Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-1107/2018 18.10.2018 ALİ MƏHKƏMƏ İş № 1(102)-1107/2018 Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARİ 18 oktyabr 2018-ci il Bakı şəhəri Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimləri: İnqilab Maşallah oğlu Nəsirov (sədrlik edən və məruzəçi), X22 və X1 ibarət tərkibdə; Röya Əli qızı Həsənovanın katibliyi ilə, Dövlət ittihamçısı - Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Apellyasiya və Kassasiya instansiyalarında dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə şöbəsinin prokuroru, ədliyyə müşaviri X8, zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi M oğlunun və məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi X13 iştirakları ilə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkə məsinin xx xx 2016-cı il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib məhkum olunmuş Təqsirləndirilən şəxs və qeyrilərinin barələrindəki Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarından Dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protestinə, zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi X11 və məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi A tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə əsasən Ali Məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında işə baxaraq, MÜƏYYƏN E T D İ: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin xx xx 2016-cı il tarixlihökmü ilə (sədrlik edən hakim Fikrət Qəribov, hakimlər Rasim Sadıxov və Əfqan Hacıyevdən ibarət tərkibdə), Təqsirləndirilən şəxs, xx xx 1992-ci ildə Kəlbəcər rayonunun Nadirxanlı kən dində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta-ixtisas təhsilli, “Baku Electronics” şirkətində texnik işləmiş, əvvəllər məhkum olunmamış,həmin ünvanda qeydiyyatda olmaqla ünvan 1nda yaşamış, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib, 17 (on yeddi) il 06 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi hökm edilmişdir. Hökmlə həmçinin X33 və X2 təqsirli bilinərək məhkum olunmuşlar. İşin halları: Birinci instansiya məhkəməsinin hökmünə əsasən, Təqsirləndirilən şəxs ona görə təqsirli bilinib məhkum edilmişdir ki, o, xx xx 2015-ci il tarixdə saat 02 radələrində ünvan 2 ünvanda yerləşən “Arabeska” adlı çay evində tanışları X33, X9, X17 və X6 ilə birlikdə olarkən yaxın masada əyləşmiş X3 A davamlı baxışına sonuncunun iradını bildirməsi ilə əlaqədar X39 həmin çay evinin arxa tərəfinə dəvət edərək Ş təşəbbüsü ilə başlanmış mübahisə və dalaşma gedişində əvvəlcə Ş üzərində olan zavod üsulu ilə hazırlanmış soyuq silah hesab edilən ov tipli bıçaqla A sol əlin ovuc səthinin yumşaq toxuma və əzələlərinin zədələnməsi, V barmağı bükən əzələ vətərlərinin tamlığının pozulması kimi sağlamlığa az ağır zərər vurmaya, daha sonra isə Ş dalaşmada iştirak edən dostları X7 və istintaqa məlum olmayan digər şəxs üzərlərində olan bıçaqla A sol budun və sol baldırın deşilmiş-kəsilmiş yaraları kimi sağlamlığa yüngül zərər vurmaya aid xəsarətlər yetirdikdən sonra A bıçaqlanması ilə bağlı qışqıraraq kömək çağırmasını eşidən X5 Məmmədova yaxınlaşan zaman sonuncu əlin də olan bıçaqla onun sol said nahiyəsinə sağlamlığa zərər vurmayan xəsarət yetirdiyindən E üzərində gəzdirdiyi bıçağı çıxararaq Ş döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən bir ədəd xəsarət yetirməsi ilə əlaqədar sonuncunun müqaviməti zəiflədiyindən X24 Məmmədovun əlində olan bıçağı ondan almağa nail olaraq həmin bıçaqla sonuncuya sol budun orta 1/3-nin arxa səthinə bir ədəd deşilmiş kəsilmiş xəsarət yetirdikdən sonra Ş onun və digərlərinin ünvanına nalayiq ifadələr işlədərək yaralı vəziyyətdə hadisə yerindən uzaqlaşmağa cəhd edərkən işlətdiyi nalayiq ifadələrə görə ondan qisas alıb qəsdən öldürmək məqsədilə dostu X9 ilə birlikdə Ş arxasınca qaçıb onu tutaraq X15 aldığı bıçaqla orta bel nahiyəsinə daxilə nüfuz etməyən bir ədəd və döş qəfəsinin arxa səthinin sol yarı sına ağciyəri zədələyən bir ədəd xəsarət yetirməsi, eləcə də onun əlində olan bıçaqla Şa sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin iki ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaraları kimi xəsarətlər yetirməsi, habelə yumruq və təpik zərbələri ilə Ş müqavimətini qırıb özünü müdafiə etmə imkanını aradan qaldırıb həyatdan məhrum etmələrinə yönələn aktiv hərəkətlərə yol verib X37 yaxınlaşıb ona döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən daha iki ədəd xəsarət yetirməsinə şərait yaratması ilə əlaqədar X33 və X9 ilə birlikdə bir qrup şəxs halında qisas alıb qəsdən öldürmək məqsədilə üzərində olan bıçaqla, habelə təpik və yumruq zərbələri ilə Şa ümumilikdə baş və bədənin çoxsaylı sıyrıqları kimi sağlamlığa zərər vurmayan, orta bel nahiyəsinin daxilə nüfuz etməyən bir ədəd, sol budun orta 1/3-nin arxa səthinin bir ədəd, sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin iki ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaraları kimi sağlamlığa yüngül zərər vuran, döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən üç ədəd və döş qəfəsinin arxa səthinin sol yarısına ağciyəri zədələyən bir ədəd daxili qanaxma ilə müşayiət olunaraq çoxlu daxili qanitirmədən ölümünə səbəb olan, yetirildiyi anda həyat üçün təhlükəli olan sağlamlığa ağır zərər vurma xəsarətləri yetirməklə qəsdən öldürmüş, yəni qəsdən həyatdan məhrum etmişdir. Hökmdən məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi A.Ə.İsmayılov tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən işə baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının (sədrlik edən və məruzəçi hakim Camal Ramazanov, hakimlər Sahibxan Mirzəyev və Faiq Qasımovdan ibarət tərkibdə) xx xx 2017-ci il tarixli qərarı ilə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin xx xx 2016-cı il tarixli hökmü məhkum Təqsirləndirilən şəxs aid hissədə dəyişdirilərək, CM-in 120.2.1ci maddəsi ilə təyin edilmiş 17 (on yeddi) il 06 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası 14 (on dörd) ilə endirilmiş, hökm qalan hissədə dəyişdirlmədən saxlanılmış, apellyasiya şikayəti təmin edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət kolegiyasının (sədrlik edən və məruzəçi hakim Əli Seyfəliyev, hakimlər Hafiz Nəsibov və Tahir Kazımovdan ibarət tərkibdə) xx xx2017-ci il tarixli qərarı ilə məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi A.Ə.İsmayılov tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protesti təmin edilməmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2017-ci il tarixli qərarı Təqsirləndirilən şəxs aid hissədə ləğv edilmiş və cinayət işi yeni apellyasiya baxışına təyin edilmişdir. İşə yenidən baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin cinayət kollegiyasının (sədrlik edən və məruzəçi hakim Qail Məmmədov, hakimlər Rizvan Səfərov və Abid Abdinbəyovdan ibarət tərkibdə) xx xx 2018-ci il tarixli qərarı ilə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin xx xx 2016-cı il tarixli hökmü məhkum Təqsirləndirilən şəxs aid hissədə dəyişdirilmiş, onun əməliCM-in 120.2.1-cimaddəsindən CM-in 221.3 və 307.1-cimaddələrinətövsifedilmiş, ona CM-in 307.1-cimaddəsi ilə cinayətməsuliyyətinəcəlbetməmüddətikeçdiyindəncəzatəyinedilməmiş, o, CM-in 221.3-cümaddəsi ilə təqsirlibilinib, ona 5 (beş) ilmüddətinə azadlıqdanməhrumetməcəzasıtəyine dilmiş, ona təyinedilmişazadlıqdanməhrumetməcəzasınınçəkməyericiddirejimlidənümumirejimliyədəyişdirilmişd ir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarından Dövlət ittihamçısı tərəfindən kassasiya protesti, zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi X11 və məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi A tərəfindən kassasiya şikayətləri verilmişdir. Kassasiya protestinin dəlilləri: Dövlət ittihamçısı kassasiya protestini əsaslandıraraq qeyd etmişdir ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Təqsirləndirilən şəxs əməlini tövsif edərkən xx xx 2018-ci il tarixli qərarında bunu əsaslandırmamış, sadəcə qeyd etmişdir ki, “Təqsirləndirilən şəxs yumruqla da Ş vurmasını nə Təqsirləndirilən şəxs, nə də qeyrisi göstərməmiş, Təqsirləndirilən şəxs özündən başqa heç kim göstərməsə də onu n özü bütün istintaqın gedişi və məhkəmə iclasındakı ifadəsində Şyerdə uzanıqlı vəziyyətdə olarkən yəni artıq bıçaq xəsarətləri yetirilib yerə yıxılandan sonra iki təpik zərbəsi vurduğunu göstərmişdir ki, bu zərbələrdən sonra Ş hər hansı xəsarət yetirilmədiyindən bununla onun Ş qəsdən öldürülməsinə şərait yaratması halı da işin materiallarına uyğun deyildir. Beləliklə, Təqsirləndirilən şəxs bir dəstə şəxslə qisas almaq məqsədilə qəsdən Ş öldürülməsi işin materialları ilə təsdiq olunmur, Təqsirləndirilən şəxs Ş qəsdən öldürülməsinə yönələn heç bir hərəkətə yol verməmişdir, onun bu barədə verdiyi ifadələr işin materiallarına uyğundur.” Lakin, işin materialları ilə təsdiq olunur ki, Təqsirləndirilən şəxs bir qrup şəxs tərəfindən (E və A.İsmayılov) Şqəsdən öldürmüşdür. Kassator qeyd etmişdir k i, Təqsirləndirilən şəxs həmin cinayət əməlini törətməsində özünü təqsirli bilməsə də, dindirilmiş digər təqsirləndirilən şəxslərin, zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi qismində dindirilmiş M oğlu, şahid qismində dindirilmiş X26, X27, X28, X10, X35, X21, əlavə şahidlər X4, X12, X7 və X18 ifadələri, iş materiallarına əlavə edilmiş məhkəmə-tibbi kriminalistik, məhkəmə-bioloji və məhkəmə kriminalistik-ekspertizasının 19.03.2015-ci il tarixli, 73/MTKŞ2105nömrəli, kompleks ambulator məhkəmə-psixiatrik və məhkəmə-psixoloji ekspertizasının 21.04.2015-ci il tarixli 528 nömrəli rəyləri, çoxsaylı istinataq hərəkətlərinin protokolları və həmçinin cinayət işi üzrə toplanmış digər sənədlərlə sübuta yetirilmişdir. Kassator qeyd etmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs törətdiyi cinayət əməli, mötəbərliyi heç bir şübhə doğurmayan birinci instansiya məhkəməsinin məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlarla təsdiq edilmiş və birinci instansiya məhkəməsi düzgün olaraq cinayət işi üzrə toplanmış və məhkəmə istintaqı zamanı tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış sübutlara qiymət verərək onun törətdiyi cinayət əməlini CM-in 120.2.1-ci maddəsi ilə tövsif etmişdir. Kassator qeyd etmişdir ki, L nə ibtidaiistintaqzamanı, nədəməhkəməbaxışızamanıözünütəqsirlibilməmiş, verdiyiifadələrindəsəmimiolmamış, başvermişhadisəzamanıseyirçimövqetutmasıgörüntüsüyaratmağaçalışmışdır. Məhkəməbaxışızamanıifadəvermişşahid M ifadəsinəəsasən, E onun bacısı oğludur. E onademişdirki, L balaca olmağına baxma okarate ilə məşğul olmuş, tullanmış, ölənadamabıçağısalmışdır. Ölənadamacəmiikibıçaqvurmuşdur. Lhəminşəxsinürəyindənbıça qlavurmuşdur. İbtidaiistintaqzamanıkeçirilmişüzləşdirməistintaqhərəkətlərizamanıtəqsirləndirilənşəxsqismindəd indirilmiş E Ş ilə dalaşarkən A L Ş qarşızortətbiqetməkləsonuncununmüqavimətiniqırmalarını, buməqamdaisə Ş yalnızsinənahiyəsindənbirbıçaqxəsarətiyetirməsini, Ş kürəkvəqolnahiyəsindəkixəsarətlərinonuntərəfindənyetirilmədiyinitəqsiləndirilənşəxslər A və Lüzünəqarşıdemişdir. Məhkəmə-tibb ekspertizasının xx xx 2015-ci il tarixli 18 №-li rəyində göstərilmişdir ki, Ş ölümünə səbəb – almış olduğu xəsarətlər nəticəsində baş vermiş çoxlu daxili qanitirmə olmuş, daxilə nüfuz edən 4 (dörd) ədəd xəsarətdən hər biri ayrı-ayrılıqda ölümə səbəb ola bilərdi. İttihamdan göründüyü kimi Şa - döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən bir ədəd xəsarət, həmçinin döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən daha iki ədəd xəsarət E tərəfindən; -sol budun orta 1/3-nin arxa səthinə bir ədəd deşilmiş kəsilmiş xəsarət, həmçinin orta bel nahiyəsinə daxilə nüfuz etməyən bir ədəd və döş qəfəsinin arxa səthinin sol yarısına ağciyəri zədələyən bir ədəd xəsarət A1 İsmayılov; -sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin iki ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaraları Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən yetirilmişdir. İstintaq orqanı və birinci instansiya məhkəməsi hökmdə gəldiyi nəticəyə görə Təqsirləndirilən şəxs Şöldürməsinə şərait yaratması onun əlində olan bıçaqla Ş sol saidin orta 1/3 – nin iç səthinin 2 ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaraları kimi xəsarət yetirməsi yumruq və təpik zərbələri ilə Ş müqavimətini qırıb özünü müdafiə etmək imkanını aradan qaldırıb həyatdan məhrum edilməsinə yönələn aktiv hərəkətlərə yol verib, E Ş yaxınlaşıb ona döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən daha iki ədəd xəsarət yetirməsinə şərait yaratması ilə əlaqədar E.R.Musayev və A birlikdə bir qrup şəxs halında qisas alıb qəsdən öldürmək məqsədilə üzərində olan bıçaqla, habelə təpik və yumruq zərbələri ilə Ş ümumilikdə baş və bədənin çoxsaylı sıyrıqları kimi sağlamlığa zərər vurmayan, orta bel nahiyəsinin daxilə nüfuz etməyən bir ədəd, sol budun orta 1/3-nin arxa səthinin bir ədəd, sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin iki ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaraları kimi sağlamlığa yüngül zərər vuran, döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən üç ədəd və döş qəfəsinin arxa səthinin sol yarısına ağciyəri zədələyən bir ədəd daxili qanaxma ilə müşa yiət olunaraq çoxlu daxili qanitirmədən ölümünə səbəb olan, yetirildiyi anda həyat üçün təhlükəli olan sağlamlığa ağır zərər vurma xəsarətləri yetirməklə qəsdən öldürmüş, yəni qəsdən həyatdan məhrum etmişdir. Birinci instansiyası məhkəməsi də, sübutları məcmuyu üzrə qiymətləndirərək Təqsirləndirilən şəxs məhkəmədə özünü təqsirli bilməməsinə dair ifadəsini və dəlillərini yoxlayıb düzgün olaraq onları əssassız hesab etmiş, həmin dəlillərin şahid ifadələri, digər təqsirləndirilən şəxsin ifadəsi, ekspert rəyləri, keçirilmiş üzləşdirmə istintaq hərəkətləri və cinayət işinin digər materialları ilə tam təkzib olunduğu qənaətinə gəlmişdir. Yeni apellyasiya baxışı zaman keçirilən əlavə məhkəmə tibb ekspertizasının xx xx 2017-ci il tarixli 12/MEŞ №-li rəyində qeyd edilmişdir ki, Ş meyitinin xarici v ə daxili müayinəsi zamanı (tanatoloji müayinə) meyitdə aşkar edilmiş xəsarətlərin loktalizasiyasına, xarakterinə, zədələnmiş toxumaların morfoloji əlamətlərinə və yumşaq toxumaların sıxılma qabilyyətinə, zədə yetirilən anda nəfəs alıb-vermə və şəxsin duruş vəziyyətinə, sol yuxarı ətrafın hərəkətlilik və yerdəyişmə dərəcəsinə əsaslanaraq və iz törədən alətin konstruktiv xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq demək olar ki, Ş xəsarətləri alarkən sol yuxarı ətrafı dirsək oynağından yarımbükülü və ətrafın döş qəfəsinin sol yarısının ön səthinə sıxılmış vəziyyətində doş qəfəsinin sol yarısının ön səthində (sinəsində) lokallaşan deşilmiş-kəsilmiş yara ilə sol saidin yuxarı ücdə-birində təsvir olunmuş deşilmiş-kəsilmiş yaraların kontakt zonalarının bir-birinə uyğun gəlməsi və bir yara kanalı istiqamətind ə yerləşməsi mümkündür. Belə vəziyyətdə sol said nahiyəsində olan iki ədəd (bir yara kanalın mənsubdur) xəsarətin onun sinəsinə zərbə endirilərkən bir zərbənin təsirindən yetirilməsi inkar olunmur. Bununla əlaqədar, dindirilmiş X44 Məmmədova sol saiddəki xəsarətləri yetirmədiyini, döş qəfəsindən bıçaqla xəsarət yetirdiyini bir daha təsdiq etmişdir. Yuxarıda qeyd edilənlər, eyni zamanda cinayət işində materialları Təqsirləndirilən şəxs CMnin 120.2.1-ci maddəsi ilə nəzrdə tutulmuş cinayət əməlini törətməsini tam təsdiq edir. Lakin, məhkəmə kollegiyası Təqsirləndirilən şəxs barədə qərar qəbul edərkən, bu halları ümumiyyətlə araşdırmamış, nəticədə düzhün olmayan qərar qəbul etmişdir. Hesab edir ki, məhkəmə kolegiyası tərəfindən yekun qərar qəbul edilərkən sübutlar CPM-in 143-146-cı maddələrini n tələblərinə müvafiq olaraq tədqiq edilmədiyindən, məhkəmənin gəldiyi nəticə işin faktiki hallarına uyğun olmadığından, cinayət qanunun və cinayət-prosessual qanunvericiliyin normaları düzgün tətbiq edilmədiyindən həmin qərar əassız olduğuna görə ləğv edilməli və iş yeni apellyasiya baxışına təyin edilməlidir. Apellyasiya məhkəməsi tərəfindən Təqsirləndirilən şəxs əməli tövsif olunduğu xuliqanlıq cinayəti cinayət qanununu mənasına görə tamamilə fərqli bir cinayət kateqoriyasına, ictimai təhlükəsizlik əleyhinə olan cinayətlər fəslinə aid olmaqla, CM-in 221.1-ci maddəsinin dispozisiyasına əsasən ictimai qaydanı kobud surətdə pozan, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə edən qərəzli hərəkətləri yalnız həmin hərəkətlər vətəndaşlar üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq ediləcə yi hədəsi ilə, habelə özgənin əmlakının məhv edilməsi, yaxud zədələnməsi ilə müşayiət edillən qərəzli hərəkətlər başa düşülür. Məhkəmə Təqsirləndirilən şəxs əməlini CM-in 221.3-ci maddəsinə tövsif edərkən, bu qərarını əsaslandırmamış, bununla da faktiki olaraq qanuna zidd mövqe nümayiş etdirmişdir. CPM-in 353.2.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin ittiham hökmünün təsviriəsaslandırıcı hissəsində cinayətin törədilməsi yeri, vaxtı, üsulu, təqsirin xarakteri, törədilmə motivləri və nəticələri göstərilməklə məhkəmə tərəfindən sübuta yetirilmiş hesab edilən cinayət əməlinin təsviri göstərilməlidir. Hesab edir ki, Təqsirləndirilən şəxs əməlinin CM-in 120.2.1-ci maddəsindən CM-in 221.3-cü maddəsinə tövsif edilməsinə dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx xx 2018-ci il tarixli qərar ı ilə işin faktiki hallarına əsasən əməlin hüquqi tövsifində səhvə yol verildiyindən qərar ləğv edilməli, cinayət işi yeni apellyasiya baxışına qaytarılmalıdır. Kassator yuxarıda göstərilənlərə əsasən, məhkəmə kollegiyasından Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1-cimaddəsiilətəqsirləndirilməsinə dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx xx 2018-ci il tarixli qərarının ləğv edilərək, işin apellyasiya instansiyasıməhkəməsindəyenidənbaxılmasının təyinedilməsibarədəqərarqəbuledilməsini xahiş etmişdir. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi M.F.Məmmədov kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının qanunsuz və əsassız olduğunu göstərərək, Təqsirləndirilən şəxs barəsində olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsini, onun Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib 17 (on yeddi) il 06 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi A.Ə.İsmayılovkassasiya şikayətini əsaslandıraraq qeyd etmişdir ki, Təqsirləndirilən şəxs barəsində məhkəmənin gəldiyi nəticələr işin faktiki hallarına uyğun olmamaqla, müəyyən edilmiş iş üçün əhəmiyyətli olan hallar sübuta yetirilməmişdir. Nəticədə məhkəmə cinayət tərkibinin əlamətləri olmadan ittiham hökmü çıxarmış və törədilmiş əməlin tövsifində səhvə yol vermişdir. Kassator göstərmişdir ki, apellyasiya məhkəməsi haqlı olaraqTəqsirləndirilən şəxs əməlində CM-in 12 0.2.1-ci maddəsinin tərkibinin olmaması, məhkəmənin gəldiyi nəticənin işin faktiki hallarına uyğun olmaması barədə apellyasiya şikayətinin dəlilini əsaslı hesab etmişdir. Lakin məhkəmə sona qədər ədalətli və obyektiv ola bilməmişdir. Belə ki, məhkəmənin qərarında göstərilir ki, “Məhkəmə kollegiyası Ş qətlə yetirilməsi ilə bağlı törədilmiş cinayət əməlində Təqsirləndirilən şəxs təqsirinin olmaması nəticəsinə gəlsə də, bununla belə baş vermiş hadisə zamanı Təqsirləndirilən şəxs hərəkətlərində xuliqanlıq cinayətinin tərkibinin olmasını hesab edir. Belə ki, AR CM-in 221.1-ci maddəsinin mənasına görə təqsirkar şəxsin ictimai qaydanı kobud surətdə pozan, cəmiyyətə açıq hörmətsizlik ifadə edən qərəzli hərəkətləri yalnız həmin hərəkətlər vətəndaşlar üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zoru n tətbiq ediləcəyi hədəsi ilə, habelə özgənin əmlakının məhv edilməsi, yaxud zədələnməsi ilə müşaiyət edildiyi hallarda cinayət məsuliyyətinə səbəb olur. Bununla belə, Təqsirləndirilən şəxs hadisə vaxtı əlində bıçaq yerə yıxılmış Ş bədəninə müxtəlif nahiyələrindən təpiklə vurub zor tətbiq edilməsindən ibarət hərəkəti həmin cinayət tərkibi ilə əhatə olunmur, Təqsirləndirilən şəxs həmin hərəkətləri silahdan istifadə etməklə zərərçəkmiş şəxsə zor tətbiq olunması ilə müşaiyət olunan xuliqanlıq hərəkətləridir ki, budaCM-in 221.3-cü maddəsinin tərkibi təşkil edir. Beləliklə, Təqsirləndirilən şəxs xx xx2015-ci il tarixdə saat 02 radələrində Bakı şəhəri Xətai rayonu, M.Rüstəmov küçəsi, 7-də yerləşən “Arabeska” adlı çay evinin arxasında dalaşanları (E, A.İsmayılov və Ş.Məmmədovu) ayırmaq əvəzinə di gərlərinin yetirdikləri xəsarətlərdən yerə yıxılıb, yaralı vəziyyətdə yerdə uzanılı olan Ş əlində bıçaq təpiklə vurub zor tətbiq etməklə, ictimai qaydaları kobudsurətdə pozmuş, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik etmiş zərərçəkmişə qarşı silah işlətməklə zortətbiq edib xuliqanlıq etmişdir”. Kassator hesab edir ki, məhkəmənin gəldiyi bu nəticə işin faktiki hallarına ziddir. Belə ki, Təqsirləndirilən şəxs hərəkətləri Ş və onun tanışlarının hüquqa zidd hərəkətlərindən müdafiə olunmağa yönəlmişdir, bu hərəkətlər heç bir halda ictimai qaydanın pozulması və cəmiyyətə qarşı açıqca hörmətsizlik kimi qiymətləndirilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun Xuliqanlıq işləri üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında xx xx 2004-cü il tarixli qərarında deyilir:“Məhkəmələrin diqqəti xuliqanlıq cinayəti nin digər oxşar cinayətlərdən fərqləndirilməsi zəruriyyətinə cəlb edilsin, izah edilsin ki, ictimai qaydanı kobud surətdə pozmadan və cəmiyyətə qarşı açıqcasına hörmətsizlik göstərmədən ailədə, mənzildə, qohumlar arasında, şəxsi münasibətlər zəminində, intiqam hissiilə törədilən, o cümlədən zərərçəkən şəxsin təşəbbüsü ilə başlanmış mübahisə və ya dalaşma gedişində döymə, sağlamlığa zərər vurma, əmlakı dağıtma və bu kimi sair hərəkətlər xuliqanlıq kimi qiymətləndirilmir və bunun üçün əsaslar olduqda Cinayət Məcəlləsinin şəxsiyyət əleyhinə olan yaxud başqa cinayətlərə görə məsuliyyət nəzərdə tutan müvafiq maddələri ilə tövsif olunur. Şəxsi münasibətlər zəminində başlanılmış belə hərəkətlər sonradan ictimai qaydanı kobud pozmağa və cəmiyyətə qarşı açıq aşkar hörmətsizlik ifadə edən hərəkətl ərə çevrilərsə onda şəxsin əməli xuliqanlıq kimi qiymətləndirilə bilər”. Kassator yuxarıda göstərilənlərə əsasən, məhkəmə kollegiyasından Təqsirləndirilən şəxs barəsində olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarının qanunsuz, əsassız və ədalətsiz olduğundan ləğv edilməsini, Təqsirləndirilən şəxs barəsində olan cinayət işinə bəraətverici əsaslarla xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. AzərbaycanRespublikasıAliMəhkəməsininCinayət Kollegiyasıcinayətişininmateriallarınıaraşdırıbkassasiyaşikayətlərinin və kassasiya protestinin dəlillərinimüzakirəedərək, zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisinin kassasiya şikayətinin və kassasiya prostestinin təmin edilməməsinə, məhkumun müdafiəçisinin kassasiya şikayətinin təmin edilməsinə dair m üdafiəçi A, məhkumun müdafiəçisinin kassasiya şikayətinin təmin edilməməsinə, zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisinin kassasiya şikayətinin və kassasiya prostestinin təmin edilməsinə dair dövlət ittihamçısı C və zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi M çıxışlarını dinləyərək beləhesabedirki, aşağıdakıəsaslaragörəməhkumun müdafiəçisinin və zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisinin kassasiya şikayətləri, həmçinin kassasiya protesti təmin edilməməli və məhkum Təqsirləndirilən şəxs barəsində olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası CPM-in 419.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq yalnız hüquq məsələlə ri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və apellyasiya instansiyaları məhkəmələrindən fərqli olaraq hərhansıbirfaktınbaşveribverməməsinimüəyyən etmir və yalnızhəmin məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş hallara əsasən cinayət və cinayət-prosessual qanunları normalarının düzgün tətbiq edilib-edilməməsi məsələlərinə özmünasibətinibildirir. Dövlət ittihamçısı kassasiya protestində və zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin məhkum Təqsirləndirilən şəxs əməlini Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1-ci maddəsindən CM-in 221.3 və 307.1-ci maddələrinə tövsif edərkən sübutları CPM-in 143-146-cı maddələrinə uyğun olaraq tədqiq etməməsini və səhvə yol verməsini vurğulayaraq Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsini və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmiş və bu tələblərini apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 416.0.2-ci (məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinə uyğun olaraq sübutları tədqiq etmədikdə) və 416.0.15-ci maddələrinin (məhkəmə törədilmiş əməlin tövsifində səhvə yol verdikdə) pozulması ilə əlaqələndirmişlər. Məhkumun müdafiəçisi kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticənin işin faktiki hallarına uyğun olmaması, məhkum Təqsirləndirilən şəxs əməlində cinayət tərkibi olmaması na baxmayaraq qanunsuz və əsassız olaraq ittiham hökmü çıxarılmasını vurğulayaraq Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsini və Təqsirləndirilən şəxs bəraətverici əsaslarla xitam verilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmiş və bu tələbini apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 416.0.3-cü (məhkumun təqsirliliyi və ya bəraət almış şəxsin təqsirsizliyi barədə məhkəmə hökmünün əsasını yolverilməz sübutlar təşkil etdikdə) və 416.0.6-cı maddələrinin (məhkəmə cinayət tərkibinin əlamətləri olmadan ittiham hökmü çıxardıqda) pozulması ilə əlaqələndirmişdir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 416.0.2, 416.0.3, 416.0.6 və 416.0.15-ci maddələrinin tələb lərinə əsasən məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinə uyğun olaraq sübutları tədqiq etmədikdə, törədilmiş əməlin tövsifində səhvə yol verdikdə, məhkumun təqsirliliyi və ya bəraət almış şəxsin təqsirsizliyi barədə məhkəmə hökmünün əsasını yolverilməz sübutlar təşkil etdikdə və məhkəmə cinayət tərkibinin əlamətləri olmadan ittiham hökmü çıxardıqda kassasiya instansiyası məhkəməsinin apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarının ləğv edilməsinin və ya dəyişdirilməsinin əsasları barədə səlahiyyətlərini müəyyən edir. Məhkəmə kollegiyası ilk növbədə kassasiya protestinin və zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisinin kassasiya şikayətinin dəlillərinə münasibət bildirərək aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir: Məhkəmə kollegiyası cinayət işinin materiallarında olan sübutlara mür aciət etməyi lazım bilir. Belə ki, məhkum E istintaq və məhkəmə araşdırmaları zamanı verdiyi ifadələrində göstərmişdir ki, 2015-ci ilin fevral ayının 5-dən 6-na keçən gecə saat 12-01 radələrində A L, E və A birlikdə çay içmək üçün Əhmədli qəsəbəsində yerləşən “Arabeska” adlı çay evinə getmişlər. Çay evinə daxil olduqdan sonra çay sifariş etmişlər. Həmin vaxt onların arxalarında tanımadıqları şəxslər oturmuşlar. Həmin şəxsləri ilk dəfə görmüşlər. Oturduqdan bir neçə dəqiqədən sonra digər stolda oturan oğlanlardan biri ilə A arasında bir-birlərinə baxışmaları ilə əlaqədar mübahisə olmuş, adını sonradan bildiyi Şonlara tərəf gözünü zilləyib A baxmışdır. A onu tanıyıb-tanımaması bardə Ş iradını bildirmişdir. Ş A aşağı düşüb təkbətək söhbət etməyi təklif etmiş, bundan sonra onlar həyətə düşmüşl ər. Bu zaman Şdostlarının da onların arxalarınca getdiklərini görmüş onlarda aşağı düşmüşlər ki,dava-dalaş olmasın, mehribançılıqla bu məsələ qurtarsın. A Şpilləkənlərdən düşüb kafenin arxa yan tərəfinə keçərək üzbəüz dayanıb söhbət etməyə başlamışlar. Ş A təkbətək söhbət etməyə şərait yaratmaq istəsə də, Şdostları onlara yaxınlaşıb söhbətə müdaxilə etmişlər. Şdodağı çapıq dostu da Ş qoşulub A kobud danışdığını görüb ona yaxınlaşaraq qolundan tutub müdaxilə etməməyi bildirərək təxminən 5-6 metr kənara yolun əks tərəfinə aparmış, elə bu zamanA qışqıraraq onu vurduqlarını dedikdə A tərəf qaçaraq Ş yaxınlaşdıqda əlindəki bıcağı ona tərəf atarkən qolunu qabağa vermiş, bu zaman həmin bıçaq sol qolunun dirsək hissəsinə dəyərək xəsarət almış, gödəkçəsinin cibindən olan düymə ilə açılıb bağlanan b ıçağı çıxarıb Şqarın nahiyəsindən bıçaq zərbəsi yetirmiş, ondan aralanarkən söyüş söyməyə başlamış, ikinci zərbəni də həmin vaxt vurmuşdur. A vəziyyətinin ağır olduğunu, çoxlu qan itirdiyini görüb ona kömək edərək “BMW” markalı avtomobilə mindirib xəstəxanaya yola salmışdır. Ş cəmi iki bıçaq zərbəsi yetirmiş, L Şahları vurmasını görməmişdir. X38 istintaq və məhkəmə araşdırmaları zamanı verdiyi ifadələrində göstərmişdir ki, 2015-ci ilin fevral ayının 5-dən 6-na keçən gecə saat 12-01 radələrində E, L, E və A birlikdə çay içmələri üçün Əhmədli qəsəbəsində yerləşən “Arabeska” adlı çay evinə getmişlər. Çay evinə daxil olduqdan sonra çay sifariş etmişlər.A onun qarşısında oturmuşdur. A adını sonradan bildiyi mərhum Şbir birlərinə baxdıqları üçün mübahisə düşmüş, əvvəlcə Şahlar, onun ardınca isəA düşərək çay evinin arxa tərəfinə keçmişlər. Arxalarınca gedib oraya çatdıqda “vapse nə deyirsən” deyə Şbıçağını çıxarıbAı bıçaqla vurmuş, bundan sonra o geri çəkilmış, Şisə onun üstünə gəldikdə bıçağı Şəlindən almağa çalışmış, bir az tutaşmışlar. Həmin vaxtA onun yanında E isə arxasında olmuşdur. Bu vaxt yerə yıxılmış və bıçağın tiyə tərəfi onun ayağını kəsmişdir. Şəlindən bıçağı dartıb almışdır. Bıçağı Şəlindən aldıqdan sonra onların ünvanlarına nalayiq ifadələr işlədərək yuxarıya doğru getmiş, Şsonradan kiminləsə dalaşıb-dalaşmamasını, onu kiminsə bıçaqlamasını görə bilməmişdir. Bundan sonra E ucadan qışqıraraq ona, Eə və La A vurulduğunu demişdir.Aı “BMW” markalı maşına mindirib aparmışlar. Onlar A avtomobilinə minərək A arxasınca Azərsutikinti xəstəxanasına getmişlər. Xəstəxananın həy ətinə çatanda Şəlindən aldığı bıçağı daşın altında gizlətmişdir. Məhkum Təqsirləndirilən şəxs istintaq və məhkəmə araşdırmaları zamanı verdiyi ifadələrində göstərmişdir ki, 2015-ci ilin fevral ayının 5-dən 6-na keçən gecə saat 12-01 radələrində E, A1 və A birlikdə çay içmələri üçün Əhmədli qəsəbəsində yerləşən “Arabeska” adlı çay evinə getmişlər. A Şbir birlərinə baxmışlar. ŞA demişdir, nə üçün baxırsan. Sonra Aı öz stoluna dəvət etmiş,A getməmişdir.A onlara demişdir ki, onlar onların stoluna gəlsinlər. Həmin vaxt onların arasında anlaşılmamazlıq olmuşdur. Onlar deyiblər ki, düşək aşağıda söhbət etsinlər. A Şçay evinin arxa tərəfində söhbət edərkən o A yanında sağda, A1 isə solunda dayanmışlar.A Ş demişdir ki, “sənin fikrin nədir”, elə bu zaman Ş A bıçaqla vurmuşdur. Həmin anda A1 qışqırmı şdır ki,Aı vurmuşlar. E onlara tərəf gələndə görmüşdür ki, Şona tərəf gəlir. Bir az kənara çəkilmişdir. Həmin vaxt cibində olan iş yerində istifadə etdiyi xırda bir bıçaq olmuşdur. Şəlindəki bıçağın böyük olduğunu, onu vuracağından ehtimal edərək, özünü müdafiə üçün bıçağı çıxartmış, görmüşdür ki, Ein səsi yuxarıdan gəldiyindən ora qalxan zaman A1nı görmüşdür. Şbir az qabağa gedib yıxılmış, həmin vaxt ona iki təpik vurmuşdur. A başının üstündə bir nəfər adam da dayanmışdır.A Eə tərəf baxaraq yanında dayanmış oğlanı göstərib həmin oğlanın da onu vurduğunu demişdir. Həmin oğlan isə onların çox olduqlarını görüb qaçmışdır. A1nın kimisə vurub-vurmadığını görməmiş, Şüstünə gələndə yuxarı qaçmış, Şyıxılanda ona iki təpik vurmüş, lakin bıçaqla heç kimi vurmamışdır. Göründüyü kimi, məhkumlar E, A.İsmayılov və Təqsirləndirilən şəxs ifadələri oxşar məzmunlu olmaqla, onların heç biri ifadələrində Təqsirləndirilən şəxs zərərçəkmiş Şu bıçaqla vurmasını göstərməmişlər. Bundan başqa, məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi məhkum Təqsirləndirilən şəxs CM-in 120.2.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilərkən təkzibedilməz sübutlara deyil, yalnız ehtimallara əsaslanmışdır. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsinin istinad etdiyi sübut mənbələrindən biri Ein atası X14 ifadəsidir. Sonuncu ifadələrində göstərmişdir ki, Edən hadisə barəsində danışmasını soruşduqda E bildirmişdir ki, xx xx 2015-ci il tarixdə axşam saat 12 radələrində Ei dostları L,A və A1 evdən çağırıb birlikdə çay evinə gediblər. Çay evində A başqa bir stolda oturmuş şəxsin arasında bir-birlərinə baxışmaq üstündə mübahisə yaranmış və sonradan admı bildiyi "Şahlar" adlı həmin şəxs digər iki nəfər dostu ilə birlikdəAı çölə çağırıb onunla söhbət edəndəAı bıçaqlamışlar. Bundan sonra onlar A kömək etmək məqsədilə araya girmiş, bu zaman Şəlində olan xəncərlə Ein qolundan vurmuş, E isə özündə olan bıçaqla onun qarnından vurmuşdur. Həmin vaxt A1 təpiklə vurub Şahlarm əlindəki xəncəri almış, bundan sonra Şonlara nalayıq söyüşlər söydüyü üçün hər üçü onları vurmuşlar. E ona bildirmişdir ki, A1 və Lla öz aralarında belə razılaşmışlar kı, birlikdə məsulıyyətə cəlb olunmasınlar deyə Ş bütün bıçaqları özü vurduğunu boynuna götürsün. Belə olan halda isə A1 ilə L türmədə olduğu müddətdə Eə hər cür maddi köməkliyi edəcəklərinə söz vermişlər. Elə söhbət etdikdən sonra Lı da götürüb polisə təhvil vermək üçün Xətai po lisi idarəsinə getmişlər. Yolda olan zaman hadisə barəsində Ldan soruşmuş, o, isə ona demişdir ki, Şahları hər üçü bıçaqla vurmuşlar. Onlardan bıçaqları hara qoymalarmı soruşduqda hər ikisi bıçağı Lənkərana gedərkən yolda kolluğa atdıqlarını demişlər. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, şahidin bu ifadəsi heç bir sübutla təsdiq edilmir. Belə ki, ibtidai istintaq və məhkəmə araşdırmaları zamanı X29 Musayevlə üzləşdirilmiş və sonuncu belə bir halın baş vermədiyini, Şonun tərəfindən vurulduğunu demişdir. Həmçinin, məhkəməbaxışızamanıifadəvermişşahidAtakişiyevaMülayimHünbətqızıifadəsində göstərmişdir ki, EMusayevonunbacısıoğludur. Eonademişdirki, Lbalacaolmağınabaxma,o,karateiləməşğulolmuş, tullanmış, ölənadamabıçağısapmışdır. Ölənadamacəmiikibıçaqvurmuşdur. Ldahəminşəxsinürəyindənbıçaqlavurmuşd ur. Kollegiya qeyd edir ki, bu şahidin də ifadəsi heç bir sübutla təsdiq edilmir. Belə ki, ibtidai istintaq və məhkəmə araşdırmaları zamanı E ifadələrində belə bir halın baş vermədiyini, Şonun tərəfindən vurulduğunu bildirmişdir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 126.1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada cinayət prosesini həyata keçirən orqan tərəfindən şübhəli, təqsirləndirilən, zərər çəkmiş şəxsdən və şahidlərdən alınmış şifahi və yazılı məlumatlar ifadələr hesab olunur. Yalnız o ifadələr sübut hesab oluna bilər ki, onlar hadisəni, onun səbəblərini, xarakterini, mexanizmini və ya inkişafını bilavasitə qavrayan şəxsin məlumatlarına və ya nəticələrinə əsaslanmış olsun. (CPM 126.2) Şübhəli, təqsirləndirilən, zər ər çəkmiş şəxsin və ya şahidlərin cinayət prosesini həyata keçirən orqana özgənin sözlərindən verdikləri məlumatlar sübut kimi istifadə edilə bilməz. Yalnız vəfat etmiş şəxsin sözlərindən alınmış məlumatlar məhkəmənin qərarı ilə istisna olaraq sübut kimi qəbul oluna bilər.(126.3) Məhkəmə kollegiyasının qənaəti belədir ki, konkret halda isə istər şahidlər X14, istərsə də AtakişiyevaMülayimHünbətqızının ifadələrində göstərdikləri xüsusatlar CPM-in 126.3-cü maddəsinin tələbinə əsasən (özgənin sözlərinə əsaslandığından) sübut kimi qəbul edilə bilməz və apellyasiya instansiyası məhkəməsi düzgün olaraq bu ifadələri sübut kimi qəbul etməmişdir. Bundan başqa, o fakt da nəzərə alınsa ki, şahidlər RamizMusayevin və Mülayim Atakişiyevanın istinad etdikləri mənbə olan E bu ifadələri təkzib edir, o zam an bu şahidlərin ifadələrinin sübut kimi qəbul edilməməsinə dair apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticənin əsaslılığı heç bir şübhə doğurmur. Qeyd edilməlidir ki, hadisə yerində olmuş və istər ibtidai istintaqda, istərsə də məhkəmə iclaslarında dindirilmiş şahidlərdən də heç biri məhkum Təqsirləndirilən şəxs mərhum Ş öldürülməsinə yönələn hər hansı hərəkət etməsini görmədiklərini göstərmişlər. Kollegiya qeyd edir ki, məhkəmə-tibb ekspertizasının xx xx 2015-ci il tarixli 18 №-li rəyində göstərilmişdir ki, “1. Vət. Ş.M.Məmmədovun meyitində aşkar edilmiş xəsarətlər: çoxlu daxili qanitirməyə səbəb olan döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısının ürəyin və ağciyərin zədələnməsi ilə müşayiət olunan 3 (üç) ədəd, arxa səthinin 1 (bir) ədəd ağciyəri zədələyən və daxili qanaxmaya səbəb ola n, daxilə nüfuz edən deşilmiş-kəsilmiş yaraları (cəmi 4 ədəd); orta bel nahiyəsinin daxilə nüfuz etməyən 1 (bir) ədəd, sol budun orta 1/3-nin arxa səthinin 1(bir) ədəd, sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin 2 (iki) ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaraları (ümumilikdə cəmi 8 (səkkiz) ədəd) başın və bədənin çoxsaylı sıyrıqları – həyati olub, qərarda qeyd olunan müddətdə və şəraitdə, yəni xx xx2015-ci il tarixdə əmələ gələ bilər. Dərəcələrinə görə döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısının, ürəyin və ağciyərin zədələnməsi ilə müşayiət olunan 3 (üç) ədəd, arxa səthinin 1 (bir) ədəd ağciyəri zədələyib və daxili qanaxmaya səbəb olan, daxilə nüfuz edən deşilmiş-kəsilmiş yaraları (cəmi 4 (dörd) ədəd) canlı şəxslərdə həyat üçün təhlükəli olan sağlamlığa ağır zərərvurmanın, orta bel nahiyəsinin daxilə nüfuz etm əyən 1 (bir) ədəd, sol budun orta 1/3-nin arxa səthinin 1(bir) ədəd, sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin 2 (iki) ədəddeşilmiş-kəsilmiş yaraları sağlamlığın qısa müddətə pozulmasına səbəb olan sağlamlığa yüngül zərərvurmanın, digər xəsarətlər isə sağlamlığa zərərvurmayan xəsarətlərin əlamətlərini daşıyırlar, daxilə nüfuz edən xəsarətlərdən sol kürəkaltı nahiyədə olan 1 (bir) ədəd ağciyəri zədələyən və daxili qanaxmaya səbəb olan deşilmiş-kəsilmiş yara və orta bel nahiyəsinin daxilə nüfuz etməyən 1 (bir) ədəd yaranın ekspertizaya təqdim edilmiş deşici-kəsici alətin və eləcə də ona bənzər deşici-kəsici alətin təsirindən yaranması inkar olunmur. Döş qəfəsinin ön səthində olan 3 (üç) ədəd digər yaraların, eləcə də digər 3 (üç) ədəd deşilmişkəsilmiş yara ekspertizaya təqdim edilmiş deşici-kəsici alətin təsirindən törənməsi üçün xarakterik deyildir. Bunu yaraların dəri səthində olan ölçüləri və xarakteri təsdiq edir. Başın və bədənin çoxsaylı sıyrıqları isə küt əşyanın (əşyaların) təsirindən törənmişlər.
2. Vətəndaş Ş.M.Məmmədovun ölümünə səbəb - almış olduğu xəsarətlər nəticəsində baş vermiş çoxlu daxili qanitirmə olmuşdur. Daxilə nüfuz edən 4 (dörd) ədəd xəsarətdən hər biri ayrıayrılıqda ölümə səbəb ola bilərdi. Ölüm meyitin meyitxanada müayinə olunduğu vaxtdan təqribən 3-5 saat əvvəl baş verə bilərdi.
3. Ş.M.Məmmədovun ölüm baş verməmişdən əvvəl və zədə yetirən şəxslər münaqişə zamanı dinamikada (hərəkətdə) olduqlarından onların hansı qarşılıqlı vəziyyətdə olmalarını ekspertiza yolu ilə dəqiq təyin etmək mümkün deyil, lakin zədə yetirən alətlərin istiqaməti zərərçəkənə perpendi kulyar və hər hansı bir bucaq altında yönəlmişlər.
4. Ş.M.Məmmədovun meyitindən götürülmüş qanda 2.2 %, sidikdə 1.9%- etil spirti aşkar edilmişdir ki, bu miqdar canlı şəxslərdə orta dərəcəli sərxoşluq əlamətlərini daşıyır.” Məhkəmə-tibb ekspertizasının xx xx 2015-ci il tarixli 18 №-li rəyindən göründüyü kimi Ş.M.Məmmədovun ölümünə səbəb – almış olduğu xəsarətlər nəticəsində baş vermiş çoxlu daxili qanitirmə olmuş, daxilə nüfuz edən 4 (dörd) ədəd xəsarətdən hər biri ayrı-ayrılıqda ölümə səbəb ola bilərdi. Birinci instansiyası məhkəməsi hökmdə belə nəticəyə gəlmişdir ki, Şa - döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən bir ədəd xəsarət, həmçinin döş qəfəsinin ön səthinin sol yarısına ürəyi və ağciyəri zədələyən daha iki ədəd xəsarət E tərəfindən; -sol budun orta 1/3-ni n arxa səthinə bir ədəd deşilmiş kəsilmiş xəsarət, həmçinin orta bel nahiyəsinə daxilə nüfuz etməyən bir ədəd və döş qəfəsinin arxa səthinin sol yarısına ağciyəri zədələyən bir ədəd xəsarət A1 İsmayılov; -sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin iki ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaraları Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən yetirilmişdir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, zərərçəkmiş Şa sol saidin orta 1/3-nin iç səthinin iki ədəd deşilmiş-kəsilmiş yaralarının məhz Təqsirləndirilən şəxs tərəfindən yetirilməsi barədə gəlinən nəticə təsdiq edilmiş sübutlara deyil, yalnız ehtimallara əsaslanmışdır ki, bu da CPM-in 349-cu maddəsinin tələbləri ilə uzlaşmır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin349.5.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən, məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istinta qında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda; bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə;(CPM 349.5.2) məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə (CPM 349.5.3) məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir. Bundan başqa kollegiya qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi əlavə məhkəmə-tibb ekspertizasının xx xx 2017-ci il tarixli 12/MEŞ №-li rəyində göstərilmişdir ki, Ş meyitinin xarici və daxili müayinəsi zamanı (tanatoloji müayinə) meyitdə aşkar edilmiş xəsarətlərin loktalizasiyasına, xarakterinə, zədələnmiş toxumaların marfoloji əlamətlərinə və yumşaq toxumaların sıxılma qabilyyətinə, zədə yetirilən anda nəfəs alıb-vermə və şəxsin duruş vəziyyətinə, sol yuxarı ətrafın hərəkətlilik və yerdəyişmə dərəcəsinə əsaslanaraq və iz törədən alətin konstruktiv xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq demək olar ki, Ş xəsarətləri alarkən sol yuxarı ətrafı dirsək oynağından yarımbükülü və ətrafın döş qəfəsinin sol yarısının ön səthinə sıxılmış vəziyyətində doş qəfəsinin sol yarısının ön səthində (sinəsində) lokallaşan deşilmiş-kəsilmiş yara ilə sol saidin yuxarı ücdə-birində təsvir olunmuş deşilmiş-kəsilmiş yaraların kontakt zonalarının bir-birinə uyğun gəlməsi və bir yara kanalı istiqamətində yerləşməsi mümkündür. Belə vəziyyətdə sol said nahiyəsində olan iki ədəd (bir yara kanalın mənsubdur) xəsarətin onun sinəsinə zərbə endirilərkən bir zərbənin təsirindən yetirilməsi inkar olunmur. Məhkəmə kollegiyası məhkum Təqsirləndirilən şəxs yumruq və təpiklə zərbələri ilə Ş müqavimətini qırmaqla və özünü müdafiə etmək imkanını aradan qaldırma qla onun qəsdən öldürməsinə şüurlu surətdə yol verməsi ilə bağlı qeyd edir ki, Təqsirləndirilən şəxs yumruqla da Şvurmasını nə məhkum özü, nə də ki, digər məhkumlar və şahidlər ifadələrində göstərməmişlər. Beləliklə, məhkum Təqsirləndirilən şəxs bir qrup şəxslə qisas almaq məqsədilə qəsdən Sahlar Məmmədovun öldürməsi cinayət işinin materiallarındakı sübutlarla təsdiq olunmur. Məhkəmə kollegiyası protestin və zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisinin məhkum Təqsirləndirilən şəxs əməlinin əsassız olaraq CM-in 221.3 və 307.1-ci maddələri ilə tövsif edilməsinə dair dəlillərinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, cinayət işinin materiallarındakı sübutlardan müəyyən olunur ki, Təqsirləndirilən şəxs hadisə vaxtı əlində bıçaq yerə yıxılmış Ş bədəninə müxtəlif nahiyyələrindən təpiklə vurub ona zor tətbiq etmişdir. Təqsirkar şəxsin ictimai qaydanı kobud surətdə pozan, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə edən qərəzli hərəkətləri, yalnız həmin hərəkətlər vətəndaşlar üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq ediləcəyi hədəsi ilə, habelə özgənin əmlakının məhv edilməsi, yaxud zədələnməsi ilə müşayiət edildiyi hallarda Cinayət qanunu belə əməli xuliqanlıq kimi təsbit edir ki, bu da CM-in 221.3-cü maddəsinin təsiri altına düşür. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi bununla bağlı belə nəticəyə gəlmişdir ki, “Təqsirləndirilən şəxs 06fevral 2015-ci il tarixdə saat 02 radələrində ünvan 2-də yerləşən “Arabeska” adlı çay evininarxasındadalaşanları (E, A.İsmayılov və Ş.Məmmədovu) ayırmaq əvəzinə digərlərinin yetirdikləri xəsarətlərdən yerə yıxılıb, yaralı vəziyyətdə yerdə uzanılı olan Ş əli ndə bıçaq təpiklə vurub zor tətbiq etməklə, ictimai qaydaları kobud surətdə pozmuş, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik etmiş zərərçəkmişə qarşı silah işlətməklə zor tətbiq edib xuliqanlıq etmişdir. İşinhəminhalıyuxarıdaqeydolunanTəqsirləndirilən şəxsözününifadəsivədigərtəqsirləndirilənşəxslərinifadələriiləöztəsdiqinitapmışdır. Məhkəmə kollegiyası onu da qeyd edir ki, Təqsirləndirilən şəxs CM-nin 120.2.1-ci maddəsilə elan olunmuş qəsdən adam öldürmə ittihamının elementi kimi Təqsirləndirilən şəxs yumruq və təpik zərbələri ilə Ş xəsarət yetirməsi hissəsinin hazırda tövsif ediləcəyi CM-nin 221.3-cü maddəsinin dispozisiyasından fərqli cinayət tərkibləri olsa da onun hərəkətləri məhz CM-nin 221.3-cü maddəsinin tərkibini təşkil etdiyindən həm də süründürməçiliyin qarşısını almaq məqsədilə əməlinin bu qaydada tövsifi məhkumun müdafiə hüquqlarının pozulmasıvəmənafeyinəzərərvurulmasınasəbəb olmaz. Göstərilənlərəəsasənməhkəməkollegiyasıhesabedirki, Təqsirləndirilən şəxsəməlindəsilahişlətməkləxuliqanlıqcinayətinintərkibiolduğundanonunəməliARCM-nin 307.1cimaddəsiləyanaşıCM-nin 221.3-cümaddəsilədətövsifedilməli, Təqsirləndirilən şəxsCM-nin 307.1cimaddəsiləcinayətməsuliyyətinəcəlbetməmüddətikeçdiyindəncəzatəyinedilməməli, CM-nin 221.3cümaddəsiləməhkəməninonacəzatəyinedərkənistinadetdiyihallarnəzərəalınaraq maddəninsanksiyasıdaxilindəazadlıqdanməhrumetməcəzasıtəyinedilməlidir”. Kassasiya kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qənaəti ilə qanuni və əsaslı olduğundan razılaşır və qeyd edir ki,Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenunumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” 20 may 2011-ci il tarixli Qərarında göstərilmişdir ki, “Cinayət qanunvericiliyində xuliqanlıq cinayəti ictimai təhlükəsizlik əleyhinə olan cinayətlər kateqoriyasına aid edilmiş, onun əsas obyekti kimi ictimai qayda, əlavə obyekti qismində isə insanların sağlamlığının, şərəf və ləyaqətinin, habelə mülkiyyətin mühafizəsi ilə bağlı olan ictimai münasibətlər çıxış edir. İctimai təhlükəsizlik əleyhinə olan cinayətlər ictimai qaydanın, şəxsiyyətin təhlükəsizliyinin və sağlamlığının, şərəf və ləyaqətinin, şəxsi və dövlət əmlakının qorunmasını, eləcə də insanların əmək və istirahətini, müəssisə və təşkilatların normal fəaliyyətini təmin etmək üçün qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydaları pozan ictimai təhlükəli əməllərdir. Xuliqanlıq obyekti v cəhətdən CM-in 221-ci maddəsinin dispozisiyasında sadalanan müxtəlif hərəkətlərdə ifadə olunsa da, onların hamısı üç əsas əlamətə malik olmalıdır. Birincisi, bu hərəkətlər ictimai qaydanı kobud surətdə pozmalıdır; ikincisi, belə pozuntu cəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə etməlidir; üçüncüsü isə vətəndaşlar üzərində zor tətbiq olunması ilə və ya belə zorun tətbiq edilməsi hədəsi ilə, habelə özgənin əmlakının məhv edilməsi, yaxud zədələnməsi ilə müşayiət edilməlidir. Qeyd olunmalıdır ki, cəmiyyətə açıqca hörmətsizlikdə ifadə olunan ictimai qaydanın kobud surətdə pozulması öz-özlüyündə inzibati hüquqpozmadır və Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 296-cı maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş inzibati məsuliyyətə səbəb olur. Lakin CM-in 221-ci maddəsində nəzərdə tutulan cinayət tərkibinin yaranması üçün məhz yuxarıda qeyd olunan əlamətlər mövcud olmalıdır. Məhkəmə kollegiyası vurğulananların fövqündə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, cinayət işinin materiallarındakı sübutlardan müəyyən olunur ki, məhkum Təqsirləndirilən şəxs “Arabeska” adlı çay evininyanında, ictimai yerdəcəmiyyətə açıqca hörmətsizlik ifadə edərək ictimai qaydanı kobud surətdə pozmuş və yaralı vəziyyətdə yerdə uzanılı vəziyyətdə olan zərərçəkmiş Şa əlində bıçaq təpiklə vurub zor tətbiq etməklə xuliqanlıq etmişdir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası kassasiya protestinin və zərərşəkmiş şəxsin hüquqi varisinin kassasiya şikayətinin təmin edilməsi üçün heç bir əsas görmür və onların əsassız olması qənaətinə gəlir. Məhkəmə kollegiyası müdafiəçinin Təqsirləndirilən şəxs əməlində cinayət tərkibi olmamasına görə cinayət işinin icraatına onun barəsində xitam verilməsi barədə kassasiya şikayətinin dəlillərinə geniş münasibət bildirməyi lüzum bilmir. Belə ki, məhkəmə kollegiyası yuxarıda kassasiya protestinin və zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisinin kassasiya şikayətinin dəlillərinə münasibət bildirərkən apellyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən məhkum Təqsirləndirilən şəxs cinayət əməllərinin Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 120.2.1-ci maddəsindən CM-in 221.3 və 307.1-ci maddələrinə tövsif edilməsinin qanuni və əsaslı olması nəticəsinə gəlmişdir. Bununla yanaşı məhkəmə kollegiyası vurğulayır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi sübutları məhkum Təqsirləndirilən şəxs aid hissədə CPM-in 143-146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq hərtərəfli, tam və obyektiv surətdə tədqiq etmi ş, sübutlara onların mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi nəzərə alınmaqla düzgün qiymət vermiş, onlara istinad edilən Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 221.3 və 307.1-ci maddələrində təsbit edilən cinayət əməllərinin sübuta yetirilməsində qanunsuz yolla əldə edilmiş sübutlardan istifadə etməmiş, sübutların hansına üstünlük verilməsi məhkəmə qərarında göstərilmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin məhkum Təqsirləndirilən şəxs cinayət əməllərinin sübuta yetirilməsinə və tövsifinə dair nəticələri iş materiallarına uyğun olduğu üçün məhkəmə kollegiyası da bu nəticə ilə razılaşır və belə hesab edir ki, məhkum Təqsirləndirilən şəxscinayət əməlləri məhkəmə tərəfindən düzgün olaraq Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221.3 və 307.1-ci maddələri ilə tövsif edilmişd ir. Məhkəmə kollegiyası bunlarla yanaşı qeyd edir ki, apellyasiya məhkəməsi tərəfindən “İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqlarının müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinin tələblərinə riayət edilmiş, iş üzrə açıq və ədalətli məhkəmə araşdırması aparılmış, iş üzrə tam, hərtərəfli və obyektiv tədqiq edilmiş mötəbər sübutların məcmusu ilə məhkum Təqsirləndirilən şəxs təqsirliliyi sübuta yetirilmişdir. Məhkəmə kollegiyası məhkumun müdafiəçisinin kassasiya şikayətinin dəlillərini cinayət işinin materiallarındakı sübutlarla müqayisəli şəkildə tədqiq həmin dəlilləri təsdiqedici bir sübuta söykənmədiyindən qəbul etmir və cinayət işinin icraatına məhkum Təqsirləndirilən şəxs barəsində bəraətverici əsaslarla xitam verilməsinə heç bir əsas görmür. Belə olan halda, məhkəmə kollegiyas ı cinayətişininmateriallarını və cinayətprosessual qanunvericiliyinin tələblərini nəzərə alaraq Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarından məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi, zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi tərəfindən verilən kassasiya şikayətlərinin və dövlət ittihamşısı tərəfindən verilən kassasiya protestinin dəlilləri ilə əsassız olduğundan razılaşmır və belə nəticəyə gəlir ki, kassasiya şikayətlərinin, həmçinin kassasiya protestinin təmin edilməməsi və məhkum Təqsirləndirilən şəxs barəsində olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarının dəyişdirilmədən saxlanılması qanuni və əsaslıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası CPM-in 419.10.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA AL D İ: Məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəşisi Anun kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Zərərçəkmiş şəxsin hüquqi varisi M oğlunun kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Dövlət ittihamçısının kassasiya protesti təmin edilməsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 221.3 və 307.1-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum edilmiş Təqsirləndirilən şəxs barəsində olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının xx xx 2018-ci il tarixli qərarı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Sədrlik edən: İnqilab Nəsirov Hakimlər: Fərhad Əliyev İmran Hacıqayıbov