Müştəriyə kredit açılır. A312/0- USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 16.11.2012-ci il tarixində “xxxx” MMC- yə 15 700 ABŞ dolları kredit açılır və vəsait “ xxxx” MMC tərəfindən 16 noyabr 2012-ci il tarixində Nan JİNG AVTOMOBİLE GROUP (Çin Respublikası) şirkətinə 1 ədəd MG avtomobilinin alınması üçün köçürülür. Kredit üzrə 2013-cü il ərzində əsas borc üzrə 5 732 ABŞ dolları, 2013-cü il ərzində faizlər üzrə 158.58 ABŞ dolları olmuş, kredit üzrə qalıq olan 9 968 ABŞ dolları borc və ona hesablanmış 489.65 ABŞ dolları faizlər 114/0- USD saylı kredit müqaviləsinə 03 saylı 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən restrukturizasiya olunmuşdur. A311/0 -USD saylı akkreditiv müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC-yə 25 iyul 2012-ci il tarixində 12 ay müddətinə 63 000 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 25 iyul 2012-ci il tarixli SG1-A310/0- A311/0-A312/0 USD saylı sonrakı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişi, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmuşdur. Əmlak “xxxx” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən 318 000 manat (1 kv.m- 2 0000 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5 bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda Bank tərəfindən Müştəriyə kredit açılır. A311/0- USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 16.11.2012-ci il tarixində “xxxx” MMC- yə 63 000 ABŞ dolları kredit açılır və vəsait “xxxx” MMC tərəfindən 16 noyabr 2012-ci il tarixində “SAİC Motor Corporation“ (Çin Respublikası) şirkətinə doqquz ədəd MG avtomobilinin alınması üçün köçürülür. Kredit üzrə heç bir ödəniş aparılmır, lakin 2012-ci ildə 980 ABŞ dolları və 2013-cü ildə 3 612 ABŞ dolları faiz borc ödənilir. Daha sonra kreditin əsas borcu, 63 000 ABŞ dolları 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03 saylı 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən restrukturizasiya olunmuşdur. A310/0 -USD saylı akkreditiv müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC-yə 25 iyul 2012-ci il tarixində on iki ay müddətinə 74 400 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 25 iyul 2012-ci il tarixli SG1-A310/0-A311/0-A312/0 USD saylı sonrakı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişi, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmuşdur. Əmlak “xxxx” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən 318 000 manat (1 kv.m- 2 0000 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda Bank tərəfindən Müştəriyə kredit açılır. A310/0- USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 16.11.2012-ci il tarixində “xxxx” MMC- yə 74 400 ABŞ dolları kredit açılır və vəsait “xxxx” MMC tərəfindən 16 noyabr 2012-ci il tarixində “SAİC Motor Corporation“ (Çin Xalq Respublikası) şirkətinə beş ədəd “MG“ avtomobilinin alınması üçün köçürülmüşdür. Kredit üzrə heç bir ödəniş aparılmamış, yalnız 2012-ci ildə 1157.45 ABŞ dolları və 2013-cü ildə 4 266.03 ABŞ dolları faiz borcu ödənilmişdir. Daha sonra kreditin əsas borcu, 74 400 ABŞ dolları və ona hesablanmış 3 736.91 ABŞ dolları faizlər 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03 saylı 19 avqust 2013cü il tarixli əlavə sazişə əsasən restrukturizasiya olunmuşdur. 165A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC ilə bank arasında 16 aprel 2012-ci il tarixində on iki ay müddətinə 181 800 ABŞ dolları məbləğində kredit müqaviləsi bağlanmışdır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 16 aprel 2012-ci il tarixli G1-50A/0-165A/0-USD saylı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişi, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 92.8 kv.m. olan 334 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmuşdur. Əmlak “xxxx” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən 185 600 manat (1 kv.m- 2 0000 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Kredit üzrə vəsait “xxxx” MMC tərəfindən 08 avqust 2012-ci il tarixində “Nan JİNG Avtomobile Corporation“ şirkətinə 181 800 ABŞ dolları on səkkiz ədəd avtomobilin alınması üçün köçürülmüşdür. Kredit üzrə 2013-cü il ərzində əsas borc üzrə 128 788 ABŞ dolları, 2013-cü il ərzində faiz borcu üzrə- 7 756. 80 ABŞ dolları ödənişlər edilmişdir. Daha sonra kreditin əsas borcu üzrə 53 012 ABŞ dolları qalıq məbləgi 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03 saylı 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən restrukturizasiya olunmuşdur. 475A/0 -USD saylı kredit müqaviləsi üzrə “xxxx” MMC ilə bank arasında 12 dekabr 2011-ci il tarixində on iki ay müddətinə 983 000 ABŞ dolları məbləğində sənədli akkreditivin açılması müqaviləsi bağlanır. Akkreditiv müqaviləsinə və yaranmış öhdəliyin təminatı olaraq 12 dekabr 2011-ci il tarixli G1-475A/0- 476 A/0 USD saylı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişi, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 92.9 kv.m. olan 326 nömrəli mənzil, Səbail rayonu, Nizami küçəsi, 130-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişi, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 106.4 kv.m. olan 328 nömrəli mənzil, Səbail rayonu, Nizami küçəsi, 130-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişi, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 325 nömrəli mənzil, Səbail rayonu, Nizami küçəsi, 130-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişi, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185.5 kv.m. olan 206 nömrəli mənzil, Səbail rayonu, Nizami küçəsi, 130-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişi, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187.3 kv.m. olan 230 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov kimi rəsmiləşdirilmişdir. Əmlaklar “xxxx” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən 185 600 manat, 212 800 manat, 318 000 manat, 371 000 manat və 374 600 manat və 318 000 manat (1 kv.m- 2 0000 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda Bank tərəfindən Müştəriyə kredit açılır. 475 A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə əsasən bank tərəfindən 01 iyun 2012-ci il tarixində “xxxx” MMC-yə 983 000 ABŞ dolları məbləgində kredit ayrılmış və “xxxx” MMC həmin vəsaitdən 916 000 ABŞ dollarını “Nan JİNG Avtomobile Corporation“ şirkətinə yüz ədəd avtomobilin alınması üçün köçürmüşdür. Kredit üzrə ödənişlər 2012-ci il ərzində əsas borc üzrə 400 647.61 ABŞ dolları, 2012-ci il ərzində faiz borcu üzrə 61 060.85 ABŞ dolları, 2013-cü il ərzində əsas borc üzrə 84 167.49 ABŞ dolları, 2013-cü il ərzində faiz borcu üzrə 30 485.06 ABŞ dolları ödəniş edilmişdir. Daha sonra kreditin əsas borcu üzrə 431 184.90 ABŞ dolları qalıq məbləgi və 20 505.40 ABŞ dolları hesablanmış faiz 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03 saylı 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən restrukturizasiya olunmuşdur. 114/0-USD saylı kredit müqaviləsi üzrə 27 aprel 2011-ci il 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə əsasən “xxxx” MMC-yə 970 000 USD dövriyyə vəsaitinin artırılması üçün kredit ayrılmış, daha sonra 01 saylı 10 iyun 2011-ci il tarixli əlavə sazişə əsasən bank həmin krediti kredit xətti ilə əvəzləndirmişdir. Kreditin təminatı olaraq 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 01 saylı 10 iyun 2011-ci il tarixli əlavə sazişdə 970 000, 00 ABŞ dollar dəyərində alınacaq avtomobillər qeyd olunmuşdur. Daha sonra 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 02 saylı 25 aprel 2012-ci il tarixli əlavə sazişə əsasən kredit xəttinin təyinatı “avtomobil satışı məqsədi” olaraq dəyişdirilmiş, müddəti isə 24 aprel 2013-cü il tarixinədək uzadılmışdır. Kreditin təminatı olaraq 27 aprel 2011-ci il tarixli G2-114/0-USD saylı girov müqaviləsində alınacaq avtomobillər və onların 970 000 ABŞ dolları dəyərində olduğu qeyd edilmişdir. Daha sonra 25 aprel 2012-ci il tarixli G2-114/0-USD saylı girov müqaviləsinə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m, 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m. olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları girov kimi rəsmiləşdirilmişdir. Əmlaklar “xxxx” MTK ilə “xxxx” MMC arasında bağlanmış müqavilələrə əsasən 1.420.800,00 manat (1kv.m-2.401,00 manat) məbləğdə qiymətləndirilmişdir. 19 avqust 2013-cü il tarixində girov müqaviləsinə 03 saylı Əlavə sazış bağlanmış və həmin saziş ilə kreditin təminatı kimi Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 3-cü girişində, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159.2 kv.m., 106.4 kv.m., 92.8 kv.m., müvafiq olaraq 325, 328, 326 nömrəli və 3-cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 92.8 kv.m., və 160.3 kv.m olan 334 və 333 nömrəli mənzillər, 2-ci girişin 10cu mərtəbəsində yerləşən 187.3 kv.m 230 saylı mənzil, 2-ci girişin 4-cü mərtəbəsində yerləşən 185.5 kv.m 206 saylı mənzil, 3-cü girişin 7-ci mərtəbəsində yerləşən 159 kv.m 317 saylı mənzil, 2-ci girişin 11-ci mərtəbəsində yerləşən 71.2 kv.m, 188.8 kv.m, 104.6 kv.m, 66.7 kv.m olan 233,234,235,236 saylı mənzillərə dair pay hüququ girov qoyulmuşdur. Əmlaklar “xxxxy” MTK ilə “xxxx”MMC arasında bağlanmış müqavilələrə əsasən 3 149 000,00 manat (1 kv.m-2000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Kredit xəttinin 464 530 ABŞ dollar məbləği avtomobil alışı üçün 27 aprel 2011-ci il tarixində Rusiya Federasiyası “X1” OOO zavodundan avtomobil alınması üçün köçürülmüş, 69 000 ABŞ dollar məbləği 29 aprel 2011-ci il tarixdə, 5 325 ABŞ dollar məbləği 11 may 2011-ci il tarixdə, 100.700 ABŞ dollar məbləği 18 may 2011-ci il tarixdə bankın xəzinəsindən nəgd olaraq çıxarılmış, 330.445 ABŞ dollar məbləği 25 may 2011-ci il tarixdə Rusiya Federasiyası “X1” OOO zavodundan avtomobil alışı üçün köçürülmüş, 100.000 ABŞ dollar məbləği 22 iyun 2011-ci il tarixində bankın xəzinəsindən nəgd olaraq çıxarılmış, 87.965,12 ABŞ dollar məbləği 30 iyun 2011-ci il tarixdə, 209 091.63 ABŞ dollar məbləği 09 avqust 2011-ci il tarixdə, 46 267.50 ABŞ dollar məbləği 24 avqust 2011-ci il tarixdə, 19.450 ABŞ dollar məbləği 02 sentyabr 2011-ci il tarixdə, 208 481.85 ABŞ dollar məbləği 23 sentyabr 2011-ci il tarixdə, 106 797.63 ABŞ dollar məbləği 28 sentyabr 2011-ci il tarixdə, 192 591.41 ABŞ dollar məbləği 10 noyabr 2011-ci il tarixdə, 1.39 663.74 ABŞ dollar məblği 30 noyabr 2011-ci il tarixdə “X2” OOO zavodundan avtomobil alışı üçün köçürülmüş, 147.000 ABŞ dollar məbləği 27 dekabr 2011-ci il tarixdə, 210.000 ABŞ dollar məbləği 27 mart 2012-ci il tarixdə, 123.000 ABŞ dollar məbləği 13 aprel 2012-ci il tarixdə, 80.000 ABŞ dollar məbləği 30 aprel 2012-ci il tarixdə, 56.000 ABŞ dollar məbləği 25 iyun 2012-ci il tarixdə bankın xəzinəsindən nəgd çıxarılmışdır. Kredit xətti üzrə 2011-ci il üzrə əsas borcdan – 1 158 264.62 ABŞ dolları, 2011-ci il üzrə faiz borcdan- 477 222.29 ABŞ dolları, 2012-ci il üzrə əsas borcdan- 477 222.29 ABŞ dolları, 2012-ci il üzrə faiz borcdan- 132 032.31ABŞ dolları, 2013-cü il üzrə faiz borcdan- 58 050.18 ABŞ dolları ödənişlər edilmişdir. Daha sonra kredit xətti üzrə əsas borcdan qalan 960 783.97 ABŞ dolları qalıq məbləgi və 20 505.40 ABŞ dolları hesablanmış faiz 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03 saylı 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən restrukturizasiya olunmuşdur. Akkreditiv və kredit müqavilələrinin birləşdirilərək restrukturizasiya olunması ilə bağlı müəyyən edilmişdir ki, kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli, 69 saylı qərarına və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03 saylı, 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən bankla “xxxx” MMC arasında imzalanmış 475A/0-USD saylı, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 165A/0-USD saylı, 16 aprel 2012-ci il tarixli, A310/0-USD, A311/0-USD, A312/0- USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı, 27 dekabr 2012-ci il tarixli sənədli akkreditivin açılması üzrə müqavilələrin qalıq məbləğləri birləşdirilərək, 1 927 748,87 ABŞ dollar məbləğində kreditlə əvəzləşdirilməyi qeyd olunmuşdur. Kredit dövriyyə vəsaitlərinin artırılması təyinatı ilə kreditin istifadəsinə görə illik 16%, gecikdirilən borc məbləğinə cərimə kimi illik 32% dərəcəsi ilə 30 dekabr 2013-cü il tarixədək uzadılmışdır. Kreditin rəsmiləşdirilməsi üçün bu müqavilənin ümumi qalıq məbləğinin 0,01% məbləğində komissiya haqqının ödənilməsi müqaviləyə əlavə edilmişdir. Kreditin təminatı olaraq 114/0- USD saylı, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə 03 saylı, 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3-cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzillərə-cəmi on iki ədəd mənzilə dair pay hüquqları girov kimi rəsmiləşdirilmişdir. Əmlaklar “xxxx” MTK-nın cari satış qiymətləri əsasında 3 149 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Daha sonra kredit komitəsinin 10 aprel 2014-cü il tarixli, 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 04№-li, 15 aprel 2014-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən “xxxx” MMC-nin kreditinin hesablanmış faizləri (104 664,94 ABŞ dollar) kapitallaşdırılaraq borcunun 2 032 413,81 ABŞ dollar məbləğində olması, kreditin müddətinin 30 yanvar 2015-ci il tarixinədək uzadılması qeyd olunmuşdur. Kreditin restrukturizasiyası üçün ümumi qalıq məbləğinin 0,1% məbləğində komissiya haqqının ödənilməsi müqaviləyə əlavə edilmişdir. Kreditin təminatı olaraq 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 04№-li, 15 aprel 2014-cü il tarixli əlavə sazişdə Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3-cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəlicəmi 12 ədəd mənzillərə dair pay hüquqları girov kimi rəsmiləşdirilmişdir. Əmlaklar 3 149 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Restrukturizasiya olunan kredit üzrə 2013-cü il ərzində “xxxx” MMC tərəfindən 178 896 ABŞ dolları faiz ödənişi edilmişdir. Bundan başqa bank tərəfindən ödənilməmiş borc müqabilində 28 iyun 2016-cı il tarixində bankın balansına alınan Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 10 , m 128 , ümumi sahəsi 153.3 kv.m mənzil 273 700 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 80 , ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 129 , ümumi sahəsi 91.3 kv.m mənzil 172 800 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 86 , ümumi sahəsi 100.2 kv.m mənzil 197 100 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 84 , ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 130 , ümumi sahəsi 126.4 kv.m mənzil 226 100 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 85, ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 81, ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata, toplam 1 782 100 manat dəyərində əmlaklar hesabına bu kredit üzrə 212 693.10 ABŞ dolları faiz və cərimə silinmişdir. İstintaq tərəfindən kreditin xərc istiqamətiləri barədə təhlil aparılan zaman müəyyən edilmişdir ki, bank tərəfindən yoxlama qrupuna təqdim olunan bank çıxarışına və kassa məxaric orderlərinə əsasən ayrılmış vəsaitlər nağd çıxarılmışdır. Kassa məxaric orderində nağd çıxarılmış məbləğin X33 verilməsi qeyd olunmuşdur. Kassa məxaric orderi göstərilən məbləği alan qismində Samir Ağayevin adından imzalanmışdır. Kassa məxaric orderində bank tərəfindən nəzarətçi, mühasib və xəzinədar qismində imzalar öz əksini tapmışdır. Belə ki, kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli, 69 saylı protokolu, 10 aprel 2014-cü il tarixli, 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsi və 20 may 2014-cü il tarixli, 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə əsasən “xxxx” MMC-yə məxsus on iki ədəd əmlakın təminat kimi (girov müqavilələrinə əsasən) götürülməsi qeyd olunmuşdur. Lakin, 18 fevral 2016-cı il tarixli, 01 və 02 saylı tələbin güzəşti müqaviləsində on ədəd əmlakın təminat kimi girov götürülməsi və bankın balansına keçirilməsi qeyd edilmişdir. Lakin “xxxx” MMC tərəfindən banka qoyulan girovlar pay hüququ olduğu üçün bu əmlakların təminat qismində taninması və azad olunması nə 08 aprel 2013-cü il 08 saylı protokol ilə bankın müşahidə şurası tərəfindən təsdiqlənmiş, nə “xxxx” ASC-də orta və iri kreditlərin verilməsi” Qaydaları ilə, nə də 27 noyabr 2014-cü il tarixli 124 saylı protokol ilə təsdiq edilən “təminatın qiymətləndirilməsi, götürülməsi, əvəzləşdirilməsi və özgəninkiləşdirilməsınə dair” təlimatı ilə tənzimlənməmişdir. Digər əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı bank tərəfindən heç bir sənəd təqdim olunmamışdır. Qeyd olunan əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı hər hansı bir rəsmiləşmə aparılmamış, həmin əmlaklar əsassız olaraq girov qoyan Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən özgəninkləşdirilmişdir.Əmlak balansa götürülən zaman, yəni 30 iyun 2016-ci il tarixdə, “xxxx” MMC-nin banka kreditin əsas hissəsi üzrə 2 629 911.83 USD, faiz hissəsi üzrə 1 306 159.18 USD və 108 703.02 USD cərimə borcu, cəmi 4 044 774.03 USD olmuşdur. X27 isə kreditin əsas hissəsi üzrə 466 827.03 USD, faiz hissəsi üzrə 177 229.54 USD borcu olmuşdur. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, “xxxx- A“ MMC ilə bank arasında bağlanmış 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 04 saylı, 15 aprel 2014-cü il tarixli əlavə saziş və 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə 04 saylı, 03 iyun 2014-cü il tarixli əlavə sazişin müddəti 30 yanvar 2015-ci il tarixində bitmiş və həmin tarixə hər iki borcalan üzrə əsas borc üzrə 2 629911.83 USD , faiz borcu üzrə isə 320 696.98 USD borc toplanmışdır (cild 01, 30-172, 193-320-ci; cild 02, 01-280, 336-387-ci; cild 03, 01-352-ci; cild 04, 01-386-cı; cild 05, 01- 382-ci, cild 06, 01-384-cü, cild 07, 01-397-ci, cild 08, 01-227-ci, cild 10, 198-258-ci vərəqlər). İş materiallarındakı “xxxx” MMC-dən daxil olmuş ünvan 10 ünvanında yerləşən 129 nömrəli ikiotaqlı mənzilin qiymətləndirilməsi barədə ekspert rəyindən görünür ki, “xxxx” ASC-nin problemli aktivlərin idarə olunması departamenti tərəfindən verilmiş sifariş əsasında 2016-ci ilin iyun ayının 06-da ünvan 8-cu məhəllədə inşa edilən binadan on ədəd mənzilin qiymətləndirilməsi həyata keçirilmişdir. Həmin mənzillərin qiymətləndirilməsi ilə bağlı təqdim edilmiş həmin tarixli aktda binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən 91.3 kv.m ərazisi olan 2 otaqlı, 129 saylı mənzilin likvid dəyərinin 172.800 manat, bazar dəyərinin isə 192.000 manat olması, binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən 153.3 kv.m ərazisi olan 3 otaqlı, 128 saylı mənzilin likvid dəyərinin 273.700 manat, bazar dəyərinin isə 322.000 manat olması, binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən 67.5 kv.m ərazisi olan 2 otaqlı, 80 saylı mənzilin likvid dəyərinin 133.200 manat, bazar dəyərinin isə 148.000 manat olması, binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən 67.5 kv.m ərazisi olan 1 otaqlı, 84 saylı mənzilin likvid dəyərinin 133.200 manat, bazar dəyərinin isə 148.000 manat olması, binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən 100.2 kv.m ərazisi olan 3 otaqlı, 86 saylı mənzilin likvid dəyərinin 197.100 manat, bazar dəyərinin isə 219.000 manat olması, binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən 62.6 kv.m ərazisi olan 2 otaqlı, 87 saylı mənzilin likvid dəyərinin 123.300 manat, bazar dəyərinin isə 137.000 manat olması, binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən 103.9 kv.m ərazisi olan 3 otaqlı, 131 saylı mənzilin likvid dəyərinin 198.900 manat, bazar dəyərinin isə 221.000 manat olması, binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən 126.4 kv.m ərazisi olan 3 otaqlı, 130 saylı mənzilin likvid dəyərinin 226.100 manat, bazar dəyərinin isə 266.000 manat olması, binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən 180.7 kv.m ərazisi olan 4 otaqlı, 81 saylı mənzilin likvid dəyərinin 323.000 manat, bazar dəyərinin isə 380.000 manat olması, binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən 180.7 kv.m ərazisi olan 4 otaqlı, 85 saylı mənzilin likvid dəyərinin 323.000 manat, bazar dəyərinin isə 380.000 manat olması göstərilmişdir (cild 01, 173-192-ci vərəqlər). İş materiallarındakı sənədlərdən görünür ki, Şahid7 tərəfindən istintaqa girovda olan əmlakın dəyişdirilməsi ilə bağlı hüquqi məsləhətin verilməsi, eləcə də Şahid15 tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus əmlakların hər bir kv.metrinin 2.500 manat qiymətləndirilməklə on iki ədəd mənzilin bankın balansına qəbul edilməsi barədə protokol lahiyyəsi təqdim edilmişdir. Habelə, “xxxx” MMC-nin direktoru X36, girov qoyan şəxs qismində Təqsirləndirilən şəxs1 və “xxxx“ ASC-nin əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri Şahid20 iştirakı ilə üç tərəfli qaydada bağlanmış 18 fevral 2016-ci il tarixli, 1 saylı tələbin güzəşti müqaviləsinin məzmunundan görünür ki, kredit müqaviləsinə əsasən 466.827,04 ABŞ dollar əsas borcu üzrə “xxxx” MTK ilə Təqsirləndirilən şəxs1 ilə bağlanmış 10 fevral 2016-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 280.140 manat dəyərində qiymətləndirilmiş ünvan 8-cu məhəlləsində inşa edilən binanın 2-ci blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 66.7 kv.m olan 87 saylı mənzil, 453.600 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin tarixli, 336 saylı müqaviləyə əsasən binanın 3-cü blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 108.00 kv.m olan 131 saylı mənzil təqdim edilmişdir. Həmçinin “xxxx” MMC-nin direktoru X36, girov qoyan şəxs qismində Təqsirləndirilən şəxs1 və “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri Şahid20 iştirakı ilə üç tərəfli qaydada bağlanmış 18 fevral 2016-ci il tarixli, 2 saylı tələbin güzəşti müqaviləsinin məzmunundan görünür ki, “xxxx” MMC-nin “xxxx” ASC-yə olan 2.629.911.83 ABŞ dollar borcu qarşılığında ümumilikdə 4.223.100 manat dəyərindən qiymətləndirilmiş “xxxx” MTK ilə Təqsirləndirilən şəxs1 ilə bağlanmış 10 fevral 2016-ci il tarixli, 229 saylı müqaviləyə əsasən 299.040 manat dəyərində qiymətləndirilmiş ünvan 8-cu məhəlləsində inşa edilən binanın 2-ci blokunun 10-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 71.2 kv.m olan 80 saylı mənzil, həmin tarixli, 230 saylı müqaviləyə əsasən 786.660 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin binanın 2-ci blokunun 10-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 187.3 kv.m olan 81 saylı mənzil, həmin tarixli, 233 saylı müqaviləyə əsasən 299.040 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin binanın 2-ci blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 71.2 kv.m olan 84 saylı mənzil, həmin tarixli, 234 saylı müqaviləyə əsasən 792.960 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin binanın 2-ci blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 188.8 kv.m olan 85 saylı mənzil, həmin tarixli, 235 saylı müqaviləyə əsasən 439.320 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin binanın 2-ci blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 104.6 kv.m olan 86 saylı mənzil, həmin tarixli, 333 saylı müqaviləyə əsasən 673.680 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin binanın 3-cü blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 160.4 kv.m olan 128 saylı mənzil,həmin tarixli, 334 saylı müqaviləyə əsasən 389.760 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin binanın 3-cü blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 92.8 kv.m olan 129 saylı mənzil, həmin tarixli, 335 saylı müqaviləyə əsasən 542.640 manat dəyərində qiymətləndirilmiş həmin binanın 3-cü blokunun 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 129.2 kv.m olan 130 saylı mənzilər qiymətləndirilməklə bankın balansına qəbul edilmişdir. 18.02.2016-ci il tarixdə bank ilə “xxxx” MMC-nin direktoru X39, girov qoyan Təqsirləndirilən şəxs1 və “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri Şahid20 arasında üç tərəfli qaydada tələbın güzəşti müqaviləsi imzalanmışdır. Həmin müqavilə təhlil edilən zamanı müəyyən edilmişdir ki, həmin müqavilələrə əsasən “xxxx” MMC-nin girov qismində banka qoyulan on əmlakdan səkkiz ədədi ümumi dəyəri 4 223 100 manat olmaqla şirkətin banka olan kredit borcu və digər iki əmlak isə 733 740 manat olmaqla X27 banka olan kredit borcu ilə əvəzləşdirilməli idi. Lakin həmin müqavilə əmlakların balansa götürülməsi üçün əsas olmadığı üçün girov əmlaklar ödənilməmiş borc müqabilində bankın balansına uçota alınmamışdır. Həmin mənzillər qiymətləndirici tərəfindən qiymətləndirmə həyata keçirilməli olduğu halda heç bir qiymətləndirmə həyata keçirilmədən mənzillər dəyərindən baha qiymətə qiymətləndirilməklə hər kv.metrin qiyməti 4.200 manat kimi göstərilməklə tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmışdır. Bu zaman X40 və “xxxx” MMC-nin ümumi əsas borcu 3.096.738.87 USD, faiz borcu 1.483.388.72 USD, cərimə faiz borcu isə 108.703.02 USD olmuşdur. Tələbin güzəşti müqaviləsində göstərilən əmlakların 1 kv.metr üçün 4.200 manat müəyyən edilsə də, müqavilələrin toplam dəyəri, 4.956.840 manat, yalnız “xxxx” MMC və X27 banka olan kredit borclarından əsas borcun bağlanmasına kifayət edir. Bu zaman kredit üzrə hesablanmış 1.483.388.72 ABŞ dolları faiz borcu, 108.703.02 ABŞ dolları cərimə borcu isə ödənilməmiş qalırdı. 18.02.2016-cı ildə iki ayrı-ayrı tələbin güzəşti müqaviləsi (X47 və “xxxx” MMC) imzalanmaqla “xxxx” ASC-nin (Kreditor) borcalanlar “xxxx” (2 kredit) və Samir Ağayevə (1 kredit) verdiyi kredit müqabilində girov qoyan/ödəyici tərəfindən toplam sahəsi 1179 kvm olmaqla on mənzil üzrə pay hüququ kreditora güzəşt edilmişdir. 22 may 2001-ci il tarixli 2691 saylı qaydaların əmlak ucota alındığı tarixdə balansda onun dəyəri bazar dəyəri ilə kreditin ümumi dəyəri arasında müqayisəli aşağı məbləğdə əks edilməsi barədə 2.2-ci bəndinə əsasən əmlaka ən az qiymət verən təşkilatın qiyməti götürülməklə, həmin qiymət əsasında əmlaklar bankın balansına götürülür. “xxxx” MMC tərəfindən balansa götürülən əmlakın dəyəri 2.104.300,00 manat, “xxxx” MMC tərəfindən aparılmış qiymətləndirilmə nəticəsində həmin əmlaklar 2.194.000,00 manat olması müəyyən edilmişdir. Qaydaların tələbinə uyğun olaraq həmin əmlaklar balansa 2.104.300,00 manat dəyərində qəbul edilməklə qeydiyyata alınmış və Əmlakın balansa götürülməsi 25 iyun 2016-ci il tarixdə həyata keçirilmişdir. Bundan sonra əmlakların balansa götürülməsi barədə 30 iyun 2016-ci il tarixində mühasibat uçotu şöbəsinə xidməti tapşırıq verilmişdir (cild 02, 281-335-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 5(001)-429/2018 nömrəli 06.06.2018-ci il tarixli qərarının kserosurətindən görünür ki, “xxxx” MMC və “xxxx” MMC-nin fəaliyyət göstərdiyi dövrdə vergi qanunvericiliyinə əməl olunması vəziyyətinin Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin mütəxəssisləri tərəfindən yoxlama aparılmasına icazə verilmiş və qərar icra edilməsi üçün müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsinə, Azərbaycan Respublikasının Vergilə Nazirliyinə həvalə edilmişdir (cild 09, 18-ci vərəq). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 27 iyun 2018-ci il tarixli **********28 nömrəli məktubundan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 adına Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Mərdakan qəsəbəsi 2259 saylı bağ sahəsi, Şəki şəhəri, F.X.Xoyski küçəsi 98 saylı yaşayış evi, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, V yaşayış sahəsi 13 N ünvanında yerləşən əmlak kompleksi qeydiyyata alınmışdır (cild 09, 25-26-cı vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsindən daxil olmuş məktub, vergi yoxlaması barədə aktlar, «xxxx» MMC-nin baş mühasibi Cavadov X34 ifadəsindən görünür ki, «xxxx» MMC-nin, eləcə də X26 adına 01.12.2011-ci il tarixdən 31.07.2017-ci il tarixədək olan dövr ərzində hansı avtomaşınların gətirilməsi araşdırılan zaman Samir Ağayevin adına Gürcüstandan 01.01.2012-ci ildə statistik dəyəri 8.000 ABŞ dolları olan “Ford Transit” markalı 1 ədəd qəza yük avtomobili ölkə ərazisinə idxal edilməklə, həmçinin, “xxxx” MMC-nin adına X17 şəhərindən “Obedinennaya avtomobilnaya qruppa” və Çin Xalq Respublikasından “X7” zavodundan ölkə ərazisinə 19.05.2011-ci ildən 31.12.2014-cü il tarixədək statistik dəyəri cəmi 9.168.128,41 ABŞ dolları olan 2011-ci ilin may ayında 70 ədəd, 2011-ci ilin iyun ayında 80 ədəd, 2011-ci ilin iyul ayında 32 ədəd, 2011-ci ilin avqust ayında 33 ədəd, “VAZ” markalı, həmin ilin avqust ayında isə 15 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin sentyabr ayında 27 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin oktyabr ayında 80 ədəd “VAZ” markalı, 54 ədəd “MG” markalı,2011-ci ilin noyabr ayında 64 ədəd “VAZ” markalı, 11 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin dekabr ayında 32 ədəd “VAZ” markalı, 42 ədəd “MG” markalı, 2011-ci il ərzində 391 ədəd “VAZ” markalı, 149 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar ayında 16 ədəd “VAZ” markalı, 12 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin fevral ayında 40 ədəd “VAZ” markalı, 2012-ci ilin mart ayında 56 ədəd “VAZ” markalı, 64 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin aprel ayında 104 ədəd “VAZ” markalı, 38 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin may ayında 168 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin iyun ayında 30 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin oktyabr ayında 15 ədəd “MG” markalı, 2012-ci il ərzində 216 ədəd “VAZ” markalı, 327 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin mart ayında 40 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin sentyabr ayında 8 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin oktyabr ayında 8 ədəd “MG” markalı, 2013-cü il ərzində 56 ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin mart ayında 16 ədəd “MG” markalı, 2011-2014-cü illər üzrə 29 ədəd İZ 27175, 578 ədəd “VAZ21041-084-30” markalı, 548 ədəd “MG-350”, “MG-5” və “MG-6” markalı avtomobillər idxal edilməklə 2011-ci ilin may-dekabr ayları ərzində 328 ədəd “VAZ” markalı, 73 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar-dekabr ayları ərzində 237 ədəd “VAZ” markalı, 289 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin yanvar-dekabr ayları ərzində 42 ədəd “VAZ” markalı, 134 ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin yanvar-may ayları ərzində 52 ədəd “MG” markalı olmaqla 2011-2014-cü illər ərzində cəmi 607 ədəd “VAZ” markalı, 548 ədəd “MG” markalı avtomobilin Bakı şəhəri, Xətai rayonu ünvan 5 ünvanda yerləşən avtomobil satışı mağazasında satılmışdır. Habelə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsindən 11.01.2019-cu il tarixli, 1000-170/170-22/000653 nömrəli rəsmi məktubla daxil olmuş “xxxx” MMC və X36 tərəfindən ölkə ərazisinə idxal edilmiş avtomobilin siyahısına dair bir ədəd diskdə olan məlumatlardan görünür ki, X26 adına Gürcüstandan ölkə ərazisinə 01.01.2012-ci ildə statistik dəyəri 8.000 ABŞ dollar olan “Ford Transit” markalı qəza yük avtomobili idxal edilmiş, “xxxx” MMC-nin adına Rusiya Federasiyasının İjevsk şəhərindən “Obedinennaya avtomobilnaya qruppa” və Çin Xalq Respublikasından “X7” zavodundan ölkə ərazisinə 19.05.2011-ci il tarixdən 31.12.2014-cü il tarixədək statistik dəyəri 9.168.128,41 ABŞ dollar olan 29 ədəd “İZ 27175”, 578 ədəd “VAZ 21041-084-30” markalı, cəmi 607 ədəd Rusiya İstehsalı olan avtomobil, 548 ədəd “MG-350”, “MG-5” və “MG-6” markalı Cin istehsalı olan avtomobillər idxal edilmişdir (cild 09, 32-44-cü; cild 15, 05-06 və 248-272-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyinin yanında Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamentinin 2018-ci il iyul tarixli **********859600 nömrəli məktubundan görünür ki, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 06.06.2018ci il tarixli qərarına əsasən Vergilər Nazirliyi Yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin 03.07.2018-ci il tarixli qərarı ilə “xxxx” MMC-nin (VÖEN **********) və 11.07.2018-ci il tarixli qərarı ilə “xxxx” MMC-nin (VÖEN **********) fəaliyyəti üzrə (yoxlanılan dövr: 01.07.2013-01.05.2018) səyyar vergi yoxlaması təyin edilmişdir (cild 09, 44-45-ci vərəqlər). İş materiallarındakı «xxxx» ASC-yə məxsus Daşınmaz əmlakın qiymətləndirilməsi hesabatı və digər sənədlərdən görünür ki, “xxxx” MMC və həmin MMC-nin direktoru fiziki şəxs X26 adına “xxxx” ASC tərəfindən verilmiş kreditlər üzrə kreditlər verilərkən, eləcə də restrukturizasiya vaxtı girov qoyulan zaman Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus əmlaklar müxtəlif vaxtlarda qiymətləndirilmiş və həmin əmlaklar on iki sayda olmaqla ümumi dəyəri 3 149 000 manat məbləğində, əmlakların dəyərinin hansı şirkət tərəfindən qiymətləndirilməsinə dair bankın uçot sistemində heç bir məlumat olmadığı 4 əmlak, ümumi dəyəri 900 000 manat, ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişi, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları qeyd olunmaqla əmlaklar “xxxxy” MTK tərəfindən tərtib edilmiş müqavilələrə əsasən 371 000,00 və 374 600,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində, qeyd olunan yaşayış binasının 2-ci girişi 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü girişi 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları tərəflərin razılığı ilə 3 065 600,00 manat (1 kv.m-1 950,00 manat) məbləğində, yaşayış binasının 2-ci girişi 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3-cü girişi 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları qeyd olunmaqla Əmlak “xxxx” MTK tərəfindən 25 iyun 2010-cu və 10 dekabr 2010-cu il tarixdə tərtib edilmiş müqaviləyə əsasən ümumilikdə 1 462 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində, binanın 2ci girişi, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 188,8 kv.m. olan 234 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları qeyd olunmaqla əmlak “xxxxy” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən 480 000,00 manat (1 kv.m-2 542,00 manat) məbləğində, binanın 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m. olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları qeyd olunmaqla, əmlaklar “xxxx” MTK ilə “xxxx”MMC arasında bağlanmış müqavilələrə əsasən 1 420 800,00 manat (1 kv.m-2 400,00 manat) məbləğində, binanın 2ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3-cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları qeyd olunmaqla əmlaklar “xxxx” MTK-nın cari satış qiymətləri əsasında 3 149 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində, qeyd olunan yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3-cü girişində, 11ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları qeyd olunmaqla əmlaklar 3 149 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilməsi müəyyən edilmişdir (cild 09, 72-221-ci; cild 10, 01-170-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin X5 mütəxəssisinin Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Səid Rüstəmov küçəsində olan mənzillərin qiymətləndirilməsinə dair 13 sentyabr 2018-ci il tarixli rəyindən görünür ki, “Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, Milli Qiymətləndirmə Standartlarına, eləcə də əmlakın qiymətləndirilməsi üzrə digər beynəlxalq qiymətləndirmə birliklərinin peşəkar qiymətləndirmə qaydalarına uyğun olaraq “xxxx” MMC tərəfindən “xxxx” ASC-dən götürüımüş kreditə görə 14 aprel 2015-ci il tarixli müqavilə əsasında girov qoyulmuş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olan Bakı şəhəri, Səbayıl rayonu, Səid Rüstəmov küçəsi, ev 15, 17-də yerləşən 80, 81, 84, 85, 86, 87, 128, 129, 130 və 131 saylı mənzillər, kredit götürülərkən, kreditlər restrukturizasiya edilərkən, eləcə də kreditlərin ödənilməməsi ilə əlaqədar bankın hesabına alınarkən mənzillər qiymətləndiricilər "xxxx" MMC və "xxxx" MMC tərəfindən aparılmış qiymətləndirmə ilə müqayisə edilmişdir. Belə ki, mütəxəssis tərəfindən aparılan araşdırma ilə Bakı şəhəri, Səbayıl rayonu, S.Rüstəmov küçəsində yerləşən 15 saylı binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən, 2 otaqlı, sahəsi 67.5 m2 olan 80 saylı mənzilin bazar dəyərinin 166.252,00 manat, likvid dəyərinin 138.780,00 manat, S.Rüstəmov küçəsində yerləşən 15 saylı binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən, 4 otaqlı, sahəsi 180.7 m2 olan 81 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 444.064,00 manat, likvid dəyərinin 371.519,00 manat, həmin binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən, 2 otaqlı, sahəsi 67.5 m2 olan 84 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 166.252.00 manat, likvid dəyərinin 138.780,00 manat, həmin binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən, 4 otaqlı, sahəsi 180.7 m2 olan 85 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 444.064,00 manat, likvid dəyərinin 371.519,00 manat, həmin binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən, 3 otaqlı, sahəsi 100.2 m2 olan 86 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 246.792,00 manat, likvid dəyərinin 206.011,00 manat, həmin binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən, 2 otaqlı, sahəsi 62.6 m2 olan 87 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 154.183,00 manat, likvid dəyərinin 128.705,00 manat, həmin binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən, 3 otaqlı, sahəsi 153.3 m2 olan, 128 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 377.578,00 manat, likvid dəyərinin 315.184,80 manat, həmin binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən, 2 otaqlı, sahəsi 91.3 m2 olan 129 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 224.872,00 manat, likvid dəyərinin 187.713,00 manat, həmin binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən, 3 otaqlı, sahəsi 126.4 m2 olan 130 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 311.323,00 manat, likvid dəyərinin 259.878,00 manat, həmin binanın 11-ci mərtəbəsində yerləşən, 3 otaqlı, sahəsi 103.9 m2 olan 131 saylı mənzilin bu günkü bazar dəyərinin 255.906,00 manat, likvid dəyərinin 213.618,00 manat, 10 (on) əmlakın ümumi bazar dəyərinin 2.793.286,00, likvid dəyərinin 2.331.707,80 manat olması müəyyən edilmişdir (cild 09, 196-258-ci vərəqlər). İş materiallarındakı “xxxx” MTK-nın 04 oktyabr 2018-ci il tarixli 507 saylı məktubundan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən binanın inşa edilən vaxtdan 206, 229, 230, 233, 234, 235, 236, 317, 325, 326, 328, 333, 334, 335 və 336 saylı mənzilləri almaqla, dəyəri tam şəkildə ödənilmiş, həmin mənzillərdən 229, 230, 233, 234, 235, 236, 333, 334, 335, 336 saylı mənzillər sonradan 10 fevral 2016-ci il tarixdə “xxxx” ASC-nin adına, 206 saylı mənzil 11 sentyabr 2014-cü il tarixində, 317 saylı mənzil 31 yanvar 2014-cü il tarixində, 325 və 326 saylı mənzillər 05 mart 2013cü il tarixində, 328 saylı mənzil 14 dekabr 2017-ci il tarixində ayrı-ayrı şəxslərin adına rəsmiləşdirilməklə satılmışdır (cild 10, 196-197-ci vərəqlər). İş materiallarındakı “xxxx” MMC-dən daxil olmuş 28 sentyabr 2018-ci il tarixli dt/092x saylı məktub və məktuba əlavə edilmiş sənədlərdən görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus yalnız 22 aprel 2015-ci il tarixində ünvan 8-cu məhəlləsində inşa edilən binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 187.3 kv.m olan 233 saylı mənzilin likvid dəyəri 150.000 manat, bazar dəyəri 178.000 manat, həmin binanın 10-cu mərtəbəsində, ümumi sahəsi 187.3 kv.m olan 230 saylı mənzilin likvid dəyəri 400.000 manat, bazar dəyəri 468.000 manat, binanın 10-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 71.2 kv.m olan 229 saylı mənzilin likvid dəyəri 150.000 manat, bazar dəyəri 178.000 manat, binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 129.2 kv.m olan 335 saylı mənzilin likvid dəyəri 275.000 manat, bazar dəyəri 323.000 manat, binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 108 kv.m olan 336 saylı mənzilin likvid dəyəri 230.000 manat, bazar dəyəri 270.000 manat, binanın 9-cu mərtəbəsində, ümumi sahəsi 92.8 kv.m olan 326 saylı mənzilin likvid dəyəri 232.000 manat, bazar dəyəri 200.000 manat, binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 188.8 kv.m olan 234 saylı mənzilin likvid dəyəri 472.000 manat, bazar dəyəri 400.000 manat, binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 160.4 kv.m olan 333 saylı mənzilin likvid dəyəri 400.000 manat, bazar dəyəri 340.000 manat, binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 92.8 kv.m olan 334 saylı mənzilin likvid dəyəri 200.000 manat, bazar dəyəri 232.000 manat, binanın 9-cu mərtəbəsində, ümumi sahəsi 159.4 kv.m olan 325 saylı mənzilin likvid dəyəri 335.000 manat, bazar dəyəri 398.000 manat, binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 66.7 kv.m olan 236 saylı mənzilin likvid dəyəri 140.000 manat, bazar dəyəri 167.000 manat, binanın 11-ci mərtəbəsində, ümumi sahəsi 104.6 kv.m olan 235 saylı mənzilin likvid dəyəri 225.000 manat, bazar dəyəri 262.000 manat dəyərində qiymətləndirilməklə, cəmi 1432 kv.m ərazi ümumi bazar dəyəri 3.580.000 manat, likvid dəyəri isə 3.145.000 manat olmaqla, hər 1 kv.metr qiymətinin orta bazar qiymətinin 2500 manat, likvid dəyərinin isə 2196 manat olması müəyyən edilmişdir (cild 10, 01-258-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin X5 mütəxəssisinin Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus daşınmaz əmlakların qiymətləndirilməsinə dair 05 noyabr 2018-ci il tarixli rəyindən görünür ki, “Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, Milli Qiymətləndirmə Standartlarına, eləcə də əmlakın qiymətləndirilməsi üzrə digər beynəlxalq qiymətləndirmə birliklərinin peşəkar qiymətləndirmə qaydalarına uyğun olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus Şəki şəhəri, F.X.Xoyski küçəsi 98 saylı yaşayış evinin 02 noyabr 2018-ci il tarixinə bazar dəyəri 60 830.00 (altmış min səkkiz yüz otuz) manat, likvid dəyəri isə 51 097.00 (əlli bir min doğsan yeddi) manat, Bakı şəhəri, Mərdəkan qəsəbəsi,2259 saylı bağ sahəsində yerləşən 0.2 ha torpaq sahəsinin 02 noyabr 2018-ci il tarixinə bazar dəyəri 159.480,00 (yüz əlli doqquz min dörd yüz səksən) manat, likvid dəyəri isə 133.166,00 (yüz otuz üç min yüz altmışaltı) manat, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, V yaşayış sahəsi 13 N ünvanında yerləşən əmlak kompleksinə aid olan 1.1028 ha torpaq sahəsinin müqayisə metoduna əsasən 02 noyabr 2018-ci il tarixinə bazar dəyəri 817.260,00 (səkkiz yüz on yeddi min iki yüz altmış) manat, likvid dəyəri isə 686.498,00 (altı yüz səksən altı min dörd yüz doğsan səkkiz) manat, ərazidə olan tikili kompleksinin isə xərc metoduna əsasən 02 noyabr 2018-ci il tarixinə bazar dəyəri 407.891,00manat, likvid dəyəri isə 342.628,44 manat, təqdim edilmiş materiallardan və aparılmış bazar araşdırması nəticəsində 3 (üç) əmlak üzrə ümumi bazar qiyməti 1.445.461,00 manat, likvid dəyəri 1.213.389,44 manat dəyərində qiymətləndirilmişdir (cild 11, 60-95-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Baş X59 İdarəsinin 02.10.2018-ci il tarixli məktubundan görünür ki, İdarənin Qeydiyyat-İmtahan İdarəsinin kompüter uçot bazasına görə Təqsirləndirilən şəxs1 adında “Mercedes Benz C230“ və “Range Rover“ markalı minik avtomobilləri omuşdur (cild 11, 96-97-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin İstintaq İdarəsinin 08 noyabr 2018-ci il tarixli qərarından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 32.4,308.2, 32.5,308.2, 178.3.2-ci maddələri ilə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilərək, ona həmin maddələrdə nəzərdə tutulan ittiham elan edilmişdir (cild 11, 140-143cü vərəqlər). İş materiallarındakı Bakı şəhəri Binəqədi rayon məhkəməsinin 2018-ci il 08 noyabr tarixli 4(001)-804/2018 nömrəli qərarından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 barəsində həbsetmənin əvvəli 2018-ci il 08 noyabr tarixindən hesablanmaqla “həbs“ qismində qətimkan tədbiri seçilmişdir (cild 11, 167-169-cu vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyindən daxil olmuş bəyannamələrindən görünür ki, 2011-ci ilin yanvar-aprel aylarında “xxxx” MMC-nin cəmiyyətin fəaliyyəti olmadığına görə vergi orqanına təqdim olumuş ƏDV bəyannamələrində heç bir məlumat göstərilməmiş, 2011-ci ilin may ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyə 88771,12 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 15978,8 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 379902,29 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 68382,41 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 52403,61 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 2 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 98,0 manat, 2011-ci ilin iyun ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 182796,47 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 32903,36 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 434936,35 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 78288,54 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 45385,18 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 2 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 98,0 manat, 2011-ci ilin iyul ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 442412,9 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 79634,32 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 163090,57 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 29356,3 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 50278,02 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 3 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 114,1 manat, 2011-ci ilin avqust ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 319788,04 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 57561,85 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 363901,27 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 65502,23 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 7940,38 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 3 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 114,1 manat, 2011-ci ilin sentyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 410466,1 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 73883,9 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 275537,39 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 49596,73 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 7940,38 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 6 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 1500,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 162,4 manat, 2011ci ilin oktyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 345593,14 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 62206,77 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 916693,01 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 165004,74 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 102797,97 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2390,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 334,6 manat, 2011-ci ilin noyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 321067,75 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 57792,2 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 458789,43 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 82582,1 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 24789,9 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2390,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 334,6 manat, 2011-ci ilin dekabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 255631,41 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 46013,65 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 504733,81 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 90852,09 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 44838,44 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2390,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 334,6 manat, 2012-ci ilin yanvar ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 497407,63 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 89533,37 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 173353,9 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 31203,7 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 58329,67 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2450,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 343,0 manat, 2012ci ilin fevral ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 435919,49 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 78465,51 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 191424,2 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 34456,36 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 44009,15 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2450,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 343,0 manat, 2012-ci ilin mart ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 230223,3 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 41440,19 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 10006330,34 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 181139,46 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 139699,27 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2450,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 343,0 manat, 2012-ci ilin aprel ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 365673,21 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 64201,18 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 918669,86 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 165360,57 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 101159,39 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2400,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 336,0 manat, 2012-ci ilin may ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 520255,94 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 93646,07 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 1223731,2 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 220271,62 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 126625,55 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 8 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2400,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 336,0 manat, 2012ci ilin iyun ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 205762,71 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 37037,29 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 233295,91 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 41993,26 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 4955,97 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5400,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 756,0 manat, 2012-ci ilin iyul ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 453135,59 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 81564,41 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 204,51 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 36,81 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 4955,97 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5400,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 756,0 manat, 2012-ci ilin avqust ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 331991,53 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 59758,48 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 40496,18 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 7289,31 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 52469,77 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2012-ci ilin sentyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 301727,59 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 54310,97 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 143,69 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 25,86 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 54285,11 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2012-ci ilin oktyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 349197,07 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 62855,47 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 136318,17 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 24537,27 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 38318,2 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2012-ci ilin noyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 283552,47 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 51039,44 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 306,82 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 55,23 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 50984,21 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2012-ci ilin dekabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 128754,49 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 23175,81 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 652,07 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 117,37 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 23058,44 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2013-cü ilin yanvar ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 124596,61 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 22427,39 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 1210,3 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 217,85 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 22209,54 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2013-cü ilin fevral ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 189885,59 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 34179,41 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 814,78 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 146,66 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 34032,75 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2013-cü ilin mart ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 156951,69 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 28251,3 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 294310,37 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 52975,87 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 24724,57 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2013-cü ilin aprel ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 98894,15 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 17800,95 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 338,95 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 61,01 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 17739,94 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2013-cü ilin may ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 88250,09 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 15885,02 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 250,1 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 45,02 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 15840,0 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2013-cü ilin iyun ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 142200,0 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 25596,0 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 332,8 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 59,9 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 25536,1 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 5700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 798,0 manat, 2013-cü ilin iyul ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 368918,22 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 66405,28 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 811,78 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 146,12 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 66259,16 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2750,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 455,0 manat, 2013-cü ilin avqust ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 22253,39 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 4005,61 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 762,38 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 137,23 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 3868,38 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2876,67 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 336,73 manat, 2013-cü ilin sentyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 53926,32 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 9706,74 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 87347,45 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 15722,54 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 6015,8 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 3250,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 455,0 manat, 2013-cü ilin oktyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 49414,41 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 8894,59 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 61209,8 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 11017,77 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 2123,18 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 3250,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 455,0 manat, 2013-cü ilin noyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 56168,64 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 10110,36 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 362,16 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 65,19 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 10045,17 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 3250,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 455,0 manat, 2013-cü ilin dekabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 41694,92 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 7505,09 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 840,02 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 151,2 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 7353,89 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2250,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 140,0 manat, 2014cü ilin yanvar ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 428,81 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 77,19 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 771,93 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 151,2 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 61,76 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 126,0 manat, 2014-cü ilin fevral ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 8512,89 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 1532,32 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 883,79 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 159,08 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 1373,24 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 2700,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 206,64 manat, 2014-cü ilin mart ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 200,0 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 36,0 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 159728,34 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 28751,1 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 28715,1 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 4900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 686,0 manat, 2014-cü ilin aprel ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 77203,39 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 13896,61 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 418,78 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 75,38 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 13821,23 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 4900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 686,0 manat, 2014-cü ilin may ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 260000,0 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 46800,0 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 600,2 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 108,04 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 46691,96 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 4900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 686,0 manat, 2014-cü ilin iyun ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 200,0 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 36,0 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 724,04 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 130,33 manat, büdcədən qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 94,33 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 4900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 686,0 manat, 2014-cü ilin iyul ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 200,0 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 36,0 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 00,0 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 00,0 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 36,0 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 4900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 490,0 manat, 2014-cü ilin avqust ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 200,0 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 36,0 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 00,0 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 00,0 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 36,0 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 19 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 4900,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 490,0 manat, 2017-cü ilin may ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində ƏDV-siz satış dövriyyəsi 37811,9 manat, həmin dövriyyə üzrə ƏDV məbləği 6806,14 manat, alınmış mallar (iş və xidmətlər) üzrə əvəzləşdirilən ƏDV-siz dövriyyə 00,0 manat, əvəzləşdirilən ƏDV məbləği 00,0 manat, büdcəyə ödənilməli olan ƏDV məbləği 6806,14 manat, həmin ay üzrə işçi sayı 0 nəfər, onlara hesablanmış əmək haqqı 00,0 manat, əmək haqqından gəlir vergisi 00,0 manat olaraq bəyan edilmişdir (cild 12, 01-264-cü; cild 13, 01-379-cu; cild 14, 01-374-cü vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin Vergi Auditi İdarəsindən «xxxx» və «xxxx» MMC-nin 22 aprel 2019-cu il tarixli **********159298 saylı «Səyyar vergi yoxlaması aktı»ndan görünür ki, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üzrə Bakı bölgə şöbəsində 16 dekabr 2002-ci il tarixdə, 0102-A1-1249 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmış hüquqi ünvanı Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Cavanşir küçəsi ev 11, mənzil 33 olan VEÖN № ********** əsasında qeydiyyatda olan “xxxx” MMC-nin direktoru vəzifəsində işləmiş X36 və sonuncunun özü də Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Bakı şəhəri Kiçik Sahibkarlıqla iş Departamentində 2009-cu ildə dövlət qeydiyyatına alınaraq ********** saylı VÖEN altında hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs olmuş, eləcə də Cavadov X49 həmin MMC-nin baş mühasibi vəzifəsini yerinə yetirmişdir. Akta əsasən həmin MMC-nin 01.07.2013-cü il tarixdən 01.06.2018-ci il tarixədək olan dövrdə vergi qanunvericiliyinə əməl etməsi vəziyyətinin araşdırılması ilə bağlı 2013-cü ildə 56667.73 manat, 2014-cü ildə 101773.63 manat və 2017-ci ildə 5788.75 manat olmaqla, ümumilikdə 164230.11 manat məbləğində X57nin büdcəyə ödənilməkdən yayındırıldığı müəyyən edilmişdir (cild 15, 248-272-ci vərəqlər). İş mateiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin Mütəxəssis təhlilləri şöbəsi tərəfindən təqdim edilmiş 24 aprel 2019-cu il tarixli rəydən görünür ki, “xxxx” MMC-nin Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 16.1.1-16.1.7, 53.1, 71.1, 71.2, 72, 77.3, 78.1, 82, 103-105, 149.2, 154, 177.1.2, 177.1.3, 177.2, 218-221-ci maddələrinin tələblərini pozaraq X58 məbləği üzrə 2011-ci ilin dekabr ayında 44.838,44 manat vergi ödənilməli olduğu halda 8.838,44 manat və ya 36.000 manat az, 2012-ci ilin dekabr ayı üzrə büdcədən müəssisəyə qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 23.058,44 manat olduğu halda həmin məbləğ artırılmaqla 71.502,74 manat göstərilib büdcəyə olan vergi məbləği 48.444,3 manat az, 2013-cü ilin iyul ayı üzrə 94.745,3 manat vergi ödənilməli olduğu halda 66.259,16 manat və ya 28.486,14 manat az, 2013-cü ilin avqust ayı üzrə 7.800,77 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.868,38 manat və ya 3.932,39 manat az, 2013-cü ilin sentyabr ayı üzrə 6.015,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.522,81 manat və ya 2.492,99 manat az, 2013-cü ilin oktyabr ayı üzrə 3.948,47 manat vergi ödənilməli olduğu halda 2.123,18 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 6.071,65 manat az, 2013-cü ilin noyabr ayı üzrə 18.798,81 manat vergi ödənilməli olduğu halda 10.045,17 manat və ya 8.753,64 manat az, 2013-cü ilin dekabr ayı üzrə 14.284,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 7.353,89 manat və ya 6.930,91 manat az, 2014-cü ilin yanvar ayı üzrə 2.399,05 manat vergi ödənilməli olduğu halda 61,76 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 2.460,81 manat az, 2014-cü ilin fevral ayı üzrə 2.378,92 manat vergi ödənilməli olduğu halda 1.373,24 manat və ya 1.005,68 manat az, 2014-cü ilin aprel ayı üzrə 27.374,62 manat vergi ödənilməli olduğu halda 13.821,23 manat və ya 13.553,39 manat az, 2014-cü ilin may ayı üzrə 131.445,72 manat vergi ödənilməli olduğu halda, 46.835,96 manat və ya 84.753,76 manat az, əvvəlki illərdən avtomaşınlar satılmasına baxmayaraq vergi bəyanamələrinə gəlir əldə edilməsi barədə hər hansı bir qeydiyyat aparılmadan 2017-ci ilin iyun ayında bəyanamə təqdim edilməklə 5.788,75 manat vergi ödənilməli olduğu halda, heç bir məbləğ ödənilməyərək 5.788,75 manat az göstərilməklə cəmi 248.674,41 manat X41, Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 103-105-ci maddələrinin tələbləri pozulmaqla 2011-ci ildə 31.027,36 manat mənfəətlə işlədiyi halda 60.931,77 manat zərərlə işləməsi göstərilməklə 6.205,47 manat az, 2012-ci ildə 189.800,41 manat məfəətlə işlədiyi halda mənfəət və zərərin olmaması göstərilməklə 37.960,08 manat mənfəət vergisi az göstərilməklə, cəmi 44.165,55 manat mənfəət vergisini, külli miqdar təşkil edən cəmi 292.839,96 manat məbləğində vergiləri dövlət büdcəsinə ödənməkdən yayındırılması müəyyən edilmişdir (cild 16, 43-56-cı vərəqlər). İş materiallarındakı 22 may 2019-cu il tarixli arayışdan görünür ki, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının rəsmi internet səhifəsində 1 ABŞ dollarının AZN manatla nisbəti araşdırılmış və Mərkəzi Bank tərəfindən həmin dövrün (2014-cü ilin 07 yanvar tarixindən 30 dekabr tarixinədək) məzənnəsinə uyğun olaraq 0,7844 manat olması müəyyən edilmişdir (cild 16, 182-193-cü vərəqlər). İş materiallarındakı hüquqi şəxs “xxxx” MMC və fiziki şəxs X26 fəaliyyət göstərdiyi dövrdə əldə etdiyi gəlir məbləği, vergi qanunvericiliyinə əməl olunması vəziyyəti, sonunculara kreditlər verilən zaman qanunvericliyin tələbinə riayət edilib-edilməməsi, kreditlər verilən zaman girova qoyulmuş əmlakların satılması halının olub-olmaması, əgər satılmışdırsa qeyd olunan qanunsuzluq nəticəsində ASC-yə hansı məbləğdə ziyan vurulması, Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən əmlaklar satıldıqdan sonra banka girov qoyulmaqla götürülmüş kredit məbləği üzrə cəmiyyət tərəfindən banka ödəniş həyata keçirilib-keçirilməməsi, qeyd olunan qanunsuz əməl nəticəsində “xxxx” ASC-yə hansı məbləğdə ziyan vurulmasının aydınlaşdırılması üçün təyin edilib keçirilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 22 may 2019-cu il tarixli 11560 saylı ekspert rəyindən görünür ki, “xxxx” və fiziki şəxs X26 yol verilmiş qanunsuzluqlara Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamenti, Azərbaycan Respublikası Maliyyə X13 və Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin Mütəxəssis təhlilləri şöbəsi tərəfindən tərtib edilmiş aktlar əsaslı olmaqla, hüquqi şəxs “xxxx” MMC və fiziki şəxs X26 fəaliyyət göstərdiyi dövrdə büdcəyə ödənilməli olan X58 məbləği üzrə 2011-ci ilin dekabr ayında 44.838,44 manat vergi ödənilməli olduğu halda 8.838,44 manat və ya 36.000 manat az, 2012-ci ilin dekabr ayı üzrə büdcədən müəssisəyə qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 23.058,44 manat olduğu halda həmin məbləğ artırılmaqla 71.502,74 manat göstərilib büdcəyə olan vergi məbləği 48.444,3 manat az, 2013-cü ilin iyul ayı üzrə 94.745,3 manat vergi ödənilməli olduğu halda 66.259,16 manat və ya 28.486,14 manat az, 2013-cü ilin avqust ayı üzrə 7.800,77 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.868,38 manat və ya 3.932,39 manat az, 2013-cü ilin sentyabr ayı üzrə 6.015,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.522,81 manat və ya 2.492,99 manat az, 2013-cü ilin oktyabr ayı üzrə 3.948,47 manat vergi ödənilməli olduğu halda 2.123,18 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi göstərilməklə 6.071,65 manat az, 2013-cü ilin noyabr ayı üzrə 18.798,81 manat vergi ödənilməli olduğu halda 10.045,17 manat və ya 8.753,64 manat az, 2013-cü ilin dekabr ayı üzrə 14.284,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 7.353,89 manat və ya 6.930,91 manat az, 2014-cü ilin yanvar ayı üzrə 2.399,05 manat vergi ödənilməli olduğu halda 61,76 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi göstərilməklə 2.460,81 manat az, 2014-cü ilin fevral ayı üzrə 2.378,92 manat vergi ödənilməli olduğu halda 1.373,24 manat və ya 1.005,68 manat az, 2014-cü ilin aprel ayı üzrə 27.374,62 manat vergi ödənilməli olduğu halda 13.821,23 manat və ya 13.553,39 manat az, 2014-cü ilin may ayı üzrə 131.445,72 manat vergi ödənilməli olduğu halda, 46.835,96 manat və ya 84.753,76 manat az, əvvəlki illərdən avtomaşınlar satılmasına baxmayaraq vergi bəyannamələrinə gəlir əldə edilməsi barədə hər hansı bir qeydiyyat aparılmadan 2017-ci ilin iyun ayında bəyannamə təqdim edilməklə 5.788,75 manat vergi ödənilməli olduğu halda, 5.788,75 manat az göstərilməklə cəmi 248.674,41 manat X41, 2011-2012-ci illər ərzində mənfəətlə işlədiyi halda vergi orqanlarına bəyannamələrdə təhrif olunmuş məlumatlar göstərməklə 2011-ci ildə 31.027,36 manat mənfəətlə işlədiyi halda 60.931,77 manat zərərlə işləməsi göstərilməklə 6.205,47 manat az, 2012-ci ildə 189.800,41 manat mənfəətlə işlədiyi halda mənfəət və zərərin olmaması göstərilməklə 37.960,08 manat mənfəət vergisi az göstərilməklə, cəmi 44.165,55 manat mənfəət vergisini dövlət büdcəsinə ödəməkdən, cəmi 292.839,96 manat (iki yüz doxsan iki min səkkiz yüz otuz doqquz manat doxsan altı qəpik) məbləğində vergilər dövlət büdcəsinə ödənilməkdən yayındırılmış, dövlət büdcəsinə ödənilməli olan vergilərlə bağlı məsuliyyət məsələsi hüquqi xarakterli olduğundan istintaq tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Eləcə də, ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişində 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m və 92,8 kv.m., olan müvafiq olaraq 325 və 326 nömrəli mənzillərin “xxxx” ASC-də girovda olduğu halda 05 mart 2013cü il tarixdə müvafiq olaraq 262.350 manat və 153.120 manata, cəmi 415.470 manata qeyrisinə satılmasına və 325 və 326 nömrəli mənzillərin MTK ilə bağlanmış müqavilə əsasında digər şəxsin adına rəsmiləşdirilməsinə baxmayaraq, həmin mənzillərə dair pay hüquqlarını da bankın 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 15 aprel 2014-cü il tarixli 04 saylı əlavə sazişlə girov qoyulmaqla həmin tarixdən sonra “xxxx” MMC tərəfindən Çin Xalq Respublikasının “Jiangsu SAİC X60” şirkətindən “MG” markalı avtomobillərin alınması üçün 6 may 2014-cü il tarixdə həmin şirkətin Almaniyanın “Commerz Bank” şirkətində olan hesabına 230.100 (iki yüz otuz min bir yüz) ABŞ dolları, həmin dövrün rəsmi məzənnəsi ilə 180.467,43 manat (bir yüz səksən min dörd yüz altmış yeddi manat qırx üç qəpik) və 7 may 2014-cü il tarixdə həmin ünvanda qeyd edilən hesaba 327.700 ABŞ dolları, həmin dövrün rəsmi məzənnəsi ilə 257.047,88 manat məbləğində, cəmi 437.515,31 manat məbləğində pulun qarşılığında avtomobillər alınaraq Azərbaycan Respublikasına gətirilməklə satılmış, lakin həmin tarixdən sonra banka yalnız 11.06.2014-cü ildə 5102 ABŞ dolları, 30.06.2014-cü ildə bankda olan kredit borcuna görə 6.836 ABŞ dollar ödənilmişdir. Bundan sonra istintaq dövründə Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən 60 000 manat, daha sonra Şahid20 tərəfindən “xxxx“ MMC-nin borcunun 600 000 manat hissəsinin ödənməsi, həmçinin, 18 fevral 2016-cı ildə iki ayrı-ayrı tələbin güzəşti müqaviləsi (X36 və “xxxx“ MMC) imzalanmaqla “xxxx“ ASC-nin (Kreditor) borcalanlar “xxxx“ (2 kredit) və Samir Ağayevə (1 kredit) verdiyi kredit müqabilində girov qoyan/ödəyici tərəfindən toplam sahəsi 1 179 kv.m. olmaqla on mənzil üzrə pay hüququ kreditora güzəşt edilmişdir. “xxxx” MMC tərəfindən balansa götürülən əmlakın dəyəri 2 104 300 manat, “xxxx“ MMC tərəfindən aparılmış qiymətləndirilmə nəticəsində həmin əmlakların 2 194. 000 manat olması göstərilmişdir. Həmin əmlaklar 2 104 300 manatla bankın balansına götürülməsi, bununla yanaşı Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən girov olduğu halda müqavilənin və qanunun tələblərinə zidd olaraq ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişində 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m və 92,8 kv.m., olan müvafiq olaraq 325 və 326 nömrəli mənzilləri satmaqla özgənikləşdirmiş, həmin mənzillərin dəyəri hər bir kv.m 1784.818 manat olmaqla 449.417, 1724 manat və ya satılan zaman tərtib edilmiş müqavilədə göstərilən məbləğdə, yəni 415.470,00 manat olması göstərilmişdir; aparılmış tədqiqatın dəyəri 250 manat təşkil edir (cild 16, 199-209cu vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin İstintaq İdarəsinin 22 may 2019-cu il tarixli qərarından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 əməli Azərbaycan Respublikası CM-nin 32.4,308.2, 32.5,308.2, 178.3.2-ci maddələrindən həmin Məcəllənin 178.3.2, 213.2.2 və 32.5,308.2-ci maddələrinə tövsif edilməklə ona həmin maddələrlə ittiham elan edilmiş; Cavadov X49 isə Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2-ci maddəsi ilə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməklə ona həmin maddədə nəzərdə tutulan ittiham elan edilmişdir (cild 16, 210-220-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin İstintaq İdarəsinin 24 may 2019-cu il tarixli qərarından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 178.3.2, 213.2.2 və 32.5,308.2-ci maddələri ilə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilməklə ona həmin maddələrdə nəzərdə tutulan ittiham elan edilmişdir (cild 16, 252-259-cu vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin İstintaq İdarəsinin 22 may 2019-cu il tarixli qərarından görünür ki, Cavadov X34 barəsində “başqa yerə getməmək haqqında iltizam” qətimkan tədbiri seçilmiş və o, həmin tarixdə bu barədə iltizam imzalamışdır (cild 16, 242- 243 və 245-ci vərəqlər). İş mateiallarındakı Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin 23 may 2019-cu il tarixli C-4494 saylı arayışından görünür ki, Cavadov X34 məhkumluğu yoxdur (cild 16, 272-ci vərəq). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin İstintaq İdarəsinin 31 may 2019-cu il tarixli qərarından görünür ki, cinayət işi üzrə zərərçəkmiş şəxs qismində tanınmış Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin nümayəndəsinin müraiəti nəzərə alınmaqla qeyd olunan hüquqi şəxs mülki iddiaçı kimi tanınmışdır (cild 17, 42-43-cü vərəqlər). İş materiallarındakı Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 31 may 2019-cu il tarixli 5(001)-428/2019-cu il tarixli əmlak üzərinə həbs qoyulması haqqında qərar və 04 iyun 2019-cu il tarixli protokoldan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Mərdakan qəsəbəsi 2259 saylı bağ sahəsi, Şəki şəhəri, F.X.Xoyski küçəsi 98 saylı yaşayış evi, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, V yaşayış sahəsi 13 N ünvanında yerləşən əmlak kompleksi üzərinə həbs qoyulmuşdur (cild 17, 47- 48 və 50-51-ci vərəqlər). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin İstintaq İdarəsinin 04 iyun 2019-cu il tarixli qərarından görünür ki, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üzrə Bakı bölgə şöbəsində 16 dekabr 2002-ci il tarixdə, 0102-A1-1249 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmış “xxxx” MMC-nin (VEÖN № **********) sənədləri, cəmiyyətin 28 noyabr 2002-ci il tarixdə təsdiq edilmiş Nizamnaməsi, “xxxx” ASC ilə “xxxx” MMC arasında həmin Cəmiyyətə iyirmi bir ədəd avtomobil alınması üçün “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesab-fakturaya əsasən ümumilikdə 230.100,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmiş və həmin miqdarda “MG” markalı avtomaşınların 18 may 2011-ci il tarxli 158A\0-USD saylı müqavilə əsasında girov qoyulmaqla 05 may 2012-ci il tarixinədək olan müddət ərzində dəyərinin geri ödənilməsi nəzərdə tutulan eyni tarixli və saylı akkreditiv müqaviləsi, qeyd olunan müqavilənin bitmə tarixinin 05 may 2013-cü il tarixədək uzadılması barədə 04 may 2012-ci il tarixli 01 saylı əlavə saziş, qeyd olunan müqavilənin bitmə tarixinin 05 may 2014-cü il tarixinədək uzadılması barədə 06 may 2013-ci il tarixli 02№-li əlavə saziş, “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesab-fakturaya əsasən ümumilikdə 327.700,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmiş “MG” markalı avtomaşınların girov qoyulması barədə 18 may 2011-ci il tarixli G1-159A/0-USD saylı müqavilə, kredit məbləğinin 05 may 2012-ci il tarixədək uzadılmasını nəzərdə tutan eyni tarixli və 159A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi, hər iki müqavilə üzrə öhdəliyin təminatı qismində “xxxx” MTK tərəfindən ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasında Təqsirləndirilən şəxs1 adına 2010-cu ilin 25 iyun və 10 dekabr tarixlərində tərtib edilmiş alqı-satqı müqavilələri əsasında aldığı 2-ci giriş, 4-cü mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, 10-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli mənzillərə dair müvafiq olaraq 371.000 manat və 374.600 manat məbləğində qiymətləndirilmiş pay hüquqlarının girov qoyulması barədə 04 may 2012-ci il tarixli SG1- 158A/0-159A/0-USD saylı müqavilə, Cəmiyyətə 970.000 ABŞ dolları dəyərində avtomobil alınması üçün öhdəliyin təminatı qismində 1.420.800 manat məbləğində qiymətləndirilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus yaşayış binasının 2-ci giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235 və 236 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarının girov qoyuması barədə 25 aprel 2012-ci il tarixli G2-114/0-USD saylı girov müqaviləsi, 27 aprel 2011-ci il tarixli, 114/0-USD saylı müqaviləyə əsasən 970.000 ABŞ dolları məbləğində ayrılmış kredit 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə edilmiş 10 iyun 2011-ci il tarixli 01 saylı əlavə saziş, 27 aprel 2012-ci il tarixədək olan müddətdə kredit xətti ilə əvəzləşdirilməsi barədə müqavilə, bank tərəfindəncəmiyyətə12 ay müddətə 40 ədəd avtomobilin alınması üçün 272.000 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılması barədə 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 475A/0-USD saylı müqavilə, cəmiyyətə on iki ay müddətə 110 ədəd avtomobilin alınması üçün 916.000 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılması barədə 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 476A/0-USD saylı müqavilə, “xxxx” MTK tərəfindən ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasında 2010-cu ilin 25 iyun və 10 dekabr tarixlərində tərtib edilmiş alqı-satqı müqavilələrinə əsasən aldığı, cəmi 1.462.000 manat məbləğində qiymətləndirilmiş 3-cü giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 159 m2 olan 325 nömrəli, 2-ci giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 92.8 m2 olan 326 nömrəli, 3-cü giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 106,4 m2 olan 328 nömrəli, 2-ci giriş 10-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli və 4-cü mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, yəni cəmi 5 ədəd mənzilə dair pay hüquqlarının girov qoyulması barədə “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən 40 ədəd avtomobil alınması üçün öhdəliyin təminatı qismində qoyulmuş 12 dekabr 2011-ci il tarixli G1- 475A/0-476A/0-USD saylı müqavilə, kreditin təminatı olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarını girov qoyulmaqla, kredit xəttinin təyinatının “avtomobil satışı məqsədi” kimi dəyişdirilməsinə və müddətinin isə 24 aprel 2013-cü il tarixinədək uzadılması barədə 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 25 aprel 2012-ci il tarixli 02№-li əlavə saziş, 480.000 manat məbləğində qiymətləndirilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus qeyd olunan yaşayış binasının 2-ci giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 188,8 m2 olan 234 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmaqla 27 dekabr 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı müqavilə əsasında bank tərəfindəncəmiyyətə12 ay müddətə 335.400 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılması barədə cəmiyyətin öhdəliyinin təminatı qismində 27 dekabr 2012-ci il tarixli SG1-AK-438/0-USD saylı sonrakı girov müqaviləsi, Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binasında 325 və 326 saylı mənzillərə dair pay hüquqlarının bankın girovluğunda olduğu halda, həmin mənzilləri 5 mart 2013-cü il tarixdə müvafiq olaraq 262.350 manat və 153.120 manata, cəmi 415.470 manata qeyrisinə satılması barədə Kooperativlə bağlanmış müqavilələr, Kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli, 69 saylı qərarına və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 19 avqust 2013-cü il tarixli 03№li əlavə saziş, 12 dekabr 2011-ci il tarixli 475A/0-USD saylı, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 165A/0-USD saylı, 16 aprel 2012-ci il tarixli, A310/0-USD, A311/0-USD, A312/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı, 27 dekabr 2012-ci il tarixli sənədli akkreditivin açılması üzrə müqavilələrin qalıq məbləğləri birləşdirilməklə 1.927.748,87 ABŞ dolları məbləğində kreditlə əvəzləşdirilib, kredit müddətinin isə 30 dekabr 2013-cü il tarixədək uzadılması barədə müqavilə, “xxxx” MMC-nin kreditinin hesablanmış faizlərinin (104 664,94 ABŞ dollar) kapitallaşdırılaraq borcun 2.032.413,81 ABŞ dolları məbləğində müəyyən olunması barədə Kredit komitəsinin 10 aprel 2014-cü il tarixli, 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 15 aprel 2014-cü il tarixli 04 saylı əlavə saziş, Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binasında 3.149.000,00 manat məbləğində qiymətləndirilməklə binanın 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 və 92,8 m2 olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2, 92,8 m2 və 106,4 m2 olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2 olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarını da girov qoyması barədə 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 15 aprel 2014-cü il tarixli 04№-li əlavə sazişlə kreditin təminatı qismində 114/0-USD saylı, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə 19 avqust 2013-cü il tarixli 03 saylı əlavə saziş, “xxxx” MMC-nin 230.100,00 və 327.700,00 ABŞ dolları akkreditivləri üzrə əsas borc, faiz borcları və həmin akkreditivlər kreditə çevriləndən sonra hesablanmış faizlər kapitallaşdırılmaqla, ümumi borcun 597.498,02 ABŞ dolları məbləğində olması barədə bankın Kredit komitəsinin 20 may 2014-cü il tarixli, 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə və 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə 03 iyun 2014-cü il tarixli 04№-li əlavə saziş, akkreditiv müqaviləsinə əsasən yaranmış öhdəliyin təminatı qismində tərəflərin razılığı ilə 3.065.600,00 manat məbləğində qiymətləndirilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binanın 2-ci girişi 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü giriş 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2, 92,8 m2 olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2, 92,8 m2, 106,4 m2 olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2 olan 317 nömrəli cəmi 12 ədəd mənzilə dair pay hüquqlarının girov qoyulması barədə 158A/0-USD saylı, 03 iyun 2014-cü il tarixli müqavilə, 1.927.748,87 ABŞ dolları məbləğində borcun eyni məbləğdə kreditə əvəzləşdirilərək restrukturizasiya edilməsi barədə “xxxx” ASC-nin Əməliyyat İdarəsi filialı ilə “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Ağayev və Təqsirləndirilən şəxs1 arasında 19 avqust 2013-cü il tarixdə 3 saylı Əlavə saziş, “xxxx” MMC tərəfindən Çin Xalq Respublikasının “Jiangsu SAİC X60” şirkətindən “MG” markalı avtomobillərin alınması üçün 6 may 2014-cü il tarixdə həmin şirkətin Almaniyanın “Commerz Bank” şirkətində olan hesabına 230.100 (iki yüz otuz min bir yüz) ABŞ dolları köçürülməsi barədə rəsmi sənədlər, “xxxx” MMC tərəfindən Çin Xalq Respublikasının “Jiangsu SAİC X60” şirkətindən “MG” markalı avtomobillərin alınması üçün 7 may 2014-cü il tarixdə həmin ünvanda qeyd edilən hesaba 327.700 (üç yüz iyirmi yeddi min yeddi yüz) ABŞ dolları köçürülməsi barədə rəsmi sənədlər, Samir Ağayevin adına Gürcüstandan 01.01.2012-ci ildə statistik dəyəri 8.000 ABŞ dolları olan “Ford Transit” markalı bir ədəd qəza yük avtomobilinin ölkə ərazisinə idxal edilməklə, həmçinin, “xxxx” MMC-nin adına X17 şəhərindən “Obedinennaya avtomobilnaya qruppa” və Çin Xalq Respublikasından “X7” zavodundan ölkə ərazisinə 19.05.2011-ci ildən 31.12.2014-cü il tarixədək statistik dəyəri cəmi 9.168.128,41 ABŞ dolları olan 2011-ci ilin may ayında 70 ədəd, 2011-ci ilin iyun ayında 80 ədəd, 2011-ci ilin iyul ayında 32 ədəd, 2011-ci ilin avqust ayında 33 ədəd, “VAZ” markalı, həmin ilin avqust ayında isə 15 ədəd “MG” markalı, 2011ci ilin sentyabr ayında 27 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin oktyabr ayında 80 ədəd “VAZ” markalı, 54 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin noyabr ayında 64 ədəd “VAZ” markalı, 11 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin dekabr ayında 32 ədəd “VAZ” markalı, 42 ədəd “MG” markalı, 2011-ci il ərzində 391 ədəd “VAZ” markalı, 149 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar ayında 16 ədəd “VAZ” markalı, 12 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin fevral ayında 40 ədəd “VAZ” markalı, 2012-ci ilin mart ayında 56 ədəd “VAZ” markalı, 64 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin aprel ayında 104 ədəd “VAZ” markalı, 38 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin may ayında 168 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin iyun ayında 30 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin oktyabr ayında 15 ədəd “MG” markalı, 2012-ci il ərzində 216 ədəd “VAZ” markalı, 327 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin mart ayında 40 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin sentyabr ayında 8 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin oktyabr ayında 8 ədəd “MG” markalı, 2013-cü il ərzində 56 ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin mart ayında 16 ədəd “MG” markalı, 2011- 2014-cü illər üzrə 29 ədəd İZ 27175, 578 ədəd “VAZ 21041-084-30” markalı, 548 ədəd “MG-350”, “MG-5” və “MG-6” markalı avtomobillər idxal edilməklə 2011-ci ilin may-dekabr ayları ərzində 328 ədəd “VAZ” markalı, 73 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar-dekabr ayları ərzində 237 ədəd “VAZ” markalı, 289 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin yanvardekabr ayları ərzində 42 ədəd “VAZ” markalı, 134 ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin yanvarmay ayları ərzində 52 ədəd “MG” markalı olmaqla 2011-2014-cü illər ərzində cəmi 607 ədəd “VAZ” markalı, 548 ədəd “MG” markalı avtomobilin Bakı şəhəri, Xətai rayonu ünvan 5 ünvanda yerləşən avtomobil satışı mağazasında satışını həyata keçirilməsi barədə sənədlər, büdcəyə ödənilməli olan X58 məbləği üzrə 2011-ci ilin dekabr ayında 44.838,44 manat vergi ödənilməli olduğu halda 8.838,44 manat və ya 36.000 manat az, 2012-ci ilin dekabr ayı üzrə büdcədən müəssisəyə qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 23.058,44 manat olduğu halda həmin məbləğ artırılmaqla 71.502,74 manat göstərilib büdcəyə olan vergi məbləği 48.444,3 manat az, 2013-cü ilin iyul ayı üzrə 94.745,3 manat vergi ödənilməli olduğu halda 66.259,16 manat və ya 28.486,14 manat az, 2013-cü ilin avqust ayı üzrə 7.800,77 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.868,38 manat və ya 3.932,39 manat az, 2013-cü ilin sentyabr ayı üzrə 6.015,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.522,81 manat və ya 2.492,99 manat az, 2013-cü ilin oktyabr ayı üzrə 3.948,47 manat vergi ödənilməli olduğu halda 2.123,18 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 6.071,65 manat az, 2013-cü ilin noyabr ayı üzrə 18.798,81 manat vergi ödənilməli olduğu halda 10.045,17 manat və ya 8.753,64 manat az, 2013-cü ilin dekabr ayı üzrə 14.284,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 7.353,89 manat və ya 6.930,91 manat az, 2014-cü ilin yanvar ayı üzrə 2.399,05 manat vergi ödənilməli olduğu halda 61,76 manat Gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 2.460,81 manat az, 2014-cü ilin fevral ayı üzrə 2.378,92 manat vergi ödənilməli olduğu halda 1.373,24 manat və ya 1.005,68 manat az, 2014-cü ilin aprel ayı üzrə 27.374,62 manat vergi ödənilməli olduğu halda 13.821,23 manat və ya 13.553,39 manat az, 2014-cü ilin may ayı üzrə 131.445,72 manat vergi ödənilməli olduğu halda, 46.835,96 manat və ya 84.753,76 manat az, əvvəlki illərdən avtomaşınlar satılmasına baxmayaraq vergi bəyanamələrinə gəlir əldə edilməsi barədə hər hansı bir qeydiyyat aparılmadan 2017-ci ilin iyun ayında bəyanamə təqdim edilməklə 5.788,75 manat vergi ödənilməli olduğu halda, heç bir məbləğ ödənilməyərək 5.788,75 manat az göstərilməklə cəmi 248.674,41 manat X57 bəyanamələr, 2011-ci ildə 31.027,36 manat mənfəətlə işlədiyi halda 60.931,77 manat zərərlə işləməsi göstərilməklə 6.205,47 manat az, 2012-ci ildə 189.800,41 manat məfəətlə işlədiyi halda mənfəət və zərərin olmaması göstərilməklə 37.960,08 manat mənfəət vergisi az göstərilməklə, cəmi 44.165,55 manat mənfəət vergisini dövlət büdcəsinə ödəməkdən yayınması barədə bəyanamələr, 18 fevral 2016-ci il tarixli tələbin 1 və 2 saylı müqavilələri və cinayət işinə əlavə edilmiş bütün növ sənədlər maddi sübut kimi tanınaraq cinayət işinə əlavə edilmişdir (cild 17, 61-73). İş materiallarındakı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin İstintaq İdarəsinin 04 iyun 2019-cu il tarixli qərarından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2, 32.5,308.2, 178.3.2-ci maddələrində; Cavadov X49 Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək onlara həmin maddələrdə nəzərdə tutulan ittiham elan edilmişdir (cild 17, 74-200-cü vərəqlər). Məhkəməyə təqdim edilmiş Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin ambulator kartadan çıxarışdan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 ilk dəfə 26 sentyabr 2017-ci il tarixdə klinikaya müraciət etmiş müayinələrdən keçmiş, xroniki “B” virus hepatiti dioqnozu qoyulmuş və müalicə 12 mart 2019-cu il tarixdə tamamlanmışdır. Məhkəməyə təqdim edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidməti Bakı İstintaq Təcridxanasının 01 oktyabr 2019-cu il tarixli 17/38-7534 saylı məktubundan görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 “xroniki hepatit B” və “şəkərli diabet İİ tip, insulin tələbsiz” xəstəsidir, hazırda səhhəti həkim nəzarətindədir. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 16 oktyabr 2019-cu il tarixli 1(101)-807/2019 saylı qərarından görünür ki, Təqsirləndirilən şəxs1 barəsində seçilmiş həbs qismində qətimkan tədbiri həmin tarixdə dəyişdirilməklə haqqında “ev dustaqlığı” qismində qətimkan tədbiri seçilmişdir. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin “məhkəmə-mühasibatlıq və məhkəməəmtəəşünaslıq ekspertizasının təyin edilməsi“ barədə 1(101)-109/2020 nömrəli 06.02.2020-ci il tarixli qərarı əsasında aparılmış ekspertiza ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyindən görünür ki, birinci sual üzrə- iş materiallarında olan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən tərtib edilmiş 04.02.2020-ci il tarixli arayış məlumatlarından göründüyü kimi “xxxx” MMC “xxxx” ASC-də ilk cari hesabını 25 fevral 2002-ci ildə açmışdır; ikinci sual üzrə- 25 fevral 2002-ci ildən bu günədək “xxxx” MMC ilə “xxxx” ASC arasında ümumilikdə 48 müqavilə bağlanmışdır (müqavilələr tarixlər və məbləğləri üzrə rəyin tədqiqat hissəsində qeyd edilmişdir); üçüncü sual üzrə- “xxxx” MMC ilə bank arasında bağlanmış kredit müqavilələri üzrə müəssisə tərəfindən banka faiz gəliri - 10 156.59 manat və 1 042 326.18 ABŞ dolları nağd vəsait hesabına və 444 908.03 USD balansa götürülmüş əmlak hesabına -cərimə borcu 112 208.97 USD əmlak hesabına və 35 239.27 USD nağd vəsaitlə kreditin verilməsinə görə 379 manat və 9 545 USD komissiya haqqı ödənilmişdir; dördüncü sual üzrə- “xxxx” MMC ilə bank arasında bağlanmış akkreditiv müqavilələri üzrə MMC tərəfindən banka cəmi 128 416 USD faiz, 1680.90 USD və 310 manat komissiya ödənmişdir; beşinci sual üzrə- “xxxx” MMC ilə bank arasında bağlanmış akkreditiv və kredit müqavilələri üzrə pul köçürmələrə görə MMC tərəfindən banka pul köçürmələri üzrə cəmi 4841 manat və 1454 USD komissiya haqqı ödənmişdir; altıncı sual üzrə- “xxxx” MMC ilə bank arasında bağlanmış akkreditiv və kredit müqavilələri üzrə kassa əməliyyatlarına görə MMC tərəfindən toplam 171 manat və 4 456 USD komissiya haqqı ödənmişdir; yeddinci sual üzrə- “xxxx” MMC ilə bank arasında bağlanmış akkreditiv və kredit müqavilələri üzrə MMC tərəfindən MMC tərəfindən toplam 2539 manat və 1395 USD komissiya haqqı ödənilmişdir; doqquzuncu sual üzrə- kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli, 69 saylı qərarına və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 03№-li, 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən bankla "xxxx” MMC arasında imzalanmış 475A/0-USD saylı, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 165A/0-USD saylı, 16 aprel 2012-ci il tarixli, A310/0-USD, A311/0- USD, A312/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı, 27 dekabr 2012-ci il tarixli sənədli akkreditivin açılması üzrə müqavilələrin qalıq məbləğləri birləşdirilərək, 1 927 748,87 ABŞ dollar məbləğində kreditlə əvəzləşdirilməyi qeyd olunmuşdur. Kredit dövriyyə vəsaitlərinin artırılması təyinatı ilə kreditin istifadəsinə görə illik 16%, gecikdirilən borc məbləğinə cərimə kimi illik 32% dərəcəsi ilə 30 dekabr 2013-cü il tarixədək uzadılmışdır. Kreditin rəsmiləşdirilməsi üçün bu müqavilənin ümumi qalıq məbləğinin 0,01% məbləğində komissiya haqqının ödənilməsi müqaviləyə əlavə edilmişdir. Kreditin təminatı olaraq 114/0- USD saylı, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə 03№-li, 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3-cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları qeyd olunmuşdur. Əmlaklar “xxxx" MTK-nın cari satış qiymətləri əsasında 3 149 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir; onuncu sual üzrə- 159A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi üçün açılmış 327 700,00 USD kredit üzrə hesablanmış 73 709.98 USD və Kredit Komitəsinin 10 aprel 2014-cü il tarixli, 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 04№-li, 15 aprel 2014-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən “xxxx" MMC-nin bundan əvvəlki kredit müqaviləsi üzrə olan 1 927 748,87 USD kredit üzrə hesablanmış 104 664,94 ABŞ dollar faiz borcu kapitallaşdırılmışdır; on birinci sual üzrə- restrukturizasiya olunan kreditlər üzrə illik faiz dərəcəsi 16% müəyyən edilmişdir; on ikinci və on üçüncü suallar üzrə- 2015-ci ilin fevral ayındakı birinci devolivasiyaya qədər MMC-nin banka olan borcu, 20 fevral 2015-ci il tarixə MMC-nin banka 2 629 911.83 USD əsas borc 344 073.98 USD faiz borcu olduğu qeyd edilmişdir. 2.973.985,81 ABŞ dolları Mərkəzi Bankın 20.02.2015-cı il tarixə olan məzənnəsi ilə (1 ABŞ dolları = 0,7862 manat) konvertasiya edilməklə 2.338.147,64 manat təşkil etmişdir. 2.973.985,81 ABŞ dolları Mərkəzi Bankın 21.02.2015-cı il tarixə olan məzənnəsi ilə (1 ABŞ dolları = 1,05 manat) konvertasiya edilməklə 3.122.685,1 manat təşkil etmişdir. 2.973.985,81 ABŞ dolları Mərkəzi Bankın 28.12.2015-cı il tarixə olan məzənnəsi ilə (1 ABŞ dolları = 1,55 manat) konvertasiya edilməklə 4.609.678,0 manat təşkil etmişdir. Devolivasiya nəticəsində 20 fevral 2015-ci il tarix ilə 21 fevral 2015-ci il tarix arasında yaranmış kurs fərqi ilə borc məbləği 784.537,46 manat, 20 fevral 2015-ci il tarix ilə 28.12.2015-ci il tarix arasında yaranmış kurs fərqi ilə borc məbləği 2.271.530,36 manat məbləğində borc məbləği artmışdır; on dördüncü və on beşinci suallar üzrərestrukturizasiya olunmuş kreditin təminatı olaraq 114/0-USD saylı, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə 03№-li, 19 avqust 2013-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 7- cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 kv.m., 188,8 kv.m., 104,6 kv.m., 66,7 kv.m. olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 kv.m. olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 kv.m. olan 206 nömrəli və 3- cü girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 kv.m., 92,8 kv.m olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m., 92,8 kv.m., 106,4 kv.m. olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 kv.m. olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqları qeyd olunmuşdur. Əmlaklar “xxxx” MTK-nın cari satış qiymətləri əsasında 3 149 000,00 manat (1 kv.m-2 000,00 manat) məbləğində qiymətləndirilmişdir. Yuxarıda göstərilən əmlakların qiymətləndirilməsi ilə əlaqədar olaraq qeyd olunur ki, mənzillərin, torpaq sahələrinin, fərdi yaşayış evlərinin, qeyri-yaşayış binalarının və s. bazar qiymətləri ilə dəyərinin müəyyən edilməsi xüsusi bilik tələb etmədiyindən və qərardaddakı sual konkret məlumatın əldə edilməsinə aid olduğundan, Mərkəzdə bu sual üzrə ekspertiza tədqiqatı aparılmır. Eyni zamanda qeyd edilir ki, ünvan 7-cu məhəllədə (Axundov bağının yaxınlığı) yeni tikilmiş binada yerləşən yaşayış mənzillərinin 2016-cı il üzrə təmirsiz vəziyyətdə 1 kv.m-nin qiymətinin müəyyən edilməsi ilə bağlı müraciətə əsasən, “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyinin mütəxəssisləri tərəfindən araşdırma aparılmış və 05 sentyabr 2019-cü il tarixli 63/11-19/A-02 saylı “Daşınmaz əmlakın aylıq icarə qiymətlərinin müəyyən edilməsi barədə” arayış tərtib edilmişdir (cild 19 i.v 274). Arayış məlumatlarında ünvan 7-cu məhəllədə (Axundov bağının yaxınlığı) yeni tikilmiş binada yerləşən yaşayış mənzillərinin 2016-cı il üzrə təmirsiz vəziyyətdə 1 kv.m-nin qiyməti 26 noyabr 2019-cu il tarixə 4000,0 (dörd min)- 4400,0 (dörd min dörd yüz) manat təşkil etmişdir. Əmlakların yenidən qiymətləndirilməsi nəticəsində onların kredit borcunu bağlamağa yetərli olubolmamasının müəyyən edilməsi məhkəmə mühasib ekspertinin tədqiqat predmetinə aid olmadığından, məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmalıdır; on altıncı sual üzrə- bank tərəfindən ödənilməmiş borc müqabilində 28 iyun 2016-cı il tarixində Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus 10 ədəd mənzil toplam 2 104 300 manat dəyərində bankın balansına götürülmüşdür. Həmin əmlaklar aşağıdakılardır: Bakı şəhəri, Səbail rayonu, S. Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 128 , ümumi sahəsi 153.3 kv.m mənzil 273 700 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15, m 80, ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 129, ümumi sahəsi 91.3 kv.m mənzil 172 800 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 86 , ümumi sahəsi 100.2 kv.m mənzil 197 100 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 84 , ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 133 200 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 130 , ümumi sahəsi 126.4 kv.m mənzil 226 100 manata, S. Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 85, ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 131 ümumi sahəsi 103.9 kv.m mənzil 198 900 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 81 ümumi sahəsi 180.7 kv.m mənzil 323 000 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 87, ümumi sahəsi 62.6 kv.m mənzil 123 300 manata. Əmlakların balansa götürülməsindən formalaşan 2 104 300 manat konvertasiya olunaraq 1 359 839.25 USD edilərək: “xxxx” MMC-nin bank qarşısında olan 597 498.02 USD əsas borc, 444 908.03 USD faiz borcu və 112 209.57 USD cərimə borcunun silinməsinə, X28 bank qarşısında olan 27 994.09 USD əsas borc və 177 229.54 USD faiz borcunun silinməsinə yönəldilmişdir. Balansa götürülən əmlaklardan altı ədədi toplam 1 131 393 manat satılmışdır. Həmin əmlaklar bunlardır: ünvan 10 , m 128 , ümumi sahəsi 153.3 kv.m mənzil 338 793 manat, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 80 , ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 135 600 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 17 , m 129 , ümumi sahəsi 91.3 kv.m mənzil 185 000 manat, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 86 , ümumi sahəsi 100.2 kv.m mənzil 206 200 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 84 , ümumi sahəsi 67.5 kv.m mənzil 137 000 manata, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15 , m 87, ümumi sahəsi 62.6 kv.m mənzil 18 800 manat satılmışdır. Əmlakların satışından daxil olan vəsait satılan əmlakların banka məxsus olmasını nəzərə alaraq bankın aktivlərinə aid edilmişdir; on yeddinci sual üzrə- “xxxx” MMC tərəfindən banka ödənilən komissiya, faiz. cərimə, konvertasiya və girov əmlakları hesabına banka daxil olan pul vəsaitləri barədə məlumatlar tədqiqatın birinci–on altıncı suallarına cavabda qeyd edilmişdir; on səkkizinci və iyirminci suallar üzrə- “xxxx” ASC ilə “xxxx” MMC arasında bağlanmış 475A/0-USD saylı kredit müqaviləsi üzrə ayrılan 983 000 USD məbləğdən qalan 431 184.90 USD, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 165A/0-USD saylı kredit müqaviləsi üzrə ayrılan 181 800 USD məbləğdən qalan 53 12 USD, 16 aprel 2012ci il tarixli, A310/0-USD, A311/0-USD, A312/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli, AK- 438/0-USD saylı, 27 dekabr 2012-ci il tarixli sənədli akkreditivlərin icra edilməməsi səbəbindən bank tərəfindən ayrılan 482 768 USD və 114/0 saylı 27 aprel 2011-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə ayrılan 970 000 USD məbləğdən qalan 960 783.97 USD məbləğlər 06 avqust 2013-cü il tarixdə restrukturizasiya olunaraq 1 927 748,87 USD , 6 aylıq kredit müqaviləsi ile rəsmiləşdirilmiş və bu kredit üzrə MMC tərəfindən banka heç bir ödəniş aparılmamışdır. Daha sonra Kredit Komitəsinin 10 aprel 2014-cü il tarixli, 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 04№-li, 15 aprel 2014-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən “xxxx" MMC-nin kreditinin hesablanmış faizləri (104 664,94 ABŞ dollar) kapitallaşdırılaraq borc 2 032 413,81 ABŞ dollar məbləğində olmuşdur. Tərəflər arasında rəsmiləşdirilmiş 15 aprel 2014-cü il tarixli əlavə sazişə əsasən kreditin məbləği 2.032.413,81 ABŞ dollar məbləğində olmuş və qeyd edilən kredit vəsaitinə müqavilə müddətinin bitdiyi 30.01.2015-ci il tarixə illik faiz dərəcəsi illik 16% dərəcəsi ilə hesablanmalı olan faiz borcu 257.439,1 ABŞ dolları məbləğində müəyyən edildi; on doqquzuncu sual üzrə- “xxxx” MMC-nin götürdüyü kreditin təminatı olan Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus girov mənzillər bankın balansına mülkiyyət hüququnun təsdiq edən əmlak çıxarışları əsasında “xxxx” MMC və “xxxx” MMC tərəflərindən aparılan qiymətləndirmə rəylərinin ən aşağı dəyəri ilə, 2 104 300 manat olmaqla balansa alınmışdır, iyirmi birinci sual üzrə- ekspertiza tədqiqatına təqdim olunmayan iş materiallarında götərilən istifadəyə yararlı, yeni avtomobillərin markası, modeli, buraxılış ili ayrı-ayrılıqda 2011-2014-cü illərdə mövcud olan ortabazarqiymətinəzəri qaydada təxminən rəyin tədqiqi (cədvəl) hissəsində göstərilmişdir. Qeyd: Cədvəldə qeyd edilən eyni avtomobillər üzrə müəyyən edilmiş qiymətlərdə olan fərq, həmin avtomobillər üzrə onların rənginə görə qiymətlərinin fərqli olmasıdır; iyirmi iki və iyirmi üçüncü suallar üzrə- rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlər (yəni Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 36.1, 83.2, 56.1 83, 85 və 45.1-ci maddələrinin tələblərinə əsasən) nəzərə alındıqda hazırki ekspertiza tədqiqatı zamanı 01.01.2011-ci il tarixdən 01.07.2013-cü il tarixədək olan dövr üzrə “xxxx” MMC tərəfindən vergilərin dövlət büdcəsinə az hesablanması müəyyən edilmir. 01.01.2011-ci il tarixdən 01.07.2013-cü il tarixədək olan dövr üzrə Azərbaycan Respublikası Baş prokuroru yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin X5 mütəxəssisi tərəfindən aparılan hesablamaların əsaslı hesab olunmalı olduğu məhkəmə tərəfindən nəzərə alındığı təqdirdə isə, “xxxx” MMC-də 01.01.2011-ci il tarixdən 01.07.2013-cü il tarixədək olan dövrdə 84.444,3 manat ƏDV və 44165,55 manat mənfəət vergisi olmaqla, ümumilikdə 128.609,85 manat məbləğində vergilərin büdcəyə az hesablanması əsaslı hesab oluna bilər. Hazırki rəyin iyirmi birinci sualın tədqiqat hissəsində göstərildiyi kimi ekspertəmtəəşunas tərəfindən, ekspertiza tədqiqatına təqdim olunmayan iş materiallarında götərilən istifadəyə yararlı, yeni avtomobillərin markası, modeli, buraxılış ili ayrı-ayrılıqda 2011-2014-cü illərdə mövcud olan orta bazar qiyməti nəzəri qaydada təxminən rəyin tədqiqi (cədvəl) hissəsində göstərilmişdir. Beləliklə, ekspert-mühasib bütün yuxarıda göstərilənlər və ekspert-əmtəəşunasın gəldiyi nəticə məhkəmə tərəfindən nəzərə alındıqda, “xxxx” MMC-tərəfindən dövlət büdcəsinə əlavə olaraq ödənilməli olan vergilərin, yəni yoxlama ilə müəyyən edilmiş 164.230,11 manat ƏDV-nin az hesablanmasını müəyyən etmir. Əks halda, yəni göstərilənlər məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmadığı təqdirdə, “xxxx” MMC tərəfindən 01.06.2013-cü il tarixdən 01.06.2018ci il tarixədək olan dövr üzrə aparılmış əməliyyatlara görə 164.230,11 manat məbləğində dövlət büdcəsinə ödənilməli olan ƏDV-nin az hesablanması müəyyən edilir; aparılmış tədqiqatın dəyəri 300 manat təşkil edir. Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən məhkəməyə daxil olmuş **********143 nömrəli 04 fevral 2020-ci il tarixli məktub və ona əlavə edilmiş arayışda göstərilənlər Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyində göstərilənlərlə eyni məzmunludur əlavə olaraq arayışda “xxxx” MMC-nin adından imza səlahiyyətinin cəmiyyətin direktoru X33 məxsus olduğu qeyd olunmuşdur. “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyi tərəfindən məhkəməyə daxil olmuş 63/11- 19/A-02 nömrəli 05 sentyabr 2019-cu il tarixli məktubdan görünür ki, ünvan 7-cu məhəllədə (Axundov bağının yaxınığı) yeni tikilmiş binada yerləşən yaşayış mənzillərinin 2016-cı il üzrə təmirsiz vəziyyətdə 1 kv.m-nin qiymətinin müəyyən edilməsi ilə bağlı müraciətə “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyinin mütəxəssisləri tərəfindən baxılmış və daşınmaz əmlakın aylıq icarə qiymətlərinin müəyyən edilməsi barədə arayış tərtib olunmuşdur. Məlumat üçün bildirilir ki, “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyi Azərbaycanda əmlak bazarının (mənzil, qeyri-yaşayış sahələri, torpaq, tikinti materialları və sair) araşdırılmasını həyata keçirməkdədir. Təşkilat sözügedən sahədə informasiya təminatını həyata keçirtmək, ictimaiyyətin məlumatlandırılması və maarifləndirilməsi işini gücləndirmək məqsədilə əmlak bazarında baş verən prosesləri gündəmə gətirir, əmlak bazarının qiymət dinamikasını izləyir, bu sahənin iştirakçısı olan müxtəlif mənbələrlədövlət və özəl sektoru əhatə edən təşkilatlarla qarşılıqlı əlaqələr quraraq əməkdaşlıq edir. Təşkilatın yaydığı və yaxud sorğu əsasında təqdim etdiyi informasiyalar müxtəlif dövlət və özəl qurumları üçün əsasverici, mənbə kimi istifadə olunur. “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyinin monitorinq bazasında toplanan, birliyinin üzvü olan rieltor qurumlarından, alqı-satqı sahəsində fəaliyyət göstərən internet resurslarından (mulk.az; emlak.az; bina.az; elanlar.com; maxi24.com və sair) və digər etibar doğuran açıq mənbələrdən alınan məlumatlara istinad olunaraq mütəxəssislər tərəfindən aşağıdakı nəticəyə gəlinmişdir:ünvan 7-cu məhəllədə (Axundov bağının yaxınığı) yeni tikilmiş binada yerləşən yaşayış mənzillərinin 2016-cı il üzrə təmirsiz vəziyyətdə 1 kv.m-nin qiyməti 26.11.2019-cu il tarixinə 4.000-4.400 manat təşkil etmişdir. “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyi tərəfindən məhkəməyə daxil olmuş 40/08- 19/A-01 nömrəli 02 avqust 2019-cu il tarixli məktubdan görünür ki, “MG6“ markalı (M/H:1800 m3, 2013-cü il), “MG350“ markalı (M/H:1500 m3, 2014-cü il), “MG3“ markalı (M/H:1500 m3, 2013-cü il), “MG3“ markalı (M/H:1500 m3, 2013-cü il) minik avtomobillərinin 2013-cü il tarixinə olan bazar dəyərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı müraciətə “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyinin mütəxəssisləri tərəfindən baxılmış və avtonəqliyyat vasitəsinin bazar dəyərinin müəyyən edilməsi barədə arayış tərtib edilmişdir. Məlumat üçün bildirilir ki, “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyi Azərbaycanda avtomobil bazarının (yük maşınları, minik maşınları, su və hava nəqliyyatları və sair) araşdırılmasını həyata keçirməkdədir. Təşkilat sözügedən sahədə informasiya təminatını həyata keçirtmək, ictimaiyyətin məlumatlandırılması və maarifləndirilməsi işini gücləndirmək məqsədilə avtomobil bazarında baş verən prosesləri gündəmə gətirir, avtomobil bazarının qiymət dinamikasını izləyir, bu sahənin iştirakçısı olan müxtəlif mənbələrlə- dövlət və özəl sektoru əhata edən təşkilatlarla qarşılıqlı əlaqələr quraraq əməkdaşlıq edir. Təşkilatın yaydığı və yaxud sorğu əsasında təqdim etdiyi informasiyalar müxtəlif dövlət və özəl qurumları üçün əsasverici, etibarlı mənbə kimi istifadə olunur. “Əmlak Bazarı İştirakçıları” İctimai Birliyinin monitorinq bazasında toplanan, avto salonlardan, internet resurslarından (turbo.az; avtomobil.az və sair) və digər etibar doğuran açıq mənbələrdən alınan məlumatlara istinad olunaraq mütəxəssislər tərəfindən aşağıdakı nəticəyə gəlmişdir: 1) “MG6“ markalı (M/H:1800 m3, 2013-cü il) minik avtomobilinin 2013-cü ildə olan bazar dəyəri 02.08.2019-cu il tarixinə 15.800 manat; 2) “MG350“ markalı (M/H:1500 m3, 2014-cü il) minik avtomobilinin 2013-cü ildə olan bazar dəyəri 02.08.2019-cu il tarixinə 10.000 manat; 3) “MG3“ markalı (M/H:1500 m3, 2013-cü il) minik avtomobilinin 2013-cü ildə olan bazar dəyəri 02.08.2019-cu il tarixinə 8.000 manat; 4) “MG3“ markalı (M/H:1500 m3, 2013cü il) minik avtomobilinin 2013-cü ildə bazar dəyəri 02.08.2019-cu il tarixinə 6.500 manat təşkil edir. Məhkəmə araşdırılmış sübutlara ayrı-ayrılıqda və məcmu halında qiymət verərək ibtidai araşdırma orqanı tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs1 düzgün olmayaraq Azərbaycan Respublikası CM-nin 178.3.2, 32.5,308.2 və 213.2.2-ci maddələri, Cavadov X42 həmin Məcəllənin 213.2.2-ci maddəsi ilə ittiham verilməsi qənaətinə gəlir. Onların əməllərində Azərbaycan Respublikası CM-nin sözügedən maddələrinin tərkibi olmadığından onlara həmin maddələrlə bəraət verilməlidir. Belə ki, məhkəmədə sübutların araşdırılması zamanı məlum olmuşdur ki, Təqsirləndirilən şəxs1 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üzrə Bakı bölgə şöbəsində 16 dekabr 2002-ci il tarixdə, 0102-A1-1249 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmış “xxxx” MMC-nin direktoru X23 birlikdə Rusiya Federasiyası və Cin Xalq Respublikasından müxtəlif markalı avtomobillərin Azərbaycan Respublikasına gətirilməklə burada satışı ilə məşğul olmağı təklif etmiş və birlikdə biznes fəaliyyətinə başlamışlar. Təqsirləndirilən şəxs1 Samir Ağayev ilə şərik olsa da, “xxxx” MMC-nin təsisçisi, rəhbəri, ümumiyyətlə bu və ya digər formada rəsmi işçisi olmamışdır. “xxxx” MMC-yə faktiki rəhbərlik etdiyi iddia olunsa belə, bunu təsdiq edən hər hansı bir rəsmi sənəd yoxdur. Diqqəti çəkən digər məqam odur ki, əks halda Təqsirləndirilən şəxs1 özünə məxsus olan əmlakı öz sahibi olduğu şirkətin, yaxud özünün adından banka girov qoyub şəxsən kredit götürə bilərdi. Lakin belə bir hal olmadığından o, Samir Ağayev ilə şərikli biznes qurmaq üçün lazım olan pulu “xxxx” ASC-dən sonuncunun rəhbəri olduğu “xxxx” MMC-nin adına götürmüşlər. Həmin cəmiyyət bankın hələ illər öncədən perespektivli müştərisi olmuşdur. Belə ki, “xxxx” MMC “xxxx” ASC-də ilk cari hesabını 25 fevral 2002-ci ildə açmış, həmin tarixdən aralarında ümumilikdə qırx səkkiz müqavilə bağlanmışdır. Hətta qarşılıqlı əməkdaşlıq müqabilində “xxxx” MMC ayrı-ayrı vaxtlarda elə olmuşdur ki, “xxxx” ASC-yə təxminən yarım milyon manat civarında faiz gəliri vermişdir, aralarında heç bir narazılıq yaranmamışdır. Hazırki iş üzrə Samir Ağayev və “xxxx” MMC ilə “xxxx” ASC arasında ilk kredit müqaviləsi 18 may 2011-ci il tarixdə bağlanılmış, girov predmeti avtomaşınlar olmuşdur. Samir Ağayev kreditin verilməsi üçün “xxxx” ASC-yə müraciət etmiş və tərtib etdiyi müraciətində kreditlərlə xarici ölkələrdən Azərbaycan Respublikasına avtomobil idxal edəcəyini bildirmişdir. Samir Ağayevdən lazımlı məlumatları almış və müqavilənin imzalanmasında Samir Ağayev iştirak etmişdir. “xxxx” MMC-yə verilən kreditlərin təhlili prosesində “xxxx” ASC-nin kreditlərin təhlili departamentinin əməkdaşları iştirak etmiş, cəmiyyətin kredit tarixçəsində heç bir problem olmamışdır. Təhlil zamanı Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayev biznesləri barədə elektron məlumatları təqdim etmişlər. “xxxx” MMC-nin mənfəətlə işləməsini, prespektivli biznesinin olmasını nəzərə alaraq, hesabat müvafiq kredit komitəsində müzakirə edilməklə kreditin verilməsi barədə qərar qəbul edilmişdir. Tərəflər arasında olan müxtəlif tarixli müqavilələr əsasında Samir Ağayevə 600.000 ABŞ dolları, “xxxx” MMC-yə isə 2.629.911 ABŞ dolları məbləğində ayrılmış kreditlər üzrə göstərilən məbləğlər tam şəkildə Samir Ağayevə təqdim edilmişdir. Bank çıxarışına və kassa məxaric orderlərinə əsasən ayrılmış vəsaitlər nağd çıxarılmışdır. Kassa məxaric orderində nağd çıxarılmış məbləğin Samir Ağayevə verilməsi qeyd olunmuş, göstərilən məbləği alan qismində Samir Ağayevin adından imzalanmış, eyni zamanda bank tərəfindən nəzarətçi, mühasib və xəzinədar qismində imzalar öz əksini tapmışdır. Kredit Təqsirləndirilən şəxs1 deyil "xxxx" MMC-yə verilmişdir. Bağlanmış ilkin kredit müqaviləsinin bitmə tarixi 05 may 2012-ci il müəyyən olunmuş lakin, hər dəfə müqavilənin tarixi qarşılıqlı razılıq əsasında uzadılmış, müxtəlif tarixlərdə akkreditiv açılmış, əlavə olaraq müxtəlif məbləğlərdə kredit götürülmüş və kredit xətləri üzrə qalıq məbləğlər birləşdirilmişdir. Qeyd olunan hal qanuni idi. Belə ki, tərəflər arasında olan akkreditiv müqaviləsinin 3.5-ci bəndinə əsasən akkreditiv üzrə ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün müştərinin hesabında vəsait olmadıqda bank tərəfindən müştəriyə kredit açılırdı. Hər dəfə kredit məbləğləri birləşdirildikdə əvvəlki akkreditiv müqaviləsi üzrə cəmiyyətin banka borcu qalmadığı göstərilmişdir, hətta kredit üzrə heç bir ödəniş aparmadığı hallarda belə faiz borcu ödəmişdir. Ümumiyyətlə 2015-ci ilə qədər “xxxx” MMC-nin “xxxx” ASC-dən götürdüyü kreditlərlə bağlı heç bir problemi olmamış, mütamadi olaraq ödəniş olunmuş, devalvasiyadan sonra problemlər yaranmağa başlamışdır. Hər dəfə kredit müqavilələrinin müddəti uzadıldıqda “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Ağayev banka dəvət edilmiş və yeni müqavilə tərəfindən imzalanmışdır. Kredit müqaviləsinə əsasən müştəri tərəfindən ödənişlər həyata keçirildikcə müqavilənin təminatı kimi qoyulmuş avtomobillər girovdan çıxarılmış, növbəti uzatmalarda müqavilənin təminatı olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus ünvan 8-cu məhəllədə inşa edilən binadakı on beş ədəd mənzil girov predmeti olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 286-cı maddəsinə əsasən əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, girov predmetinin dəyişdirilməsinə girov saxlayanın razılığı ilə yol verilir. Təqsirləndirilən şəxs1 belə bir addım atmasına səbəb onunla “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Ağayev ilə şərik olması idi. Belə olan halda Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən özünə məxsus olan mənzilləri “xxxx” MMC-nin adından cəmiyyətlə “xxxx” ASC arasındakı kredit müqaviləsinin təminatı olaraq girov qoymasında qeyri-qanunilik olmamışdır. Sözügedən mənzillər girov qoyularkən Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus olsa da, mənzillərin kupçası olmamış pay hüququ əsasında ona aid olmuşdur. Mənzillər alqı-satqı müqaviləsi və maliyyə arayışı yəni, sessiya müqaviləsi əsasında banka girov qoyulmuşdur. Qanunvericilik mülkiyyət hüququ olmadan əmlakın müqavilə əsasında girov götürülməsini qadağan etmir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 300-cü maddəsinə əsasən girovun növlərindən biri də hüququn girovudur. Hüquq girov qoyularkən girov predmeti özgəninkiləşdirilə bilən hüquq, o cümlədən torpaq sahəsinin, binanın, qurğunun, yaşayış evinin (mənzilin) icarəsi hüququ, mülkiyyətdəki paya hüquq, borc tələbidir. Göründüyü kimi mənzilə pay hüququ girov qoyula bilər və burada heç bir məhdudiyyət yoxdur. Dövlət qeydiyyatına alınmalı olan hüququn girovu onun qeydiyyatını həyata keçirən dövlət orqanında qeydə alındığı andan etibarlıdır. Sənədli qiymətli kağızla təsdiqlənmiş hüquq girov qoyularkən o, əgər müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, girov saxlayana və ya bankın və ya notariusun depozitinə verilir. Mülki Məcəllənin 991-ci maddəsində sənədli qiymətli kağızların anlayışı verilmişdir. Belə ki, sənədli qiymətli kağız saxtalaşdırma imkanlarını aradan qaldırmaq məqsədi ilə xüsusi qaydada hazırlanmış kağız blanklarda (sertifikatda) çap edilmiş qiymətli kağız formasıdır. Mülki Məcəllənin 193-cü maddəsinə əsasən güzəşt edilməsi və ya girov qoyulması mümkün olan tələbi və ya hüququ onun sahibi başqa şəxsin mülkiyyətinə verə bilər. Tələblər və hüquqlar yeni şəxsə köhnə sahibində olduğu vəziyyətdə keçir. Əvvəlki sahib tələblərə və hüquqlara aid öz sərəncamında olan bütün sənədləri və həmin tələblərdən, hüquqlardan istifadə üçün zəruri olan bütün məlumatı yeni sahibə verməlidir. Əvvəlki sahib tələb əsasında bu hüququn və tələbin güzəşti barədə lazımınca təsdiqlənmiş sənədi də əldə edənə verməlidir. Bu sənədin təsdiqlənməsi üçün zəruri xərclər yeni sahibin üzərinə qoyulur. (Hazırki cinayət işinin materiallardan məlum olduğu kimi “xxxx” ASC-yə girov predmeti olaraq qoyulmuş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus mənzillər təqdim olunmuş tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında bankın problemli kreditlər departamentinin əməkdaşı tərəfindən bankın adına Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyester xidmətindən qeydiyyat çıxarışının alınması təmin edilmişdir). Bundan başqa Mülki Məcəllənin 194-cü maddəsinə əsasən tələb sahibi (kreditor) borclunun razılığı olmadan tələbi üçüncü şəxsə güzəşt edə bilər (tələbin güzəşti) bu şərtlə ki, həmin güzəşt öhdəliyin mahiyyətinə, onun borclu ilə razılaşmasına və ya qanunvericiliyə zidd olmasın. Güzəştin yolverilməzliyi barədə borclu ilə razılaşma yalnız borclunun üzürlü mənafeyi olduqda mümkündür. Tələbin güzəşti tələbin sahibi ilə üçüncü şəxs arasında bağlanan müqavilə ilə həyata keçirilir və belə hallarda ilk sahibin yerini üçüncü şəxs tutur. Bu halda “Banklar haqqında“ Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq tələbin sahibi ilə borclu arasında bağlanmış müqaviləyə dəyişiklik edilməsi tələb olunmur. Kreditorun başqa şəxsə güzəşt edilən tələblərinin həcmindən bəhs edən 196-cı maddədə göstərilir ki, əgər bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, ilkin kreditorun tələbi yeni kreditora hüququn keçdiyi məqamda mövcud olmuş həcmdə və şərtlərlə keçir. Xüsusilə öhdəliyin icrasını təmin edən hüquqlar, habelə tələblə bağlı olan digər hüquqlar, o cümlədən ödənilməmiş faizlərə hüquq yeni kreditora keçir. Tələb güzəşt edildikdə yeni kreditora girov və ipoteka hüququ, habelə ona verilmiş zaminlik üzrə hüquqlar keçir. Yeni kreditor məcburi icra və müflis olma halı üçün tələblə bağlı üstünlük hüququnu həyata keirə bilər. Tələbi başqa şəxsə güzəşt etmiş kreditor ona tələb hüququnu təsdiqləyən sənədləri təqdim etməyə və tələbin həyata keçirilməsi üçün əhəmiyyət daşıyan məlumatları bildirməyə borcludur (maddə 198). Hansı ki, Təqsirləndirilən şəxs1 pay hüququ əsasında məxsus olan mənzillər banka girov qoyularkən alqı-satqı müqavilələrinin, maliyyə arayışlarının əsilləri banka təqdim olunmuşdur. Mülki Məcəllənin 202-ci maddəsinə görə hüquqlara və tələblərə mülkiyyət hüququnun əldə edilməsi qaydaları qanuna, məhkəmənin və ya digər səlahiyyətli dövlət orqanının qərarına əsasən həyata keirilən tələbin güzəştinə də müvafiq surətdə tətbiq olunur. Digər tərəfdən girov qoyulan əmlakın çıxarışı və sənədi olmadan girova qəbul edilməsinin qanuniliyi hər bir bankın öz səlahiyyətindədir. Belə ki, bəzi banklar tərəflər arasında qarşılıqlı razılaşma əsasında rəsmi olaraq girova düşməyəcək əmlakları notariat, yaxud hansısa bir qaydada girov kimi qəbul edə bilərlər. Hər bir halda mövcud vəziyyətdə qanun pozuntusuna yol verilməmişdir. Mənzillərə kupçanı Təqsirləndirilən şəxs1 özü deyil, sonradan bank özü almışdır. Kupçada mülkiyyətçi “xxxx” ASC olaraq göstərilmişdir. Bu fakt həmin mənzilləri inşa edən “xxxx” MTKnın 04 oktyabr 2018-ci il tarixli 507 saylı məktubunda öz təsdiqini tapmışdır. Belə ki, həmin məktubun məzmununda Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən binanın inşa edilən vaxtdan 206, 229, 230, 233, 234, 235, 236, 317, 325, 326, 328, 333, 334, 335 və 336 saylı mənzillərini almaqla, dəyərini tam şəkildə ödəməsi göstərilmişdir. Girov qoyulan əmlak “xxxx” MTK tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışına əsasən qiymətləndirilmişdir. Kredit müqaviləsi üzrə banka ödəniş edildikcə girov predmeti olan mənzillərin bir neçəsi qanuni şəkildə girovdan azad olunmuşdur (mənzil girov qoyulubsa və altı aydan sonra həmin girovun müəyyən hissəsi ödənilibsə, girov qoyan özünün və ya kredit götürənin ödədiyi məbləğ civarında girovundan götürməsi mümkündür və burada heç bir məhdudiyyət yoxdur). Kredit məbləğinin kapitallaşdırılaraq son restrukturizasiyasına, yəni “xxxx” ASC-nin kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli 69 saylı protokolu, 10 aprel 2014-cü il tarixli 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsi və 20 may 2014-cü il tarixli 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə əsasən “xxxx” MMC-yə məxsus on iki ədəd əmlakın təminat kimi (girov müqavilələrinə əsasən) götürülməsi qeyd olunmuşdur. Bu barədə bankın problemli kreditlər deportamentinin əməkdaşı Şahid15 tərəfindən ibtidai istintaqa Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus əmlakların hər bir kv.metrinin 2.500 manat qiymətləndirilməklə on iki ədəd mənzilin bankın balansına qəbul edilməsi barədə protokol lahiyyəsi də təqdim edilmişdir. Götürülən kredit qoyulan girovun 70%-nı təşkil etmişdir. Növbəti dəfə 18 fevral 2016-cı il tarixdə akkreditiv və kredit müqavilələri birləşdirilərək restrukturizasiya olunmuş və “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Ağayev, girov qoyan şəxs qismində Təqsirləndirilən şəxs1 və “xxxx“ ASC-nin əməliyyat idarəsi filialının rəhbəri Şahid20 iştirakı ilə üçtərəfli qaydada tələbin güzəşti müqaviləsi bağlanmışdır. Lakin, 18 fevral 2016-cı il tarixli 01 və 02 saylı tələbin güzəşti müqaviləsində on ədəd əmlakın təminat kimi girov götürülməsi və bankın balansına keçirilməsi qeyd edilmişdir. Belə ki, həmin müqavilələrin məzmununda göstərilmişdir ki, “xxxx” MTK-nın Təqsirləndirilən şəxs1 ilə bağladığı müqavilələr əsasında ünvan 7-cu məhəllədə inşa edilən binada on ədəd mənzil qiymətləndirilməklə bankın balansına qəbul edilmişdir. Həqiqətən də, “xxxx” MTK-nın məktubunda göstərilmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs1 pay hüququ əsasında əldə etdiyi ümumilikdə on beş ədəd mənzilin on ədədi 10 fevral 2016-ci il tarixdə “xxxx” ASC-nin adına rəsmiləşdirilməklə satılmışdır. Bununla da, bank tərəfindən kredit verilən zaman girov qoyulmuş on iki ədəd mənzil kreditlərin restuktrizasiyası zamanı əsasız olaraq girovdan çıxarılmış və həmin girovlar on iki ədəddən on ədədə kimi endirilmişdir. 18 fevral 2016-cı il tarixli 01 və 02 saylı tələbin güzəşti müqavilələri təhlil edilən zamanı müəyyən edilmişdir ki, “xxxx” MMC-nin girov qismində banka qoyduğu əmlakdan səkkiz ədədi cəmiyyətin, iki ədədi isə Samir Ağayevin banka olan kredit borcu ilə əvəzləşdirilməli idi. Lakin “xxxx” MMC tərəfindən banka qoyulan girovlar pay hüququ olduğu üçün bu əmlakların təminat qismində tanınması və azad olunması nə 08 aprel 2013-cü il 08 saylı protokol ilə bankın müşahidə şurası tərəfindən təsdiqlənmiş, nə “xxxx” ASC-də orta və iri kreditlərin verilməsi” Qaydaları ilə, nə də 27 noyabr 2014-cü il tarixli 124 saylı protokol ilə təsdiq edilən “təminatın qiymətləndirilməsi, götürülməsi, əvəzləşdirilməsi və özgəninkiləşdirilməsınə dair” təlimatı ilə tənzimlənməmişdir. 18 fevral 2016-cı il tarixli 01 və 02 nömrəli tələbin güzəşti müqaviləsində on ədəd əmlakın təminat kimi girov götürülməsi və bankın balansına keçirilməsi, eləcə də əmlakların girovdan azad edilməsi ilə bağlı problemli kreditlər komitəsinin, həmçinin idarə heyətinin və ya müşahidə şurasının qərarı, yaxud hər hansı bir sərəncam olmamışdır. Ümumiyyətlə balansa götürmə baş verdikdə bu barədə protokol olmalı, əmlak qərar əsasında bankın adına keçirildikdən sonra rəsmiləşdirmə aparılmalı, daha sonra müvafiq dövlət qurumunda qeydiyyata alındıqda bankın balansına keçməli və müvafiq olaraq həmin əmlakın məbləğində kredit borcu azaldılmalı idi. Lakin bunların heç biri baş verməmişdir. Nəticədə bankın təşəbbüsü ilə girov əmlak iki müstəqil qiymətləndirici “xxxx” MMC və “xxxx” MMC tərəfindən qiymətləndirilərək 22 may 2001-ci il tarixli 2691 saylı qaydalar əsasında (əmlak ucota alındığı tarixdə balansda onun dəyəri bazar dəyəri ilə kreditin ümumi dəyəri arasında müqayisəli aşağı məbləğdə əks edilməsi barədə 2.2-ci bəndin) əmlaka ən az qiymət verən təşkilatın qiyməti götürülməklə həmin qiymət əsasında bankın balansına götürülmüşdür. Halbuki, girovda olan əmlakların dəyişdirilməsi, eləcə də girova qoyulmuş əmlakların bankın balansına keçirilməsi ilə bağlı məsələ bankın problemli kreditlər komitəsində 04 may 2015ci il tarixdə, saat 14:00-da idarə heyətinin sədri Şahid16 sədirliyi, Şahid15 katibliyi, korporativ bankçılıq departamentinin şöbə müdiri Şahid10, hüquq departamentinin şöbə müdiri Şahid7, həmin departamentin direktoru vəzifəsinin icraçısı Şahid8, risk departamentinin direktoru Şahid9 şəxsən iştirak etdiyi, idarə heyəti sədrinin müavini Şahid11, maliyyə nəzarəti departamentinin direktoru Şahid5, əməliyyat idarəsi fılialının şöbə müdiri Şahid6 dəvət edildiyi iclasda müzakirəyə çıxarılmış, bu məqsədlə ilk iclasda çox adam iştirak etmədiyindən başqa vaxta keçirilmiş, hər hansı bir rəsmiləşdirmə aparılmamış, gün ərzində keçirilən növbəti iclasda qeyd olunan məsələnin müzakirə edilməsinə baxmayaraq, hər hansı bir qərar qəbul edilməmiş və tərtib edilmiş protokol imzalanmaqdan imtina edilmişdir. Belə ki, məlum olmuşdur ki, problemli kreditlər departamenti yalnız məsləhətverici orqan funksiyasını yerinə yetirir, bu departamentdə müzakirə edilən məsələ yalnız bəyənilə bilər, yekun qərar bankın idarə heyəti və ya müşahidə şurası, hazırki işlə əlaqədar isə aidyyəti şəxs, yəni əqd bağlayan tərəflərdən biri Təqsirləndirilən şəxs1 bankın əsas səhmdarı olan Şahid19 qardaşı olduğuna görə “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun və Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının “Banklarda aidiyyəti şəxslərlə əməliyyatların aparılması” Qaydalarına uyğun olaraq yalnız müşahidə şurası tərəfindən qəbul edilməli idi. Ümumiyyətlə iş materiallarından “xxxx” MMC ilə bağlı məsələ “xxxx” ASC-də problemli kreditlər departamentinə düşüb-düşməməsi dəqiq məlum deyil, hətta məsul şəxsin ifadəsinə əsaslansaq bu məsələ həmin deportamentdə müzakirə olunmamışdır. Belə ki, “xxxx” ASC-nin problemli kreditlər departamentinin direktoru Şahid12 ifadəsində bildirmişdir ki, sənədlərdə elə təqdim olunur ki, guya iş bankın problemli kreditlər departamentinə təqdim olunub, həqiqətdə isə belə bir hal olmayıb. Onlara yalnız tələbin güzəşti müqaviləsi təqdim olunmuş, departamentin əməkdaşı Şahid14 tərəfindən həmin əmlakların bankın adına Əmlak Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyester xidmətindən qeydiyyat çıxarışının alınması təmin edilmişdir. Belə olan halda görünən o ki, “xxxx” ASC üzərinə düşən vəzifəni yerinə yetirməmişdir. Halbuki, əgər əmlak girova götürülürsə, habelə girov əmlak bankın balansına keçirilirsə, bu prosesləri bank özü icra etməli və düzgün sənədləşmə aparmalıdır, bütün bunların müştəriyə heç bir aidiyyati yoxdur. Beləliklə, girov predmeti olan mənzillər ümumi qaydalar əsasında (bankın maliyyə departamentinin rəhbəri tərəfindən təkrar qiymətləndirmə həyata keçirilməklə), hansı ki, bu yolverilməz idi (mühasibatlıq girov predmetini özbaşına balansa götürə bilməz), bankın balansına 2.104.300,00 manat dəyərində qəbul edilməklə qeydiyyata alınmış və əmlakın balansa götürülməsi 25 iyun 2016-ci il tarixdə həyata keçirilmişdir. Bundan sonra əmlakların balansa götürülməsi barədə 30 iyun 2016-ci il tarixində mühasibat uçotu şöbəsinə xidməti tapşırıq verilmişdir. Qiymətləndirmə əsasında əmlakın məbləği kredit borclardan əsas borcun bağlanmasına kifayət etmiş, faiz və cərimə borcunun ödənilməsinə isə çatmamışdır. Belə ki, “xxxx” ASC-nin əməliyyat idarəsi filialının müdiri Şahid20 tərəfindən müqavilə üzrə borclunun banka olan borcunun tam şəkildə bağlanması barədə 18 fevral 2016-ci il tarixli müqavilə tərtib edilməklə imzalanmışdır. Məhkəmə istintaqı zamanı qəbul edilmiş “məhkəmə-mühasibatlıq və məhkəmə-əmtəəşünaslıq ekspertizasının təyin edilməsi“ barədə 1(101)-109/2020 nömrəli 06.02.2020-ci il tarixli qərarda qoyulan suallardan biri qeyd olunan nüansa aydınlıq gətirmək məqsədilə “devolvasiya dövrlərində girov əmlaklarının dəyəri nə qədər olmuşdur, onların yenidən qiymətləndirilməsi aparılmışdırmı, onlar kredit borcunu bağlamağa yetərli olmuşdurmu?“ kimi olmuş və Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən verilmiş 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyində göstərilmişdir ki, “Əmlakların yenidən qiymətləndirilməsi nəticəsində onların kredit borcunu bağlamağa yetərli olub-olmamasının müəyyən edilməsi məhkəmə mühasib ekspertinin tədqiqat predmetinə aid olmadığından, məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmalıdır“. Sözügedən münavilə imzalandıqdan sonra girov mənzillərin balansa götürülməsi bankın maliyyə departamenti, satılması isə problemli kreditlər departamenti tərəfindən həyata keçirilmiş, əldə olan vəsait bankın hesabına köçürülmüşdür. Həqiqətdə, girov predmeti olan on mənzil artıq bankın balansına götürüldüyü zaman kredit borcundan silinmişdir, çünki, əmlak balansa götürüldüyü andan bankın hesab olunur. Və belə olan halda kreditdən borc qalan məbləğin üzərinə faizlər gəlməməli idi, çünki o, artıq ümidsiz kredit sayılırdı. “xxxx” ASC-nin maliyyə nəzarət departamentinin direktoru Şahid5 verdiyi ifadədə təcrübədə belə bir hal olduğunu etiraf etmişdir. Lakin eyni hal hazırki iş üzrə kreditə şamil edilməmiş, kreditin qalığına görə faiz pul hesablanmışdır. Bundan başqa faizin kapitallaşması anlayışı var, yəni müştəri ardıcıl olaraq aldığı kreditin faizini üç ay ödəmədiyi təqdirdə bank müştərini məhkəməyə verib faiz hesablanmasını dayandırılmalı olduğu halda göründüyü kimi bu qaydaya əməl edilməmiş və kredit borcu şişirdilmişdir. Bundan başqa banka girov olaraq qoyulmuş mənzillərin Təqsirləndirilən şəxs1 tərəfindən satılması mümkün deyildir. Qanunvericiliyə əsasən girov qoyulan əmlak iki halda bankın balansına keçə bilərdi. Birinci halda tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında girov qoyan tərəfindən könüllü olaraq, ikinci halda əgər girov qoyan qoyduğu girovu götürülmüş kreditin əvəzinə banka verməyə etiraz edərsə, bank məhkəməyə müraciət edib, məhkəmənin verdiyi qərar əsasında girovu bankın balansına keçirə bilərdi və belə olan halda iş məhkəməyə verilən vaxtdan faiz hesablanması dayandırılmalı idi. Hazırki vəziyyətdə məhkəmə qərarı yoxdur və Təqsirləndirilən şəxs1 tələbin güzəşti müqaviləsi əsasında mənzilləri banka təhvil vermişdir. Eyni zamanda həmin mənzillərin kupçasını belə bank almışdır və belə olan halda Təqsirləndirilən şəxs1 bankın məlumatı, razılığı olmadan, yəni bankda girov olan mənzillərin sənədləri bank tərəfindən ona verilmədiyi halda, həmin mənzilləri pay hüququ əsasında sata bilməzdi, yox əgər mənzillər dublikat sənəd əsasında başqa şəxslərə satılmışdırsa, satılan mənzillərin sənədlərinin əsli bankda olmalıdır, hansı ki, bankın əməliyyat idarəsi filialının müdiri Şahid20 ifadəsində göstərmişdir ki, həmin sənədlər bankda olmuşdur. Bu da onu göstərir ki, sözügedən mənzillər həqiqət də bankın bu və ya digər formada iştirakı ilə satılmışdır. Hətta “xxxx” ASC-nin idarə heyətinin sədr müavini Şahid11 ifadəsində göstərmişdir ki, təcrübədə kreditdə olaola əmlakı balansdan borcluya qaytarmaq kimi bir hal olmamışdır. Təqsirləndirilən şəxslər Təqsirləndirilən şəxs1 və Cavadov X42 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında külli miqdar təşkil edən vergiləri vahid niyyətlə dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınma üzrə verilmiş ittihama gəlincə məhkəmə araşdırması zamanı məlum olmuşdur ki, “xxxx” MMC tərəfindən vergidən yayınma halı olmamışdır. Belə ki, “xxxx” MMC avtomobil satışı ilə məşğul olmuşdur. MMC-də 2011-ci ildən fəaliyətini dayandırdığı günə qədər vergi audit yoxlaması aparılmış və cəmiyyətin vergi borcu olmamışdır. Xaricdən gətirilən avtomobillərin gömrük bəyannamələri “xxxx” MMC-nin direktoru X36 tərəfindən mühasibatlığa təhvil verilmiş, avtomobilin alış qiyməti çıxarılmış və bəyyannamələr vergi orqanına elektron formada təqdim olunmuşdur. Avtomobil alqı-satqısı olanda adətən avtomaşının adı, banın nömrəsi, alan şəxsin şəxsiyyət vəsiqəsinin nömrəsi və qiyməti qeyd olunmaqla həmin qiymətə uyğun hesablama aparılaraq dövlətə vergi ödənilirdi. Əgər avtomobilin qiyməti 6.500 manat olubsa, onun 18%-i ayın sonunda hesablanaraq hesabat şəkilində vergiyə verilmişdir ki, belə olan halda da vergidən yayınma halı ola bilməzdi. Vergidən yayınma o halda olardı ki, avtomobilin real qiymətindən az məbləğdə, yəni qiyməti 6.500 manatdırsa, 6.400 manatın vergisi verilmiş olardı. İş materiallarında avtomobillərin alış qiyməti məlumdur, çünki bu barədə gömrük bəyannamələri var, hansı ki, həmin bəyannamələrə uyğun dəyər çıxardıldığı və gömrükdə onun 18%-nin ödənilməsi əks olunmuşdur. Hər bir avtomobilin alış və satış qiyməti, gəliri, ödənilən 18%-i ayrı-ayrılıqda yazılmışdır. “xxxx” MMC-də müxtəlif vaxtlarda bir neçə dəfə səyyar vergi yoxlamaları olmaqla, sonuncu yoxlama 2014ci ilin may ayının axırı-iyul ayında olmuş, avqust ayında müəssisənin borcu olduğu üçün akt bağlanmamışdır. Səyyar vergi yoxlaması heç bir sənəd əsasında aparılmamışdır. 2014-cü ilin avqust ayında Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyindən daxil olan məktubda göstərilmişdir ki, MMC-nin fəaliyyəti sentyabr ayından yoxlanmağa başlanacaqdır, lakin bununla belə 2018-ci ildə yenidən səyyar vergi yoxlaması həyata keçirilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə görə cəmiyyətin fəaliyyətinin beş ili (2013-2014-cü illəri əhatə edən) yoxlanılmalı olduğu halda, qanunun bu tələbi pozulmuşdur. Səyyar yoxlamanı həyata keçirən qurum bunu Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin göstərişi əsasında həyata keçirilməli olduğunu bildirmişlər. Yoxlama zamanı heç bir sənəd aşkarlanmadığından «Ticarət Bankası»ndan avtomobillərin qiyməti barədə akt alınmışdır. İş materiallarından məlum olur ki, “VAZ2104” markalı avtomaşının satışı maksimum 6.500 manata həyata keçirilmiş, hətta 6.100, 6.200, 5.900 manata belə satılmış, çünki həmin avtomobilin gömrük maya dəyəri 4.900-5.000 manata yaxın olmuşdur, yoxlamada isə qiymətlər kustar üsulla hesablandığından ƏDV-siz 8.100 manat, ƏDV ilə birlikdə isə 9.600 manat, ABŞ dolları ilə hesabladıqda isə 12.558 dollar qiymətləndirilmişdir və hansı ki, bu qiymətə “VAZ2104” markalı avtomaşın olması mümkün deyildir. 1.5 mator avtomaşınla 3 mator arasında iki dəfə fərq var, 1.5 mator avtomaşını 17.000 manat, 3 mator avtomaşını 13.000 manat yazıblar ki, bu da ağlabatan deyil. Bundan başqa ümumiyyətlə Təqsirləndirilən şəxs1 nə fiziki, nə də hüquqi şəxs kimi vergi ödəyicisi olmuşdur və belə olan halda vergi yayınmasından bəhs olunması absurddur. Eyni zamanda “xxxx” MMC-nin mühasibi Təqsirləndirilən şəxs2 avtomaşınlara qiymət təyin edilməsində, onların satışında iştirak etməmiş, mühasib kimi həftə ərzində bir-iki dəfə gəlib qeydlərini götürmüş, ona satışla bağlı məlumatlar sənədlərdə göndərilmişdir. Bundan başqa Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyində göstərilmişdir ki, “...rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlər (yəni Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 36.1, 83.2, 56.1 83, 85 və 45.1-ci maddələrinin tələblərinə əsasən) nəzərə alındıqda hazırki ekspertiza tədqiqatı zamanı 01.01.2011-ci il tarixdən 01.07.2013-cü il tarixədək olan dövr üzrə “xxxx” MMC tərəfindən vergilərin dövlət büdcəsinə az hesablanması müəyyən edilmir. …ekspert-mühasib bütün yuxarıda göstərilənlər və ekspert-əmtəəşunasın gəldiyi nəticə məhkəmə tərəfindən nəzərə alındıqda, “xxxx” MMC-tərəfindən dövlət büdcəsinə əlavə olaraq ödənilməli olan vergilərin, yəni yoxlama ilə müəyyən edilmiş 164.230,11 manat ƏDV-nin az hesablanmasını müəyyən etmir“. Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 36.1-ci maddəsinə əsasən vergi orqanları tərəfindən kameral və səyyar yoxlamalar keçirilə bilər. Bu Məcəllədə başqa hal müəyyən edilməmişdirsə, səyyar vergi yoxlaması mənfəət, gəlir, əmlak və torpaq vergiləri üzrə vergi ödəyicisinin son üç təqvim ilindən çox olmayan fəaliyyətini, digər vergilər üzrə həmin yoxlamanın keçirildiyi il də daxil olmaqla vergi ödəyicisinin son üç ildən çox olmayan fəaliyyətini əhatə edə bilər. Həmin Məcəllənin 45.1-ci maddəsində göstərilir ki, “səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi zamanı bilavasitə vergi orqanlarının fəaliyyət dairəsinə aid olmayan sahələr üzrə xüsusi bilik və təcrübə tələb olunduqda, vergi orqanlarının rəhbərinin (onun müavininin) qərarına əsasən mütəxəssis dəvət oluna bilər“. Həmin Məcəllənin 56.1-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin tələblərinin (məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqları istisna olmaqla) pozulması anından üç il (xaricdə əldə olunan gəlirlər üzrə xarici dövlətlərin səlahiyyətli orqanlarından müvafiq məlumatlar daxil olduğu hallarda həmin gəlirlər üzrə beş il, Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq təyin edilən vergi yoxlamalarında isə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə müvafiq olaraq cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə müddəti) keçmişdirsə, şəxs həmin hüquq pozuntusunun törədilməsinə görə məsuliyyətə cəlb edilə bilməz və vergi öhdəlikləri yarana bilməz. Bu maddə ilə müəyyən edilən müddət bu Məcəllənin 49.1-ci maddəsinə (səyyar vergi yoxlamasının materiallarına baxılmanın nəticələri üzrə vergi orqanının rəhbəri (rəhbərin müavini) 10 gün müddətində) uyğun olaraq məsuliyyətə cəlb edilməsi barədə qərarın qəbul edilmə tarixindən asılı olmayaraq səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə vergi orqanının qərar qəbul etdiyi tarixdən əvvəlki müvafiq dövrü əhatə edir. Həmin Məcəllənin vergi orqanları tərəfindən vergilərin hesablanmasından bəhs edən 83-cü maddəsində göstərilir ki, “Bu Məcəllədə vergi məbləğinin hesablanması konkret hesabat dövrü üçün vergi ödəyicisinin ödəməli olduğu vergi məbləğinin vergi orqanının uçot sənədlərində qeyd edilməsi deməkdir. Hesablanmış vergi məbləğlərinin vergi orqanları tərəfindən bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş hallarda yenidən hesablanaraq uçot sənədlərində qeyd edilməsi də vergilərin hesablanması deməkdir. Vergi orqanının bu Məcəlləyə uyğun olaraq vergi ödəyicisinin vergi öhdəliklərini aşağıdakı məlumat mənbələrindən birinə və ya bir neçəsinə əsaslanaraq hesablamaq hüququ vardır:- vergi ödəyicilərinin vergi bəyannamələrində olan məlumata; bu Məcəllənin 73-cü maddəsinə (görülmüş işlərin və ya göstərilmiş xidmətlərin haqqını ödəyən, yaxud hər hansı digər ödəmələr aparan şəxs, qanunla müəyyən edilmiş hallarda və qaydada ödənilmiş məbləğlər haqqında vergi orqanına məlumat verməlidir) müvafiq ödəmələr haqqında məlumata; vergi yoxlaması materiallarına; vergi orqanının əldə etdiyi mənbəyi bəlli olan hər hansı digər məlumata, o cümlədən bu Məcəllənin 67-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş əlaqəli məlumatlara. Vergi orqanının səyyar və kameral (bu Məcəllənin 37.2-ci maddəsində göstərilən hal üzrə kameral vergi yoxlaması ilə hesablama istisna olmaqla) vergi yoxlamasının nəticələrinə görə hesablanmış vergiləri, faizləri və maliyyə sanksiyalarını bu Məcəllənin 85.4-cü maddəsinə müvafiq olaraq qurtardıqdan sonra 3 il ərzində yenidən hesablamaq hüququ vardır. Bu Məcəlləyə müvafiq olaraq verginin vergi bəyannaməsini vermək şərti ilə ödənilməsində, yaxud əvvəllər verginin hesablanmasında səhv olunduğunu müəyyən edildiyi hallarda, vergi orqanı qanunvericiliyə uyğun vergiləri hesablayır və sonra bu Məcəllənin 84-cü maddəsinə uyğun olaraq verginin hesablanmasına dair bildirişi 5 iş günü müddətində vergi ödəyicisinə göndərir. Vergi orqanı bu Məcəllənin 85-ci maddəsində göstərilən müddət başa çatanadək vergi məbləğini qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada hesablaya və ya əvvələr hesablanmış vergi məbləğinə düzəliş edə bilər. Bu Məcəlləyə müvafiq olaraq verginin vergi bəyannaməsini vermək şərti ilə ödənilməsi müəyyən edildiyi halda, verginin ödənilməsinə dair öhdəliyin əks etdirildiyi bəyannamənin tərtib edilməsi bu cür verginin hesablanması və onun ödənilməsinə dair bildirişdir. Vergilər bu Məcəllənin 5.0.1-ci , 212.4-cü və ya 221.4.1-ci maddələrinə uyğun olaraq alındıqda və vergi ödəyicisi vergi bəyannaməsini vermədiyi, vergi orqanı isə vergi ödəyicisinin ödəməli olduğu verginin məbləğini bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada digər məlumata əsasən hesablamadığı halda, hesab olunur ki, vergi orqanı vergi ödəyicisinin illik vergi öhdəliyini vergi ödəyicisinin il ərzində vergitutma bazasından tutulmuş və ya ödənilmiş vergi məbləğində hesablamış və verginin hesablanması barədə vergi ödəyicisinə bildiriş vermişdir. Vergi orqanlarında vergi ödəyicisinin vergini ödəməkdən yayınmaq niyyətində olduğunu təsdiq edən əsaslandırılmış konkret məlumat varsa və verginin tutulmasının təmin edilməsi zəruridirsə, habelə vergi ödəyicisi riskli vergi ödəyicisidirsə, vergi orqanının vergini onun ödənildiyi tarixədək hesablamaq hüququ vardır. Vergi orqanı bu barədə əsaslandırılmış qərar çıxarmalıdır. Vergi ödəyicisinin bu Məcəllənin 83.7-ci maddəsinə uyğun olaraq verginin hesablanması barəsində vergi orqanının qərarından aşağıdakıları əsas tutaraq məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardır:- vergi məbləğinin ödənilməli olan miqdarından çox olduğunu; verginin vaxtından əvvəl hesablanmasına əsas vermiş amilin və ya vəziyyətin olmadığını. Vergi ödəyicisinin əldə etdiyi mənfəəti (gəliri) birbaşa müəyyən etmək mümkün olmadığı halda, həmin mənfəət (gəlir) müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalar əsasında hesablanır“. Həmin Məcəllənin 85-ci maddəsi vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddətləri və həmin müddətlərin dəyişdirilməsini nəzərdə tutur. Belə ki, hər bir vergiyə dair ödənilmə müddətləri müəyyən edilir. Vergilərin müəyyən edilmiş ödənilmə müddətinin dəyişdirilməsi yalnız bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilə bilər. Vergilərin ödənilmə müddətləri pozulmaqla ödənilməsinə görə vergi ödəyicisi bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada və şərtlərlə faiz ödəyir. Vergilərin ödənilməsi müddəti təqvim tarixi ilə və ya illərlə, rüblərlə, aylarla, dekadalarla, həftələrlə və günlərlə hesablanan dövrün qurtarması ilə, habelə baş verməli hadisə və yaxud edilməli olan hərəkət göstərilməklə müəyyən olunur. Vergi orqanları vergiyə cəlb edilən hesabat dövrü qurtardıqdan sonra üç il ərzində vergi ödəyicisinin vergisini, faizləri və maliyyə sanksiyasını hesablamaq və hesablanmış məbləği yenidən hesablamaq, verginin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının hesablanmış (yenidən hesablanmış) məbləğini vergiyə cəlb edilən hesabat dövrü qurtardıqdan sonra beş il ərzində tutmaq hüququna malikdirlər. Bu maddə ilə müəyyən edilən üç illik müddət (məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqları istisna olmaqla) səyyar vergi yoxlamasının keçirilməsi barədə vergi orqanının qərar qəbul etdiyi tarixdən əvvəlki üç illik dövrü əhatə edir. Vergi ödəyicisi tərəfindən bu maddədə göstərilən müddətdə təqdim edilən vergi bəyannaməsi üzrə vergi orqanı tərəfindən vergilərin hesablanması bu Məcəllənin 37.2-ci maddəsində göstərilən müddətdə həyata keçirilir. Xaricdə əldə olunan gəlirlər üzrə xarici dövlətlərin səlahiyyətli orqanlarından müvafiq məlumatlar daxil olduğu hallarda, vergi yoxlamaları (məcburi dövlət sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqları istisna olmaqla) yoxlamanın keçirilməsi haqqında vergi orqanının qərar qəbul etdiyi tarixdən əvvəlki 5 illik dövrü, Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə uyğun olaraq təyin edilən vergi yoxlamaları üzrə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə müvafiq olaraq cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə müddəti ilə müəyyən edilən dövrü əhatə edir. Vergi ödəyicisi vergi hesabatı dövrü qurtardıqdan sonra üç il ərzində ondan düzgün tutulmamış vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının hesablanmasını və hesablanmış məbləğin yenidən hesablanmasını, artıq ödənilmiş vergilərin, faizlərin və maliyyə sanksiyalarının məbləğinin qaytarılmasını və ya əvəzləşdirilməsini beş il ərzində tələb etmək hüququna malikdir. Bu Məcəllənin 85.4-cü və 85.5-ci maddələrində müddətlə bağlı müəyyən edilmiş məhdudiyyətlər məcburi dövlət sosial sığorta haqqına, işsizlikdən sığorta haqqına və icbari tibbi sığorta haqqına münasibətdə tətbiq edilmir. Vergi ödəyicisi vergi orqanı tərəfindən hesablanmış vergilər, faizlər və tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyalarından məhkəməyə şikayət verdikdə həmin şikayətin verildiyi tarixdən məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı qəbul olunan tarixədək keçən müddət, habelə bu Məcəllənin 38.7.1-ci, 38.7.2-ci, 38.7.4-cü və 38.7.5-ci maddələri ilə müəyyən olunan müddətlər bu Məcəllənin 85.4-cü və 85.5-ci maddələri ilə müəyyən olunmuş müddətə daxil edilmir. Vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi müddətləri aşağıda göstərilən halların biri olduqda bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş müddətdən daha gec müddətə dəyişdirilə bilər:- təbii fəlakət və digər qarşısı alınmaz qüvvə nəticəsində vergi ödəyicisinə zərər dəydikdə. Bu halda vergi ödəyicisi hadisənin baş verməsi barədə və onun nəticəsində dəymiş zərərin məbləği barədə müvafiq dövlət orqanlarının arayışlarını təqdim etməlidir; vergini birdəfəyə ödədiyi təqdirdə vergi ödəyicisinin iflasa uğramaq təhlükəsi olduqda. Bu halda vergi ödəyicisi müraciət edilmə tarixinə vergi ödəyicisinin kassasında, milli və ya xarici valyutada cari və ya digər hesablarında vəsaitlərin qalığı, debitorların və kreditorların adı, VÖEN göstərilməklə debitor və kreditor borcları barədə arayışları təqdim etməlidir. Vergilərin ödənilmə müddətinin dəyişdirilməsi mövcud olan öhdəliyi ləğv etmir və yeni vergi öhdəliyi yaratmır. Vergi ödəyicisinə münasibətdə vergi qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı cinayət işi qaldırılıbsa və ya vergi ödəyicisi riskli vergi ödəyicisidirsə, vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddəti uzadıla bilməz. Vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddətinin uzadılması üçün vergi ödəyicisi yazılı şəkildə əsaslandırılmış və onun tərəfindən vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi üçün müvafiq girovun və ya zəmanətin verildiyini özündə əks etdirən müraciətini vergi orqanına göndərir. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı 30 gün müddətində bu müraciətə baxır və müvafiq əsaslar olduğu halda müddətin uzadılması barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş qaydalara uyğun olaraq qərar qəbul edir. Müraciət vergi növü (növləri) üzrə onların müvafiq hesabat dövrü üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ödəmə müddətinədək təqdim olunmalıdır. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı 30 gün müddətində bu müraciətə baxır və müvafiq əsaslar olduğu halda müddətin uzadılması barədə qərar qəbul edir. Bu Məcəllənin 85.6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar olduqda, vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddəti vergi ili ərzində bir aydan doqquz ayadək uzadıla bilər. Həmin müddət ərzində vergi ödəyicisinə faizlər hesablanmır. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddətinin uzadılması haqqında qərarında vergi üzrə borcun məbləği, ödənilməsi müddəti uzadılan verginin növü (növləri), ödənilmənin müddəti və qaydası, hesablanan faizlər, habelə girov və ya zəmanət haqqında qeydlər göstərilməlidir. Bu Məcəllənin 85.10cu maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətlərdə vergi öhdəliyi mərhələlərlə yerinə yetirildikdə, vergi orqanlarının vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddətinin uzadılması haqqında qərarında vergi öhdəliyinin mərhələlərlə yerinə yetirilməsi qaydası göstərilməlidir. Vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddətinin uzadılması haqqında qərar bu qərarda müəyyən edilmiş müddətdən qüvvəyə minir. Girov müqaviləsinin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada etibarsız hesab edilməsi vergi ödəyicisinin vergi öhdəliyini ləğv etmir. Girov müqaviləsinin qeydiyyatı ilə bağlı xərclər vergi ödəyicisi tərəfindən ödənilir. Vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsinin uzadılmış müddətinə aşağıdakı hallarda vaxtından əvvəl xitam verilir:- vergi ödəyicisi vergi öhdəliyini vaxtından əvvəl yerinə yetirdikdə; bu Məcəllənin 85.8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halda; vergi orqanının vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsi müddətinin uzadılması barədə qərarının şərtlərinə əməl edilmədikdə. Bu Məcəllənin 85.14-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda vergi öhdəliyinin yerinə yetirilməsinin uzadılmış müddətinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi haqqında qərar vermiş vergi orqanı beş gün müddətində vergi ödəyicisinə bu barədə məlumat verməlidir. Vergi ödəyicisi məlumatı aldığı tarixdən 30 gün müddətində borc məbləğini və ödəmə gününə qədər həmin məbləğə qanunvericiliyə uyğun olaraq hesablanmış faizləri büdcəyə ödəməlidir. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı rüblər üzrə (dövri olaraq) müddəti uzadılan vergi öhdəliklərinin məbləği barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat verir. Həmçinin sözügedən rəyi vermiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası X18 Şöbəsinin böyük eksperti Zaur Məmmədov məhkəmədə tərəfindən verilmiş və imzası ilə təsdiq olunmuş 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyində göstərilənləri bir daha təsdiq edərək rəyi müdafiə etdiyini bildirmişdir. Diqqəti çəkən digər məqam hər iki təqsirləndirilən şəxsə külli miqdar təşkil edən vergiləri vahid niyyətlə dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınma ittihamının qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında törətmələrinin israr olunmasıdır. Hansı ki, təqsirləndirilən şəxs Cavadov X49 məhkəmə istintaqı zamanı ifadəsində göstərmişdir ki, “xxxx” MMC-də mühasib işlədiyi müddətdə Təqsirləndirilən şəxs1 ilə arasında elə də çox ünsiyyət olmamış, yalnız salam-sağ ol münasibətində olmuşlar, sonuncudan avtomobillərin qiymətinin hesablanması barədə göstəriş, tapşırıq, bəyannamə almamışdır, ümumiyyətlə Təqsirləndirilən şəxs1 bəyannamənin hansı formada olduğunu belə bilməmişdir. Belə olan halda qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs məfhumundan bəhs oluna bilməz. Bundan başqa cinayət işi üzrə Şahid1 ibtidai istintaq zamanı ifadəsində bildirmişdir ki, “xxxx” MMC-nin 2011-2012-ci illər ərzində (12 ay) 3.060.900 manat dəyərində “MG” markalı avtomobilləri, 3.321.810 manat dəyərində “Lada” markalı avtomobilləri, ümumilikdə isə 6.382.610 manat dəyərində avtomobil satdığı, 574.525 manat ümumi mənfəət əldə etdiyi, 53.500 manat əmək haqqı, 131.500 manat icarə haqqı, DSMF-yə 5.850 manat ödədiyi, 299.628 manat bank xərci, 17.200 manat digər xərci olduğu, cəmi əməliyyat xərclərinin 507.678 manat olduğu, 53.847 manat xalis mənfəət əldə etdiyi halda, cəmiyyətin Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinə verdiyi bəyannamədə 2011-ci il ərzində 2.570.234.06 manat dövriyyəsinin, həmin dövrüyyə üzrə 2.631.165.83 manat xərcinin, 60.931.77 manat zərərinin, həmçinin 2012-ci il ərzində 4.100.957.29 manat dövriyyəsinin, həmin dövriyyə üzrə 4.100.957.29 manat xərcinin olmasını Təqsirləndirilən şəxs1 və Samir Ağayevin ona şifahi və elektron formada təqdim etdikləri bəyannaməyə kreditin alınması üçün yalan məlumatlar daxil etmələri, yaxud onların vergidən yayınmaq üçün Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinə yalan məlumatlar daxil edilən bəyannamə vermələri ilə əlaqələndirmişdir. Digər Şahid16 ifadəsində göstərmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx” ASC-yə olan borcunun ödənilməsi üçün təqdim etdiyi on iki ədəd mənzilin qiymətləndirilməklə balansa qəbul edilməsi barədə 20 aprel 2015-ci il tarixli protokolda imzalar və nömrə olmadığından, protokolun forması, tərtib edilmə quruluşunun bank tərəfindən tərtib edilən digər protokollardan fərqlənməsi, qeyd olunan protokolun sonradan tərtib edilməklə kredit qovluğuna əlavə edilməsi şübhəsini yaradır. Göründüyü kimi qeyd olunan hər iki hal bir yanaşmadır, başqa sözlə desək şahidlər Şahid1 və Şahid16 ehtimal edirlər ki, ifadələrindəki qeyd etdikləri bu hallar mövcud cinayət əməllərinin törədilməsinə səbəb ola bilərdi, yəni, şübhələnirlər. Şəxsin şübhə əsasında təqsirləndirilməsi isə qanunaziddir. Məhkəmənin araşdırdığı yuxarıda göstərilənlər məhkəmə istintaqı zamanı ifadə vermiş şahidlər Şahid2, Şahid1, Şahid15, Şahid11, Şahid6, Şahid7, Şahid16, Şahid13, Şahid5, Şahid12, Şahid14, Şahid20, Şahid17, Şahid19 müvafiq olaraq tam və ya qismən etirafları, həmçinin Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən verilmiş 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyi ilə öz təsdiqini tapmışdır. Bununla da məhkəmədə araşdırılmış sübutlar bir daha onu göstərir ki, Təqsirləndirilən şəxs1 dələduzluq niyyəti olmamış, vəzifəli şəxsin xidməti vəzifələrinin icrası ilə əlaqədar özü, onun və rəhbərlik etdiyi cəmiyyət üçün qanunsuz üstünlük əldə etmək məqsədilə öz qulluq səlahiyyətlərindən qulluq mənafeyinə qəsdən zidd olaraq istifadə etməsinə məsləhətləri və məlumatları ilə yardım edərək hüquqi şəxsin hüquqlarına və qanuni mənafelərinə ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurulmasında köməkçi qismində iştirak etməmiş, vergiləri vahid niyyətlə dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınmamışdır; Cavadov X49 qabaqcadan əlbir olmuş bir qrup şəxs halında külli miqdar təşkil edən vergiləri vahid niyyətlə dövlət büdcəsinə ödəməkdən qəsdən yayınmamışdır. Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən bu qənaətə gəlir ki, belə olan halda Təqsirləndirilən şəxs1 əməlləri Azərbaycan Respublikası CM-nin 178.3.2, 32.5.308.2, 213.2.2-ci; Təqsirləndirilən şəxs2 əməli Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2-ci maddəsi ilə qiymətləndirilə bilməz. Onların əməllərində CM-nin həmin maddələrdə nəzərdə tutulan cinayət əməllərinin tərkibi yoxdur. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyəti yaradır. Həmin Məcəllənin 7.1-ci maddəsi yalnız törətdiyi ictimai təhlükəli əmələ (hərəkət və ya hərəkətsizliyə) və onun nəticələrinə görə təqsiri müəyyən olunmuş şəxsin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə və cəzalandırıla biləcəyini nəzərdə tutur. Həmin Məcəllənin 14-cü maddəsinə görə bu Məcəllə ilə cəza təhdidi altında qadağan olunmuş ictimai təhlükəli əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) təqsirli olaraq törədilməsi cinayət sayılır. Həmin Məcəllənin 31-ci maddəsində göstərilir ki, iki və ya daha çox şəxsin qəsdən cinayət törətməkdə qəsdən birgə iştirakı iştirakçılıq sayılır. Həmin Məcəllənin 32.1 və 32.5-ci maddələrində qeyd olunur ki, cinayətin icraçısı ilə birlikdə təşkilatçısı, təhrikçisi və köməkçisi cinayətin iştirakçıları sayılırlar. Cinayətin törədilməsinə məsləhətləri, göstərişləri və məlumatları ilə, cinayətin törədilməsi üçün alət və ya vasitələr vermək və ya maneələri aradan qaldırmaqla yardım etmiş şəxs, habelə cinayət törətmiş şəxsi, cinayət alətlərini və ya vasitələrini, cinayətin izlərini, yaxud cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini və ya digər əmlakı gizlətməyi, belə pul vəsaitlərini və ya digər əmlakı əldə etməyi, onlaa sahiblik və ya onlardan istifadə etməyi, yaxud sərəncam verməyi qabaqcadan vəd etmiş şəxs köməkçi sayılır. Həmin Məcəllənin 34.2-ci maddəsinə əsasən qabaqcadan razılaşmaqla iki və ya daha çox şəxsin birgə iştirakı ilə törədilən cinayət qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən törədilmiş cinayət hesab olunur. Həmin Məcəllənin 178.1-ci maddəsinə görə dələduzluq dedikdə etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə başa düşülür. "Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 11 iyun 2015-ci il tarixli 7 nömrəli Qərarında göstərilir ki, dələduzluq cinayəti aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə törədilir və əmlak sahibi öz əmlakını və ya ona olan hüququnu başqa şəxslərə yalan vədlərin təsiri altında könüllü surətdə verir. Törədilmiş əməl o halda Azərbaycan Respublikası CM-nin 178-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dələduzluq, yəni etibardan sui-istifadə və ya aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə hesab edilir ki, şəxsin niyyəti əmlakı ələ keçirərkən və ya əmlak hüquqları əldə edərkən hər hansı öhdəliyin yerinə yetirilməsinə deyil, özgənin əmlakının əvəzsiz və qanunsuz olaraq öz mülkiyyətinə keçirilməsinə, yaxud da əmlak hüquqlarının əldə edilməsinə yönəlmiş olsun. Dələduzluq yolu ilə əmlak hüquqları əldə etmə dedikdə, mülkiyyət hüququ, girov hüququ, tələb hüququ və varlanmaya səbəb olan sair hüquqları qanunsuz əldə etmə başa düşülməlidir. Dələduzluq cinayətinin üsulu kimi aldatma dedikdə, özgə əmlakını (əmlak hüququnu) ələ keçirmək niyyətində olan şəxs tərəfindən bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatların verilməsi və ya həqiqi məlumatların gizlədilməsi, yaxud da əmlakın ələ keçirilməsinə yönəlmiş qəsdən törədilən başqa hərəkətlərin edilməsi (məsələn, əqdin predmeti olan saxta əşyaların və ya saxta sənədlərin təqdim edilməsi, onların əldə edilməsi, malların alınması zamanı aldadıcı üsullardan istifadə edilməsi və ya hesablaşma görüntüsünün yaradılması və sair) başa düşülür. Dələduzluq cinayətinin üsulu kimi etibardan sui-istifadə etmə dedikdə, əmlakı ələ keçirmək və ya əmlaka olan hüququ əldə etmək məqsədi güdən şəxs tərəfindən əmlakın mülkiyyətçisi, bu əmlaka sahiblik edən və ya sərəncam vermək hüququ olan şəxslə yaranmış etibarlı münasibətlərdən istifadə olunması başa düşülür. Etibardan sui-istifadə etmə, həmçinin, təqsirkar şəxsin qulluq səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsi ilə də əlaqədar ola bilər. Şəxs əmlakı (əmlaka olan hüququ) əldə edərək onların verilməsinin şərtləri ilə bağlı öhdəlikləri yerinə yetirmək niyyətində olmadıqda və nəticədə zərər çəkmiş şəxsə maddi zərər vurulduqda, onun əməli o halda dələduzluq kimi qiymətləndirilir ki, təqsirkarın özgə əmlakının talanmasına və ya əmlaka olan hüquqa yiyələnməsinə yönəlmiş niyyəti həmin əmlakı və ya əmlaka olan hüququ əldə edənədək yaranmış olsun. Şəxsin əmlakın ona verilməsi ilə bağlı öhdəlikləri yerinə yetirmək üçün əvvəlcədən real maliyyə imkanlarının, yaxud əmlakın idarə edilməsi üçün onun icazəsinin olmaması, əmlakı (əmlaka olan hüququ) əldə edərkən saxta sənədlərdən istifadə etməsi, başqa şəxslərə və ya kredit təşkilatlarına borcunun və ya girovda əmlakının olması haqda məlumatları gizlətməsi, əqdin bağlanması zamanı tərəflərdən biri kimi çıxış edən yalançı müəssisələr yaratması onun özgə əmlakının talanmasına yönəlmiş niyyətinin olmasına dəlalət edən hallar kimi çıxış edə bilər. Lakin bu halların da mövcud olması birmənalı olaraq şəxsin dələduzluq cinayətini törətməsi barədə nəticəyə gəlmək üçün əsas vermir və hər bir konkret işin hallarına əsaslanaraq təqsirkarın üzərinə götürdüyü öhdəlilkləri yerinə yetirmək niyyətində olmaması müəyyən edilməlidir. Dələduzluq cinayətinin mülki münasibətlərdən irəli gələn mübahisələrdən fərqləndirilməsi zəruri məslədir. Belə ki, şəxs saxta ödəniş tapşırığı ilə banka və ya digər kredit təşkilatına müraciət edərək və ya həmin bankla (kredit təşkilatı ilə) şərtlərini yerinə yetirmək niyyətində olmadığı kredit müqaviləsi bağlayaraq müəyyən məbləğdə pul vəsaitlərini nağd şəkildə əldə etdikdə, yaxud da həmin pul vəsaitlərinin özünün və ya başqa şəxslərin bank hesabına köçürülməsinə nail olduqda onun bu əməlləri dələduzluq kimi qiymətləndirilir. Məhkəmə istintaqı zamanı belə bir hal aşkar edilməmişdir. Belə ki, bu istintaq zamanı müəyyən olunmuşdur ki, Təqsirləndirilən şəxs1 “xxxx" MTK tərəfindən ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan binadan mənzilləri MTK-dan alqı-satqı müqaviləsi ilə almış və həmin müqavilə, maliyyə arayışları əsasında da “xxxx“ ACS-dən götürülmüş kreditin qarşılığında girov predmeti olaraq rəsmiləşdirmişdir. Mənzillər sessiya müqaviləsi əsasında banka girov qoyulmuşdur. Bir sözlə Təqsirləndirilən şəxs1 banka müraciəti saxta olmamışdır. “Mülki və siyasi hüquqlar haqqında” Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən 16 dekabr 1966-cı il tarixdə qəbul edilmiş Beynəlxalq Paktın 11-ci maddəsinə və “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 4 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən, heç kəs hər hansı bir müqavilə öhdəliyini ödəmək iqtidarında olmadığına görə azadlıqdan məhrum edilə bilməz. Bu baxımdan əmlakın qaytarılmaması obyektiv hallarla, yəni müflisləşmə və ya uğursuz kommersiya fəaliyyəti nəticəsində, borclunun əmlakının oğurlanması və bu kimi sair hallarla əlaqədar olmuşdursa, kreditor və borclunun qarşılıqlı münasibətləri mülki qanunvericilik əsasında tənzimlənməlidir. Mülki münasibətlərdən irəli gələn (məsələn, qanuna müvafiq olaraq bağlanmış borc, kredit, icarə və sair müqavilələr üzrə) öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi yalnız o halda dələduzluq kimi qiymətləndirilə bilər ki, şəxsin həmin müqavilələri bağlamazdan əvvəl özgənin əmlakını və ya əmlaka olan hüququnu əvəzsiz olaraq ələ keçirmək niyyətində olması müəyyən edilmiş olsun. Qalan hallarda belə öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi məsələsinə mülki mühakimə icraatı qaydasında baxıla bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 389.1-ci maddəsində göstərilir ki, mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. 389.2-ci maddə müqavilələrə iki və çoxtərəfli əqdlərə dair qaydaların tətbiq edildiyini, 389.3-cü maddə bu fəslin qaydalarında və müqavilələrin ayrı-ayrı növlərinə dair bu Məcəllənin qaydalarında ayrı hal nəzərdə tutulmayıbsa, müqavilədən əmələ gələn öhdəliklərə öhdəliklər haqqında ümumi müddəaların tətbiq edildiyini ehtiva edir. İkidən çox tərəfin bağladığı müqavilələrə müqavilə haqqında ümumi müddəalar belə bir şərtlə tətbiq edilir ki, bu həmin müqavilələrin xarakterinə zidd olmasın. 399.1-ci maddə isə müqavilənin bağlandığı andan qüvvəyə mindiyinə və tərəflər üçün məcburi olduğuna təminat verir. Ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi zamanı «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyası müddəalarının və İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedentlərinin tətbiqi haqqında Azərbaycan Respkublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 30 mart 2006-cı il tarixli Qərarının 2-ci bəndində məhkəmələrə tövsiyə olunur ki, Azərbaycan Respublikası «İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının iştirakçısı və onu 2002-ci ilin aprel ayının 15-də ratifikasiya etmiş dövlət kimi Konvensiya və onun Protokollarının təfsiri və tətbiqi məsələləri üzrə İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin yurisdiksiyasının məcburiliyini tanıyır. Azərbaycan Respublikası Konvensiyanı ratifikasiya etdiyi dövrdən sonra yurisdiksiyası altında olan insanların Konvenisyada nəzərdə tutulan hüquqlarını təmin etməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 12-ci maddəsinə görə insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsi dövlətin ali məqsədidir. Konstitusiyanın 24-cü maddəsinə əsasən insan ləyaqəti qorunur və ona hörmət edilir. Hər kəsin doğulduğu andan toxunulmaz, pozulmaz və ayrılmaz hüquqları və azadlıqları vardır. Hüquqlar və azadlıqlar hər kəsin cəmiyyət və başqa şəxslər qarşısında məsuliyyətini və vəzifələrini də əhatə edir. Hüquqlardan sui-istifadəyə yol verilmir. Konstitusiyanın 60-cı maddəsi hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verildiyini özündə əks etdirir. Konstitusiyanın 68.1-ci maddəsinin tələbinə görə hər kəsin dövlət orqanlarının ona münasibətdə özbaşınalığı istisna edən vicdanlı davranışına hüququ vardır. Konstitusiyanın 71-ci maddəsində birbaşa göstərilir ki, konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. Azərbaycan Respublikasının ərazisində insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqları birbaşa qüvvədədir. Bu hüquq və azadlıqların pozulması ilə əlaqədar mübahisələri məhkəmələr həll edir. Konstitusiyanın 125-ci maddəsinə görə məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Beləliklə, məhkəmə göstərilənlərə əsasən belə qənaətə gəlir ki, Təqsirləndirilən şəxs1 və Cavadov X34 əməlləri cinayət hadisəsi kimi qiymətləndirilməməlidir. Dələduzluğun şəxs tərəfindən öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə törədilməsi (CM-nin 178.2.3-cü maddəsi) dedikdə, həmin əməlin CM-nin 308-ci maddəsinin qeydində göstərilən vəzifəli şəxslərlə yanaşı, vəzifəli şəxs olmayan, lakin müəyyən səlahiyyətlərə malik olan digər şəxslər tərəfindən də törədilməsi başa düşülür. Qulluq mövqeyindən istifadə etməklə dələduzluq cinayəti törətmiş vəzifəli şəxsin əməli CM-nin 178.2.3-cü maddəsi ilə tam əhatə olunduğundan həmin əməlin əlavə olaraq CM-nin 308, 309 və ya 341-ci maddələri ilə tövsif edilməsinə ehtiyac olmur. Şəxsin qulluq mövqeyindən istifadə etməklə dələduzluq cinayəti törətməsini təşkil etmiş, yaxud onu bu əməli törətməyə təhrik etmiş və ya ona kömək göstərmiş digər şəxslərin əməlləri müvafiq olaraq CM-nin 32.3, 32.4 və 32.5-ci maddələrinə istinad edilməklə CM-nin 178.2.3-cü maddəsi ilə tövsif edilir. Həm bu, həm də Təqsirləndirilən şəxs1 ittiham olunduğu Azərbaycan Respublikası CM-nin 178.3.2-ci maddəsi ilə bəraət veriləcəyi hallarda onun Azərbaycan Respublikasının CM-nin 32.5,308.2-ci maddəsi ilə ittiham olunması da əsassızdır. Bundan başqa Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin sözügedən Plenum Qərarında o da göstərilir ki, «məhkəmələrə tövsiyə edilsin ki, dələduzluqla bağlı cinayət işlərinə baxarkən işin bütün hallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırsınlar və belə araşdırma nəticəsində təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilmiş şəxslə zərər çəkmiş kimi tanınmış şəxs arasında mübahisənin mülki münasibətlərdən irəli gələn mübahisə kimi mülki mühakimə icraatı qaydasında həll edilməli olmasını, bu səbəbdən şəxsin əsassız olaraq cinayət məsliyyətinə cəlb edilməsini, habelə dövlət orqanlarının vəzifəli şəxslərinin fəaliyyətindəki çatışmazlıqların və ya səhvlərin dələduzluq cinayətinin törədilməsinə səbəb olduğunu və şərait yaratdığını müəyyən etdikdə dövlət orqanlarının, o cümlədən cinayət təqibini həyata keçirmiş orqanların vəzifəli şəxsləri haqqında xüsusi qərarların çıxarılmasını və bu qərarların tabeçilik qaydasında müvafiq dövlət və mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının rəhbərlərinə və Azərbaycan Respublikasının Baş Prokuroruna göndərilməsini təmin etsinlər». Azərbaycan Respublikası CM-nin 213-cü maddəsinə əsasən xeyli miqdarda vergiləri, işsizlikdən sığorta və ya məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməkdən yayınma cinayət əməlidir. Hüquq nəzəriyyəsinə əsasən bu cinayətin obyektiv cəhəti xeyli miqdarda vergiləri və ya məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməkdən yayınmanı nəzərdə tutur. Ümumiyyətlə, vergiləri və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməkdən yayınma əməli başlıca olaraq iki qrup üsulla törədilə bilər:- vergilərin və dövlət sosial sığorta haqqlarının ödəyicisi tərəfindən saxta mühasibat və vergi sənədlərinin tərtib edilməsi, həmin sənədlərə yalnış məlumatların daxil edilməsi, əmlakın, gəlirlərin və ümumiyyətlə, vergitutma obyektinin gizlədilməsi, işçilərin sayının düzgün göstəriməməsi, işçilərlə əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməməsi, onların real əmək haqqlarının gizlədilməsi və sair üsullarla; mühasibat və vergi sənədlərində hər şeyin qaydasında olmasına baxmayaraq, vergilərin və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməməsi. Birinci üsullardan istifadə etdiyi halda təqsirkar vergiləri və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməkdən yayınmaq üçün qanunsuz yolla həmin vergilərin və haqların ödənilməməli olması görüntüsünü yaradır və bu üsulla vergiləri və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməkdən yayınır. İkinci halda isə mövcud sənədlərdə şəxsin vergiləri və həmin haqları ödəməli olduğu əksini tapmış olsa da, o, vergiləri və məcburi dövlət sığorta haqlarını qanunla müəyyən edilmiş müddətin keçməsinə baxmayaraq qəsdən ödəmir. Lakin ikinci halda şəxsin əməli Azərbaycan Respublikası CM-nin şərh olunan maddəsi üzrə cinayət məsuliyyətinə o zaman səbəb olacaqdır ki, onun vergiləri və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməmək niyyəti mövcud olsun. Əks təqdirdə, maddi-maliyyə çətinlikləri və başqa səbəblərdən (şəxsin başqa yerdə olması, uzun müddət xəstə olması və s.) şəxs vergilərin və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsini gecikdirdiyi halda cinayət məsuliyyəti istisna ediləcəkdir. Hər bir halda əsas diqqət subyektiv meyarlara, yəni şəxsin vergiləri və həmin haqları ödəmək niyyətinin olub-olmamasına yönəlməlidir. Vergiləri ödəməkdən yayınma fiziki şəxslər tərəfindən daha çox qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda gəlirlər haqqında bəyannamə təqdim etməməklə, gəlirlərin həcmini azaltmaqla və ya xərclərin həcmini artırmaqla, əmlakı uçotdan gizlətməklə, öz fəaliyyəti və əlavə gəlir mənbələri haqqında məlumatları təhrif etməklə, bəyannamə verməyə borclu olan şəxs olduğunu gizlətməklə, vergi güzəştləri əldə etmək üçün saxta sənədlər təqdim etməklə və digər üsullarla, hüquqi şəxslər tərəfindən isə mühasibat və vergi sənədlərinə gəlirlərin azaldılmasına, xərclərin artırılmasına və ya vergi tutulması üçün əhəmiyyət kəsb edən digər faktların qəsdən saxtalaşdırılmasına yönəlmiş həqiqətə uyğun gəlməyən, yalan məlumatların daxil edilməsi, əmlakın gizlədilməsi, təşkilatın həyata keçirdiyi kommersiya və ya başqa təsərrüfat-maliyyə əməliyyatların qeydiyyata alınmaması və sair üsullarla törədilə bilər. Cinayət işi üzrə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən verilmiş 3922/4378 nömrəli 29 dekabr 2020-ci il tarixli ekspert rəyində göstərilmişdir ki, ekspertiza tədqiqatı zamanı 01.01.2011-ci il tarixdən 01.07.2013-cü il tarixədək olan dövr üzrə “xxxx” MMC tərəfindən vergilərin dövlət büdcəsinə az hesablanması müəyyən edilməmişdir. Başqa sözlə desək “xxxx” MMC-tərəfindən dövlət büdcəsinə əlavə olaraq ödənilməli olan vergilərin, yəni yoxlama ilə müəyyən edilmiş 164.230,11 manat ƏDV-nin az hesablanması müəyyən olunmur. Belə olan halda “xxxx” MMC tərəfindən vergilərin dövlət büdcəsinə az hesablanmasından söhbət gedə bilməz və bu xüsusda Təqsirləndirilən şəxs1 ilə Cavadov X34 Azərbaycan Respublikası CM-nin 213-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini törətmələri israr olunmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının cinayət prosessual qanunvericiliyi ona yönəlmişdir ki, cinayət törətməkdə təqsiri olmayan heç kəsi cinayət prosesini həyata keçirən orqanların vəzifəli şəxslərinin və ya hakimlərin özbaşına hərəkətləri ilə qanunsuz şübhə altına almaq, ittiham və ya məhkum etmək mümkün olmasın, heç kəs qanunsuz və ya zərurət olmadan prosessual məcburiyyət tədbirlərinə, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının digər məhdudiyyətlərinə məruz qalmasın. Azərbaycan Respublikasının cinayət-prosessual qanunvericiliyi qanunçuluğun, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına hörmətin bərqərar olmasına imkan yaradır. Həmin Məcəllənin cinayət mühakimə icraatının vəzifələrindən bəhs edən 8-ci maddəsində sadalanan vəzifələrdən biri də həqiqi və ya ehtimal edilən cinayət törətməsi ilə əlaqədar şəxsiyyəti vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə edilməsi hallarından qorumaq, bundan başqa təqsirsiz şəxslərə bəraət vermək məqsədi ilə ədalət mühakiməsini həyata keçirməkdir. Cinayət mühakimə icraatının əsas prinsipləri və şərtləri:- cinayət təqibinin həyata keçirilməsinin əsasını təşkil edən qaydaları müəyyən etmək; insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının qanunsuz məhdudlaşdırılması hallarından onun müdafiəsini təmin etmək; hər bir cinayət təqibinin qanuniliyini və əsaslılığını müəyyən etməkdir (maddə 9). Həmin Məcəllənin 12-ci maddəsinin tələbi ondan ibarətdir ki, cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. Cinayət prosesi gedişində hər kəsin özünün Konstitusiya ilə təsbit edilmiş hüquq və azadlıqlarını qanunla qadağan edilməyən bütün üsul və vasitələrlə müdafiə etməyə hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 21-ci maddəsində göstərilir ki, "cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs onun təqsiri bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmənin hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır. Şəxsin təqsirli olduğuna əsaslı şübhələr varsa da onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir. Bu Məcəllənin müddəalarına uyğun surətdə müvafiq hüquqi prosedura daxilində ittihamın sübuta yetirilməsində aradan qaldırılması mümkün olmayan şübhələr təqsirləndirilən şəxsin (şübhəli şəxsin) xeyrinə həll edilir. Eyni ilə cinayət və cinayətprosessual qanunlarının tətbiqində aradan qaldırılmamış şübhələr də onun xeyrinə həll olunmalıdır. Cinayət törədilməsində təqsirləndirilən şəxs özünün təqsirsiz olmasını sübuta yetirməyə borclu deyildir. İttihamı sübuta yetirmək, şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiəsi üçün irəli sürülən dəlilləri təkzib etmək vəzifəsi ittiham tərəfinin üzərinə düşür". Cinayət-Prosessual Məcəllənin yuxarıda göstərilən maddəsinin tələbi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında da birmənalı şəkildə öz əksini tapmışdır. Belə ki, Konstitusiyanın 63-cü maddəsinə əsasən hər kəsin təqsirsizlik prezumpsiyası hüququ vardır. Cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs, onun təqsiri qanunla nəzərdə tutulan qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır. Şəxsin təqsirli olduğuna əsaslı şübhələr varsa, onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir. Cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən şəxs özünün təqsirsizliyini sübuta yetirməyə borclu deyildir. Məhkəmənin hökmü olmasa, kimsə cinayətdə təqsirli sayıla bilməz. "Məhkəmə hökmü haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 27 dekabr 1996-cıil tarixli 4 saylı Qərarının 4-cü bəndində göstərilir ki, qanunun mənasına görə ittihamın sübut olunması barədə aradan qaldırılması mümkün olmayan bütün şübhələr müttəhimin xeyrinə həll olunur. "İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının ədalətli məhkəmə araşdırması hüququndan bəhs edən 6-cı maddəsində göstərilir ki, hər kəs, onun mülki hüquq və vəzifələrimüəyyən edilərkən və ya ona qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülərkən, qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsilə ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. ... Cinayət törətməkdə ittiham olunan hər kəs onun təqsiri qanun əsasında sübut edilənədək təqsirsiz hesab edilir". Azərbaycan Respublikası CPM-nin 28-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmələr cinayət işlərinə məhkəmə iclaslarında yalnız Bu Məcəlləyə müvafiq surətdə müəyyən edilmiş hüquqi prosedurlara uyğun faktlar əsasında, qərəzsiz və ədalətlə baxmalıdırlar. Şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və şiə aid biri digərinə kifayət qədər uyğun gələn ğötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır. Ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi qaydalarının ayrı-ayrı işlər və şəxslər üçün, habelə müəyyən şəraitə görə, yaxud hər hansı bir zaman dövründə özbaşınalıqla dəyişdirilməsinə yol verilmir. Həmin Məcəllənin Azərbaycan Respublikası CPM-nin 32-ci maddəsi Azərbaycan Respublikasında cinayət mühakimə icraatının ittiham və müdafiə tərəfinin çəkişməsi əsasında həyata keçirildiyini nəzərdə tutur. Həmin Məcəllənin 33-cü maddəsinə görə, hakimlər cinayət mühakimə icraatının həyata keçirilməsində cinayət işi üzrə toplanmış sübutları bu Məcəllənin tələblərinə əsasən qiymətləndirirlər. Cinayət prosesində heç bir sübutun və digər materialın qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 144-cü maddəsinə əsasən cinayət təqi bi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmalıdır. Yoxlama zamanı cinayət təqi bi üzrə toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. Hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. İttihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri digər sübutlarla aradan qaldırmaqla mümkün olmadıqda, onlar şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə təfsir edilir (maddə 145). Həmin Məcəllənin 318.1-ci maddəsinə görə məhkəmə baxışı zamanı cinayət işinə yalnız təqsirləndirilən şəxsə qarşı irəli sürülmüş və ya məhkəməyə verilən ittiham daxilində baxılır. Məhkəmə baxışı nəticəsində məhkəmə təqsirləndirilən şəxsin əməlini ağır cinayətdən daha yüngül cinayət əməlinə tövsif etmək, habelə ona qarşı irəli sürülmüş ittihamdan ayrı-ayrı bəndləri çıxartmaq hüququna malikdir. Həmin Məcəllənin 349-cu maddəsində məhkəmə hökmünün ittihamedici, yaxud bəraətverici ola bildiyi nəzərdə tutulur. Hər bir halda məhkəmənin hökmü qanuni və əsaslı olmalıdır. Məhkəmənin hökmü Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının cinayət və digər qanunlarının tələblərinə riayət edilməklə çıxarıldıqda qanuni; məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda, bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə və məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə isə əsaslı hesab edilir. Həmin Məcəllənin 350-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin bəraət hökmü təqsirləndirilən şəxsin cinayət məsuliyyətinə cəlb edildiyi və məhkəməyə verildiyi ittiham üzrə cinayətin törədilməsində onun təqsirli olmaması haqqında məhkəmə baxışının nəticələrinə dair yekun məhkəmə qərarını əks etdirir. Bu Məcəllənin 42.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallardan biri olduqda, aparılmış məhkəmə baxışının nəticələrinə dair məhkəmə bəraət hökmü çıxarmalıdır. Həmin Məcəllənin 42.1 və 42.2-ci maddələrində göstərilir ki, "məhkəmə baxışı nəticəsində təqsirləndirilən şəxsə qarşı irəli sürülmüş cinayətin törədilməsində onun təqsirsizliyini təsdiq edən bəraət hökmü aşağıdakı hallarda çıxarılır:- cinayət hadisəsi olmadıqda (42.1.1); əməldə cinayət tərkibi olmadıqda (42.1.2); cinayətin törədilməsinə aidiyyəti olmadıqda (42.1.3); təqsirliliyi sübuta yetirilmədikdə (42.1.4). Bəraət hökmü aşağıdakı hallarda çıxarılır:- bu Məcəllənin 2.1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslara görə hadisənin baş verməməsi sübut olunduqda və ya baş vermiş hadisədə cinayət hadisəsi sübut olunmadıqda (42.2.1); bu Məcəllənin 42.1.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslara görə təqsirləndirilən şəxsin əməlində cinayət tərkibi olmadıqda və ya əm əlin cinayət olmasını aradan qaldıran hallar mövcud olduqda (42.2.2); bu Məcəllənin 42.1.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslara görə şəxsin təqsirləndirildiyi cinayətin törədilməsinə aidiyyəti olmaması sübut edildikdə və ya onun həmin əmələ aidiyyati sübut edilmədikdə (42.2.3); bu Məcəllənin 42.1.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslara görə şəxsin təqsirliliyini təsdiq edən kifayət qədər sübutlar toplanılmadıqda və ya toplanmış sübutlar onun təqsirsizliyini təsdiq etdikdə (42.2.4)". Həmin Məcəllənin 55-ci maddəsinə əsasən məhkəmə baxışı zamanı təqsiri sübuta yetirilməmiş şəxs həmin məhkəmə baxışında aşkar və təxirə salınmadan Azərbaycan Respublikasının adından təqsirsiz elan edilməli və ona məhkəmənin hökmü ilə bəraət verilməlidir. Haqqında məhkəmənin bəraət hökmü çıxarılmış və ya məhkəməyədək icraat zamanı cinayət təqibinə bəraətverici əsasla xitam verilmiş hər hansı şəxs təqsirsiz sayılır. Haqqında bəraət hökmü çıxarılmış və ya hər hansı əsaslarla cinayət təqibinə xitam verilmiş şəxsin mənzil, mülkiyyət, əmək və digər hüquqlarına hər hansı məhdudiyyət qoyula bilməz. Cinayət prosesinin gedişində Azərbaycan Respublikası CPM-nin 55-56-cı maddələrində nəzərdə tutulmuş şəxslərin pozulmuş hüquq və azadlıqlarının bərpasını və onlara vurulmuş ziyanın ödənilməsini tələb etmək hüququ cinayət prosesini həyata keçirən orqan tərəfindən təmin edilməlidir (maddə 36.1). Cinayət prosesini həyata keçirən orqanın səhvi və ya sui-istifadəsi nəticəsində vurulmuş ziyanın cinayət təqibi üzrə icraat qurtardıqdan sonra ödənilməsi qaydaları mülki mühakimə icraatı qaydasında "Təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq və məhkəmə orqanlarının qanunsuz hərəkətləri nəticəsində fiziki şəxslərə vurulmuş ziyanın ödənilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə həyata keçirilir. Beləliklə, Təqsirləndirilən şəxs1 əməllərində Azərbaycan Respublikası CM-nin 178.3.2, 32.5,308.2, 213.2.2-ci maddələrində nəzərdə tutulan cinayət hadisəsi və cinayət tərkibi olmadığından, təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən ona, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 42.1, 42.1.1, 42.1.2 və 42.1.4-cü maddələrinə əsasən bəraət verilməlidir. Təqsirləndirilən şəxs1 barəsində seçilmiş “ev dustaqlığı” qismində qətimkan tədbiri ləğv edilməlidir. Cavadov X34 əməlində Azərbaycan Respublikası CM-nin 213.2.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan cinayət hadisəsi və cinayət tərkibi olmadığından, təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən ona, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 42.1, 42.1.1, 42.1.2 və 42.1.4cü maddələrinə əsasən bəraət verilməlidir. Təqsirləndirilən şəxs2 barəsində seçilmiş “başqa yerə getməmək haqqında iltizam” qismində qətimkan tədbiri ləğv edilməlidir. Təqsirləndirilən şəxs1 və Cavadov X34 hər birinə ayrı-ayrılıqda Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 353.3.4-cü maddəsinə əsasən bəraət almaları ilə əlaqədar cinayət təqibi orqanlarının qanunsuz hərəkətləri nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi tələbi ilə müraciət hüquqlarının olması izah edilməlidir. İş üzrə aparılmış ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri – 550 (beş yüz əlli) manat Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə ödənilməlidir. İş materiallarından görünür ki, zərərçəkmiş hüquqi şəxs olan Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin Hüquq İdarəsinin nümayəndəsi Nümayəndə1 Firudun oğlu dəymiş mülki iddiaçı qismində tanınmışdır. Azərbaycan Respublikası CM-nin 179.1, 183.2, 187.2-ci maddələrinə müvafiq olaraq cinayət mühakimə icraatında mülki iddia bu Məcəllənin müddəaları ilə müəyyən edilmiş qaydalara əsasən verilir, sübut və həll olunur. Cinayət mühakimə icraatı zamanı mülki iddia təqsirləndirilən şəxsə və ya onun əməlinə görə üzərinə əmlak məsuliyyəti qoyula bilən şəxsə verilir. Cinayət mühakimə icraatı zamanı mülki iddia üzrə qərarı məhkəmə öz hökmündə göstərir. Belə ki, məhkəmənin hökmündə mülki iddianın əsaslarının və məbləğinin sübuta yetirilməsindən asılı olaraq iddianın tam və ya qismən təmin edilməsi, iddianın rədd edilməsi, iddianın baxılmamış saxlanması kimi qərarlardan biri qəbul olunur (maddə 354.1). Cinayət mühakimə icraatı zamanı verilmiş, lakin məhkəmə tərəfindən baxılmadan saxlanılmış mülki iddia sonradan mülki mühakimə icraatı qaydasında verilə bilər (180.3). Məhkəmə hesab edir ki, zərərçəkmiş hüquqi şəxs olan Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin Hüquq İdarəsinin nümayəndəsi Nümayəndə1 Firudun oğlunun mülki iddiası Təqsirləndirilən şəxs1 və Cavadov X42 bəraət verildiyi üçün rədd edilməli, hər iki zərərçəkmişə mülki iddianın mülki icraat qaydasında verilməsi qaydası izah edilməlidir. Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Mərdakan qəsəbəsi 2259 saylı bağ sahəsi, Şəki şəhəri, F.X.Xoyski küçəsi 98 saylı yaşayış evi, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, V yaşayış sahəsi 13 N ünvanında yerləşən əmlak kompleksi üzərinə qoyulmuş həbs götürülməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası CPM-nin 248.1 və 248.1.1-ci maddələrinə əsasən əmlak üzərinə həbs mülki iddianı və cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş hallarda xüsusi müsadirəni təmin etmək məqsədilə tətbiq edilir. Həbs əmlak məsuliyyəti qoyula bilən şəxslərin əmlakı üzərinə qoyulur. «Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsində dəyişikliklər edilməsi haqqında» 07 mart 2012-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Qanununun 99-1.2-ci maddəsi əsasında, məhkəmə hər bir cinayət işi üzrə Cinayət Məcəlləsinin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müsadirə edilməli əmlakın olub-olmaması məsələsini həll etməlidir. Xüsusi müsadirə həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərə tətbiq oluna bilər. Həmin Məcəllənin 254-cü maddəsində göstərilir ki, məhkəmə icraatı zamanı və bu maddədə göstərilməyən digər hallarda əmlak üzərinə qoyulmuş həbs yalnız məhkəmənin qərarı əsasında ləğv edilə bilər. Cinayət işi üzrə maddi sübut kimi tanınmış Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı üzrə Bakı bölgə şöbəsində 16 dekabr 2002-ci il tarixdə, 0102-A1-1249 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmış “xxxx” MMC-nin (VEÖN № **********) sənədləri, cəmiyyətin 28 noyabr 2002-ci il tarixdə təsdiq edilmiş Nizamnaməsi, “xxxx” ASC ilə “xxxx” MMC arasında həmin Cəmiyyətə iyirmi bir ədəd avtomobil alınması üçün “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesab-fakturaya əsasən ümumilikdə 230.100,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmiş və həmin miqdarda “MG” markalı avtomaşınların 18 may 2011-ci il tarxli 158A\0-USD saylı müqavilə əsasında girov qoyulmaqla 05 may 2012-ci il tarixinədək olan müddət ərzində dəyərinin geri ödənilməsi nəzərdə tutulan eyni tarixli və saylı akkreditiv müqaviləsi, qeyd olunan müqavilənin bitmə tarixinin 05 may 2013-cü il tarixədək uzadılması barədə 04 may 2012-ci il tarixli 01 saylı əlavə saziş, qeyd olunan müqavilənin bitmə tarixinin 05 may 2014cü il tarixinədək uzadılması barədə 06 may 2013-ci il tarixli 02№-li əlavə saziş, “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən verilmiş 06 may 2011-ci il tarixli hesabfakturaya əsasən ümumilikdə 327.700,00 ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilmiş “MG” markalı avtomaşınların girov qoyulması barədə 18 may 2011-ci il tarixli G1-159A/0-USD saylı müqavilə, kredit məbləğinin 05 may 2012-ci il tarixədək uzadılmasını nəzərdə tutan eyni tarixli və 159A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsi, hər iki müqavilə üzrə öhdəliyin təminatı qismində “xxxx” MTK tərəfindən ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasında Təqsirləndirilən şəxs1 adına 2010-cu ilin 25 iyun və 10 dekabr tarixlərində tərtib edilmiş alqı-satqı müqavilələri əsasında aldığı 2-ci giriş, 4-cü mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, 10-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli mənzillərə dair müvafiq olaraq 371.000 manat və 374.600 manat məbləğində qiymətləndirilmiş pay hüquqlarının girov qoyulması barədə 04 may 2012-ci il tarixli SG1-158A/0-159A/0-USD saylı müqavilə, Cəmiyyətə 970.000 ABŞ dolları dəyərində avtomobil alınması üçün öhdəliyin təminatı qismində 1.420.800 manat məbləğində qiymətləndirilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus yaşayış binasının 2-ci giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235 və 236 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarının girov qoyuması barədə 25 aprel 2012-ci il tarixli G2-114/0-USD saylı girov müqaviləsi, 27 aprel 2011-ci il tarixli, 114/0-USD saylı müqaviləyə əsasən 970.000 ABŞ dolları məbləğində ayrılmış kredit 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə edilmiş 10 iyun 2011-ci il tarixli 01 saylı əlavə saziş, 27 aprel 2012-ci il tarixədək olan müddətdə kredit xətti ilə əvəzləşdirilməsi barədə müqavilə, bank tərəfindəncəmiyyətə12 ay müddətə 40 ədəd avtomobilin alınması üçün 272.000 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılması barədə 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 475A/0-USD saylı müqavilə, cəmiyyətə on iki ay müddətə 110 ədəd avtomobilin alınması üçün 916.000 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılması barədə 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 476A/0-USD saylı müqavilə, “xxxx” MTK tərəfindən ünvan 7-cu məhəllədə inşa olunan yaşayış binasında 2010-cu ilin 25 iyun və 10 dekabr tarixlərində tərtib edilmiş alqısatqı müqavilələrinə əsasən aldığı, cəmi 1.462.000 manat məbləğində qiymətləndirilmiş 3cü giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 159 m2 olan 325 nömrəli, 2-ci giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 92.8 m2 olan 326 nömrəli, 3-cü giriş 9-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 106,4 m2 olan 328 nömrəli, 2-ci giriş 10-cu mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli və 4-cü mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, yəni cəmi 5 ədəd mənzilə dair pay hüquqlarının girov qoyulması barədə “Jiangsu SAİC X61.” (Çin Xalq Respublikası) şirkətindən 40 ədəd avtomobil alınması üçün öhdəliyin təminatı qismində qoyulmuş 12 dekabr 2011-ci il tarixli G1- 475A/0-476A/0-USD saylı müqavilə, kreditin təminatı olaraq Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binasının 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 olan 333 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarını girov qoyulmaqla, kredit xəttinin təyinatının “avtomobil satışı məqsədi” kimi dəyişdirilməsinə və müddətinin isə 24 aprel 2013-cü il tarixinədək uzadılması barədə 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 25 aprel 2012-ci il tarixli 02№-li əlavə saziş, 480.000 manat məbləğində qiymətləndirilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus qeyd olunan yaşayış binasının 2-ci giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 188,8 m2 olan 234 nömrəli mənzilə dair pay hüquqları girov qoyulmaqla 27 dekabr 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı müqavilə əsasında bank tərəfindəncəmiyyətə12 ay müddətə 335.400 ABŞ dolları məbləğində akkreditiv açılması barədə cəmiyyətin öhdəliyinin təminatı qismində 27 dekabr 2012-ci il tarixli SG1-AK-438/0-USD saylı sonrakı girov müqaviləsi, Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binasında 325 və 326 saylı mənzillərə dair pay hüquqlarının bankın girovluğunda olduğu halda, həmin mənzilləri 5 mart 2013-cü il tarixdə müvafiq olaraq 262.350 manat və 153.120 manata, cəmi 415.470 manata qeyrisinə satılması barədə Kooperativlə bağlanmış müqavilələr, Kredit komitəsinin 06 avqust 2013-cü il tarixli, 69 saylı qərarına və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 19 avqust 2013-cü il tarixli 03№li əlavə saziş, 12 dekabr 2011-ci il tarixli 475A/0-USD saylı, 12 dekabr 2011-ci il tarixli, 165A/0-USD saylı, 16 aprel 2012-ci il tarixli, A310/0-USD, A311/0-USD, A312/0-USD saylı, 25 iyul 2012-ci il tarixli, AK-438/0-USD saylı, 27 dekabr 2012-ci il tarixli sənədli akkreditivin açılması üzrə müqavilələrin qalıq məbləğləri birləşdirilməklə 1.927.748,87 ABŞ dolları məbləğində kreditlə əvəzləşdirilib, kredit müddətinin isə 30 dekabr 2013-cü il tarixədək uzadılması barədə müqavilə, “xxxx” MMC-nin kreditinin hesablanmış faizlərinin (104 664,94 ABŞ dollar) kapitallaşdırılaraq borcun 2.032.413,81 ABŞ dolları məbləğində müəyyən olunması barədə Kredit komitəsinin 10 aprel 2014-cü il tarixli, 28 saylı protokolunun 8 saylı əlavəsinə və 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 15 aprel 2014-cü il tarixli 04 saylı əlavə saziş, Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binasında 3.149.000,00 manat məbləğində qiymətləndirilməklə binanın 2-ci girişində, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli, 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli və 3-cü giriş, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2 və 92,8 m2 olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2, 92,8 m2 və 106,4 m2 olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2 olan 317 nömrəli mənzillərə dair pay hüquqlarını da girov qoyması barədə 114/0-USD saylı kredit müqaviləsinə 15 aprel 2014-cü il tarixli 04№-li əlavə sazişlə kreditin təminatı qismində 114/0-USD saylı, 27 aprel 2011-ci il tarixli girov müqaviləsinə 19 avqust 2013-cü il tarixli 03 saylı əlavə saziş, “xxxx” MMC-nin 230.100,00 və 327.700,00 ABŞ dolları akkreditivləri üzrə əsas borc, faiz borcları və həmin akkreditivlər kreditə çevriləndən sonra hesablanmış faizlər kapitallaşdırılmaqla, ümumi borcun 597.498,02 ABŞ dolları məbləğində olması barədə bankın Kredit komitəsinin 20 may 2014-cü il tarixli, 40 saylı protokolunun 11 saylı əlavəsinə və 158A/0-USD saylı akkreditiv müqaviləsinə 03 iyun 2014-cü il tarixli 04№-li əlavə saziş, akkreditiv müqaviləsinə əsasən yaranmış öhdəliyin təminatı qismində tərəflərin razılığı ilə 3.065.600,00 manat məbləğində qiymətləndirilmiş Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus həmin yaşayış binanın 2-ci girişi 10-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 187,3 m2 olan 230 nömrəli, 4-cü mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 185,5 m2 olan 206 nömrəli, 11-ci mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 71,2 m2, 188,8 m2, 104,6 m2, 66,7 m2 olan müvafiq olaraq 233, 234, 235, 236 nömrəli və 3-cü giriş 11-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 160,4 m2, 92,8 m2 olan müvafiq olaraq 333 və 334 nömrəli, 9-cu mərtəbəsində yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2, 92,8 m2, 106,4 m2 olan müvafiq olaraq 325, 326 və 328 nömrəli, 7-ci mərtəbədə yerləşən, ümumi sahəsi 159 m2 olan 317 nömrəli cəmi 12 ədəd mənzilə dair pay hüquqlarının girov qoyulması barədə 158A/0-USD saylı, 03 iyun 2014-cü il tarixli müqavilə, 1.927.748,87 ABŞ dolları məbləğində borcun eyni məbləğdə kreditə əvəzləşdirilərək restrukturizasiya edilməsi barədə “xxxx” ASC-nin Əməliyyat İdarəsi filialı ilə “xxxx” MMC-nin direktoru Samir Ağayev və Təqsirləndirilən şəxs1 arasında 19 avqust 2013-cü il tarixdə 3 saylı Əlavə saziş, “xxxx” MMC tərəfindən Çin Xalq Respublikasının “Jiangsu SAİC X60” şirkətindən “MG” markalı avtomobillərin alınması üçün 6 may 2014-cü il tarixdə həmin şirkətin Almaniyanın “Commerz Bank” şirkətində olan hesabına 230.100 (iki yüz otuz min bir yüz) ABŞ dolları köçürülməsi barədə rəsmi sənədlər, “xxxx” MMC tərəfindən Çin Xalq Respublikasının “Jiangsu SAİC X60” şirkətindən “MG” markalı avtomobillərin alınması üçün 7 may 2014-cü il tarixdə həmin ünvanda qeyd edilən hesaba 327.700 (üç yüz iyirmi yeddi min yeddi yüz) ABŞ dolları köçürülməsi barədə rəsmi sənədlər, Samir Ağayevin adına Gürcüstandan 01.01.2012-ci ildə statistik dəyəri 8.000 ABŞ dolları olan “Ford Transit” markalı bir ədəd qəza yük avtomobilinin ölkə ərazisinə idxal edilməklə, həmçinin, “xxxx” MMC-nin adına X17 şəhərindən “Obedinennaya avtomobilnaya qruppa” və Çin Xalq Respublikasından “X7” zavodundan ölkə ərazisinə 19.05.2011-ci ildən 31.12.2014-cü il tarixədək statistik dəyəri cəmi 9.168.128,41 ABŞ dolları olan 2011-ci ilin may ayında 70 ədəd, 2011-ci ilin iyun ayında 80 ədəd, 2011-ci ilin iyul ayında 32 ədəd, 2011-ci ilin avqust ayında 33 ədəd, “VAZ” markalı, həmin ilin avqust ayında isə 15 ədəd “MG” markalı, 2011ci ilin sentyabr ayında 27 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin oktyabr ayında 80 ədəd “VAZ” markalı, 54 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin noyabr ayında 64 ədəd “VAZ” markalı, 11 ədəd “MG” markalı, 2011-ci ilin dekabr ayında 32 ədəd “VAZ” markalı, 42 ədəd “MG” markalı, 2011-ci il ərzində 391 ədəd “VAZ” markalı, 149 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar ayında 16 ədəd “VAZ” markalı, 12 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin fevral ayında 40 ədəd “VAZ” markalı, 2012-ci ilin mart ayında 56 ədəd “VAZ” markalı, 64 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin aprel ayında 104 ədəd “VAZ” markalı, 38 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin may ayında 168 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin iyun ayında 30 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin oktyabr ayında 15 ədəd “MG” markalı, 2012-ci il ərzində 216 ədəd “VAZ” markalı, 327 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin mart ayında 40 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin sentyabr ayında 8 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin oktyabr ayında 8 ədəd “MG” markalı, 2013-cü il ərzində 56 ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin mart ayında 16 ədəd “MG” markalı, 2011- 2014-cü illər üzrə 29 ədəd İZ 27175, 578 ədəd “VAZ 21041-084-30” markalı, 548 ədəd “MG-350”, “MG-5” və “MG-6” markalı avtomobillər idxal edilməklə 2011-ci ilin may-dekabr ayları ərzində 328 ədəd “VAZ” markalı, 73 ədəd “MG” markalı, 2012-ci ilin yanvar-dekabr ayları ərzində 237 ədəd “VAZ” markalı, 289 ədəd “MG” markalı, 2013-cü ilin yanvardekabr ayları ərzində 42 ədəd “VAZ” markalı, 134 ədəd “MG” markalı, 2014-cü ilin yanvarmay ayları ərzində 52 ədəd “MG” markalı olmaqla 2011-2014-cü illər ərzində cəmi 607 ədəd “VAZ” markalı, 548 ədəd “MG” markalı avtomobilin Bakı şəhəri, Xətai rayonu ünvan 5 ünvanda yerləşən avtomobil satışı mağazasında satışını həyata keçirilməsi barədə sənədlər, büdcəyə ödənilməli olan X58 məbləği üzrə 2011-ci ilin dekabr ayında 44.838,44 manat vergi ödənilməli olduğu halda 8.838,44 manat və ya 36.000 manat az, 2012-ci ilin dekabr ayı üzrə büdcədən müəssisəyə qaytarılmalı olan ƏDV məbləği 23.058,44 manat olduğu halda həmin məbləğ artırılmaqla 71.502,74 manat göstərilib büdcəyə olan vergi məbləği 48.444,3 manat az, 2013-cü ilin iyul ayı üzrə 94.745,3 manat vergi ödənilməli olduğu halda 66.259,16 manat və ya 28.486,14 manat az, 2013-cü ilin avqust ayı üzrə 7.800,77 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.868,38 manat və ya 3.932,39 manat az, 2013-cü ilin sentyabr ayı üzrə 6.015,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 3.522,81 manat və ya 2.492,99 manat az, 2013-cü ilin oktyabr ayı üzrə 3.948,47 manat vergi ödənilməli olduğu halda 2.123,18 manat gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 6.071,65 manat az, 2013-cü ilin noyabr ayı üzrə 18.798,81 manat vergi ödənilməli olduğu halda 10.045,17 manat və ya 8.753,64 manat az, 2013-cü ilin dekabr ayı üzrə 14.284,8 manat vergi ödənilməli olduğu halda 7.353,89 manat və ya 6.930,91 manat az, 2014-cü ilin yanvar ayı üzrə 2.399,05 manat vergi ödənilməli olduğu halda 61,76 manat Gömrük orqanlarına ödənilmiş vergi ödənişləri üzrə büdcədən cəmiyyətə pul qaytarılmalı olması kimi yalandan göstərilməklə 2.460,81 manat az, 2014-cü ilin fevral ayı üzrə 2.378,92 manat vergi ödənilməli olduğu halda 1.373,24 manat və ya 1.005,68 manat az, 2014-cü ilin aprel ayı üzrə 27.374,62 manat vergi ödənilməli olduğu halda 13.821,23 manat və ya 13.553,39 manat az, 2014-cü ilin may ayı üzrə 131.445,72 manat vergi ödənilməli olduğu halda, 46.835,96 manat və ya 84.753,76 manat az, əvvəlki illərdən avtomaşınlar satılmasına baxmayaraq vergi bəyanamələrinə gəlir əldə edilməsi barədə hər hansı bir qeydiyyat aparılmadan 2017-ci ilin iyun ayında bəyanamə təqdim edilməklə 5.788,75 manat vergi ödənilməli olduğu halda, heç bir məbləğ ödənilməyərək 5.788,75 manat az göstərilməklə cəmi 248.674,41 manat X57 bəyanamələr, 2011-ci ildə 31.027,36 manat mənfəətlə işlədiyi halda 60.931,77 manat zərərlə işləməsi göstərilməklə 6.205,47 manat az, 2012-ci ildə 189.800,41 manat məfəətlə işlədiyi halda mənfəət və zərərin olmaması göstərilməklə 37.960,08 manat mənfəət vergisi az göstərilməklə, cəmi 44.165,55 manat mənfəət vergisini dövlət büdcəsinə ödəməkdən yayınması barədə bəyanamələr, 18 fevral 2016-ci il tarixli tələbin 1 və 2 saylı müqavilələri və cinayət işinə əlavə edilmiş bütün növ sənədlərin cinayət işinin materiallarına əlavə edilməsi nəzərə alınmalıdır. "Məhkəmə hökmü haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 27 dekabr 1996-cıil tarixli 4 saylı Qərarının 19-cu bəndində göstərilir ki, bəraət hökmünün nəticəvi hissəsində cinayət qanununun hər bir maddəsi (onun hissəsi, bəndi) üzrə müttəhimə qanunla nəzərdə tutulan hansı əsaslarla bəraət verildiyi, həmçinin müttəhim haqqında seçilmiş qətimkan tədbirinin, əmlak müsadirəsini təmin edən tədbirlərin ləğv edilməsi, habelə qanunda müəyyən edilən digər qərarlar öz əksini tapmalıdır. Bəraət alan şəxsə onun qanunsuz cinayət məsuliyyətinə alınması nəticəsində dəyən əmlak zərərini iddia etmək hüququ izah olunmaqla, bu barədə məhkəmə iclas protokolunda müvafiq qeydiyyat aparılmalıdır. Məhkəmə yuxarıda şərh olunanlara əsasən Azərbaycan Respublikası Cinayət- Prosessual Məcəlləsinin 42.1, 42.1.1, 42.1.2, 42.1.4, 132, 180, 193, 195, 254, 344-347, 349-350, 352-354, 356, 358, 384-cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə Hökm etdi: Təqsirləndirilən şəxs1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2, 32.5,308.2, 213.2.2-ci maddələri ilə verilmiş ittiham onun əməllərində cinayət hadisəsi, cinayət tərkibi olmadığından, təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən ona, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 42.1, 42.1.1, 42.1.2 və 42.1.4-cü maddələrinə əsasən bəraət verilsin. Təqsirləndirilən şəxs1 barəsində seçilmiş “ev dustaqlığı” qismində qətimkan tədbiri ləğv edilsin. Təqsirləndirilən şəxs1 cinayət təqibi orqanlarının qanunsuz hərəkətləri nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi tələbi ilə müraciət hüququnun olması izah edilsin. Təqsirləndirilən şəxs1 barəsində xüsusi müsadirə tətbiq edilməsin. Cavadov X42 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 213.2.2-ci maddəsi ilə verilmiş ittiham onun əmməllərində cinayət hadisəsi, cinayət tərkibi olmadığından, təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən ona, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 42.1, 42.1.1, 42.1.2 və 42.1.4-cü maddələrinə əsasən bəraət verilsin. Təqsirləndirilən şəxs2 barəsində seçilmiş “başqa yerə getməmək haqqında iltizam” qismində qətimkan tədbiri ləğv edilsin. Təqsirləndirilən şəxs2 cinayət təqibi orqanlarının qanunsuz hərəkətləri nəticəsində vurulmuş ziyanın ödənilməsi tələbi ilə müraciət hüququnun olması izah edilsin. Təqsirləndirilən şəxs2 üzərində xüsusi müsadirə tətbiq edilməsin. Zərərçəkmiş hüquqi şəxs olan Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin Hüquq İdarəsinin nümayəndəsi Nümayəndə1 Firudun oğlunun mülki iddiası rədd edilsin. Zərərçəkmiş hüquqi şəxslər Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Departamentinin Hüquq İdarəsinin nümayəndəsi Nümayəndə1 Firudun oğlu və ləğv prosesində olan «xxxx» ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun təmsilçisi Nümayəndə3 mülki iddianın mülki icraat qaydasında verilməsi qaydası izah edilsin. Təqsirləndirilən şəxs1 məxsus Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Mərdakan qəsəbəsi 2259 saylı bağ sahəsi, Şəki şəhəri, F.X.Xoyski küçəsi 98 saylı yaşayış evi, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, V yaşayış sahəsi 13 N ünvanında yerləşən əmlak kompleksi üzərinə qoyulmuş həbs götürülsün. İş üzrə aparılmış ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri– 550 (beş yüz əlli) manat Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə ödənilsin. İş üzrə maddi sübut kimi tanınmış, hökmün təsviri-əsaslandırıcı hissəsində göstərilən sənədlərin cinayət işinin materiallarına əlavə edilməsi nəzərə alınsın. Hökmdən elan olunduğu (həbsdə saxlanılan şəxsə hökmün surətinin verildiyi) andan 20 (iyirmi) gün müddətində Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti və ya apellyasiya protesti verilə bilər. Hökmdən apellyasiya şikayəti və ya apellyasiya protesti verilmədikdə hökm çıxarılandan 20 (iyirmi) gün sonra qüvvəyə minir.