Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-1248/2022 27.09.2022 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası hakimlər Yusifov Şahin Yaşar oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Mövsümov Nazim Rasim oğlu və Rəcəbov İlkin Əbülfəz oğlundan ibarət tərkibdə, Əbilov Hüseyn Natiq oğlunun katibliyi ilə, dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin böyük prokuroru İmranov Hafiz Beykəs oğlunun, zərər çəkmiş şəxslər X2, Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərçəkmiş şəxs3 və Zərərçəkmiş şəxs4, Məhkum3 müdafiəçisi M əhərrəmov Polad Müseyib oğlunun və Məhkum1 müdafiəçisi Məhərrəmli Əhməd Nizami oğlunun iştirakları ilə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 09 avqust 2021-ci il tarixli hökmü ilə Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CM-nin) Məcəlləsinin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4 və 32.4,312.2-ci maddələri ilə və Məhkum1 CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.3, 178.2.4 və 32.4,312.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmalarına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 28 mart 2022-ci il tarixli qərarından Məhkum3 müdafiəçisi Məhərrəmov Polad Müseyib oğlu, zərər çəkmiş şəxslər X5 və Zərərçəkmiş şəxs1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə əsasən işə baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 09 avqust 2021-ci il tarixli hökmü ilə (sədrlik edən hakim Quliyev Əhməd Qəhrəman oğlu, hakimlər Paşayev Azər İslah oğlu və Həsənzadə İradə Xəlil qızından ibarət tərkibdə) Məhkum1, xx xxxxxx 1964-cü il tarixdə Sumqayıt şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, subay, cinayətin törədildiyi vaxt Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Əbülfəz Qarayev adına 2 saylı Klinik Uşaq Xəstəxanasının Laboratoriya şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmiş, əvvəllər məhkum olunmamış, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla həmin ünvanda yaşayan CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.3, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.3, 178.2.4cü maddələri ilə həmin Məcəllənin 46.2-ci maddəsi tətbiq olunmaqla 0 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətə dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 04 (dörd) il müddətə, CM-nin 32.4, 312.2-ci maddəsi ilə 05 (beş) il müddətə, CM-nin 66.3-cü və 66.4-cü maddələrinə əsasən isə cinayətlərin məcmusu üzrə əsas cəzaları qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəza əsas cəzaya tam birləşdirilməklə qəti olaraq əsas cəzasını ümumi rejimli cəçzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə 01 (bir) il 06 (altı) ay müddətə dövlət və yerli özünüidarə etmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 06 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına və Məhkum3, xx xxxxx 1976-cı il tarixdə Ermənistan SSR, Kalinino rayonu, Karaisə kəndində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, subay, ort a təhsilli, əvvəllər məhkum olunmamış, Bakı şəhəri, Nəsimi Rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin 13 saylı Mənzil-kommunal istismar sahəsində ictimai işçi vəzifəsində işləyən, ünvan 2 ünvanında qeydiyyatda olmaqla həmin ünvanda yaşamış, CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4-cü maddələri ilə həmin Məcəllənin 46.2-ci maddəsi tətbiq olunmaqla 01 (bir) il 06 (altı) ay müddətə dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 04 (dörd) il müddətə, CM-nin 32.4, 312.2-ci maddəsi ilə 05 (beş) il müddətə, CM-nin 66.3-cü və 66.4-cü maddələrinə əsasən isə cinayətlərin məcmusu üzrə əsas cəzaları qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəza əsas cəzaya birləşdirilməklə qəti olaraq əsas cəzasını ümumi rejimli cəçzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə 01 (bir) il 06 (altı) ay müddətə dövlət və yerli özünüidarə etmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 06 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuşlar. Həmin hökmlə həmçinin, Məhkum2 da təqsirli bilinib məhkum edilmişdir. İşin halları: Məhkəmənin hökmünə əsasən, Məhkum1 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar qeyrilərin in xeyrinə edəcəyi hərəkətə və bilə-bilə qanunsuz hərəkətlərə görə birbaşa yolla özü və qeyriləri vasitəsilə maddi nemətin rüşvət qismində verilməsinə qeyrilərini təkrarən təhrik etmişdir. Belə ki, o, aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə üzərinə götürdüyü hər hansı öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda 2012-ci ilin yay aylarında tanışı X36 ilə aralarında baş tutan danışıq zamanı sonuncuya Türkiyə Respublikasından Azərbaycan Respublikası ərazisinə satış məqsədilə dərman preparatları gətirmək üçün 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul vəsaitinə ehtiyacının olmasını, həmin məbləğdə pul vəsaitini qısa müddətdə geri qaytaracağını yalandan bildirməklə Aidə Manafovanı inandırmaqla razılığını aldıqdan sonra həmin məqsədlə 2012-ci ili n yay aylarında Aidə Manafovadan Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Bülbül prospektində yerləşən Sahil Bağının yaxınlığında sonuncunun oğlu Zərərçəkmiş şəxs1 məxsus 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul vəsaitini alıb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs1 məxsus 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə 2014-cü ilin sentyabr ayında tanışı X36 vasitəsilə tanıdığı Zərərçəkmiş şəxs2 övladına toy etmək üçün 6.000 manat məbləğində pul vəsaitinin lazım olduğunu bildirməklə Zərərçəkmiş şəxs2 özü barəsində formalaşdırdığı inam və etibardan sui-istifadə edərək, onu inan dırıb həmin məqsəd üçün sonuncunun Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Gənclər meydanı, 3 ünvanında yerləşən Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasında yerləşən xidməti otağında Zərərçəkmiş şəxs2 aldatmaqla 6.000 manat məbləğində pul vəsaitini alıb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə sonuncuya məxsus 6.000 (altı min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən, aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını əvəzsiz olaraq ələ keçirmək məqsədilə üzərinə götürdüyü hər hansı öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda 2014-cü ilin oktyabr ayının ortalarında yaşadığı ünvan 10-də qohumu Zərərçəkmiş şəxs3 guya maddi vəziyyətinin yaxşı olmamaqla b orcunun olduğunu, buna görə də sonuncunun adına bankdan kredit götürülməsinin zəruriliyinə onu inandıraraq aylıq kredit ödənişlərinin isə özü tərəfindən ödəniləcəyi barədə bilə-bilə yalan vəd verməklə bankdan 3.700 (üç min yeddi yüz) manat məbləğində kredit götürüb ona verməyə Zərərçəkmiş şəxs3 razı saldığından sonuncu tərəfindən xx.xx.2014-cü il tarixdə “Nikoil” İKB (indiki "xxxx") ASC-nin Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Qara Qarayev prospekti 25/29 ünvanında yerləşən 4 nömrəli filialından həmin tarixdə aralarında bağlanmış müqavilə əsasında götürülmüş istehlak krediti olan 3.700 manat pulu Zərərçəkmiş şəxs3 qaytarmaq məqsədi güdmədiyi halda aldatmaqla borc adı ilə həmin gün ünvan 6 ünvanında yerləşən Əbülfəz Qarayev adına 2 saylı Klinik Uşaq Xəstəxanasının Laboratoriya şöbəsində yerləşən xid məti otağında alıb yalandan qaytaracağını bildirərək aldadıb şəxsi ehtiyaclarına xərcləməklə qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs3 3.700 (üç min yeddi yüz) manat məbləğində ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Əbülfəz Qarayev adına 2 saylı Klinik Uşaq Xəstəxanasının baş həkiminin xx.xx.1996-cı il tarixli, 31 nömrəli əmri ilə həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilməklə həmin vəzifədə işləyərkən öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək, təkrarən, aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışı olmaqla Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun xx.xx.1981-ci il tarixli EB №xxxxxx nömrəli diplomu ilə hək im ixtisası verilmiş Şahid3 ilə 2016-cı ilin avqust ayının əvvəllərində işlədiyi həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsindəki xidməti otağında görüşdükləri zaman sonuncunun Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin xəstəxanalarından birinə həkim psixiatr kimi işə qəbul edilməsində köməklik göstərməsinə dair etdiyi müraciəti ilə əlaqədar Şahid3 həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsinin müdiri kimi Səhiyyə Nazirliyində yüksək vəzifələrdə işləyən müxtəlif səlahiyyətli tanışlarının olmasını aldatmaqla bildirib, həmin tanışlarının vasitəsilə onu qeyd edilən işə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib, həmin məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar Şahid3 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yol la özü vasitəsilə maddi nemət olan 6.000 (altı min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olmasını aldatmaqla bildirib, Şahid3 razılığını almaqla onunla sövdələşib, özünə və vəzifəsinə olan inamdan və aralarında yaranmış etibarlı münasibətdən istifadə edərək həmin adla 10 avqust 2016-cı il tarixdə qeyd edilən xidməti otağında 6.000 (altı min) manat məbləğində pulu Şahid3 şəxsən almaqla, eyni niyyətlə cinayət əməlini davam etdirərək 2016-cı ilin oktyabr ayında Şahid3la aralarında baş tutan danışıq zamanı həmin vəsait müqabilində qeyd olunan vəzifəyə təyin edilməsinin guya mümkün olmadığını, buna görə də 1.300 (bir min üç yüz) ABŞ dolları məbləğində əlavə pul vəsaitinin də eyni xarakterli əməllər üzrə rüşvət qismində verilməsinin zəruri olmasını yalandan bildirm əsi ilə əlaqədar Şahid3 razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla 2016-cı ilin oktyabr ayında qeyd edilən xidməti otağında Şahid3 1.300 (bir min üç yüz) ABŞ dolları, həmin dövrün rəsmi məzənnəsi ilə 2.095,08 manat (iki min doxsan beş manat səkkiz qəpik) məbləğində pul vəsaitini, ümumilikdə vahid niyyətlə 8.095,08 manat (səkkiz min doxsan beş manat səkkiz qəpik) məbləğində özgəyə, yəni Şahid3 məxsus pul vəsaitini alıb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, öz qulluq mövqeyindən istifadə edib etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə sonuncuya məxsus əmlakı vahid niyyətlə ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid3 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan pul v əsaitini rüşvət qismində verməyə sonuncunu vahid niyyətlə təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən təkrarən öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə özgə əmlakını aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə ələ keçirmək məqsədilə tanışı X22 ilə 2016-cı ilin avqust ayında işlədiyi həmin şöbədəki xidməti otağında görüşdükləri zaman sonuncunun övladı Şahid1 özünün işlədiyi həmin xəstəxanaya laborant vəzifəsinə işə qəbul edilməsində köməklik göstərməsinə dair etdiyi müraciəti ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi üzrə xx.xx.2008-ci il tarixli, 119 nömrəli əmr ilə təsdiq edilmiş “Tibb müəssisələrində vəzifələrin nomenklaturası siyahısı” əsasında qeyri-tibb ali təhsilli şəxslərin tibbi vəzifələr üzrə təyinatının qadağan olunmasına baxmayaraq, X22ya həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsinin müdiri kimi qeyd edilən xəstəxananın rəhbərliyi vasitəsilə qeyri-tibb təhsilli olmaqla həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsində laborant vəzifəsi üçün göstərilən tələblərə cavab verməyən Şahid1 həmin vəzifəyə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib, həmin məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin xəstəxananın rəhbər vəzifəli şəxsinə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar Şahid1 xeyrinə edəcəyi qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan 5.000 (beş min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olmasını aldatmaqla bildirib, X22nın razılığını almaqla onunla sövdələşib, özünə və vəzifəsinə olan inamdan və aralarında yaranmış etibarlı münasibətdən istifadə edə rək həmin adla 2016-cı ilin avqust ayında qeyd olunan ünvanda yerləşən həmin xəstəxanadakı xidməti otağında 5.000 (beş min) manat pul vəsaitini X22 və Şahid1 şəxsən almaqla, eyni niyyətlə cinayət əməllərini davam etdirərək 2016-cı ilin sentyabr ayında Bakı şəhəri ərazisində istintaqla müəyyən edilməyən ünvanda Şahid1 ilə aralarında baş tutan danışıq zamanı həmin vəsait müqabilində qeyd olunan vəzifəyə təyin edilməsinin guya mümkün olmadığını, buna görə əlavə pul vəsaitinin də eyni xarakterli əməllər üzrə rüşvət qismində verilməsinin zəruri olmasını yalandan bildirməsi ilə əlaqədar X22 və Şahid1 razılığını almaqla onlarla sövdələşib, həmin adla 2016-cı ilin sentyabr ayında xidməti otağında X22 və Şahid1 əlavə 3.000 (üç min) manat pul vəsaitini almaqla eyni niyyətlə cinayət əməllərini davam etdirərək 2016-cı ilin oktyabr ayında Şahid1 ilə aralarında baş tutan danışıq zamanı aldığı məbləğə həmin məsələnin həll olunmayacağını, sonuncunun qeyd olunan vəzifəyə təyin edilməsi üçün eyni xarakterli əməllər üzrə rüşvət qismində əlavə pul vəsaitinin verilməsinə ehtiyac olduğunu yalandan bildirməsi ilə əlaqədar X22 və Şahid1 razılığını almaqla onlarla sövdələşib, həmin adla 2016-cı ilin oktyabr ayında həmin xidməti otağında Şahid1 2.000 (iki min) manat pul vəsaitini almaqla ümumilikdə qeyd edilən qaydada vahid niyyətlə 10.000 (on min) manat məbləğində özgəyə, yəni X22ya məxsus pul vəsaitini ələ keçirib şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə sonuncuya məxsus qeyd edilən məbləğdə pul vəsaitini vahid niyyət lə ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid1 xeyrinə edəcəyi qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə sonuncunu və X22nı vahid niyyətlə təhrik də edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə cinayətdən xəbərsiz olan tanışı X29 vasitəsilə tanıdığı Şahid2 ilə 2016-cı ilin avqust ayında işlədiyi həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsindəki xidməti otağında görüşdükləri zaman sonuncunun oğlu X58 Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar xidmətinin Maliyyə şöbəsinə zabit kimi işə qəbul edilməsində köməklik göstərməsi ilə bağlı etdiyi müraciəti ilə əlaqədar Şahid2 özünü həmin xəstəxa nanın Laboratoriya şöbəsinin müdiri olmaqla yüksək vəzifəli, general rütbəli şəxsin qudası kimi yalandan təqdim edib onun yanında saxta etibar qazanmaqla Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində yüksək vəzifədə işləyən səlahiyyətli tanışlarının olmasını, həmin tanışlarının vasitəsilə X58 qeyd edilən şöbəyə zabit qismində işə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib, həmin məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar X55 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan 15.000 (on beş min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olmasını aldatmaqla bildirib, Şahid2 razılığını alaraq onunla sövdələşib, özünə və vəzifəsinə olan inamdan və aralar ında yaranmış etibarlı münasibətdən istifadə edərək 2016-cı ilin avqust ayında qeyd edilən ünvanda yerləşən həmin xəstəxanadakı xidməti otağında Şahid2 şəxsən 10.000 (on min) manat, eyni niyyətlə həmin otaqda sonuncudan 2016-cı ilin avqust ayında şəxsən 5.000 (beş min) manat pul vəsaitini almaqla, eyni niyyətlə cinayət əməllərini davam etdirərək 2017-ci ilin fevral ayında Şahid2la aralarında baş tutan danışıq zamanı həmin vəsait müqabilində X55 qeyd olunan vəzifəyə təyin edilməsinin guya mümkün olmayacağını bildirib, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidmətinin Bakı İstintaq Təcridxanasının Kadrlar şöbəsinin yaxın münasibətdə olduğu rəisinə qeyd edilən əməllər üzrə rüşvət qismində verilməsi üçün əlavə pul vəsaitinə ehtiyac olduğunu yalandan bildirib, Şahid2 razılığın ı almaqla onunla sövdələşib, həmin adla ünvan 8 ünvanında yerləşən “Meşəbəyi” restoranının qarşısında Şahid2 şəxsən 5.000 (beş min) manat olmaqla ümumilikdə qeyd edilən qaydada cəmi 20.000 (iyirmi min) manat məbləğində özgəyə, yəni Şahid2 məxsus pul vəsaitini alıb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə sonuncuya məxsus əmlakı vahid niyyətlə ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X55 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə Şahid2 vahid niyyətlə təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən təkrarən öz qulluq mövqeyindən istifadə edər ək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə istintaqa məlum olmayan şəxs vasitəsilə tanış olduğu Zərərçəkmiş şəxs4 ilə 2017-ci ilin oktyabr ayının sonlarında işlədiyi həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsindəki xidməti otağında görüşdükləri zaman sonuncunun Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Sertifikasiya Komissiyasının imtahanından keçməsində köməklik göstərilməsinə dair özünə müraciəti ilə əlaqədar Zərərçəkmiş şəxs4 özünün həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsinin müdiri işləməklə əvvəllər guya həmin komissiyanın üzvü olduğunu yalandan bildirib sonuncunun yanında saxta etibar qazanmaqla Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Sertifikasiya şurasının rəhbərliyində təmsil olunmaqla qeyd olunan məsələnin həllində köməklik göstərə bi ləcək səlahiyyətli tanışlarının olmasını, həmin tanışları vasitəsilə Zərərçəkmiş şəxs4 imtahandan keçməsinə köməklik etmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib, həmin məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar Zərərçəkmiş şəxs4 xeyrinə edəcəyi bilə-bilə qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan 1.000 (bir min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu aldatmaqla bildirərək, sonuncunun razılığını almaqla onunla sövdələşib, özünə və vəzifəsinə olan inamdan və aralarında yaranmış etibarlı münasibətdən istifadə edərək həmin adla 2017-ci ilin oktyabr ayının sonlarında Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, E.Tağızadə küçəsində yerləşən “Dobromed” Tibb Klinikası nın qarşısında 1.000 (bir min) manat pul vəsaitini Zərərçəkmiş şəxs4 şəxsən almaqla, eyni niyyətlə cinayət əməllərini davam etdirərək 2017-ci ilin noyabr ayının əvvəllərində Zərərçəkmiş şəxs4 həmin vəsait müqabilində vəd etdiyi məsələnin həll edilə bilməyəcəyini, buna görə də komissiya üzvlərinə çatdırılması üçün eyni xarakterli əməllər üzrə rüşvət qismində verilməsi üçün əlavə pul vəsaitinə ehtiyac olduğunu yalandan bildirərək, Zərərçəkmiş şəxs4 razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla 2017-ci ilin noyabr ayının əvvəllərində qeyd edilən ünvanda yerləşən həmin xəstəxanadakı xidməti otağında sonuncudan şəxsən 1.000 (bir min) manat pul vəsaitini, həmin adla 2017-ci ilin dekabr ayında ünvan 9 ünvanında yerləşən "xxxx" KB ASC-nin Əcəmi filialının yaxınlığında Zərərçəkmiş şəxs4 şəxsən 5 00 (beş yüz) manat, bir neçə gün sonra 500 (beş yüz) manat olmaqla, iki dəfəyə cəmi 1.000 (bir min) manat, ümumilikdə qeyd edilən qaydada cəmi 3.000 (üç min) manat məbləğində özgəyə, yəni Zərərçəkmiş şəxs4 məxsus pul vəsaitini alıb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, öz qulluq mövqeyindən istifadə edib aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə sonuncuya məxsus qeyd edilən məbləğdə pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirərək təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar sonuncunun xeyrinə edəcəyi bilə-bilə qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə Zərərçəkmiş şəxs4 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən təkrarən öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etib ardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışı Zərərçəkmiş şəxs4 ilə 2017-ci ilin noyabr ayının sonlarında işlədiyi həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsindəki xidməti otağında görüşdükləri zaman sonuncunun tanışı X13 Səhiyyə Nazirliyinin Sertifikasiya Komissiyasının imtahanından keçməsində köməklik göstərməsinə dair müraciəti ilə əlaqədar Zərərçəkmiş şəxs4 özü barəsində aldatmaqla həmin komissiyanın üzvü kimi qabaqcadan formalaşdırdığı etibardan istifadə etməklə, Sertifikasiya şurasının rəhbərliyində təmsil olunmaqla qeyd olunan məsələnin həllində köməklik göstərə biləcək səlahiyyətli tanışları vasitəsilə X13nın imtahandan keçməsinə köməklik etmək imkanına malik olduğunu yalandan bildirib həmin məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan qeyd edilən vəzifəli şəxs ə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar X13nın xeyrinə edəcəyi bilə-bilə qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan 2.500 (iki min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu aldatmaqla bildirərək, cinayətdən xəbərsiz Zərərçəkmiş şəxs4 vasitəsilə X13nın razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla 2017-ci ilin noyabr ayının sonlarında istintaqla müəyyən edilməyən gündə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu ərazisində Moskva prospekti ilə Rövşən Cəfərov küçəsinin kəsişməsində yerləşən Bakı Metropoliteninin “20 Yanvar” stansiyasının “Velotrek ticarət mərkəzi” adı ilə tanınan yerin qarşısındakı çıxışında Zərərçəkmiş şəxs4 vasitəsilə X13nın əri X16 1.500 (bir min beş yüz) manat pul vəsaitini, eyni niyyətlə Zərər çəkmiş şəxs4 vasitəsilə X13nın əri X16dan 2017-ci ilin noyabr ayının sonlarında həmin ünvanda 1.000 (bir min) manat pul vəsaitini almaqla, eyni niyyətlə cinayət əməllərini davam etdirərək 2018-ci ilin mart ayında aralarında baş tutan danışıq zamanı həmin vəsait müqabilində vəd etdiyi məsələnin həll edilə bilməyəcəyini, buna görə də komissiya üzvlərinə qeyd edilən əməlləri üzrə rüşvət qismində çatdırılması üçün əlavə olaraq 500 (beş yüz) manat pul vəsaitinin də lazım olmasını Zərərçəkmiş şəxs4 bildirib, habelə həmin pul vəsaitinin qısa zamanda verilməsinin zəruriliyinə sonuncunu inandırıb, həmin adla Zərərçəkmiş şəxs4 500 (beş yüz) manat pulu 2018-ci ilin mart ayında şəxsiyyəti istintaqa məlum olmayan taksi sürücüsü vasitəsilə alıb ümumilikdə qeyd edilən qaydada cəmi 3.000 (üç min) manat məbləğində özgəyə, yəni X16a və Zərərçəkmiş şəxs4 məxsus pul vəsaitini alıb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, öz qulluq mövqeyindən istifadə edib aldatma və etibardan suiistifadə yolu ilə sonuncuya məxsus qeyd edilən məbləğdə pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirərək təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X13nın xeyrinə edəcəyi bilə-bilə qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə X16u və Zərərçəkmiş şəxs4 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə üzərinə götürdüyü hər hansı öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda 2018-ci ilin sentyabr ayında Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Babək prosp ektində yerləşən “Maşın Bazarı” adlanan ərazinin yaxınlığında Zərərçəkmiş şəxs5 müraciət edərək övladına toy edəcəyini, lakin maddi imkanı zəif olduğundan cehizlik məişət texnikası əşyaları ala bilmədiyi üçün sonuncunun adına məişət malları mağazasından məişət texnikasını kreditə götürmək istədiyini və götürəcəyi əşyaların pulunu şəxsən özünün ödəyəcəyini yalandan bildirməklə Zərərçəkmiş şəxs5 özünə olan inam və etibarından istifadə etməklə sonuncu ilə "xxxx" MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixdə bağlanmış həmin tarixli, 00346524 saylı müqavilə əsasında Cəmiyyətin Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, X52 küçəsi, 174 ünvanında yerləşən “Kontakt Home” satış mağazasından verilmiş ümumi dəyəri 1.998 (bir min doqquz yüz doxsan səkkiz) manat təşkil edən bir ədəd aspirator və “LG” markalı soyuducunu, elə cə də xx.xx.2018-ci ildə "xxxx" MMC ilə Zərərçəkmiş şəxs5 arasında bağlanmış həmin tarixli, ********* saylı müqavilə əsasında Cəmiyyətin ünvan 11 ünvanında yerləşən satış mağazasından verilmiş ümumi dəyəri 899 manat olmaqla özü tərəfindən 100 manat məbləğində ilkin ödəniş edildikdən sonra ödənilməmiş dəyəri 799 (səkkiz yüz doxsan doqquz) manat təşkil edən “Samsung” markalı paltaryuyan maşını, ümumilikdə 2.797 (iki min yeddi yüz doxsan yeddi) manat dəyərində özgəyə, yəni Zərərçəkmiş şəxs5 məxsus əmlakı sonuncunun həmin satış mağazalarından götürməsindən sonra ondan alıb, şəxsi ehtiyaclarına uyğun istifadə edib, əvvəlcədən niyyətində olduğu kimi, həmin kreditlər üzrə heç bir ödəniş aparmamaqla, aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs5 məxsus həmin dəyərdə əmlakı vahid niy yətlə ələ keçirməklə təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən təkrarən öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə cinayətdən xəbərsiz olan tanışı X37 vasitəsilə tanıdığı və Şəki Birləşmiş Uşaq xəstəxanasında laborant işləyən X30 ilə xx.xx.2018-ci il tarixdə aralarında olan telefon danışığı zamanı sonuncunun Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Sertifikasiya Komissiyasının imtahanından keçməsində köməklik göstərməsinə dair müraciəti ilə əlaqədar sonuncuya özünün guya həmin komissiyanın üzvü olmaqla qeyd edilən imtahandan keçməsinə köməklik edə biləcəyini yalandan vəd edib, həmin məsələnin müsbət həlli üçün vəzifəli şəxs olan özünə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) ic rası ilə əlaqədar X30nın xeyrinə edəcəyi biləbilə qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla maddi nemət olan 750 (yeddi yüz əlli) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu aldatmaqla bildirərək, sonuncunun razılığını almaqla onunla sövdələşib, özünə və vəzifəsinə olan inamdan və aralarında yaranmış etibarlı münasibətdən istifadə edərək X30 tərəfindən ünvan 12 ünvanında yerləşən Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin "xxxx" MMC-nin Şəki Regional Poçt filialı vasitəsilə xx.xx.2018-ci il tarixdə ******* saylı maniqramla özünün adına göndərdiyi 750 (yeddi yüz əlli) manat pul baratını həmin tarixdə "xxxx" MMC-nin 1 saylı Poçt Filialının ünvan 11 ünvanında yerləşən 7 saylı şöbəsindən çıxarmaqla, eyni niyyətlə cinayət əməlləri ni davam etdirərək bir neçə gün sonra aralarında baş tutan danışıq zamanı həmin vəsait müqabilində vəd etdiyi məsələnin guya həll edilə bilməyəcəyini, buna görə eyni xarakterli əməllər üzrə rüşvət qismində əlavə olaraq 250 (iki yüz əlli) manat pul vəsaitinin də özünə verilməli olduğunu bildirməsi ilə əlaqədar X30nın razılığını almaqla onunla sövdələşib, sonuncunun Şəki Regional Poçt filialı vasitəsilə xx.xx.2018-ci il tarixdə ********* saylı maniqramla göndərdiyi 250 (iki yüz əlli) manat pul baratını "xxxx" MMC-nin 1 saylı Poçt Filialının 7 saylı Şöbəsindən çıxarmaqla, eyni niyyətlə cinayət əməllərini davam etdirərək, xx.xx.2018-ci il tarixdə aralarında baş tutan telefon danışığı zamanı həmin vəsait müqabilində vəd etdiyi məsələnin guya həll edilə bilməyəcəyini, buna görə eyni xarakterli əməllər üzrə rüşvət qismində əlavə olaraq 100 (bir yüz) manat pul vəsaitinin də özünə verilməli olduğunu bildirməsi ilə əlaqədar X30nın razılığını almaqla onunla sövdələşib, sonuncu tərəfindən xx.xx.2018-ci il tarixdə ******* saylı maniqramla adına göndərilmiş 100 (bir yüz) manat pul baratını həmin tarixdə "xxxx" MMC-nin 1 saylı Poçt Filialının 7 saylı Şöbəsindən çıxarmaqla ümumilikdə qeyd edilən qaydada 1.100 (bir min bir yüz) manat məbləğində özgəyə, yəni X30ya məxsus pul vəsaitini ələ keçirib şəxsi ehtiyaclarına sərf etməklə, öz qulluq mövqeyindən istifadə edib aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə sonuncuya məxsus qeyd edilən məbləğdə pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirərək təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X30nın xeyrinə edəcəyi bilə-bilə qanunsuz hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə sonuncunu təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə üzərinə götürdüyü hər hansı öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda 2018-ci ilin oktyabr ayının əvvəllərində aralarında baş tutan danışıq zamanı əvvəlki epizodlar üzrə dələduzluq yolu ilə əmlakını ələ keçirdiyi Zərərçəkmiş şəxs4 ondan və X13dan 2017-ci ilin noyabr ayından 2018-ci ilin mart ayına qədər olan müddətdə Səhiyyə Nazirliyinin Sertifikasiya Komissiyasının imtahanından keçirəcəyi vədi ilə aldadıb aldığı ümumilikdə 6.000 (altı min) manat pulu "xxxx" ASC-də girovda olan “FORD EDGE” markalı, ** PS *** dövlət qeydi yyat nişanlı avtomobilini girovdan azad edib yenidən banka girov qoyub əldə edəcəyi kredit hesabına ödəyəcəyinə inandırıb, sonuncunun ona olan inam və etibarından sui-istifadə edərək "xxxx" ASC-də girovda olan “FORD EDGE” markalı, ** PS *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilini girovdan azad etmək adı ilə xx.xx.2018-ci il tarixdə ünvan 14 ünvanında yerləşən həmin bankın baş ofisində 5.000 (beş min) manat, xx.xx.2018-ci il tarixdə ünvan 15 ünvanında isə həmin avtomobilin qeydiyyat nişanını dəyişdirmək adı ilə 1.000 (bir min) manat, ümumilikdə 6.000 (altı min) manat pulu geri qaytarmaq məqsədi güdmədən borc adı ilə alıb, şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonradan qeyd edilən avtomobili bankın girovundan çıxarmasına baxmayaraq, verdiyi vədə uyğun girov qismində qoyub pul götürmədən, habelə Zərər çəkmiş şəxs4 aldığı həmin məbləği sair formada qəsdən qaytarmayaraq, aldatma və etibardan suiistifadə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs4 məxsus cəmi 6.000 (altı min) manat məbləğində pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə üzərinə götürdüyü hər hansı öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda 2018-ci ilin noyabr ayının əvvəllərində tanışı Zərərçəkmiş şəxs5 vasitəsilə tanıdığı Zərərçəkmiş şəxs6 maddi vəziyyətinin yaxşı olmadığını, aylıq kredit ödənişlərinin özü tərəfindən ediləcəyi şərti ilə bankdan 5.000 (beş min) manat məbləğində pul vəsaitini kredit götürüb ona verməyə dair müraciəti ilə əlaqədar Zərərçəkmiş şəxs6 inandırıb, yalan vədlə onun inamını qazanmaqla razı saldıqdan sonra Zərərçəkmiş şəxs6 xx.xx.2018-ci il tarixdə "xxxx" ASC-nin ünvan 16 ünvanında yerləşən Abşeron rayon filialından götürdüyü ümumilikdə 6.000 (altı min) manat məbləğində istehlak kreditindən cəmi 3.890 (üç min səkkiz yüz doxsan) manat məbləğində pul vəsaitini xx.xx.2018-ci il tarixdə Zərərçəkmiş şəxs6 sonuncunun cinayətdən xəbərsiz olan tanışı Zərərçəkmiş şəxs5 göndərdiyi istintaqla müəyyən edilməyən taksi sürücüsü vasitəsilə alıb, həmin kredit üzrə qəsdən hər hansı ödəniş etməməklə şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs6 məxsus 3.890 (üç min səkkiz yüz doxsan) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirərək təkrarən dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyə rkən təkrarən öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə 2019-cu ilin fevral ayında cinayətdən xəbərsiz olan tanışı X44 vasitəsilə tanıdığı X23 Xnı Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 20 saylı Uşaq poliklinikasına texniki işçi qismində işə qəbul edilməsində köməklik göstərməsinə dair özünə müraciəti ilə əlaqədar X27 özünün Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Əbülfəz Qarayev adına 2 saylı Klinik Uşaq Xəstəxanasının Laboratoriya şöbəsinin müdiri olması ilə əlaqədar həmin nazirliyin struktur qurumlarında yüksək vəzifədə işləyən səlahiyyətli tanışlarının olmasını, həmin tanışları vasitəsilə Xnı qeyd edilən vəzifəyə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib, həmin məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar Xnın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan 1.000 (bir min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu bildirib, X24 razılığını almaqla onunla sövdələşib, özünə və vəzifəsinə olan inamdan və aralarında yaranmış etibarlı münasibətdən istifadə edərək həmin adla 2019-cu ilin fevral ayında ünvan 6 ünvanında yerləşən həmin xəstəxanadakı xidməti otağında sonuncudan şəxsən 1.000 (bir min) manat məbləğində pul vəsaitini alıb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgəyə, yəni X27 məxsus həmin məbləğdə pul vəsaitini ələ keçirməklə təkrarən dələduzl uq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Xnın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə X28 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən təkrarən öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin may ayının sonlarında arvadı X11 Abşeron rayonu, Saray qəsəbə 3 nömrəli tam məktəbə daimi əsaslarla ingilis dili müəllimi kimi işə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsi məqsədilə Məhkum2 müraciət edən X6 qrup üzvü Məhkum3 və Məhkum2 vas itəsilə özünün yüksək vəzifəli tanışlarının olmasını, həmin tanışları vasitəsilə X32 rayonu Saray qəsəbə 3 nömrəli tam orta məktəbə daimi əsaslarla ingilis dili müəllimi kimi işə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib X6u aldatmaqla onda özləri barəsində formalaşdırdıqları inam və etibardan sui-istifadə edib qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X11nın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə özü və Məhkum3, Məhkum2 vasitəsilə birbaşa yolla maddi nemət olan 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu sonuncular vasitəsilə yalandan bildirib, X6un razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla xx.xx.2019-cu il tarixdə ünvan 18 ünvanında yerləşən 1 saylı “ASA N xidmət” mərkəzinin inzibati binasında Məhkum2 vasitəsilə 8.000 manat məbləğində pul vəsaitini X6dan alıb, Məhkum3 və Məhkum2lə aralarında bölüşdürüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə X6a məxsus 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X11nın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü və Məhkum3, Məhkum2 vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində X6u təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifədə işləyərkən təkrarən öz q ulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin iyul ayında qohumu Şahid6 hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ikinci ali təhsil alması üçün dövlət universitetlərindən birinə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsi məqsədilə Məhkum2 müraciət edən, cinayətdən xəbərsiz olan X7, habelə sonradan bilavasitə Şahid6 özünə Məhkum3 və Məhkum2 vasitəsilə özünün yüksək vəzifəli tanışlarının olduğunu, həmin tanışları vasitəsilə Şahid6 hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ikinci ali təhsil alması üçün Milli Aviasiya Akademiyasına qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib Şahid6 aldatmaqla onda özləri barəsində formalaşdırdıqları inam və etibardan sui-istifadə edib qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid6 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə özü və Məhkum3, Məhkum2 vasitəsilə birbaşa yolla maddi nemət olan ümumilikdə 18.000 (on səkkiz min) manat, ilkin olaraq 15.000 (on beş min) manat, işin həll olunmayacağını bilmələrinə baxmayaraq, inandırıcı olması üçün guya iş həll olunduqdan sonra 3.000 (üç min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu Məhkum3 və Məhkum2 vasitəsilə yalandan bildirib, Şahid6 razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla xx.xx.2019-cu il tarixdə ünvan12 ünvanında yerləşən 14 saylı notariat ofisində 15.000 (on beş min) ma nat pulu sonuncudan Məhkum2 vasitəsilə alıb, sonuncu və Məhkum3la aralarında bölüşdürərək, şəxsi ehtiyaclarına sərf edib, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan suiistifadə etmə yolu ilə Şahid6 məxsus 15.000 (on beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid6 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü və Məhkum3, Məhkum2 vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verməyə sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində Şahid6 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən həmin vəzifədə işləyərkən öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin iyul ayında tanışı Şahid5 Sabirabad rayonu Şəhriyar kənd tam orta məktəbinə daimi əsaslarla müəllim kimi işə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsinə dair Məhkum2 müraciət edən, cinayətdən xəbərsiz olan Şahid4, habelə Şahid5 Məhkum3 və Məhkum2 vasitəsilə özünün yüksək vəzifəli tanışlarının olmasını, həmin tanışları vasitəsilə Şahid5 Sabirabad rayonu Şəhriyar kənd tam orta məktəbinə daimi əsaslarla müəllim kimi işə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu yalandan vəd edib, Şahid5 aldatmaqla onda özləri barəsində formalaşdırdıqları inam və etibardan sui-istif adə edib, qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid5 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə özü və Məhkum3, Məhkum2 vasitəsilə birbaşa yolla maddi nemət olan 4.000 (dörd min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olmasını sonuncular vasitəsilə yalandan bildirərək, Şahid5 razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla 2019-cu ilin avqust ayının əvvəllərində Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Bakı Metropoliteninin “20 Yanvar” stansiyasının 20 Yanvar abidəsinin yanındakı çıxışında yerləşən kafedə 4.000 (dörd min) manat məbləğində pul vəsaitini Məhkum2 və Məhkum3 vasitəsilə Şahid5 cinayətdən xəbərsiz olan atası X3 alıb, eyni niyyətlə aralarındakı razılaşmaya əsasən cinayət əməllərini davam etdirərək xx.xx.2019-cu il tarixdə Şahid5 həmin vəsait müqabilində guya vəd etdiyi məsələnin həll edilə bilməyəcəyini, bu səbəbdən qeyd edilən vəzifəli şəxsə eyni niyyətlə rüşvət qismində verilməsi üçün əlavə 500 manata ehtiyac olduğunu bildirib, Şahid5 razılığını almaqla onunla sövdələşmələrinə əsasən Şahid5 əri X8 "xxxx" ASC-nin Sabirabad filialından **********0 nəzarət nömrəsi ilə Məhkum2 adına köçürdüyü 500 manat pulu sonuncunun həmin tarixdə ünvan 20 ünvanında yerləşən "xxxx" ASC-nin Nəsimi filialından götürməsindən sonra işlədiyi həmin xəstəxananın Laboratoriya şöbəsindəki xidməti otağında həmin pul vəsaitini Məhkum2 alıb, ümumilikdə qeyd edilən qaydada əldə etdiyi cəmi 4.500 (dörd min beş yüz) manat məbləğində özgəyə, yəni Şahid5 məxsus pul vəsaitini Məhkum2 və Məhkum3la aralarında bölüb şəxsi ehtiyacları na sərf edərək, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Şahid5 məxsus cəmi 4.500 (dörd min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirməklə təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid5 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü və Məhkum3, Məhkum2 vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verilməsinə sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində Şahid5 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən tanışı Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin sentyabr ayının əvvəllərində qı zı X50nın Bakı şəhəri Binəqədi rayonu 276 saylı tam orta məktəbin birinci sinfinə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsi məqsədilə Məhkum2 müraciət edən Şahid7 Məhkum2 vasitəsilə özünün Təhsil Nazirliyində yüksək vəzifəli tanışlarının olmasını, həmin tanışları vasitəsilə X50nı Bakı şəhəri Binəqədi rayonu 276 saylı tam orta məktəbin birinci sinfinə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu vəd edib, qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X50nın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə özü və Məhkum2 vasitəsilə birbaşa yolla maddi nemət olan 300 (üç yüz) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olmasını Məhkum2 vasitəsilə bildirib, Şahid7 razılığını almaqla onunla sövdələşərək, həmin adla 2019-cu ilin sen tyabr ayının əvvəllərində Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Səməd Vurğun və Nəsib bəy Yusifbəyli küçələrinin kəsişməsində – Azərbaycan Tibb Universitetinin qarşısında Şahid7 cinayətdən xəbərsiz olan arvadı X4 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 177-ci maddəsinin Qeyd hissəsinin 1-ci bəndinə əsasən cinayət məsuliyyəti yaradan minimum həddən az olduğuna görə cinayət tərkibi yaratmayan 300 manat məbləğində pul vəsaitini alıb, Məhkum2lə aralarında bölüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X50nın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü və Məhkum2 vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitini rüşvət qismində verilməsinə sonuncu ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində Şahid7 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, həmin vəzifə də işləyərkən təkrarən öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum3 və Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin iyul ayında hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ikinci ali təhsil alması üçün dövlət universitetlərindən birinə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsi adı ilə dələduzluq yolu ilə pul vəsaitini ələ keçirdikləri Şahid6 2019-cu ilin oktyabr ayının əvvəllərində aralarında baş tutan telefon danışığı və yazışmaları zamanı həmin qəbul üzrə 2.500 (iki min beş yüz) manat məbləğində təhsil haqqının ödənilməsinin zəruri olmasını şəxsən, habelə bir müddət sonra Məhkum2 vasitəsilə bildirib, Şahid 6 özləri barəsində formalaşdırdıqları inam və etibardan sui-istifadə edərək xx.xx.2019-cu il tarixdə Şahid6, Məhkum2 adına "xxxx" ASC-nin Naftalan filialından **********50 nəzarət nömrəsi ilə köçürdüyü 800 (səkkiz yüz) manat, həmçinin həmin tarixdə Şahid6 qardaşı Zərərçəkmiş şəxs7 “Azericard” prosessinq mərkəzinin Şəki şəhərində yerləşən 00010049 nömrəli terminalından ******* əməliyyat nömrəsi ilə Məhkum2 4127-2081-2459-8136 saylı plastik kartına köçürdüyü 700 (yeddi yüz) manat, həmçinin Zərərçəkmiş şəxs7 ******* əməliyyat nömrəsi ilə Məhkum2 həmin plastik kartına həmin tarixdə köçürdüyü 1.000 (min) manat, ümumilikdə 2.500 (iki min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini Məhkum2 ünvan 22 ünvanında yerləşən həmin bankın “Bakıxanov” şöbəsində quraşdırılmış bankomat vasitəsilə çıxarıb nağdlaş dırmasından sonra həmin pulu ünvan 24 ünvanında yerləşən 1 saylı Kliniki Tibbi Mərkəzin Ümumi Cərrahiyyə Korpusunda Məhkum2 alıb, sonuncu və Məhkum3la aralarında bölüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında öz qulluq mövqeyindən istifadə edərək aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs7 məxsus 2.500 (iki min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirməklə təkrarən dələduzluq etmişdir. Məhkum3 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar qeyrilərinin xeyrinə edəcəyi h ərəkətə görə birbaşa yolla özü və qeyriləri vasitəsilə maddi nemətin rüşvət qismində verilməsinə qeyrilərini təkrarən təhrik etmişdir. Belə ki, o, aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum2 və Məhkum1 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin may ayının sonlarında istintaqla müəyyən edilməyən gündə arvadı X11 Abşeron rayonu Saray qəsəbə 3 nömrəli tam orta məktəbə daimi əsaslarla ingilis dili müəllimi kimi işə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsi üçün qrup üzvü Məhkum2 müraciət edən X6 qrup üzvü Məhkum1 yüksək vəzifəli tanışlarının olduğunu, həmin tanışları vasitəsilə X32 rayonu Saray qəsəbə 3 nömrəli tam orta məktəbə daimi əs aslarla ingilis dili müəllimi kimi işə qəbul etdirmək imkanında olduğunu Məhkum2lə birlikdə yalandan bildirib X6u aldatmaqla onda özləri barəsində yaratdıqları inam və etibardan suiistifadə edib qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün Məhkum1 tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X11nın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə özü, Məhkum2 və Məhkum1 vasitəsilə birbaşa yolla maddi nemət olan 8.000 (səkkiz min) manat pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu Məhkum2 və Məhkum1 ilə birlikdə yalandan bildirərək, X6un razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla xx.xx.2019-cu il tarixdə qeyd edilən notariat ofisində xeyli miqdarda, yəni 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul vəsaitini X41 aldıqdan sonra həmin gün qeyd olunan pul vəsaitini sonuncu və Məhkum1 ilə aralarında bölüşdürüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə X6a məxsus 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar X11nın xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü, Məhkum2 və Məhkum1 vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinə sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində X6u təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum2 və Məhkum1 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin iyul ayında qohumu Şahid6 hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ikinci ali təhsil alması üçün dövlət universitetlərindən birinə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsi məqsədilə qrup üzvü Məhkum2 müraciət edən, cinayətdən xəbərsiz olan X7, habelə sonradan bilavasitə Şahid6 özünə qrup üzvü Məhkum1 yüksək vəzifəli tanışlarının olduğunu, həmin tanışları vasitəsilə Şahid6 hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ikinci ali təhsil alması üçün Milli Aviasiya Akademiyasına qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu Məhkum2lə birlikdə yalandan vəd edib Şahid6 aldatmaqla onda özləri barəsində formalaşdırdıqları inam və etibardan sui-istifadə edib qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün Məhkum1 tanışı olan həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqə dar Şahid6 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə özü, Məhkum2 və Məhkum1 vasitəsilə birbaşa yolla maddi nemət olan ümumilikdə 18.000 (on səkkiz min) manat, ilkin olaraq 15.000 (on beş min) manat, işin həll olunmayacağını bilmələrinə baxmayaraq, inandırıcı olması üçün guya iş həll olunduqdan sonra 3.000 (üç min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu Məhkum2lə birlikdə yalandan bildirib Şahid6 razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla xx.xx.2019-cu il tarixdə ünvan12 ünvanında yerləşən 14 saylı notariat ofisində 15.000 (on beş min) manat pulu Şahid6 Məhkum2 aldıqdan sonra qeyd edilən məbləğdə pul vəsaitini həmin gün sonuncu və Məhkum1 ilə aralarında bölüşdürüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında aldat ma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Şahid6 məxsus 15.000 (on beş min) manat məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid6 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü, Məhkum2 və Məhkum1 vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinə sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində Şahid6 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum2 və Məhkum1 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin iyul ayında tanışı Şahid5 Sabirabad rayon u Şəhriyar kənd tam orta məktəbinə daimi əsaslarla müəllim kimi işə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsinə dair qrup üzvü Məhkum2 müraciət edən, cinayətdən xəbərsiz olan Şahid4, habelə Şahid5 qrup üzvü Məhkum1 yüksək vəzifəli tanışlarının olduğunu, həmin tanışları vasitəsilə Şahid5 Sabirabad rayonu Şəhriyar kənd tam orta məktəbinə daimi əsaslarla müəllim kimi işə qəbul etdirmək imkanına malik olduğunu Məhkum2lə birlikdə yalandan vəd edib Şahid5 aldatmaqla onda özləri barəsində formalaşdırdıqları inam və etibardan sui-istifadə edib qeyd edilən məsələnin müsbət həlli üçün həmin vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid5 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə özü, Məhkum2 və Məhkum1 vasitəsilə birbaşa yolla maddi nemət olan 4.000 (dörd min) manat məbləğində pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinin zəruri olduğunu Məhkum2lə birlikdə yalandan bildirib, Şahid5 razılığını almaqla onunla sövdələşib, həmin adla 2019-cu ilin avqust ayının əvvəllərində Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Bakı Metropoliteninin “20 Yanvar” stansiyasının 20 Yanvar abidəsinin yanındakı çıxışında yerləşən kafedə 4.000 (dörd min) manat məbləğində pul vəsaitini Məhkum2 vasitəsilə Şahid5 cinayətdən xəbərsiz olan atası X3 almaqla, eyni niyyətlə aralarındakı razılaşmaya əsasən cinayət əməllərini davam etdirərək xx.xx.2019-cu il tarixdə Şahid5 həmin vəsait müqabilində guya vəd etdikləri məsələnin həll edilə bilməyəcəyini, bu səbəbdən qeyd edilən vəzifəli şəxsə eyni niyyətlə rüşvət qismində verilməsi üçün əlavə 500 (beş yüz) manata ehtiyac olmasını Məhkum2 və Məhkum1 ilə birlikdə bildirib, Şahid5 razılığ ını almaqla onunla sövdələşmələrinə əsasən sonuncunun əri X8 "xxxx" ASC-nin Sabirabad filialından **********0 nəzarət nömrəsi ilə Məhkum2 adına köçürdüyü 500 (beş yüz) manat pulu sonuncunun həmin tarixdə ünvan 20 ünvanında yerləşən "xxxx" ASC-nin Nəsimi filialından götürməsindən sonra ünvan 6 ünvanında yerləşən Əbülfəz Qarayev adına 2 saylı Kliniki Uşaq Xəstəxanasının Laboratoriya şöbəsindəki xidməti otaqda Məhkum1 verməklə ümumilikdə qeyd edilən qaydada əldə etdikləri cəmi 4.500 (dörd min beş yüz) manat məbləğində özgəyə, yəni Şahid5 məxsus pul vəsaitini Məhkum2 və Məhkum1 ilə aralarında bölüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Şahid5 məxsus cəmi 4.500 (dörd min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirməklə təkrarən dələduzluq etmiş, vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin icrası ilə əlaqədar Şahid5 xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa özü, Məhkum2 və Məhkum1 vasitəsilə maddi nemət olan pul vəsaitinin rüşvət qismində verilməsinə sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində Şahid5 təkrarən təhrik etmişdir. Bundan başqa, o, təkrarən aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmək məqsədilə tanışları Məhkum2 və Məhkum1 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşməklə cinayətkar əlaqəyə girib aralarındakı cinayətkar niyyətə uyğun olaraq 2019-cu ilin iyul ayında hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ikinci ali təhsil alması üçün dövlət universitetlərindən birinə qəbul edilməsində köməklik göstərilməsi adı ilə dələdu zluq yolu ilə pul vəsaitini ələ keçirdikləri Şahid6 2019-cu ilin oktyabr ayının əvvəllərində aralarında baş tutan telefon danışığı və yazışmaları zamanı həmin qəbul üzrə 2.500 (iki min beş yüz) manat məbləğində təhsil haqqının ödənilməsinin zəruri olduğunu qrup üzvləri Məhkum1 və Məhkum2 vasitəsilə bildirib, Şahid6 özləri barəsində formalaşdırdıqları inam və etibardan sui-istifadə edərək xx.xx.2019-cu il tarixdə Şahid6 "xxxx" ASC-nin Naftalan filialından **********50 nəzarət nömrəsi ilə Məhkum2 adına köçürdüyü 800 (səkkiz yüz) manat, həmçinin həmin tarixdə Şahid6 qardaşı Zərərçəkmiş şəxs7 “Azericard” prosessinq mərkəzinin Şəki şəhərində yerləşən 00010049 nömrəli terminalından ******* əməliyyat nömrəsi ilə Məhkum2 4127- 2081-2459-8136 saylı plastik kartına köçürdüyü 700 (yeddi yüz) manat, h əmçinin Zərərçəkmiş şəxs7 ******* əməliyyat nömrəsi ilə Məhkum2 həmin plastik kartına qeyd edilən tarixdə köçürdüyü 1.000 (min) manat, ümumilikdə 2.500 (iki min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini ünvan 22 ünvanında yerləşən həmin bankın “Bakıxanov” şöbəsində quraşdırılmış bankomat vasitəsilə Məhkum2 çıxarıb nağdlaşdırmasından və həmin pulu ünvan 24 ünvanında yerləşən 1 saylı Kliniki Tibbi Mərkəzin Ümumi Cərrahiyyə Korpusunda Məhkum1 verməsindən sonra həmin pul vəsaitini sonuncu və Məhkum2lə aralarında bölüb şəxsi ehtiyaclarına sərf edərək, sonuncularla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs7 məxsus 2.500 (iki min beş yüz) manat məbləğində pul vəsaitini vahid niyyətlə ələ keçirməklə təkrarən dələduzluq etmişdir. Hö kmdən zərərçəkmiş şəxslər – Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərçəkmiş şəxs7, Məhkum1 müdafiəçisi Məhərrəmli Əhməd Nizami oğlu və Məhkum3 müdafiəçiləri Azayev Tərlan Nurəhməd oğlu tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə, habelə Məhkum3 müdafəçisi Məhərrəmov Polad Müseyib oğlu tərəfindən apellyasiya şikayətinə verilmiş əlavəyə əsasən işə baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər Qaraqurbanlı Ramin Afad oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Abbasov Mirzəli Əbdüləli oğlu və Mursaqulov Vaqif Ənvər oğlundan ibarət tərkibdə) 28 mart 2022-ci il tarixli qərarı ilə apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 09 avqust 2021-ci il tarixli hökmü isə Məhkum1 aid hissədə dəyişdirilərək ona elan olunmuş ittihamdan zərər çəkmiş şəxslər Zərərçək miş şəxs1 8.000 (səkkiz min) manat məbləğində xeyli miqdarda, təkrarən Zərərçəkmiş şəxs2 6.000 (altı min) manat məbləğində xeyli miqdarda və təkrarən Zərərçəkmiş şəxs3 3.700 (üç min yeddi yüz) manat məbləğində ziyan vurmaqla törətdiyi dələduzluq epizodları üzrə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddətləri keçdiyindən ona həmin epizodlar üzrə cinayət təqibinə xitam verilmiş, bununla əlaqədar olaraq “Məhkum1 vahid niyyətlə Şahid3 məxsus 8.095,08 manat (səkkiz min doxsan beş manat səkkiz qəpik) məbləğində pul vəsaitini ələ keçirib ona xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etməsi” epizodu üzrə “təkrarlıq” tövsifedici əlaməti isə ona qarşı irəli sürülmüş ittihamdan xaric edilmişdir. Hökm Məhkum1 aid qalan hissələrdə, habelə Məhkum2 və Məhkum3 barəində bütövlükdə dəyişdirilmədən saxlanı lmışdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin 28 mart 2022-ci il tarixli qərarından zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs7 və Zərərçəkmiş şəxs1 kassasiya şikayətləri verərək Məhkum1 təyin olunmuş cəzanın ağırlaşdırılması, Məhkum3 müdafiəçisi P.M.Məhərrəmov isə kassasiya həmin qərardan şikayəti verərək Məhkum3 bəraət verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Məhkum3 müdafiəçisi Məhərrəmov Polad Müseyib oğlu vermiş olduğu kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, cinayət təqibi mərhələsində hüquqlarını müdafiə etdiyi Məhkum3 cinayət-prosessual qanunvericiliyində nəzərdə tutulan hüquqları pozulmuş, apellyasiya instansiyası məhkəməsi isə işin faktiki hallarına düzgün hüquqi qiymət vermədən, işdə olan sübutları düzgün araşdırmadan müdafiə etdiyi şəxs barəsində ədalətsiz qərar qəbul etmişdir. Belə ki, hazırki iş üzrə məhkum olunmuş Məhkum2 Məhkum1 ilə iş birliyi baş tutmadıqdan sonra bilərəkdən və qəsdən yalan ifadələr verərək, Məhkum3 də işə qoşmaq məqsədi ilə təhrikedici formada telefon danışıqları təşkil etmiş və öz istəklərinə qismən nail olmuş, onun ifadələri isə başqa sübutlarla təsdiq etməmişdir. Məhkum2 zərər çəkmiş şəxslər qarşısında götürdüyü öhdəliklərdən nisbətən yaxa qurtarmaq, öz vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün X1 təsir göstərə biləcəyini ehtimal edərək, onun barəsində yalan ifadələr vermişdir. Halbuki, Məhkum3 qarşı irəli sürülmüş ittiham üzrə törədilmiş əməllərin heç birinin ona aidiyyatı yoxdur və iş materiallarından da bu aydın görünür. Məhkum3 heç kimin etibarından sui-istifadə edərək pulunu ələ keçirməmi ş, zərər çəkmiş şəxslərdən heç birini tanımamış və onlarla ünsiyyətdə olmamışdır. O, məhkəmə iclasında da bildirmişdir ki, bildiyinə görə, Məhkum1 aldığı pulları borc almış, həmin pullara görə eyni məbləğlərə dair borc müqavilələri bağlamış və bunu Məhkum1 və Məhkum2 də eşitmişdir. O, sadəcə olaraq Məhkum1 aldığı borc pula görə kimlərəsə köməklik etmək məqsədilə tanışlarından istifadə edərək müəyyən işlərində yardımçı olmuş, zərərçəkmişləri tanımadığından Məhkum2 ilə Məhkum1 arasında olan işlərin, danışıqların mahiyyətini bilməmiş, pulların alış-verişində, borc müqavilələrinin bağlanmasında, sonuncularla aparılan danışıqlarda iştirak etməmiş, yalnız bir dəfə Məhkum1 çatdırmaq üçün Məhkum2 ona 3.500 manat pul vermiş və o, da həmin pulu Xanımcana təmənnasız çatdırmış, qalan bütün məsələlər də isə ondan, yəni Məhkum3 yalnız danışıqlar aparmaq üçün istifadə olunmuşdur. Müdafiəçi Məhərrəmov Polad Müseyib oğlu bütün bunları nəzərə alaraq onun kassasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş edir. Zərərçəkmiş şəxs1 kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarı Məhkum1 aid hissədə ləğv edilməli və ona ən yüksək həddə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilməlidir. Belə ki, məhkəmələr qəbul etdikləri yekun məhkəmə aktlarında Məhkum1 barəsində cəza tədbirinin seçilməsi məsələsini həll edərkən onun yaşayış yeri üzrə müsbət xarakterizə edilməsini, xəstə olmasını, şəhid ailəsinə yardım etməsini və digər halları nəzərə almaqla ona yüngül cəzaların təyin edilməsini əsaslı hesab etmiş, lakin nəzərə almamışlar ki, bu hallar məhkumun zərər çəkmiş lərə vurduğu maddi və mənəvi zərərlə müqayisədə əhəmiyyətsizdr. Eyni zamanda çoxsaylı zərər çəkmiş şəxslərə dələduzluq yolu ilə xeyli miqdarda ziyan vurmuş Məhkum1 şəhid ailəsinə maddi dəstək olması inandırıcı hesab edilə bilməz. Bundan başqa, Məhkum1 ifadəsindən də görünür ki, o, elan edilmiş ittihamlar üzrə özünü təqsirli bilməmiş, ona və digər zərər çəkmişlərə vurduqları zərərin əvəzini də ödəməmişdir. Həmçinin, Məhkum1 xəstəliyi ilə bağlı tibbi sənədlərdən görünür ki, o, yalnız ambulator müalicə almışdır və hazırda ağır formada xəstə deyil, ümumiyyətlə, o, hər hansı bir xəstəlikdən əziyyət çəkməsini bildirməmiş, məhkəmələr isə onun ambulator kartoçkasında olan tibbi məlumatların yoxlanılmasını və Məhkum1 tibbi müayinədən keçirilməsini təmin etməmişlər. Qeyd olunanlara əsaslanaraq zərər çəkmiş Zərərçəkmiş şəxs1 onun kassasiya şikayətinin təmin edilməsini, yəni Məhkum1 daha ağır cəzanın təyin edilməsi haqında qərarın qəbul edilməsini xahiş edir. Zərərçəkmiş şəxs X5 da eyni məzmunlu kassasiya şikayəti verərək və həmin şikayətini eyni dəlillərlə əsaslandıraraq Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 28 mart 2022-ci il tarixli qərarını Məhkum1 CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.3, 178.2.4-cü maddələri ilə 5 il, 312.2-ci maddəsi ilə isə 8 il müddətə, qəti olaraq 13 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi haqında qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Kassasiya şikayətlərinə məhkəmə baxışının keçirilməsi vaxtı və yeri haqqında qanuna müvafiq qaydada və müddətdə məlumatlandırılmış zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs7, Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərçəkmiş şəx s3, Zərərçəkmiş şəxs4, Məhkum3 müdafiəçisi P.M.Məhərrəmov və Məhkum1 müdafiəçisi Ə.N.Məhərrəmli məhkəmə iclasında iştirak etmiş, digər zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs5, Zərərçəkmiş şəxs6 və Zərərçəkmiş şəxs2 naməlum səbəblərdən məhkəməyə gəlməmiş, məhkumlar Məhkum3 və Məhkum1 isə məhkəmə iclasında iştirak etmək istəmələrini bildirməmiş və bu barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etməmişlər. Məhkəmə kollegiyası cinayət prosesi iştirakçılarının bununla bağlı rəylərini dinləyib Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CPMnin) 419.4-cü maddəsinin tələblərinə əsaslanaraq kassasiya şikayətlərinə zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs5, Zərərçəkmiş şəxs6 və Zərərçəkmiş şəxs2 və məhkumlar Məhkum3 və Məhkum1 iştirakları olmadan baxılmasını mümkün bilmişdir. Be lə ki, CPM-nin 419.4-cü maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsinin iclası hansı məhkəmə qərarına və hansı əsaslarla baxılması, kimlərin məhkəmə tərkibinə daxil olması və məhkəmənin iclas zalında cinayət prosesi iştirakçılarından kimlərin iştirak etməsi barədə məhkəmə iclasında sədrlik edənin elanı ilə açılır. Şikayət vermiş və lazımi qaydada məlumatlandırılmış şəxsin olmaması kassasiya instansiyası məhkəməsi iclasının davam etdirilməsini istisna etmir. Hüquqi məsələlər: Zərər çəkmiş şəxslər X5 və Zərərçəkmiş şəxs1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinin məzmunundan görünür ki, onlar hər birisi ayrı-ayrılıqda apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarından verdikləri həmin şikayətlərində məhkəmə tərəfindən Məhkum1 cəza təyini ilə bağlı araşdırılmış sübutlara düzgün qiymət ve rilmədiyini və Məhkum1 təyin olunmuş cəzanın yüngül olduğunu iddia edirlər. Məhkum3 müdafiəçisi Məhərrəmov Polad Müseyib oğlunun kassasiya şikayətinin əsas dəlilləri isə ondan ibarətdir ki, Məhkum3 elan olunmuş ittiham üzrə cinayət əməllərini törətməsi sübuta yetirilməmiş, məhkəmələr araşdırılmış sübutlara düzgün qiymət verməmiş və o, heç bir cinayət törətmədiyi halda əsassız və qanunsuz olaraq məhkum edilmişdir. Beləliklə, Məhkum3 müdafiəçisi P.M.Məhərrəmov öz kassasiya tələblərini CPM-nin 416.1.2, 416.1.6, 416.1.11-ci maddələrində, zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs7 və Zərərçəkmiş şəxs1 isə kassasiya şikayətlərində irəli sürdükləri tələbi CPM-nin 416.1.21-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarla əlaqələndirilirlər. CPM-nin 416.1.2, 416.1.6, 416.1.11 və 416.1.21-ci maddələrinə əsasən is ə, kassasiya instansiyası məhkəməsi aşağıdakı hallarda apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını kassasiya qaydasında ləğv etmək və ya dəyişdirmək hüququna malikdir: 416.1.2. məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etmədikdə; 416.1.6. məhkəmə cinayət tərkibinin əlamətləri olmadan ittiham hökmü çıxardıqda; 416.1.11. məhkəmə cinayət təqibini istisna edən halların mövcudluğuna baxmayaraq ittiham hökmü çıxardıqda. 416.1.21. məhkəmə məsuliyyəti ağırlaşdıran və ya yüngülləşdirən halları nəzərə almadan cəza təyin etdikdə; Odur ki, məhkəmə kollegiyası Məhkum3 müdafiəçisinin və zərər çəkmiş şəxslərin şikayətlərini kassasiya qaydasında baxılmalı müraciətlər kimi görür və buna görə Məhkum3 və Məhkum1 barələrindəki cinayət işinin materi allarını, o cümlədən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mübahisələndirilən qərarını yoxlayıb aşağıdakıları qeyd edir. Əvvəlki qərarlarında olduğu kimi, məhkəmə kollegiyası yenə də vurğulamağı lazım bilir ki, CPM-nin 419.1-ci maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, sübutların mahiyyəti üzrə araşdırılması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilməsi, habelə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən çıxarılmış hökm və qərarların icrası və buna nəzarətin həyata keçirilməsi kimi məsələləri n həlli qanunla kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. Bundan başqa, göstərilən normanın tələblərinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrindən fərqli olaraq hər-hansı bir faktın baş verib-verməməsini müəyyən etmir və yalnız həmin məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş hallara əsasən cinayət və cinayət-prosessual qanunları normalarının düzgün tətbiq edilib-edilməməsi məsələlərinə öz münasibətini bildirir. Məhkəmə kollegiyası qanunvericiliyin tələblərinə əsaslanaraq onu da qeyd edir ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarından verilmiş kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə əsasən işə baxır və bu baxı şın nəticəsi olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş məhkəmə aktına münasibətini bildirməklə CPM-nin 419.10-cu maddəsində sadalanan qərarlardan birini, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişiklik edilmədən saxlanılması, həmin hökm və ya qərarın ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da onların dəyişdirilməsi haqqında qərar, habelə hökmün və ya məhkəmənin digər qərarının icrası qaydasında icraat üzrə məhkəmə qərarını ləğv edərək, birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edir (o şərtlə ki, həmin qərar məhkum edilmiş şəxsin vəziyyətinin ağırlaşdırılması ilə nəticələnməsin). Ümumiyyətlə, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-nin 419 və 416-cı maddələri müəyyən edir. Bu baxışın nəticəsində kassasiya kollegiyası tərəfindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi əsasları isə CPM-nin 416-cı maddəsində müəyyən edilmişdir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda Ali Məhkəmənin Cinayət Kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Bundan başqa, kassasiya instansiya məhkəməsində məhkəmə baxışının predmetini qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktları təşkil etdiyindən, bu instansiyada işin halları araşdırılmır, yeni sübutlar təqdim edilmir və mövcud süb utlara hüquqi qiymət verilmir. Kassasiya qaydasında hökm və ya qərarın qanuniliyi, başqa sözlə birinci və ya apellyasiya instansiya məhkəməsində işə baxılarkən və mübahisə edilən hökm və ya qərar qəbul edilərkən maddi və ya prosessual hüquq normalarının, yəni cinayət qanununun və CPM-nin normalarının tələblərinə əməl edilib-edilməməsi yoxlanılır. Beləliklə, şərh edilənlərdən belə nəticə hasil olur ki, cinayət-prosessual qanunvericiliyinin tələblərinə görə, sübutların araşdırılması və qiymətləndirilməsi birinci və apellyasiya instansiya məhkəməsinin səlahiyyətlərinə aiddir, sübutların araşdırılması dedikdə isə təkcə məhkəmə iclasında prosessual statusa malik olan şəxslərin dindirilmələri, ekspertizaların təyin edilib keçirilməsi, sübut əhəmiyyətli sənədlərin tələb olunub alınması və tədqiq edilməsi və digər istintaq hərəkətlərinin aparılması deyil, həm də ibtidai araşdırma zamanı toplanmış sübutların elan olunması, onların qanuna müvafiq qaydada tədqiq edilməsi və qiymətləndirilməsi, bir sübutun digərinə münasibətdə üstünlüyünün müəyyən edilməsi və onların şəxsin hər hansı cinayətin törədilməsində tətqsirli bilinməsi üçün kifayət edib-etməməsi başa düşülür. Məhkəmə kollegiyası vurğulayır ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 12-ci maddəsinin İ hissəsi insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsini dövlətin ali məqsədi olduğunu təsbit edir. Konstitusiyanın 26-cı maddəsinin İİ hissəsində təsbit edilmişdir ki, dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının dövlət tərəfindən müdafiəsinə təmi nat verən Konstitusiya müddəaları, həmçinin cinayət törətməkdə təqsiri olmayan şəxslərin cinayət prosesini həyata keçirən orqanların vəzifəli şəxslərinin və ya hakimlərin özbaşına hərəkətləri ilə qanunsuz şübhə altına alınmasının, ittiham və ya məhkum edilməsinin yol verilməz olduğunu ehtiva edir. Digər tərəfdən bu konstitusiyon müddəalar həmçinin hər bir şəxsin cinayətkar qəsdlərdən qorunmasını və müdafiə olunmasını, belə qəsdlərdən zərər çəkmiş şəxslərin isə hüquqlarının bərpa edilməsini, onların vurulmuş zərərin ödənilməsini və ya aradan qaldırılmasını tələb etmək hüququnun müvafiq orqanlar, o cümlədən məhkəmələr tərəfindən təmin edilməsini nəzərdə tutur. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, həmin müddəalar həmçinin cinayət törətmiş şəxslərin də təqsirlilikləri sübuta yetirildikdə onların qanuna müvafiq qaydada cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməlirini, törətdikləri əməllərə görə təqsirli bilinmələrini və barələrində cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlərin də tətbiq edilməsini nəzərdə tutur. Qanunçuluq prinsipi təsbit edilmiş CPM-nin 10.1-ci maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmələr və cinayət prosesinin iştirakçıları Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının digər qanunlarının, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin müddəalarına ciddi əməl etməlidirlər. CPM-nin 12.1 və 12.3-cü maddələrinə görə, cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. CPM-n in 33.1-33.4-cü maddələrinin tələblərindən görünür ki, hakimlər cinayət mühakimə icraatının həyata keçirilməsində cinayət işi üzrə toplanmış sübutları bu Məcəllənin tələblərinə əsasən qiymətləndirirlər. Cinayət mühakimə icraatı həyata keçirilərkən bu Məcəllənin 125, 144-146-cı maddələrinin müddəalarının pozulması yolverilməzdir. Cinayət prosesində heç bir sübutun və digər materialın qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Hakimlərin sübutlara və sair materiallara qərəzli münasibət bəsləməsi, mövcud hüquqi prosedur daxilində tədqiq edilənədək sübut və digər materiallardan birinə digərinə nisbətdə çox və ya az əhəmiyyət verilməsi yolverilməzdir. CPM-nin 138.1-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, sübutetmə ittihamın qanuni, əsaslı və ədalətli həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən halların müəyyən edilməsi məqsədi ilə sübutların əldə edilməsindən, yoxlanılmasından və qiymətləndirilməsindən ibarətdir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi müxtəlif ölkələrə qarşı qəbul etdiyi Qərarlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, təqsirləndirilən şəxsin təqsirliliyi barədə məhkəmənin nəticəsi həm yetərlilik, həm də inandırıcılıq tələblərinə uyğun olmalı, onun əsasını isə yalnız elə sübutlar təşkil etməlidir ki, qanuna müvafiq yəni, qanuni yolla əldə olunmuş olsun. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “V.Bayramov və qeyrilərinin şikayətləri üzrə” 09 sentyabr 2005-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, məhkəmə hökmü şəxsin təqsirli olub-olmaması kimi həyati əhəmiyyəti olan məsələni həll edir. Bu səbəbdən prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə məhkəmənin hökmü qanuni və əsaslı olmalıdır. (CPM-nin 349.3-cü maddəsi)... Məhkəmə hökmünün əsaslılığının şərtlərindən biri də hökmdə müəyyən edilmiş halların məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara uyğun gəlməsidir. Bu o deməkdir ki, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə uyğun gələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır. (CPM-nin 28.5-ci maddəsi) “Azərbaycan Respublikası CPM-nin 397.1 və 397.2-ci maddələrinin şərh edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 12 may 2009cu il tarixli qərarında qeyd edilir ki, həqiqətin müəyyənləşdirilməsi ədalət mühakiməsinin mütləq şərtidir və hər zaman cəmiyyət məhkəmədən həqiqəti əks etdirən ədalət mühakiməsini tələb edəcəkdir. Hər bir hakim bu vəzifə sini icra etmək üçün ilk əvvəl prosessual tələblərə hökmən riayət olunmasını təmin etməlidir, çünki bu hal cinayət işi üzrə həqiqətin müəyyənləşdirilməsinin və düzgün məhkəmə qərarının qəbul olunmasının mühüm şərtidir. Eynilə də cinayət işi üzrə araşdırmanın predmetini təşkil edən hadisənin əhəmiyyətli halları müəyyənləşdirilməmişdirsə və (və ya) bu hallara münasibətdə cinayət qanununun müddəaları düzgün tətbiq olunmamışdırsa, həmin qərara həqiqi ədalət mühakiməsi aktı kimi baxıla bilməz. Həmin akt ədalətsizliyinə səbəb olmuş hakimin qanunsuz hərəkətləri, məhkəmə səhvləri və ya qanuniliyinə və əsaslılığına təsir etmiş digər hallardan asılı olmayaraq düzəldilməlidir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu eyni zamanda qeyd etmişdir ki, hökm çıxarıldığı zaman məhkəmə onun qanunçuluq və əsaslılıq tələblərinə cavab verə biləcəyinin təmin edilməsi üçün öz aktını bu amillərin üzərində qərarlaşdırmalıdır. Belə tələblərə cavab verməyən məhkəmə qərarlarına yenidən baxılması imkanının məhdudlaşdırılması ədalət və hüquqi müəyyənlik kimi dəyərlərin müdafiəsində tarazlığın pozulması və Konstitusiya ilə təminat verilən insan hüquq və azadlıqlarına zərər yetirilməsi ilə nəticələnə bilər. Məhkum3 və Məhkum1 barəsindəki cinayət işinin materiallarından göründüyü kimi, ibtidai araşdırma zamanı qanuni üsullarla toplanmış sübutlar işə birinci instansiya məhkəməsində mahiyyəti üzrə baxılarkən həmin məhkəmə tərəfindən tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış, bu sübutlar hökmün təsviri-əsaslandırıcı hissəsində ətraflı təsvir edilməklə onlara CPM-nin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvaq qaydada mə nsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi üzrə qiymət verilmiş və bu qiymətləndirmənin nəticəsi olaraq məhkəmə Məhkum3 və Məhkum1 onlara elan olunmuş ittihamlar üzrə cinayət əməllərini törətmələri barədə qənaətə gəlmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin sübutların təkrarən araşdırılmasına ehtiyac görməyərək birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşmış və müdafiəçi P.M.Məhərrəmovun kassasiya şikayətində göstərilənlərin əksinə olaraq hesab etmişdir ki, Məhkum3 Məhkum1 və Məhkum2lə qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək zərər çəkmiş şəxslərə qarşı dələduzluq, habelə həmin şəxslərin bir qismini maddi nemət olan pul vəsaitlərinin rüşvət qismində verilməsinə təkrarən təhrik etmə cinayətlərini törətmişdir. Məhkəmə kollegiyası da hesab edir ki, apellyasiya instans iyası məhkəməsinin gəldiyi bu nəticə düzgündür, qanunidir və bu baxımdan həmin nəticənin şübhə altına alınması üçün heç bir qanuni əsas yoxdur. Məhkum3 müdafiəçisi P.M.Məhərrəmovun kassasiya şikayətində göstərilən dəlillərlə razılaşmayan məhkəmə kollegiyası həmçinin vurğulayır ki, cinayət işinin materiallarına əsasən, adı çəkilən məhkumun təqsirliliyinin mötəbərliyi heç bir şübhə doğurmayan, CPMnin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq əldə edilmiş, araşdırılmış və qiymətləndirilmiş sübutlarla, yəni zərər çəkmiş və rüşvət verməyə təhrik olunmuş şəxslərin, çoxsaylı şahidlərin ifadələri, bir sıra istintaq hərəkətlərinin aparılması haqqında protokollarla və işə əlavə edilmiş sənədlərlə tam təsdiq edilir. Həmin sübutların hər birisi ayrı-ayrılıqda birinci və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin yekun məhkəmə aktlarında ətraflı şərh edildiyindən məhkəmə kollegiyası təkrarən onların hazırki qərarda təsvirinə ehtiyac görmür. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 12-ci maddəsinin, “İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinin və cinayət-prosessual qanunvericiliyinin tələblərindən çıxış edərək məhkəmə kollegiyası eyni zamanda qeyd edir ki, hazırki iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarından verilmiş kassasiya şikayətlərinə baxan kassasiya kollegiyasının üzərinə, qanunvericiliyin tələb etdiyi kimi, hökmün və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının əsasını təşkil etmiş sübutların yenidən araşdırılması deyil, törədilmiş ictimai təhlükəli əməlin bütün hallarının müəyyən edilməsinə əsasən bu əmələ maddi hüquq normalarının düzgün tətbiq edilib-edilməməsini yoxlamaq vəzifəsi düşür. Odur ki, Məhkum3 müdafiəçisi P.M.Məhərrəmovun kassasiya şikayətində irəli sürdüyü apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının qeyri-obyektiv sayılması, onun zərər çəkmiş şəxslərə qarşı dələduzluq etməməsi, yəni onun əməlində dələduzluq cinayətinin və rüşvət verməyə təhrik etmə cinayətinin əlamətləri olmadığı üçün cinayət işinin icraatına bəraətverici əsaslarla xitam verilməsi haqqında qərarın qəbul edilməsinə dair tələblərinin əsaslılığını yoxlayarkən məhkəmə kollegiyası işin faktiki hallarının kassasiya şikayətində əksini tapmış təsvirini deyil, iş üzrə birinci və apellyasiya instansiya məhkəmələri tərəfindən müəyyən olunmuş halları rəhbər tutur. Məhkəmələrin müəyyən etdikləri işin faktiki halları isə ondan ibarətdir ki, Məhkum3 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirib xeyli miqdarda ziyan vurmaqla təkrarən dələduzluq etmiş, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında vəzifəli şəxsə xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar qeyrilərinin xeyrinə edəcəyi hərəkətə görə birbaşa yolla özü və qeyriləri vasitəsilə maddi nemətin rüşvət qismində verilməsinə qeyrilərini təkrarən təhrik etmişdir. Cinayət işinin materiallarının təhlili göstərir ki, bu halların əsasında duran sübutlar qanuni prosedurlar daxilində, cinayət-mühakimə icraatının prinsiplərinə əməl olunmaqla və sübutetməyə dair CPM-nin 138-146-cı maddələrinin tələbləri gözlənilməklə əldə olunmuş, o cümlədən kassasiya şikayətində irəli sürülmüş iddianın əksinə olaraq məhkəmələr yekun qərarlarının əsaslandırılması zamanı yolverilməz sübutlardan istifadə etməmiş, iş üzrə Məhkum3 və iş üzrə məhkum olunmuş digər şəxslərin, habelə zərər çəkmiş şəxslərin, şahidlərin dindirilmələri, müxtəlif istintaq hərəkətlərinin aparılması zamanı və iş üzrə başqa sübutların toplanması və araşdırılması zamanı qanunun tələblərinə tam şəkildə əməl edilmiş və sübutların qəbuledilməzliyinin əsasını təşkil edən, CPM-nin 125.2-ci maddəsində göstərilmiş hər hansı kobud qanun pozuntusuna yol verməmişlər. Halbuki, CPM-nin 125.2.1-125.2.10-cu maddələrinin tələbinə görə, yalnız həmin maddədə göstərilən aşağıdakı hallarda əldə edilmiş məlumatların, sənədlərin və digər əşyaların cinayət işi üzrə sübut kimi qəbul edilməsinə yol verilmir: - insan və vətəndaşların konstitusiya hüquqlarının və azadlıqlarının, yaxud bu Məcəllənin digər tələblərinin pozulması ilə cinayət prosesi iştirakçılarının qanunla təminat verilən hüquqlarından məhrum etmə və ya onları məhdudlaşdırmaqla bu sübutların həqiqiliyinə hər hansı yolla təsir göstərəcəyi və ya göstərə biləcəyi halda; - zorakılıq, hədə-qorxu, aldatma, işgəncə və digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan hərəkətlərin tətbiq edilməsi ilə; - şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin müdafiə hüquqlarının, cinayət mühakimə icraatının aparıldığı dili bilməyən şəxsin hüquqlarının pozulması ilə; - cinayət prosesində iştirak edən şəxsin hüquq və vəzifələrinin izah edilməməsi, tam və ya düzgün izah edilməməsi nəticəsində öz hüquq və vəzifələrini yanlış başa düşməsindən istifadə etməklə; - cinayət təqibi üzrə icraatı həyata keçirmək, istintaq və ya digər prosessual hərəkətlər aparmaq hüququ olmayan şəxs tərəfindən bu hərəkətlər edildikdə; - cinayət prosesində onun iştirakını istisna edən halları bildiyi və ya bilməli olduğu halda etiraz edilməli şəxsin iştirakı ilə; - istintaq və ya digər prosessual hərəkətlərin icraatı qaydaları kobud pozuntularla aparıldıqda; - sənədi və ya digər əşyanı tanımağa qadir olmayan, onun həqiqiliyini, mənbəyini, əldə olunma hallarını təsdiq edə bilməyən şəxsdən alındıqda; - məhkəmə iclasında məlum olmayan şəxsdən, yaxud müəyyən olunmayan mənbədən alındıqda; - müasir elmi baxışlara zidd üsulların tətbiqi nəticəsində alındıqda. Cinayət işinin materialları ilə həmin hallardan hər hansı birinin mövcud olması müəyyən edilmir. CPM-nin 145.1-ci maddəsinin tələblərinə görə, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. Qanunvericiliyin bu müddəalarından görünür ki, hər bir sübutun yuxarıda qeyd olunan 3 meyar (mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliliyi) əsasında qiymətləndirilməsi tələb olunur. Sübutların mötəbərliyi anlayışı isə zəruri şərt kimi cinayət işi üzrə toplanmış və tədqiq edilmiş hər bir sübutun digərinə uyğun olmasını, onu təsdiq etməsini və antisübutlar tərəfindən təkzib edilə bilməməsini tələb edir. Cinayət işində olan materialların təhlili göstərir ki, məhkəmələr sübutları məhz bu meyarlar üzrə qiymətləndirmiş, yekun nəticəyə gələrkən isə məhkumların özlərinin qismən etirafed ici ifadələri ilə yanaşı həmçinin zərər çəkmiş şəxslərin, rüşvət verməyə təhrik olunmuş şəxslərin, şahidlərin ifadələrinə və qanuni yolla əldə olunmuş, birinci instansiya məhkəməsinin məhkəmə iclasında tam, hərtərəfli və obyektik araşdırılmış digər sübutlara əsaslanmışlar. Bundan başqa, apellyasiya instansiyası məhkəməsi də işə baxılması zamanı natamamlığa, qeyri-obyektivliyə, cinayət prosesi iştirakçılarının hüquqlarının pozulmasına yol verməmiş və məhkəmə iclasları ağlabatan müddətlərdə cinayət mühakimə icraatının prinsiplərinə uyğun olaraq keçirilmişdir. Məhkəmə baxışları zamanı həmçinin “İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş ədalətli və qərəzsiz məhkəmə baxışına malik olmaq, müdafiə, təqsirləndirilən şəxsin l ehinə və əleyhinə ifadələr vermiş şahidləri dindirmək və başqa hüquqların pozulmasına da yol verilməmiş, nəticə etibarı ilə isə ibtidai araşdırma orqanı tərəfindən Məhkum3 əməllərinin CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə tövsif edilməsi ilə razılaşaraq onun bu maddə ilə təqsirli bilinərək cəzalandırmasını qanuni və əsaslı saymışdır. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, işə mahiyyəti üzrə baxmış birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin həmin nəticəsi dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə vahid məhkəmə təcrübəsinin formalaşdırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumu tərəfindən 11 iyun 2015-ci il tarixdə qəbul edilmiş “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” qərarında əksini tapmış izah və tövsiyələr lə də uzlaşır. Belə ki, həmin qərarda məhkəmələrə nəzərə almaları tövsiyə olunur ki, Cinayət Məcəlləsinin İX bölməsinin iyirmi üçüncü fəslində nəzərdə tutulmuş başqa talama cinayətlərindən fərqli olaraq dələduzluq cinayəti aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə törədilir və əmlak sahibi öz əmlakını və ya ona olan hüququnu başqa şəxslərə yalan vədlərin təsiri altında könüllü surətdə verir. Törədilmiş əməl o halda CM-nin 178-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dələduzluq, yəni etibardan sui-istifadə və ya aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə hesab edilir ki, şəxsin niyyəti əmlakı ələ keçirərkən və ya əmlak hüquqları əldə edərkən hər hansı öhdəliyin yerinə yetirilməsinə deyil, özgənin əmlakının əvəzsiz və qanunsuz olaraq öz mülkiyyətinə keçirilmə sinə, yaxud da əmlak hüquqlarının əldə edilməsinə yönəlmiş olsun. Dələduzluq cinayətinin üsulu kimi aldatma dedikdə, özgə əmlakını (əmlak hüququnu) ələ keçirmək niyyətində olan şəxs tərəfindən bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatların verilməsi və ya həqiqi məlumatların gizlədilməsi, yaxud da əmlakın ələ keçirilməsinə yönəlmiş qəsdən törədilən başqa hərəkətlərin edilməsi (məsələn, əqdin predmeti olan saxta əşyaların və ya saxta sənədlərin təqdim edilməsi, onların əldə edilməsi, malların alınması zamanı aldadıcı üsullardan istifadə edilməsi və ya hesablaşma görüntüsünün yaradılması və sair) başa düşülür. Dələduzluğun törədilməsi zamanı həqiqətə uyğun olmayan və ya gizlədilən məlumatlar kimi müxtəlif hallar, məsələn hüquqi faktlar, əmlakın dəyərinə və keyfiyyətinə, təqsirkarın şəx siyyətinə, onun səlahiyyətlərinə və niyyətinə dair məlumatlar çıxış edə bilər. Dələduzluğun üsulu kimi etibardan sui-istifadə etmə dedikdə, əmlakı ələ keçirmək və ya əmlaka olan hüququ əldə etmək məqsədi güdən şəxs tərəfindən əmlakın mülkiyyətçisi, bu əmlaka sahiblik edən və ya sərəncam vermək hüququ olan şəxslə yaranmış etibarlı münasibətlərdən istifadə olunması başa düşülür. Etibardan sui-istifadə etmə, həmçinin, təqsirkar şəxsin qulluq səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsi, zərər çəkmiş şəxslə yaxın şəxsi və ya qohumluq münasibətlərinin olması ilə də əlaqədar ola bilər. Etibardan sui-istifadə etmə həm də təqsirkarın əvəzsiz olaraq özünün və ya üçüncü şəxslərin xeyrinə əmlakı və ya ona olan hüququ ələ keçirmək məqsədi ilə üzərinə götürdüyü hər hansı öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olm adığı halda, məsələn, kredit müəssisələrindən müəyyən məbləğdə kredit və ya zərər çəkmiş şəxsdən borc alaraq bunları qaytarmaq məqsədi güdmədiyi, hər hansı işin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi öhdəliyini üzərinə götürüb bunun üçün əvvəlcədən avans kimi müəyyən məbləğdə pul alaraq həmin işi görmədiyi (xidməti göstərmədiyi) və görmək (xidmət göstərmək) niyyətində olmadığı hallarda da baş verir. Məhkəmə kollegiyası onu da qeyd etməyi zəruri bilir k, istər Məhkum3, istərsə də zərər çəkmiş şəxslərin və şahidlərin ibtidai araşdırma zamanı fiziki və ya psixi təsirlər altında həqiqətə uğun olmayan ifadələr vermələri, onların dindirilmələri zamanı hüquqlarının pozulması müəyyən edilməmiş, zərər çəkmiş şəxslərin, şahidlərin ifadələri iş üzrə araşdırılmış və hökmdə və apellyasiya instansiyası məh kəməsinin qərarında əksini tapmış başqa sübutlara uyğun olmuş və məhkəmələr haqlı olaraq məhkumun ifadələrini özünümüdafiə xarakterli ifadələr kimi qiymətləndirib qəbul etdikləri yekun məhkəmə aktlarının əsasına zərərçəkmişlərin və şahidlərin ifadələrini, habelə araşdırılmış başqa sübutları qoymuşlar. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası Məhkum3 cinayət əməllərinin CM-nin 178.2.1, 178.2.2-ci, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə tövsif edilməsini düzgün sayır və müdafiəçinin kassasiya şikayətinin təmin edilməsi, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 28 mart 2022-ci il tarixli qərarının Məhkum3 aid hissədə ləğv edilərək iş üzrə icraata bəraətverici əsaslarla xitam verilməsi haqqında qərarın qəbul edilməsi üçün əsaslar görmür. Məhkəmə kollegiyası zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkm iş şəxs7 və Zərərçəkmiş şəxs1, hər birisinin ayrı-ayrılıqda verdikləri kassasiya şikayətlərində Məhkum1 təyin edilmiş cəzanın yüngül olması ilə bağlı dəlillərə və həmin dəlillər əsasında irəli sürülmüş tələbə cavab olaraq ilk növbədə qeyd edir ki, cinayət-prosessual qanunvericiliyinin, o cümlədən, CPM-nin 419-cu maddəsinin tələblərinə və mənasına görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi CPM-nin 416-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslardan hər hansı birini və ya bir neçəsini (apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökmünün və ya qərarın ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün müəyyən edilmiş əsaslar) aşkar etsə belə, məhkum olunmuş şəxsin vəziyyətinin hansısa şəkildə ağırlaşdırılması, məsələn onun əməlinin təqsirli bilindiyi CM-nin müvafiq maddəsindən daha ağır cinayətə görə məsuliyyət nəzərd ə tutan maddə ilə tövsif edilməsi və ya ona təyin olunmuş cəzanın ağırlaşdırılması, yaxud nəzərə alınmamış cəzanı ağırlaşdıran halların nəzərə alınması, yaxud da təmin olunmamış mülki iddianın təmin edilməsi və sair belə məsələlərin kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə məhkəmə baxışı nəticəsində həll olunmasına dair qərar qəbul etmək səlahiyyətində deyil və bu kimi hallarda kassasiya kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökmünün və ya qərarının ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi haqqında qərar qəbul edir. Digər tərəfdən, məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, Məhkum1 təqsirli bilinərək məhkum edildiyi CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.3 və 178.2.4-cü maddələrinin sanksiyasında dörd min manatdan yeddi min manatadək miqdarda cərimə və ya bir ildən üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya iki ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzaları, CM-nin 312.2-ci maddəsinin sanksiyasında isə səkkiz min manatdan on iki min manatadək miqdarda cərimə və ya dörd ildən səkkiz ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzaları nəzərdə tutulmuşdur ki, birinci instansiyası məhkəməsi də əsas cəza kimi həmin cəzalardan ən ağırını – sanksiyada nəzərdə tutulmuş azadlıqdan məhrum etmə növündə cəzanın təyin edilməsini məqsədə müvafiq bilmiş və bu zaman Məhkum1 törətdiyi cinayətlərin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi ilə yanaşı, cəzanı ağırlaşdıran hal kimi hesab etdiyi rüşvət verməyə təhrik etmə cinayətini qabaqcadan əlbir olmuş bir qrup şəxslə törətməsini, cəzanı yünggüləşdirən hallar kimi isə onun tərəfindən cinayət nəticəsind ə vurulmuş zərərin qismən ödənilməsini, həkim kimi şəhid ailəsinə qayğı göstərməsini nəzərə almış və eyni zamanda barəsində CM-nin 46.2-ci maddəsi tətbiq olunmaqla qəti olaraq 01 (bir) il 06 (altı) ay müddətə dövlət və yerli özünüidarə etmə orqanlarında rəhbər və maddi-məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum etmə, cinayətlərin məcmusu üzrə isə əsas cəza kimi 06 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin etmişdir. Məhkəmə kollegiyası aşağıda göstərilənlərə görə, qeyd edilən cəzanın yüngül hesab edilməsi və buna görə də, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğv olunması üçün əsaslar görmür. Belə ki, CPM-nin 12.1 və 12.3-cü maddələrinin tələblərinə görə, cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insa n və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, təyin edilmiş hər hansı bir cəza cəzanın məqsədinə xidmət etməli və cəmiyyətdə tam mənada sosial ədaləti bərpa etməlidir. Bu qənaət cinayət qanunu normalarının aşağıdakı tələblərindən irəli gəlir. Belə ki, CM-nin 8.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilmiş cəza və ya digər cinayət hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. CM-nin 41.1 və 41.2-ci maddələrinin müddəalarından göründüyü kimi, cəza məhkəmə hökmü ilə təyin edilən cinayət-hüquqi xarakterli tədbirdir. Cəza cinayət törətməkdə tə qsirli hesab edilən şəxsə tətbiq olunur və həmin şəxs barəsində bu Məcəllə ilə müəyyən edilən məhrumiyyətlər yaradılmasından və ya onun hüquq və azadlıqlarının məhdudlaşdırılmasından ibarətdir. Cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. CM-nin 58.1-ci maddəsində göstərilir ki, cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsə, bu Məcəllənin Ümumi hissəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddələrində nəzərdə tutulmuş hədlərdə ədalətli cəza təyin edilir. CM-nin 58.3-cü maddəsinin tələblərinə görə, cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. Cəza təyin edilərkən məhkəmələr tərəfindən nəzərə alınmalı olan cəzanı yüngülləşdirən hallar CM-nin 59.1.1-59.1.14-cü maddəsində, cəzanı ağırlaşdıran hallar isə CM-nin 61.1.1-61.1.13-cü maddəsində nəzərdə tutulmuşdur. Eyni zamanda o da nəzərə alınmalıdır ki, CM-nin 59.2-ci maddəsinə əsasən, cəza təyin edilərkən bu CM-nin 59.1.1-59.1.14-cü maddəsində göstərilməmiş başqa hallar da cəzanı yüngülləşdirən hal qismində nəzərə alına bilər, CM-nin 61.2-ci maddəsinin təlblərinə görə isə CM-nin 61.1.1-61.1.13-cü maddəsində göstərilməmiş hallar cəzanı ağırlaşdıran hal qismində nəzərə alına bilməz. CPM-nin 139.0.5-ci maddəsinə əsasən, cinayət təqibi üzrə icraat zamanı digər məsələlərlə yanaşı həmçinin cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar da yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir. Bu o deməkdir ki, məhkəmə qərarlarında cəzanı yüngülləşdirən (o cümlədən müstəsna hesab edilən) və ağırlaşdırıcı hallar barədə nəticələr də müvafiq sübutlar vasitəsi ilə əsaslandırılmalı, əsası olmayan mülahizə xarakteri daşımamalıdır. CPM-nin 144-cü maddəsi cinayət-mühakimə icraatını aparan orqanlardan, o cümlədən məhkəmədən cinayət təqibi üzrə toplanılmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlamağı tələb edir. Yoxlama zamanı toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. CPM-nin 145.1-ci maddəsinə görə, hər bir sübut mənsubiyy əti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. CPM-nin 349.5-ci maddəsinə əsasən aşağıdakı hallarda məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir: - məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda; - bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə; - məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə. Qanunun bu normasının mənasına görə, hökmün məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslanmalı olması tələbi dedikdə, təkcə şəxsin təqsirli olub-olmamasına dəlalət edən sübutlar deyil, həmçinin onun barəsində cəza tədbirinin seçilməsinə bu və ya digər şəkildə təsir edə biləcək sübutlar da başa düşülür. Göründüyü kimi, cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliyi, cinayət mühakimə i craatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri, sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən CPM-nin 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar (CPM-nin 349.5-ci maddəsi) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Qanunvericiliyin bu tələblərinə həmçinin təqsirkar barəsində cinayət hüquqi tədbirin seçilməsi zamanı da riayət olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cina yət Məcəlləsinin 59.1.9 və 60-cı maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 2 aprel 2012-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, cinayət qanunvericiliyində cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların müəyyən edilməsi məhkəmə tərəfindən cəza hüdudları daxilində cəzanın ədalətli təyin edilməsinə və təyin edilmiş cəzanın hər bir konkret halda fərdiləşdirilməsinə xidmət edir. Belə ki, məhkəmə cinayət mühakimə icraatı zamanı ittiham hökmü ilə cəza təyin edərkən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almalıdır. Bu baxımdan cəzanı yüngülləşdirən halların düzgün müəy yən olunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun sözügedən qərarına əsasən, cəzanı yüngülləşdirən hal təqsirkarın şəxsiyyətinə, törədilmiş cinayətə aid olan və müvafiq olaraq cinayət törədənin özünün və onun törətdiyi cinayət əməlinin təhlükəliliyini azaldan hallardır. Həmçinin, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 53.4-cü maddəsinin və Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 17 mart 2011-ci il tarixli qərarında cəzanın mahiyyəti və məqsədləri ilə bağlı qeyd edilmişdir ki, cinayət qanunvericiliyinin quruluşu və məzmunu CM-nin vəzifələrinin təminatına xidmət edir. Cinayət qanunvericiliyinə əsasən hər bir cinayət xarakterli ictimai təhlükəli əməl törədən şəxs cəzalandırılmalıdır. Cəza bir tərəfdən, törədilən cinayətə görə dövlətin reaksiyasıdır, digər tərəfdən isə cinayət əməlini törədən üçün onun törətdiyi cinayətin cinayət-hüquqi nəticəsidir. Bundan başqa, “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli 4 saylı qərarı ilə hər bir konkret halda təqsirləndirilən şəxslərə cəzaların təyin edilməsinə fərdi yanaşılması, cinayət qanununun vəzifələri və cəzanın məqsədindən bəhs edən CM-nin 2 və 41-ci maddələrinin həyata keçirilməsinin sözsüz təmin edilməsi tövsiyyə edilmişdir. Həmin qərarın 1-ci bəndinin 2 və 3-cü abzasına görə cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM-nin 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs ha qqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilmə şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Habelə cinayətin ictimai təhlükəliliyinin xarakteri qəsdin obyektindən, təqsirin formasından və əməlin Cinayət Məcəlləsinin 15-ci maddəsi ilə hansı cinayətlər kateqoriyasına aid edilməsindən asılıdır. Cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi isə onun törədilmə hallarına (məsələn, cinayətkar niyyətin həyata keçirilmə dərəcəsi, üsulu, vurulmuş zərərin həcmi və baş vermiş nəticələrin ağırlığı, iştirakçılıqla törədilmiş cinayətlərdə təqsirli şəxslərin rolu və s.) əsasən müəyyən edilir. Qeyd olunan qərarın 2-ci bəndinin 5-ci abzasında göstərilmişdir ki, cəzaların tətbiqi məsələsi müzakirə edilərkən cəzanın növü və miqdarının seçilməsinin mühüm əh əmiyyəti vardır. Cəza birinci növbədə təqsirləndirilən şəxsin islah olunmasına xidmət etməlidir. “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli 15 saylı Qərarının 45-ci bəndində məhkəmələrin cəza təyini zamanı təqsirkara həm yüngüllük, həm də ağırlıq baxımından açıq-aşkar ədalətsiz cəza təyin edilməsi hallarına yol verməməli, CM-nin 58.3-cü maddəsinə əsasən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə cəzanın onun islah olunmasına və ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almaları tövsiyə edilmişdir. Qərarın göstərilən bəndində həmçinin qeyd olunmuşdur ki, bu zaman hökmdə cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, ha belə təqsirkarın şəxsiyyətini göstərən hansı konkret halların nəzərə alındığı göstərilməli, seçilən cəzanın və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin təqsirləndirilən şəxsin islah olunması, ailəsinin həyat şəraitinə təsiri baxımından məqsədəuyğun olması izah edilməlidir. Qərarın 46-cı bəndində məhkəmələrə o, da izah edilmişdir ki, məhkəmələr cəza təyini məsələsinin həlli ilə əlaqədar təqsirləndirilən şəxsin istər cəzasını yüngülləşdirən, istərsə də cəzasını ağırlaşdıran halları müəyyən edərkən, onların ittiham aktında bu qisimdə göstərilib-göstərilməməsindən asılı deyillər. Təhlil edilən Qərarın 47, 48, 53, 56-cı bəndlərinə görə, məhkəmələr CPM-nin 346.1.11- 346.1.14-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş cəzanın təyini üzrə məsələlərin həlli zamanı hökmdə məhkəmənin gəldiyi nəticələrin m otivlərinin göstərilməsini tələb edən CPM-nin 353.2.7-ci maddəsinə ciddi əməl etməlidirlər. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, cəza təyini hissəsində də birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşan apellyasiya instansiyası məhkəməsi bununla bağlı hökmdən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə baxarkən, məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmamış və Məhkum1 təyin olunmuş cəzanın ağırlaşdırılmasına əsas ola bilən heç bir hal müəyyən etməmiş, zərər çəkmiş şəxslərin istər apellyasiya, istərsə də kassasiya şikayətlərində belə hallara istinad olunmamış və bu məsələni həll edərkən məhkəmələr yuxarıda təsvir edilmiş həm cinayət qanunveiciliyi normalarının tələblərinə, həm Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Mhəkəməsi Plenumunun hüquqi mövqeyinə və Ali Məhkəmənin Plenumunun izah və tövsiyələrin ə əməl etmişlər. Təsvir olunanlardan çıxış edərək məhkəmə kollegiyası zərər çəkmişlər Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs7 da kassasiya şkayətlərinin dəlillərini qəbul edilməz sayır və buna görə də Məhkum1 istər ayrı-ayrı cinayətlərə görə, istərsə də cinayətlərin məcmusu üzrə təyin olunmuş cəzaların ağırlaşdırılması üçün əsaslar görməyərək, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin 28 mart 2003-cü il tarixli qərarının həm bu şikayətlərə, həm də müdafiəçi P.M.Məhərrəmovun kassasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmasını məqsədə uyğun hesab edir. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlillərini bir daha nəzərdən keçirərək belə qənaətə gədir ki, baxılan işdə CPM-nin 42.1.1, 42.1.2, 42.1.3 və 42.1.4-cü maddələrində təsbit edilmiş bəraətin əsasları (o cümlədən mə hkumun əməllərində cinayət tərkibinin olmaması kimi əsas), eləcə də apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsini tələb edən CPM-nin 416-cı maddəsində göstərilən hər hansı pozuntuya yol verilməsi müəyyən edilmir və buna görə də yuxarıda şərh olunanlar apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mübahisələndirilən qərarının qanuni və əsaslı olduğunu, onun kassasiya qaydasında ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsasların olmadığını göstərir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs7 və Zərərçəkmiş şəxs1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinin təmin edilməsi barədə onların özlərinin, Məhkum3 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinin isə təmin edilməsi barədə müdafiəçilər Ə.N.Məhərrəmli və P.M.Məhərrəmovun, habelə hər üç kassasiya şik ayətinin təmin edilməməsi barədə dövlət ittihamçısı H.B.İmranovun çıxışlarını dinləyərək hesab edir ki, kassasiya şikayətləri təmin edilməməli və Məhkum3 CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə, Məhkum1 CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.3, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmalarına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 28 mart 2022-ci il tarixli qərarı kassasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası Q Ə R A R A A L D İ: Kassasiya şikayətləri təmin edilməsin. Məhkum1 CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.3, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə və Məhkum3 CM-nin 178.2.1, 178.2.2, 178.2.4 və 32.4, 312.2-ci maddələri ilə, təqsirli bilinib məhkum olunmalarına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 28 mart 2022-ci il tarixli qərarı kassasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın.
Məhkəmə qərarları › İş №1(102)-1248/2022
Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-1248/2022
27.09.2022 · Cinayət işi, məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraatın materialları və ya xüsusi ittiham qaydasında şikayət
Mənbə: Azərbaycan məhkəmə sistemi (courts.gov.az) — anonimləşdirilmiş rəsmi mətn. Dataset: Azerbaijan Court Data (CC-BY-4.0).
Mənbə: Azərbaycan məhkəmə sistemi (courts.gov.az) — anonimləşdirilmiş rəsmi mətn. Dataset: Azerbaijan Court Data (CC-BY-4.0).
Bu qərar sizin işinizə uyğun gəlirmi?
Sualınızı yazın — cavab qanun maddələri və məhkəmə təcrübəsi əsasında hazırlanır.
Sual ver