Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-1194/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-1194/2022 18.10.2022 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası hakimlər Yusifov Şahin Yaşar oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Mövsümov Nazim Rasim oğlu və Dadaşov İlqar Ağababaş oğlundan ibarət tərkibdə, Əbilov Hüseyn Natiq oğlunun katibliyi ilə, dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin böyük prokuroru İmranov Hafiz Beykəs oğlunun, Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçisi Mürşüdov Səxavət Nurəhməd oğlunun iştirakları ilə Şəki Rayon Məhkəməsinin 18 fevral 2021-ci il tarixli hökmü ilə Məhkum1 və Məhkum2, hər birisinin Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CM-nin) 177.2.1, 177.2.2, 177.2.3, 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmalarına dair cinayət işi üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 26 avqust 2021-ci il tarixli qərarından Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçisi S.N.Mürşüdov tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə əsasən işə baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Şəki Rayon Məhkəməsinin 18 fevral 2021-ci il tarixli hökmü ilə (sədrlik edən hakim Mehdiyev Elçin Məhəmməd oğlu) Məhkum1, xx xxx 1995-ci il tarixdə Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta təhsilli, subay, əvvəllər məhkum olunmamış, heç yerdə işl əməyən, Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində pasport qeydiyyatında olan və tutulduğu günə kimi Bakı şəhəri, Xətai rayonu, NZS qəsəbəsində yaşamış, və Məhkum2, xx xxxx 1996-cı il tarixdə Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, orta təhsilli, subay, əvvəllər məhkum olunmamış, heç yerdə işləməyən, Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində pasport qeydiyyatında olan və tutulduğu günə kimi Bakı şəhəri, Xətai rayonu, NZS qəsəbəsində yaşamış, hər birisi CM-nin 177.2.1, 177.2.2, 177.2.3, 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinərək ayrı-ayrılıqda CM-nin 177.2.1, 177.2.2, 177.2.3-cü maddələri ilə 3 (üç) il müddətə, CM-nin 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətə, CM-nin 66.2-ci maddəsinə əsasən isə təyin ed ilmiş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə qəti olaraq cəzalarını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə 4 (dörd) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmişlər. Həmin hökmlə həmçinin Məhkum3 da 177.2.1, 177.2.2, 177.2.3, 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinərək CM-nin 66.2-ci maddəsinə əsasən ayrı-ayrı maddələrlə təyin edilmiş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə qəti olaraq cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəsssəsində çəkməklə 4 (dörd) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmişdir. İşin halları: Birinci instansiya məhkəməsinin hökmünə əsasən, Məhkum1 оğlu qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşərə k qanunsuz olaraq fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsində yeləşən saxlanc yeri hesab edilən tövlələrə daxil olmaqla oğurluq cinayətlərini və eyni üsullarla soyğunçuluq cinayətini törətmişdir. Belə ki, o, qəsdən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 26 oktyabr 2019-cu il tarixdə saat 05 radələrində Qəbələ rayon, Zərgərli kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs6 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 2000 manat dəyərində 10 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs 6 2000 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 31 oktyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində İsmayıllı rayonu, Diyallı kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs7 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus 250 manat dəyərində 01 baş xırdabuynuzlu heyvanı, hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 1200 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 295 manat omaqla ümumilikdə 2655 manat dəyərində 09 baş xırdabuynuzlu heyvanı olmaqla ümumili kdə 4105 manat dəyərində 16 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmiş şəxs Zərərçəkmiş şəxs7 4105 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişlər. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 04 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində Şamaxı rayon, Sabir qəsəbə ərazisində yerləşən, həmin qəsəbə sakini Zərərçəkmiş şəxs5 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 250 manat olmaqla, ümumilikdə 3750 manat dəyərində 15 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs5 3750 manat ma ddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 07 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 02 radələrində Oğuz rayonu, Dəymədərə kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs3 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 1200 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 150 manat olmaqla ümumilikdə 900 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı olmaqla, ümumilikdə 2100 manat dəyərində 12 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərər çəkmiş şəxs Zərərçəkmiş şəxs3 2100 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 12 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrindəİsmayıllı rayon, Mücuhəftəran kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs8 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olub oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 2000 manat dəyərində 10 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs8 2000 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəs dən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 13 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 04 radələrində Ağdaş rayon Yuxarı Nemətabad kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs10 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olub oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 250 manat olmaqla ümumilikdə 3250 manat dəyərində 13 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs10 3250 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqca dan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 17 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 04 radələrində Göyçay rayon, Şahsoltanlı kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs9 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 230 manat olmaqla, ümumilikdə 1150 manat dəyərində 05 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talayıb Prado markalı **-NN*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə yükələyən zaman ev sahibi Zərərçəkmiş şəxs9 yaşadığı evin həyətyanı sahəsində yerləşən tövlədə olan səs-küy nəticəsində orada kənar şəxslərin olduğunu, həmin şəxslər tərəfindən ona məxsus xırdabuynuzlu heyvanların gizli olaraq talanmasını başa düşüb həmin cinayətin qarşısını almaq və orada olan şəxsləri yaxalamaq məqsədi ilə oğlu X ilə birlikdə evin həyət hissəsinə çıxaraq evin giriş qapısına tərəf qaçmış, bu zaman, o, Məhkum2 və Məhkum3 özgənin əmlakının gizli olaraq talanmasının ev sahibi tərəfindən aşkar olunmasını dərk edib gizli olaraq taladıqları 05 ədəd xırdabuynuzlu heyvanları özlərində saxlamaq məqsədi ilə evin giriş qapısını tutub saxlamaqla Zərərçəkmiş şəxs9 və oğlu X tərəfindən həmin qapının açılmasını qarşısını alaraq öz qanunazidd hərəkətlərini davam etdirib idarə etdikləri avtomobilə əyləşib əldə etdikləri əmlakla birlikdə zərərçəkən şəxsin gözünün qarşısında hadisə yerindən qaçaraq özgənin əmlakını açıq surətdə talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs9 1105 manat maddi ziyan vuraraq soyğunçuluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən tamah ni yyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talamaq məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 18 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində Oğuz rayon, Yemişənli kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs4 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyəqanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla, ümumilikdə 1400 manat dəyərində 07 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs4 1400 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talamaq məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birlə şib cinayət əlaqəsinə girərək 18 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 04:30 radələrində Oğuz rayon, Bucaq kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs2 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyəqanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus 450 manat dəyərində 01 baş xırdabuynuzlu heyvanı, 200 manat dəyərində 01 baş xırdabuynuzlu heyvanı, hər birinin qiyməti 300 manat olmaqla ümumilikdə 600 manat dəyərində 02 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 400 manat dəyərində 02 baş xırdabuynuzlu heyvanı olmaqla ümumilikdə 1650 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs2 1650 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, t amah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talamaq məqsədi ilə Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 20 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində Şəki rayon Qoxmuq kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs1 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 800 manat dəyərində 04 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 180 manat olmaqla ümumilikdə 2700 manat dəyərində 15 baş xırdabuynuzlu heyvanı olmaqla ümumilikdə 3500 manat dəyərində 19 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs1 3500 manat ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Hökml ə Məhkum2 оğlu təqsirli bilinərək məhkum olunmuşdur ona görə ki, o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşərək qanunsuz olaraq fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsində yeləşən saxlanc yeri hesab edilən tövlələrə daxil olmaqla oğurluq cinayətlərini və eyni üsullarla soyğunçuluq cinayətini törətmişdir. Belə ki, o, qəsdən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 26 oktyabr 2019-cu il tarixdə saat 05 radələrində Qəbələ rayon, Zərgərli kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs6 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 2000 manat dəyərində 10 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs6 2000 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 31 oktyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində İsmayıllı rayonu, Diyallı kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs7 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus 250 manat dəyərində 01 baş xırdabuynuzlu heyvanı, hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 1200 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 295 manat omaqla ümumilikdə 2655 manat dəyərində 09 baş xırdabuynuzlu heyvanı olmaqla ümumilikdə 4105 manat dəyərində 16 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs7 4105 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişlər. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti vəözgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 04 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində Şamaxı rayon, Sabir qəsəbə ərazisində yerləşən, həmin qəsəbə sakini Zərərçəkmiş şəxs5 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövl əyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 250 manat olmaqla, ümumilikdə 3750 manat dəyərində 15 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs5 3750 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 07 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 02 radələrində Oğuz rayonu, Dəymədərə kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs3 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olmaqla oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 1200 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 150 manat olmaqla ümumilikdə 900 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı olmaqla, ümumilikdə 2100 manat dəyərində 12 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs3 2100 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 12 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində İsmayıllı rayon, Mücuhəftəran kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs8 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olub oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiymə ti 200 manat olmaqla ümumilikdə 2000 manat dəyərində 10 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs8 2000 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 13 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 04 radələrində Ağdaş rayon Yuxarı Nemətabad kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs10 məxsus fərdi yaşayış evinin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olub oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 250 manat olmaqla ümumilikdə 3250 manat dəyərində 13 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərç əkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs10 3250 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti vəözgənin əmlakını gizli yolla talama məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 17 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 04 radələrində Göyçay rayon, Şahsoltanlı kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs9 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 230 manat olmaqla, ümumilikdə 1150 manat dəyərində 05 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talayıb Prado markalı **-NN*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə yükələyən zaman ev sahibi Zərərçəkmiş şəxs9 yaşadığı evin həyətyanı sahəsin də yerləşən tövlədə olan səs-küy nəticəsində orada kənar şəxslərin olduğunu, həmin şəxslər tərəfindən ona məxsus xırdabuynuzlu heyvanların gizli olaraq talanmasını başa düşüb həmin cinayətin qarşısını almaq və orada olan şəxsləri yaxalamaq məqsədi ilə oğlu X ilə birlikdə evin həyət hissəsinə çıxaraq evin giriş qapısına tərəf qaçmış, bu zaman, o, Məhkum3 və Məhkum1 özgənin əmlakının gizli olaraq talanmasının ev sahibi tərəfindən aşkar olunmasını dərk edib gizli olaraq taladıqları 05 ədəd xırdabuynuzlu heyvanları özlərində saxlamaq məqsədi ilə evin giriş qapısını tutub saxlamaqla Zərərçəkmiş şəxs9 və oğlu X tərəfindən həmin qapının açılmasını qarşısını alaraq öz qanunazidd hərəkətlərini davam etdirib idarə etdikləri avtomobiləəyləşib əldə etdikləri əmlakla birlikdə zərərçəkən şəxsin gözünü n qarşısında hadisə yerindən qaçaraq özgənin əmlakını açıq surətdə talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs9 1105 manat maddi ziyan vuraraq soyğunçuluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talamaq məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 18 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində Oğuz rayon, Yemişənli kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs4 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla, ümumilikdə 1400 manat dəyərində 07 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs4 1400 manat madd i ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talamaq məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 18 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 04:30 radələrində Oğuz rayon, Bucaq kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs2 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus 450 manat dəyərində 01 baş xırdabuynuzlu heyvanı, 200 manat dəyərində 01 baş xırdabuynuzlu heyvanı, hər birinin qiyməti 300 manat olmaqla ümumilikdə 600 manat dəyərində 02 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 400 manat dəyərində 02 baş xırdabuynuzlu heyvanı olm aqla ümumilikdə 1650 manat dəyərində 06 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmişşəxs Zərərçəkmiş şəxs2 1650 manat maddi ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Bundan başqa o, qəsdən, təkrarən, tamah niyyəti və özgənin əmlakını gizli yolla talamaq məqsədi ilə Məhkum1 və Məhkum3 ilə qabaqcadan əlbir olub bir qrup şəxs halında birləşib cinayət əlaqəsinə girərək 20 noyabr 2019-cu il tarixdə saat 03 radələrində Şəki rayon Qoxmuq kənd ərazisində yerləşən, həmin kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs1 yaşadığı evin həyətyanı sahəsindəki saxlanc yeri hesab edilən tövləyə qanunsuz daxil olaraq oradan sonuncuya məxsus hər birinin qiyməti 200 manat olmaqla ümumilikdə 800 manat dəyərində 04 baş xırdabuynuzlu heyvanı və hər birinin qiyməti 180 manat olmaqla ümumilikdə 2700 manat dəyəri ndə 15 baş xırdabuynuzlu heyvanı olmaqla ümumilikdə 3500 manat dəyərində 19 baş xırdabuynuzlu heyvanı gizli olaraq talamaqla zərərçəkmiş şəxs Zərərçəkmiş şəxs1 3500 manat ziyan vuraraq oğurluq cinayətini törətmişdir. Hökmdən məhkumlar Məhkum3, Məhkum1 və onun müdafiəçisi Bayramov Zaur Vahid oğlu, Məhkum2 və onun müdafiəçisi Mürşüdov Səxavət Nurəhməd oğlu tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər Abbasov Gündüz Qasım oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Eyvazov Akif Məhərləm oğlu və Şükürov İmanverdi Həşimxan oğlundаn ibarət tərkibdə) 26 avqust 2021-ci il tarixli qərarı ilə apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, Şəki Rayon Məhkəməsinin 18 fevral 2021-ci il tarixli hökmü isə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Şək Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 26 avqust 2021-ci il tarixli qərarından Məhkum3 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə əsasən işə baxan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər Novruzov Ələsgər Əli İskəndər oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Kazımov Tahir Lələkişi oğlu və Seyidov Əziz Cəfər oğlundan ibarət tərkibdə) 02 mart 2022-ci l tarixli qərarı ilə kassasya şikayəti təmin edilməmiş, göstərilən qərar isə Məhkum3 aid hissədə və onun kassasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Bundan sonra apellyasiya instansiyası məhkəməsinin 26 avqust 2021-ci il tarixli qərarından Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçisi S.N.Mürşüdov ayrı-ayrılıqda kassasiya şikayətləri verərək aşağıdakıları xahiş etmişlər: - Məhkum1 – onun CM-nin 180.2.1, 18 0.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə tövsif edilmiş əməllərinin oğurluq cinayəti kimi qiymətləndirilməsini və ona təyin olunmuş cəzanın yüngülləşdirilməsini; - müdafiəçi S.N.Mürşüdov – qərarın ləğv edilməsini və işin apellyasiya instansiyası məhkəməsində yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsini. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Məhkum1 kassasya şkayətini belə əsaslandırmışdır ki, o, Məhkum3 və Məhkum2lə Zərərçəkmiş şəxs9 məxsus qoyunları oğurlayarkən istər zərər çəkmiş şəxsin özünə, istərsə də onun ailə üzvlərinə qarşı hər hansı zor tətbiq etməmiş, qoyunların oğurlanmasını isə zərərçəkmiş yalnız səhəri gün müəyyən etmişdir. Buna baxmayaraq həm ibtidai araşdırma orqanı, həm də işə baxan məhkəmələr onun əməllərini düzgün olmayaraq CM-nin 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə tövsif etmiş və o, ağır cəzaya məruz qalmışdır. Qeyd olunanlara əsaslanaraq Məhkum1 onun kassasiya şikayətinin təmin edlməsini xahiş edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusyasının, CM-nin və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CPM-nin) bir sıra maddələrinin tələblərinə, “İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinə, İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin bəzi qərarlarına və “Oğurluq, soyğunçuluq və quldurluğa dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 3 mart 2005-cİ il tarixli Qərarında əksini tapmış izah və tövsiyələrə əsaslanaraq işin müəyyən edilmiş faktiki hallarını mübahisələndirən müdafiəçi S.N.Mürşüdov kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdı r ki, 17 noyabr 2019-cu il tarixdə Məhkum2, Məhkum3 və Məhkum1 birlikdə Göyçay rayonu, Şahsoltanlı kəndi ərazisində yerləşən Zərərçəkmiş şəxs9 məxsus evin həyətyanı sahəsindəki tövlədən xırdabuynuzlu heyvanları talamaq məqsədilə həmin ünvana gedərək onlar həmin tövlədən gizli surətdə qoyunları oğurlayıb maşına yükləməyə başlamış və bu vaxt Məhkum2 həyətin çöl qapısının yanında evin işıqlarının yandığını görərək bu haqda Xamtayevi və Əliyevi xəbərdar etmiş, buna görə də onlar avtomaşına əyləşərək dərhal hadisə yerindən uzaqlaşmışdırlar. Həmin vaxt onlars heç kimi görməmiş və bu haqda məhkum olunmuş şəxslər dəfələrlə həm ibtidai araşdırma zaman, həm də məhkəmə iclaslarında bildirmələrinə baxmayaraq, onların təsvir olunan əməlləri düzgün olmayaraq soyğunçuluq kim qiymətləndirilərək CM-nin 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə tövsif edilmiş və onlar, o cümlədən Məhkum2 qeyd olunan epizod üzrə həmin maddələrlə təqsirli blinərək məhkum olunmuşlar. Bu qənaətini əsaslandırmaq üçün müdafiəçi S.N.Mürşüdov iş üzrə toplanmış sübutlara əsaslanaraq daha sonra qeyd etmişdir ki, Məhkum2 və digər məhkum olunmuş şəxslərin bu epizod üzrə soyğunçuluq deyil, oğurluq cinayətinin tərkibi müəyyən edilir, lakin məhkəmələr sübutlara düzgün qiymət verməmiş və məhkumların həmin epizod üzrə əməllərini düzgün tövsif etməmişlər. Müdafiəçi həmçinin ittiham orqanının Məhkum 2 və digərləri tərəfindən soyğunçuluq cinayəti törətmələrini təsdiq edən sübutların məhkəməyə təqdim etməməsini vurğulayaraq bildirir ki, işdə olan sübutlar arasında olan ziddiyyətlər də aradan qaldırılmamış, nəticə etibarı ilə isə hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxsin ədalətl məhkəmə araşdırmasına malik olmaq hüququ, maddi və prosessual hüquq normalarının tələbləri pozulmuş, Ali Məhkəmənin Plenmunun tövsiyələrinə əməl edilməmişdir. Bundan başqa, müdafiəçi kassasiya şikayətində göstərir ki, Məhkum2 qarşı irəli sürülmüş ittham üzrə cinayətlərin törədilməsində onun iştirakı iştirakı bəlli bir həddə olmuş və oğurlanmış qoyunların daşınması üçün nəqliyyat vasitəsinin tapılmasında və xırdabuynuzlu heyvanların satışında o, birbaşa iştirak etməmiş, lakin məhkəmələr bu hallara da diqqət yetirməmişlər. Qeyd olunanlara əsaslanaraq müdafiəçi S.N.Mürşüdov onun kassasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş edir. Cinayət prosesinin iştrakçıları kassasiya şikayətlərinə məhkəmə baxışı iclasının yeri və vaxtı barədə qanuna müvafiq q aydada və müddətdə məlumatlandırılmalarına baxmayaraq, Məhkum2 məhkəmə iclasında iştirak etmək arzusunu bildirməyərək bu haqda ərizə ilə məhkəməyə müraciət etməmiş, zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs2, Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs4, Zərərçəkmiş şəxs6, Zərərçəkmiş şəxs9, Zərərçəkmiş şəxs10, X3 və zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs1 hüquqi varisi X11 isə naməlum səbəblərdən məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası bununla əlaqədar cinayət prosesi iştiirakçılarının rəylərini dinləyərək və CPM-nin 419.4-cü maddəsini rəhbər tutaraq kassasiya şikayətlərinə Məhkum2 və adları çəkilən zərərçəkmişlərin, habelə zərər çəkmiş şəxsin hüquqi varisi Zərərçəkmiş şəxs1 iştirakları olmadan baxılmasını mümkün bilmişdir. Belə ki, CPM-nin 419.4-cü maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi nin iclası hansı məhkəmə qərarına və hansı əsaslarla baxılması, kimlərin məhkəmə tərkibinə daxil olması və məhkəmənin iclas zalında cinayət prosesi iştirakçılarından kimlərin iştirak etməsi barədə məhkəmə iclasında sədrlik edənin elanı ilə açılır. Şikayət vermiş və lazımi qaydada məlumatlandırılmış şəxsin olmaması kassasiya instansiyası məhkəməsi iclasının davam etdirilməsini istisna etmir. Hüquqi məsələlər: Məhkum1 və müdafiəçi S.N.Mürşüdovun kassasiya şikayətlərinin məzmunundan göründüyü kimi, həmin müracətlərin müəlliflərinin əsas dəlilləri ondan ibarətdir ki, məhkum olunmuş şəxslərin 17 noyabr 2019-cu il tarixdə Zərərçəkmiş şəxs9 məxsus xırdabuynuzlu heyvanları talamaları ilə bağlı epizod üzrə iş üzrə toplanmış və məhkəmə iclaslarında araşdırılmış sübutlara məhkəmələr düzgün hüquqi qiy mət verməmiş və nəticədə onların əməli CM-nin 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə düzgün tövsif edilməmişdir. Bu dəlillərə əsaslanan Məhkum1 apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının dəyişdirilməli, müdafiəçi S.N.Mürşüdov isə həmin qərarın ləğv edilməli olması haqqında tələblərini CPM-nin 416.1.2 və 416.1.15-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarla əlaqələndirmişlər. CPM-nin 416.1.2 və 416.1.15-ci maddələrinin tələblərinə görə isə, kassasiya instansiyası məhkəməsi aşağıdakı hallarda apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını kassasiya qaydasında ləğv etmək və ya dəyişdirmək hüququna malikdir: 416.1.2. məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etmədikdə; 416.1.15. məhkəmə törədilmiş əməlin tövsifində səhvə yol ve rdikdə. Odur ki, məhkəmə kollegiyası Məhkum1 və müdafiəçi S.N.Mürşüdovun şikayətlərini kassasiya qaydasında baxılmalı müraciətlər kimi görür və buna görə Məhkum2 və digərlərinin məhkum olunmalarına dair cinayət işinin materiallarını və həmin iş üzrə çıxarılmış yekun məhkəmə aktlarını yoxlayıb aşağıdakıları qeyd edir. Əvvəla məhkəmə kollegiyası xatırladır ki, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərini müəyyən edən CPM-nin 419.1-ci maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, sübut ların mahiyyəti üzrə araşdırılması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilməsi, habelə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən çıxarılmış hökm və qərarların icrası və buna nəzarətin həyata keçirilməsi kimi məsələlərin həlli qanunla kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. CPM-nin 419.11-ci maddəsinin tələblərinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində məhkəmə baxışının predmeti olmayan faktları müəyyən edə və ya onları sübuta yetirilmiş hesab edə bilməz. Məhkəmə kollegiyası qanunvericiliyin tələblərinə əsaslanaraq onu da qeyd edir ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya q ərarından verilmiş kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə əsasən işə baxaraq və bu baxışın nəticəsi olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş məhkəmə aktına münasibətini bildirməklə CPM-nin 419.10-cu maddəsində sadalanan qərarlardan birini, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişiklik edilmədən saxlanılması, həmin hökm və ya qərarın ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da onların dəyişdirilməsi haqqında qərar, habelə hökmün və ya məhkəmənin digər qərarının icrası qaydasında icraat üzrə məhkəmə qərarını ləğv edərək, birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edir (o şərtlə ki, həmi n qərar məhkum edilmiş şəxsin vəziyyətinin ağırlaşdırılması ilə nəticələnməsin). Ümumiyyətlə, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-nin 419 və 416-cı maddələri müəyyən edir. Bu baxışın nəticəsində kassasiya kollegiyası tərəfindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi əsasları isə CPM-nin 416-cı maddəsində müəyyən edilmişdir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda Ali Məhkəmənin Cinayət Kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Bundan başqa, kassasiya instansiya məhkəməsində məhkəmə baxışının predmetini qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktları təşkil etd iyindən, bu instansiyada işin halları araşdırılmır, yeni sübutlar təqdim edilmir və mövcud sübutlara hüquqi qiymət verilmir. Kassasiya qaydasında hökm və ya qərarın qanuniliyi, başqa sözlə birinci və ya apellyasiya instansiya məhkəməsində işə baxılarkən və mübahisə edilən hökm və ya qərar qəbul edilərkən maddi və ya prosessual hüquq normalarının, yəni cinayət qanununun və CPM-nin normalarının tələblərinə əməl edilib-edilməməsi yoxlanılır. Məhkəmə kollegiyası vurğulayır ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 12ci maddəsinin İ hissəsi insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsini dövlətin ali məqsədi olduğunu təsbit edir. Konstitusiyanın 26-cı maddəsinin İİ hissəsinə görə, dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının dövlət tərəfindən müdafiəsinə təminat verən Konstitusiya müddəaları, həmçinin cinayət törətməkdə təqsiri olmayan şəxslərin cinayət prosesini həyata keçirən orqanların vəzifəli şəxslərinin və ya hakimlərin özbaşına hərəkətləri ilə qanunsuz şübhə altına alınmasının, ittiham və ya məhkum edilməsinin yol verilməz olduğunu ehtiva edir. Bu tələb ictimai təhlükəlilik dərəcəsi yüngül olan cinayət törətmiş şəxslərin onların törətmədiyi daha ağır əməllərə görə cinayət məsuliyyətini cəlb edilmələrinin, təqsirli bilinmələrinin və cəzalandırılmalarının yolverilməzliyini də nəzərdə tutur. CM-nin 3-cü maddəsinin tələbinə görə, yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyəti y aradır. CM-nin 7.1-ci maddəsində müəyyən edilmişdir ki, yalnız törətdiyi ictimai təhlükəli əmələ (hərəkət və ya hərəkətsizliyə) və onun nəticələrinə görə təqsiri müəyyən olunmuş şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə və cəzalandırıla bilər. Qanunçuluq prinsipi təsbit edilmiş CPM-nin 10.1-ci maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmələr və cinayət prosesinin iştirakçıları Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının digər qanunlarının, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin müddəalarına ciddi əməl etməlidirlər. CPM-nin 12.1 və 12.3-cü maddələrinə görə, cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. CPM-nin 33.1-33.4-cü maddələrinin tələblərindən görünür ki, hakimlər cinayət mühakimə icraatının həyata keçirilməsində cinayət işi üzrə toplanmış sübutları bu Məcəllənin tələblərinə əsasən qiymətləndirirlər. Cinayət mühakimə icraatı həyata keçirilərkən bu Məcəllənin 125, 144-146-cı maddələrinin müddəalarının pozulması yolverilməzdir. Cinayət prosesində heç bir sübutun və digər materialın qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Hakimlərin sübutlara və sair materiallara qərəzli münasibət bəsləməsi, mövcud hüquqi prosedur daxilində tədqiq edilənədək sübut və digər materiallardan birinə digərinə nisbətdə çox və ya az əhəmiyyət verilməsi yolverilməzdir. Eyni zamanda məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi lazım bilir ki, CPM-nin 124.1.2-ci maddəsi hadisənin cinayət had isəsi olub-olmamasını, törədilmiş əməldə cinayətin əlamətlərinin olub-olmamasını, bu əməlin təqsirləndirilən şəxs tərəfindən törədilibtörədilməməsini, onun təqsirli olub-olmamasını, habelə ittihamın düzgün həll edilməsi üçün əhəmiyyət kəsb edən digər halların yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilməsini tələb edir. CPM-nin 138.1-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, sübutetmə ittihamın qanuni, əsaslı və ədalətli həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən halların müəyyən edilməsi məqsədi ilə sübutların əldə edilməsindən, yoxlanılmasından və qiymətləndirilməsindən ibarətdir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi müxtəlif ölkələrə qarşı qəbul etdiyi Qərarlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, təqsirləndirilən şəxsin təqsirliliyi barədə məhkəmənin nəticəsi həm yetərlilik, həm də inandırıcılıq tələblərinə uyğun olmalı, onun əsasını isə yalnız elə sübutlar təşkil etməlidir ki, qanuna müvafiq yəni, qanuni yolla əldə olunmuş olsun. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “V.Bayramov və qeyrilərinin şikayətləri üzrə” 09 sentyabr 2005-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmə hökmü şəxsin təqsirli olub-olmaması kimi həyati əhəmiyyəti olan məsələni həll edir. Bu səbəbdən prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə məhkəmənin hökmü qanuni və əsaslı olmalıdır. (CPM-nin 349.3-cü maddəsi)... Məhkəmə hökmünün əsaslılığının şərtlərindən biri də hökmdə müəyyən edilmiş halların məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara uyğun gəlməsidir. Bu o deməkdir ki, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə uyğun g ələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır (CPM-nin 28.5-ci maddəsi). “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 177.2.3-1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 17 mart 2011-ci il tarixli qərarına görə, cinayət hüququnda cinayətin tövsifi dedikdə, törədilmiş ictimai təhlükəli əməldə müvafiq cinayət tərkibinin müəyyən edilməsi başa düşülür. Tövsif törədilmiş əməlin faktiki hallarının cinayət tərkibinin əlamətlərinə dəqiq uyğun gəlməsinin müəyyən edilməsinə yönəlmiş ardıcıl və məntiqi prosesdir. Buna görə də, onun ilkin şərti törədilmiş əməlin hüquqi əhəmiyyət kəsb edən faktiki hallarının müəyyən edilməsindən və qiymətləndirilməsindən ibarətdir. Məhkum1 və digərlərinin barəsindəki cinayət işinin materiallarından göründüyü kimi, ilk növbədə faktları araşdırmaq və müəyyən etmək səlahiyyətləri üzərinə qoyulmuş birinci instansiyası məhkəməsi təqdim olunan sübutları araşdırmaqla və onları CPM-nin 145.1-ci maddəsinin tələblərinə müvafiq qaydada mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi üzrə qiymətləndirməklə Məhkum1 və Məhkum2 hökmdə təsvir edilən cinayət əməllərini törətmələri barədə nəticəyə gəlmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsi də apellyasiya şikayətlərinə qismən məhkəmə istintaqı aparmaqla həmin sübutların bir qismini araşdıraraq və məhkəmə iclaslarında araşdırılmış bütün sübutların hər iki məhkumun CMnin 177.2.1, 177.2.2, 177.2.3, 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayətləri törətməkdə təqsirli olmalarına dəlalət etməsini və belə qənaətə gəlmək üçün onların kifayət etməsini he sab edərək bu nəticə ilə razılaşmışdır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin gəldikləri bu nəticə düzgündür, qanunidir və bu baxımdan həmin nəticənin şübhə altına alınması üçün heç bir qanuni əsas yoxdur. Kassasiya şikayətlərində göstərilən və yalnız ehtimal xarakteri daşıyan dəlillərlə razılaşmayan məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd edir ki, cinayət işinin materiallarına əsasən, adları çəkilən məhkumların onlara qarşı irəli sürülmüş cinayətləri törətmələrinə dair təqsirliliklərinin mötəbərliyi heç bir şübhə doğurmayan, CPM-nin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq əldə edilmiş, araşdırılmış və qiymətləndirilmiş sübutlarla tam təsdiq edilir və məhkəmə iclaslarında həmin sübutların araşdırılması zamanı naimamlığa, qeyri obyektivli yə, istər Məhkum1, istərsə də Məhkum2 ədalətli məhkəmə araşdırmasına malik olmaq, müdafiə və digər prosessual hüquqlarının pozulmasına yol verilməmşdir. Araşıdırılmış sübutlar həm birinci instansiya məhkəməsinin hökmündə, həm də kassasiya qaydasında mübahisələndirilən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarında ətraflı şərh edildyndən məhkəmə kollegiyası həmin sübutların hamısının hazırki qərarda təsvirinə ehtiyac görmür, lakin kassasiya şikayətlərində mübahisələndrilən epizodla bağlı zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs9 apellyasiya şikayətlərinə məhkəmə baxışı iclasında verdiyi ifadələrinə bir daha müraciət etməyi zəruri sayır. Həmin iclasda zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs9 göstərmişdir ki, o, ailəsi ilə birlikdə Göyçay rayonunun Şahsoltanlı kəndində yaşamaqla onun şəxsi təssərrüfatında xırdabu ynuzlu heyvanları var və həmin heyvanları yaşadığı evin həyətindəki tövlədə saxlayır. 16 noyabr 2019-cu il tarixə onun şəxsi təsərrüfatında 42 baş 1 illik bordaqda saxlanılan qoyunları olmuş və o, hər bazar günləri tövləsində saxladığı qoyunlardan bir neçəsini satıb yenisi ilə əvəz edir. Hadisə baş verən 17 noyabr 2019-cu il tarixdə də o, həmin qoyunlardan bir neçəsini satmaq üçün mal bazarına aparmalı idi və bunun üçün bazara aparılası xırda buynuzlu heyvanları ayırmaq üçün tövləyə getmiş, heyvanları ayırandan sonra üşüdüyündən evə qayıtmışdır. Arvadı ona çay hazırlamaq məqsədi ilə həyətdən termosu gətirməyə gedəndə tövlədən səs gəldiyin eşitmiş və ona demişdir ki, uşaq, yəni oğlu X və o, evdədirlər, lakin tövlədən səs gəlir. Bu zaman o, oğlu Xla qapını açıb evin pilləkən hissəsindən tövl əyə tərəf baxdıqda, tövlədən həyət qapısı tərəfə qaçan üç-dörd nəfəri görmüşdür. Həmin şəxslərdən biri uzunboğaz jaket geyinmişdir. O, həmin şəxslərə tərəf “ayə köpək uşağı, siz mənim tövləmə girmisiniz, dayanın” deyərək ucadan qışqırmış, sonra oğlu Xla birlikdə həyətə çıxıb tövləyə tərəf qaçmışdır. Həmin vaxt o, xəstə olduğundan və ayaqqabını geç geyindiyindən ləngimiş, lakin oğlu ondan irəlidə həyətdən uzaqlaşan şəxslərə tərəf qaçmış, evin giriş qapısından oğruları təqribən 10 metr məsafədən görmüş, həmin yerdən həyət darvazasının bir qapısına təqribən 12 metr, digər qapısına isə 8 metr məsafə olmuş, oğlu darvazanın bir qapısına, o özü isə digər qapısına tərəf qaçmış, oğrular onun səsini eşitsələr də, dayanmamışlar, ona elə gəlmişdir ki, həmin vaxt əllərində bir heyvan aparmışlar. Onun h əyət darvazasının iki qapısı olmuşdur. Oğrular həyət qapısını açıb yola çıxmış, ondan irəlidə gedən oğlu və o, onlara çata bilməmiş, X yola çıxan şəxsin arxasınca qaçıb qapını açmaq istəsə də qapı açılmamış və o, ehtmal etmişdir ki, oğrular qapını bayırdan tutmuşlar. Yalnız X qapını möhkəm çəkəndən sonra qapı açılmış, o, isə darvazanın digər qapısından bayıra çıxmışdır. Oğrular onun səsini eşitsələr də, dayanmamış, həyətdən çıxıb maşınlarına əyləşərək hadisə yerindən uzaqlaşmışlar. X həyətdən yola ondan əvvəl və oğruların maşını yerindən tərpənən zaman yüyürüb onlara çataraq arxadan maşına bir neçə yumruq zərbəsi vurmuş, amma qoyunlarını oğurlayan şəxslər maşını saxlamadan sürüb getmişlər. Sonradan bilmişdir ki, oğrular həmin vaxt onun beş baş qoyununu oğurlamış və həmin heyvanları tövlədə n birbirinə ötürərək çıxarmışlar. Məhkəmə iclasında həm Məhkum1, həm də Məhkum2 özlərini onlara qarşı CM-nin 180.2.1, 180.2.2, 180.2.3-cü maddələri ilə irəli sürülmüş ittiham üzrə təqsirli bilməsələr də, Məhkum2 ibtidai araşdırma zamanı göstərmişdir ki, o, və onunla birlikdə Məhkum1 və X1 17 noyabr 2019-cu il tarixdə sonradan tanıdığı Göyçay rayonunun Şahsoltanlı kənd sakini Zərərçəkmiş şəxs9 məxsus tövlədən oğurluq eədrkən və orada saxlanılan qoyunları tövlədən çıxararkən evin işığının qarşısından kölgə keçməsini gördüyünə görə ev yiyəsinin onların oradan oğurluq etmələrini bilməsini başa düşərək Məhkum1ə və Salehə “çıx, gördülər” demiş və və onlar dərhal tövlədən çölə çıxaraq avtomaşına minib hadisə yerindən uzaqlaşmışlar. Ev sahibləri onların oğurluq qoyunları yerləşdidikləri avtomaşı nı arxadan görmüş, onlar isə bütün bunları başa düşüb taladıqları qoyunları özlərində saxlamaq və yaxalanmamaq üçün qoyunlarla birlikdə hadisə yerindən qaçmışlar. İş materiallarından göründüyü kimi, Məhkum1 də ibtidai araşdırma zamanı bu epizod üzrə Məhkum2 göstərdiklərini eyni ilə təsdiq etmişdir. Bu ifadələrdən görünən odur ki, Məhkum1, Məhkum2 və onlarla birlikdə Məhkum3 17 noyabr 2019-cu il tarixdə Zərərçəkmiş şəxs9 məxsus evin həyətindəki tövlədə saxlanılan xırda buynuzlu heyvanları ələ keçirmək məqsədilə bunu oğurluq yolu ilə etməyə başlasalar da, həmin əməlin törədilməsi prosesində zərərçəkmiş və onun oğlu X onları görüb təqib etmiş, adları çəkilən məhkumlar da əmlakın sahibini və onun oğlunu görmüş və həmin andan başlayaraq Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 qoyunları avtomaşına yükləyərə k onları təqib edən şəxslərə heç bir zor tətbiq etməsələr də faktiki olaraq həmin əmlakı açıq yolla talamış, bu zaman Zərərçəkmiş şəxs9 və onun oğlu Zərərçəkmiş şəxs9 da onlar tərəfindən qoyunları ələ keçirilməsini aşkar etmiş və təqsirkarlar da bu haqda bilərək bunları, yəni özgənn əmlakını artıq gzli deyil, açıq yolla talamalarını dərk etmişlər. Özgə əmlakını açıq talamaya görə isə cinayət məsuliyyəti CM-nin 180-ci maddəsində nəzərdə tutulmuşdur ki, CM-nin 180.1-ci maddəsində soyğunçuluq özgənin əmlakını açıq talama kimi təsbit edilmiş, belə əməl insanların həyatı və ya sağlamlığı üçün təhlükəli olmayan zor tətbiq etməklə törədilməsi isə təqsirkarın CM-nin 180.2.4-cü maddəsi ilə cnayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinə səbəb olur. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, soyğunçuluq obyektiv cəhətd ən özgə əmlakını açıq talamada ifadə olunur və bu cinayətin xarakterik cəhəti ondan ibarətdir ki, təqsirkar cinayəti açıq şəkildə, yəni zərər çəkmiş şəxsin və ya digər şəxslərin yanında aşkar vəziyyətdə törədir, həmin şəxslərin onun hərəkətlərinin cinayətkar xarakterini dərk etdiklərini bilir və bu cinayət çox hallarda şəxsiyyətə fiziki və ya psixi zor tətbiq edilməklə müşayiət olunur. Göründüyü kimi, Məhkum1 və Məhkum2 zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs9 qarşı heç bir zor tətbiq etmədiklərinə görə, onlara qarşı qeyd olunan CM-nin 180.2.4-cü maddəsi ilə ittiham da irəli sürülməmişdir. Bununla belə, məhkəmə kollegiyası qeyd etməy zəruri bilir ki, cinayət qanunu normasının tələbinə və mənasına görə, şəxs talama cinayətini oğurluq, yəni gizli talama kimi başlayaraq bu əməlin törədilməsi prosesində onun əməlinin zərərçəkmiş və ya digər şəxslər tərəfindən aşkar edldiyini dərk edib talanmış əmlakı özündə saxlamaq məqsədilə müəyyən hərəkətlər etdikdə, məsələn talanmış əmlakla birlikdə hadisə yerindən qaçdıqda, artıq törədilmiş əməl gizli deyil, açıq talama, yəni soyğunçuluq kimi qiymətləndirilməli və tövsif edici əlamətlərə və vurulmuş ziyanın miqdarına uyğun olaraq CM-nin 180.1, və ya 180.2.1-180.2.5, və ya 180.3.1-180.3.3, yaxud da 180.4-cü maddələri ilə tövsif edilməlidir. Cnayət qanunu normasının bu cür təfsirinə uyğun izah “Oğurluq, soyğunçuluq və quldurluğa dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 03 mart 2005-ci il tarixli Qərarında da əksini tapmışdır. Belə ki, həmin Qərarın 5-ci bəndində məhkəmələrə izah edlmişdir ki, oğurluq edilərkən, təqsirli şəxsin hərəkətləri mülkiyyətçi və ya əmlakın digər sahibi, yaxud da digər şəxs tərəfindən aşkar edilərsə, təqsirli şəxs bunu dərk etsə də, əmlakın qanunsuz götürülməsindən ibarət hərəkətlərini davam etdirərsə və ya həmin əmlakı saxlamağa çalışarsa, o zaman belə hərəkətlər soyğunçuluq, həyat və ya sağlamlıq üçün təhlükəli zorakılıqla, yaxud da belə zorakılıq tətbiq ediləcəyi hədəsi ilə müşayiət edildiyi hallarda isə quldurluq kimi tövsif edilməlidir. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası hesab edr ki, Zərərçəkmiş şəxs9 məxsus əmlakı talamaları ilə bağlı epizod üzrə Məhkum1 və Məhkum2 cinayət əməli həm ibtdai araşdırma zamanı, həm də məhkəmələr tərəfindən CM-nin 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə düzgün tövsif edilmişdir və bu məsələ ilə bağlı kassasiya şikayətlərinin dəlilləri ilə razılşmayaraq həmin əməllərin oğurluq və ya başqa cinayət kimi qiymətləndirilməsi üçün heç bir əsas görmür. Həm Məhkum1 və müdafiəçi S.N.Mürşüdovun kassasiya şikayətlərinin dəlillərinə uyğun olaraq hər iki məhkumun barəsində seçilmiş cəza tədbirinin seçilməsi məsələsini yoxlayıb müzakirə edərək, məhkəmə kollegiyası vurğulamağı lazım bilir ki, birinci instansiya məhkəməsi bu məsələ ilə bağlı qərar qəbul edərkən CM-nin 8, 41, 58, 59 və 66-cı maddələrinin tələblərinə əməl etməklə adları çəkilən məhkumların törətdikləri cinayətlərin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi ilə yanaşı CM-nin 59.1.12 və 59.1..14cü maddələrinin tələblərinə əsasən hər iki məhkumun zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs9la barışıq əldə etmələrini, onların törətdikləri cinayətlər nəticəsində vurduqları zərə ri qismən ödəmələrini, CM-nin 59.2-ci maddəsinə əsasən isə həm Məhkum1, həm də Məhkum2 yaşayış yerindən müsbət xarakterizə olunmalarını və əməllərindən peşmançılıq çəkmələrini cəzanı yüngülləşdirən hallar kimi, habelə CM-nin 61-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cəzanı ağırlaşdıran halların müəyyən edilməməsini kifayət qədər nəzərə almış, onlara istər təqsirl bilindikləri maddələrlə, istərsə də cinayətlərin məcmusu üzrə bütün bu hallara uyğun olan qanuni və ədalətli cəzalar təyin etmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsi isə onların cəzasını yüngülləşdirən əlavə digər halları müəyyən etməyərək həmin nəticə ilə haqlı olaraq razılaşmışdır. Şərh olunan nəticələrin qanunvericiliyin tələblərinə, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyinə və Ali Məhkəmənin Plenumunun öz qərar larında əks etdirdiyi izah və tövsiyələrə uyğun olmasını hesab edərək məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, CM-nin 8.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilmiş cəza və ya digər cinayət hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. CM-nin 41.1-ci maddəsinin müddəalarından göründüyü kimi, cəza məhkəmə hökmü ilə təyin edilən cinayət-hüquqi xarakterli tədbirdir. Cəza cinayət törətməkdə təqsirli hesab edilən şəxsə tətbiq olunur və həmin şəxs barəsində bu Məcəllə ilə müəyyən edilən məhrumiyyətlər yaradılmasından və ya onun hüquq və azadlıqlarının məhdudlaşdırılmasından ibarətdir. CM-nin 41.2-ci maddəsinin təl əblərinə görə, cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. CM-nin 58.1-ci maddəsində göstərilir ki, cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsə, bu Məcəllənin Ümumi hissəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddələrində nəzərdə tutulmuş hədlərdə ədalətli cəza təyin edilir. CM-nin 58.3-cü maddəsinə görə, cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. Cinayət qanunvericiliyində cəzanı yüngülləşdirən hallar CM-nin 59.1.1-59.1.14-cü maddələrində, cəzanın ağırlaşdıran hallar isə CM-nin 61.1.1-61.1.13-cü maddələrində nəzərdə tutulmuşdur. Bununla yanaşı, məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, CM-nin 59.2-ci maddəsinə əsasən cəza təyin edilərkən bu Məcəllənin 59.1.1-59.1.14-cü maddələrində göstərilməmiş başqa hallar da cəzanı yüngülləşdirən hal qismində nəzərə alına bilər. CM-nin 61.2 və 61.3-cü maddələrinin tələblərinə görə isə cəza təyin edilərkən bu Məcəllənin 61.1.1-61.1.13-cü maddələrində göstərilməmiş hallar, habelə bu Məcəllənin Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsində cinayət tərkibinin əlaməti kimi nəzərdə tutulmuş cəzanı ağırlaşdıran hal təkrar nəzərə alına bilməz. CPM-nin 139.0.5-ci maddəsinə əsasən, cinayət təqibi üzrə icraat zamanı digər məsələlərlə yanaşı həmçinin cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmu ş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar da yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir. Bu o deməkdir ki, məhkəmə qərarlarında cəzanı yüngülləşdirən (o cümlədən müstəsna hesab edilən) və ağırlaşdırıcı hallar barədə nəticələr də müvafiq sübutlar vasitəsi ilə əsaslandırılmalı, əsası olmayan mülahizə xarakteri daşımamalıdır. CPM-nin 144-cü maddəsi cinayət-mühakimə icraatını aparan orqanlardan, o cümlədən məhkəmədən cinayət təqibi üzrə toplanılmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlamağı tələb edir. Yoxlama zamanı toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. CPM-nin 145.1-ci maddəsinə görə, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. CPM- nin 349.5-ci maddəsinə əsasən aşağıdakı hallarda məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir: - məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda; - bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə; - məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə. Qanunu bu normasının mənasına görə, hökmün məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslanmalı olması tələbi dedikdə, təkcə şəxsin təqsirli olub-olmamasına dəlalət edən sübutlar deyil, həmçinin onun barəsində cəza tədbirinin seçilməsinə bu və ya digər şəkildə təsir edə biləcək sübutlar da başa düşülür. Göründüyü kimi, cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri, sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən CPM-nin 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar (CPM-nin 349.5-ci maddəsi) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Qanunvericiliyin bu tələblərinə həmçinin təqsrkar barəsində cinayət hüquqi tədbirin seçilməsi zamanı da riayət olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun bir sıra qərarlarında göstərilmişdir ki, hər bir cinayət ilə onun törədilməsinə görə tətbiq ol unan cəza arasında məqsədyönlü və əsaslı bağlılıq olmalıdır. (CM-nin 48-ci maddəsinin, CM-nin 53.4-cü maddəsinin və Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin şərh edilməsi haqqında Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun müvafiq olaraq 23 iyul 2004-cü il və 17 mart 2011-ci il tarixli qərarları). “Azərbaycan Respublikası CM-nin 32-ci maddəsinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinin İV hissəsinə uyğunluğu haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 12 yanvar 1999-cu il tarixli qərarında göstərilir ki, cinayət qanunvericiliyinə görə cəza törədilmiş cinayət üçün yalnız sitəm olmayıb, eyni zamanda məhkumları islah etmək, tərbiyələndirmək, habelə yeni cinayət edilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Azərbaycan Respublikas ı Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 59.1.9 və 60-cı maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 2 aprel 2012-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayət qanunvericiliyində cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların müəyyən edilməsi məhkəmə tərəfindən cəza hüdudları daxilində cəzanın ədalətli təyin edilməsinə və təyin edilmiş cəzanın hər bir konkret halda fərdiləşdirilməsinə xidmət edir. Belə ki, məhkəmə cinayət mühakimə icraatı zamanı ittiham hökmü ilə cəza təyin edərkən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almalıdır. Bu baxımdan cəzanı yüngülləşdirən halların düzgün müəyyən olunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun sözügedən qərarına əsasən, cəzanı yüngülləşdirən hal təqsirkarın şəxsiyyətinə, törədilmiş cinayətə aid olan və müvafiq olaraq cinayət törədənin özünün və cinayət əməlinin təhlükəliliyini azaldan hallardır. Həmçinin, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 53.4-cü maddəsinin və Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 17 mart 2011-ci il tarixli qərarında cəzanın mahiyyəti və məqsədləri ilə bağlı qeyd edilmişdir ki, cinayət qanunvericiliyinin quruluşu və məzmunu CM-nin vəzifələrinin təminatına xidmət edir. Cinayət qanunvericiliyinə əsa sən hər bir cinayət xarakterli ictimai təhlükəli əməl törədən şəxs cəzalandırılmalıdır. Cəza bir tərəfdən, törədilən cinayətə görə dövlətin reaksiyasıdır, digər tərəfdən isə cinayət əməlini törədən üçün onun törətdiyi cinayətin cinayət-hüquqi nəticəsidir. Bundan başqa, “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli 4 saylı qərarı ilə hər bir konkret halda təqsirləndirilən şəxslərə cəzaların təyin edilməsinə fərdi yanaşılması, cinayət qanununun vəzifələri və cəzanın məqsədindən bəhs edən CM-nin 2 və 41-ci maddələrinin həyata keçirilməsinin sözsüz təmin edilməsi tövsiyyə edilmişdir. Həmin qərarın 1-ci bəndinin 2 və 3-cü abzasına görə cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM -nin 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilmə şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Habelə cinayətin ictimai təhlükəliliyinin xarakteri qəsdin obyektindən, təqsirin formasından və əməlin Cinayət Məcəlləsinin 15-ci maddəsi ilə hansı cinayətlər kateqoriyasına aid edilməsindən asılıdır. Cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi isə onun törədilmə hallarına (məsələn, cinayətkar niyyətin həyata keçirilmə dərəcəsi, üsulu, vurulmuş zərərin həcmi və baş vermiş nəticələrin ağırlığı, iştirakçılıqla törədilmiş cinayətlərdə təqsirli şəxslərin rolu və s.) əsasən müəyyən edilir. Qeyd olunan qərarın 2-ci bəndinin 5-ci abzasında göstərilmişdir ki, cəzaların tətbiqi məsələsi müzakirə edilərkən cəzanın növü və miqdarının seçilməsinin mühüm əhəmiyyəti vardır. Cəza birinci növbədə təqsirləndirilən şəxsin islah olunmasına xidmət etməlidir. “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli 15 saylı Qərarının 45-ci bəndində məhkəmələrin cəza təyini zamanı təqsirkara həm yüngüllük, həm də ağırlıq baxımından açıq-aşkar ədalətsiz cəza təyin edilməsi hallarına yol verməməli, CM-nin 58.3-cü maddəsinə əsasən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə cəzanın onun islah olunmasına və ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almaları tövsiyə edilmişdir. Qərarın göstərilən bəndində həmçinin qeyd olunmuşdur ki, bu zaman hökmdə cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, habelə təqsirkarın şəxsiyyətini göstərən hansı konkret halların nəzərə alındığı göstərilməli, seçilən cəzanın və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin təqsirləndirilən şəxsin islah olunması, ailəsinin həyat şəraitinə təsiri baxımından məqsədəuyğun olması izah edilməlidir. Qərarın 46-cı bəndində məhkəmələrə o, da izah edilmişdir ki, məhkəmələr cəza təyini məsələsinin həlli ilə əlaqədar təqsirləndirilən şəxsin istər cəzasını yüngülləşdirən, istərsə də cəzasını ağırlaşdıran halları müəyyən edərkən, onların ittiham aktında bu qisimdə göstərilib-göstərilməməsindən asılı deyillər. Təhlil edilən Qərarın 47, 48, 53, 56-cı bəndlərinə görə, məhkəmələr CPM-nin 346.1.11- 346.1.14-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş cəzanın təyini üzrə məsələlərin həlli zamanı hökmdə məhkəmənin gəldiyi nəticələrin motivlərinin göstərilməsini tələb edən CPM-nin 353.2.7-ci maddəsinə ciddi əməl etməlidirlər. Eləcə də təqsirkarın şərti məhkum olunması, ona təqsirli bilindiyi cinayətə görə CMnin Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsində müəyyən edilmiş cəzadan daha yüngül cəzanın təyin edilməsi, cəzadan azad edilməsi hökmdə əsaslandırılmalıdır. Lakin, kassasiya şikayətlərinə məhkəmə baxışı iclasında müdafiəçi S.N.Mürşüdov zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs2 və zərərçəkmiş Zərərçəkmiş şəxs1 hüquqi varisi Zərərçəkmiş şəxs1 müvafiq olaraq 13 və 14 oktyabr 2022-ci il tarixli ərizələrini təqdim edərək məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 barələrində cəza tədbirinin seçilməsi məsələsinin müzakirəsi zamanı həmin ərizələrdə göstərilmiş halların nəzərə alınmasını xahiş etmişdir. Notar ial qaydada təsdiq olunmuş Zərərçəkmiş şəxs2 və H.Zərərçəkmiş şəxs1 qeyd olunan ərizələrindən görünür ki, Məhkum1 və Məhkum2 onlara vurulmuş ziyanı tamamilə ödəmiş və onların adları çəkilən məhkumlara qarşı heç bir şikayətləri və tələbləri yoxdur. Məhkəmə kollegiyası qeyd olunan ərizədə göstərilənləri də CM-nin 59.1.12 və 59.1.14-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən hallar kimi qiymətləndirir və belə qənaətə gəlir ki, həmin hallar nəzərə alınmaqla həm Məhkum1, həm də Məhkum2 cinayətlərin məcmusu üzrə təyin edilmiş qəti cəza yüngülləşdirilməli, bu əsasla da Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 26 avqust 2021-ci il tarixli qərarı adları çəkilən məhkumlara aid hissədə dəyişdirilməlidir. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası cinayət işnin materiallarını və kassasya ş ikayətlərinin dəlillərini müqayisəli şəkildə təhlil edərək və həmin şikayətlərin təmin edilməsi haqda Məhkum1 və müdafiəçi S.N.Mürşüdovun, kassasiya şikayətlərinin təmin edilməməsi barədə isə dövlət ittihamçısı H.B.İmranovun çıxışlarını nəzərə alaraq hesab edir ki, kassasiya şikayətləri qismən təmin edilməklə Məhkum1 və Məhkum2 CM-nin 66.2ci maddəsinə əsasən cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq təyin edilmiş cəza yüngülləşdirilməli və bu əsasla Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 26 avqust 2021-ci il tarixli qərarı adları çəkilən məhkumlara aid hissədə və kassasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.4-ci maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası Q Ə R A R A A L D İ: Mə hkum1 və Məhkum2 müdafiəçi Mürşüdov Səxavət Nurəhməd oğlunun kassasiya şikayətləri qismən təmin edilsin. Şəki Rayon Məhkəməsinin 18 fevral 2021-ci il tarixli hökmü ilə Məhkum1 və Məhkum2, hər birisinin Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 177.2.1, 177.2.2, 177.2.3, 180.2.1, 180.2.2 və 180.2.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmalarına dair cinayət işi üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 26 avqust 2021-ci il tarixli qərarı Məhkum1 və Məhkum2 aid hissədə və kassasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilsn. Məhkum1 və Məhkum2, hər brisinə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 66.2-ci maddəsinə əsasən cinayətlərin məcmusu üzrə təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının müddəti 4 (dörd) il 3 (üç) ayadək endirilsin. Qərar qalan hissədə dəyişdir