Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-1353/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-1353/2024 09.07.2024 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası hakimlər Yusifov Şahin Yaşar oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Abdulov Rəşad Məhərrəm oğlu və Novruzov Ələsgər Əli İskəndər oğlundan ibarət tərkibdə, Əbilov Hüseyn Natiq oğlunun katibliyi ilə, dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin böyük prokuroru İmranov Hafiz Beykəs oğlunun, zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11 iştirakları ilə, Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 18 oktyabr 2023-cü il tarixli hökmü ilə Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CM-in) 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 22 yanvar 2024-cü il tarixli qərarından zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11 tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş kassasiya şikayətlərinə əsasən işə baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 18 oktyabr 2023-cü il tarixli hökmü ilə (hakimlər İmanov Dadaş Hüseyn oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Rüstəmov Elmin İltizam oğlu və Ələkbərli Roman Nəriman oğlundan ibarət tərkibdə) Məhkum, 28 avqust 1993-cı il tarixdə Gəncə şəhərində anadan olmuş, Azə rbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, ailəli, himayəsində iki azyaşlı uşaqları olan, əvvəllər məhkum olunmamış, fərdi əmək fəaliyyəti ilə məşğu olmuş, ünvan 1 ünvanda yaşamış, CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmişdir. İşin halları: Məhkəmənin hökmünə əsasən, Məhkum təkrar etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını külli miqdarda ələ keçirərək dələduzluq etmişdir. Belə ki, o, tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs28 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs28 ortaq pul qoyacaqları təqdirdə həmin pulla avtomobil ehtiyat hissələri alacağını, əldə olunan qazancı isə yarı böləcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə Zərərçəkmiş şəxs28 vahid niyyətlə 2020-ci ilin yanvar ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində 2000 manat, 24 dekabr 2020-ci il tarixdə Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində 5000 manat, 2021-ci ilin mart ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində 6670 manat, 2021-ci ilin iyun ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində 1500 manat, 2021-ci ilin dekabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri, N.Nərim anov prospekti ilə Nizami küçələrinin kəsişməsinin yaxınlığında 3000 manat alıb 18.170 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 18.170 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs32 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs32 satdığı“Alpine” markalı mühərrik yağlarını nisyə alıb pulunu 2 ay ərzində ödəyəcəyini deyib üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 13 aprel 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində6200 manat dəyərin də “Alpine” markalı mühərrik yağını nisyə alıb 1.200 manat ödəniş etməklə qalan 5.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 5.000 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs33 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs33 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 18 iyun 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zə rərçəkmiş şəxs33 1 ədəd 12.000 manat dəyərində “Opel Astra” markalı **-TV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 2.000 manat ödəniş etməklə qalan 10.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək həmin niyyətinin davamı olaraq 2021-ci ilin iyun ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində həmin avtomobili X3 10.200 manat qarşılığında, X3 2021-ci ilin iyul ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində X11 10.750 manat qarşılığında, X11 isə xx.xx.2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs14 11.100 manat qarşılığında sataraq zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs33 10.000 manat məbləğində xeyli miqdarda, Zərərçəkmiş şəxs14 isə 11.100 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan ba şqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs1 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs1 avtomobilllərin ehtiyat hissələrinin, yağların alışı üçün nağd pul lazım olduğunu, həmin pulla avtomobilllərin ehtiyat hissələri, yağları 1-2 ay ərzində alıb satdıqdan sonra aldığı pulu qaytaracağını, həmçinin avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb pulunu 1-2 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin iyun ayından dekabr ayının sonlarınadək olan müddət ərzində, günü isintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtlarda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs1 vahid niyyətlə hissə-hissə 52.000 manat nağd pulu, 1 ədəd 27.000 manat dəyərində “BMV 320i” markalı **-EJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 19.000 manat dəyərində “Hyundai Sonata” markalı **-DN-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 14.000 manat dəyərində “Ford transit” markalı **-BA-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilləri nisyə alıb 29.300 manat ödəniş etməklə qalan 82.700 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 82.700 manat məbləğində külli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs2 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyə ti ilə Zərərçəkmiş şəxs2 avtomobilllərin ehtiyat hissələrini, yağların alışı üçün nağd pul lazım olduğunu, həmin pulla avtomobilllərin ehtiyat hissələrini, yağları 1 ay ərzində alıb satdıqdan sonra aldığı pulu qaytaracağını deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin avqust ayından dekabr ayının sonlarınadək olan müddət ərzində, günü isintaqa dəqiq məlum olmayan tarixlərdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs2 hissə-hissə vahid niyyətlə 27.500 manat nağd pulu ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 27.500 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Z ərərçəkmiş şəxs3 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs3 avtomobilllərin ehtiyat hissələri, yağların alışı üçün nağd pul lazım olduğunu, həmin pulla avtomobilllərin ehtiyat hissələrini, yağları 1 ay ərzində alıb satdıqdan sonra aldığı pulu qaytaracağını, həmçinin avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb onların pulunu 12 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin avqust ayından dekabr ayının sonlarınadək olan müddət ərzində, günü isintaqa dəq iq məlum olmayan tarixlərdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs3 vahid niyyətlə hissə-hissə 1 ədəd 13.000 manat dəyərində “Chevrolet Cruze” markalı **-EL-*** nömrəli, 1 ədəd 13.000 manat dəyərində “Chevrolet Cruze” markalı **-EL-*** nömrəli və 1 ədəd 13.500 manat dəyərində “Chevrolet Cruze” markalı **-EL-*** nömrəli, 1 ədəd 14.500 manat dəyərində “Chevrolet Cruze” markalı **-CC-*** nömrəli, 1 ədəd 6.000 manat dəyərində “VAZ 2106” markalı, 1 ədəd 11.000 manat dəyərində “Renault Megane” markalı **-RF-*** markalı, 1 ədəd 7.000 manat dəyərində “VAZ 2107” markalı **-DZ-*** nömrəli, 1 ədəd 16.700 manat dəyərində “Chevrolet Cruze” markalı **-EM-*** nömrəli avtomobili, 1 ədəd 17.000 manat dəyərində Honda Accord markalı **-XM-*** nömrəli, 1 ədəd 13.000 manat dəyərində “Toyota Pirius” markalı * *-UC-*** nömrəli, 1 ədəd 20.000 manat dəyərində “İnfiniti FX 35” markalı **-OC*** nömrəli avtomobili, 1 ədəd 68.000 manat dəyərində “Mercedes CLS” markalı, **-DD-*** nömrəli, 1 ədəd 5.000 manat dəyərində “Opel Astra” markalı avtomobilləri nisyə olmaqla, həmçinin 2300 manat nağd pulu alıb 20.000 manat ödəniş etməklə qalan 200.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 200.000 manat məbləğində külli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs5 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti iləZərərçəkmiş şəxs5 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb onların pulunu 1 a y ərzində ödəyəcəyini deyib üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin sentyabr ayından noyabr ayının sonlarınadək olan müddət ərzində, günü isintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtlarda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs5 vahid niyyətlə hissə-hissə 1 ədəd 6000 manat dəyərində “VAZ 2107” markalı **-BR-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 6500 manat dəyərində “VAZ 21120” markalı **-TZ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 6500 manat dəyərində “Opel Vectra” markalı **-DU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 5000 manat dəyərində “VAZ 21099” markalı **-CF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilləri nisyə alıb 24.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 24.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs4 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs4 avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb pulunu 1-2 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin oktyabr ayıdan dekabr ayının sonlarınadək olan müddət ərzində, günü isintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtlarda Gəncə şəhəri ərazisind ə Zərərçəkmiş şəxs4 vahid niyyətlə hissə-hissə1 ədəd 13.500 manat dəyərində “Mercedes C180” markalı **-CG-*** nömrəli, 1 ədəd 12.000 manat dəyərində “VAZ 2121” markalı **VO-*** nömrəli, 1 ədəd 8.500 manat dəyərində “Mitsubishi Pajero markalı **-CS-*** nömrəli, 1 ədəd 13.500 manat dəyərində “Mercedes E200” markalı **-DX-*** nömrəli, 1 ədəd 13.500 manat dəyərində “Opel Astra” markalı **-EM-*** nömrəli, 1 ədəd 12.500 manat dəyərində “Renault Megane” markalı **-KK-*** nömrəli avtomobilləri nisyə alıb 5.500 manat ödəniş etməklə qalan 68.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 68.000 manat məbləğində külli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs17 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifad ə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Xa avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 16 noyabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində Zərərçəkmiş şəxs17 1 ədəd 11.000 manat dəyərində “Mercedes E280 minik” markalı **-SE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 11.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək həmin niyyətinin davamı olaraq 2021-ci ilin noyabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncəşəhəri ərazisində Şahid40 8600 manat qarşılığınd a, Şahid40 həmin avtomobili 2021-ci ilin dekabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində həmin avtomobili Şahid15, Şahid15 isə öz növbəsində həmin avtomobili xx.xx.2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs16 12.000 manat qarşılığında sataraq zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs17 11.000 manat məbləğində xeyli miqdarda, Zərərçəkmiş şəxs16 isə 12.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs29 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs29 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzindəödəy əcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 20 noyabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs29 1 ədəd 19.500 manat dəyərində“Ford Fusion” markalı **-EL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 9.500 manat ödəniş etməklə qalan 10.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 10.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs6 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs6 avtomobillərin alğı-sat qısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb onların pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin noyabr ayından dekabr ayınının sonlarındək olan müddət ərzində günü isintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtlarda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs6 vahid niyyətlə hissə-hissə 1 ədəd 16.000 manat dəyərində “VAZ 2121” markalı **-ND-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 15.500 manat dəyərində VAZ-2121 markalı **-CM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 24.700 manat dəyərində “VAZ 2121” markalı **-BP-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 23.000 manat dəyərində“Chevrolet Malib u” markalı **-BK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 23.000 manat dəyərində“Chevrolet Malibu” markalı **-NY-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, 1 ədəd 16.000 manat dəyərində “Opel Astra” markalı **-BL-*** dövlət qeydiyyat nişanl avtomobilləri nisyə alıb 11.550 manat ödəniş etməklə qalan 106.650 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 106.650 manat məbləğində külli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs18 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs18 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhd əliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin noyabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs18 1 ədəd 19.800 manat dəyərində“Ford Fusion” markalı **-EM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 19.800 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 19.800 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs19 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs19 avtomobilllərin ehtiyat hissələri, yağların alışıüçün nağd pul lazım olduğunu, həmin pulla avtomobilllərin ehtiyat hissələrini, yağları 1 ay ərzində alıb satdıqdan sonra aldığı pulu qaytaracağını, həmçinin ucuz qiymətə, 7.400 manata VAZ 2121 markalı **-HN-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili və 7.700 manata isə Kia Rio markalı avtomobil sata biləcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin noyabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs19 vahid niyyətlə 1 ədəd 24.000 manat dəyərində“Hyundai Santafe” markalı **-EK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə, 2021-ci ilin dekabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda isə Gəncə şəhəri ərazisində hissə-hissə 15.100 manat alıb 39.100 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək həmin niyyətinin davamı olaraq 2021-ci ilin noyabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində “Hyundai Santafe” markalı **-EK-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili Şahid14 20.300 manat qarşılığında, Şahid14 isə həmin avtomobili 2021-ci ilin noyabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində həmin avtomobili Zərərçəkmiş şəxs20 21.000 manat qarşılığında sataraq zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs19 39.100 manat məbləğində xeyli miqdarda, Zərərçəkmiş şəxs20 isə 21.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs13 ilə aralarında yaranan e tibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs12 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 01 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində Zərərçəkmiş şəxs13 vahid niyyətlə hissə-hissə 1 ədəd 9.000 manat dəyərində “VAZ 2121” markalı **-EJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili, 03 dekabr 2021-ci il tarixdə isə 1 ədəd 26.000 manat dəyərində “Chevrolet Camaro” markalı **-MP-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 35.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərər çəkmiş şəxsə 35.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs7 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqazidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs7 avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin dekabr ayının əvvəlində, günü isintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtlarda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçə kmiş şəxs7 vahid niyyətlə hissə-hissə 1 ədəd 10.500 manat dəyərində “Lada Priora” markalı, **-RG-*** dövlət qeydiyyat nişanlı və 1 ədəd 14.300 manat dəyərində “Opel Astra” markalı **-EM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilləri nisyə alıb 24.800 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 24.800 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs10 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs10 avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı hal da ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 05 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində Zərərçəkmiş şəxs10 1 ədəd 15.500 manat dəyərində “Hyundai Veloster” markalı avtomobili nisyə alıb 15.500 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərər çəkmiş şəxsə 15.500 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs24 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs24 avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü ö hdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 05 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri, P.Səmədov küçəsində Zərərçəkmiş şəxs24 1 ədəd 7.500 manat dəyərində “Renault Megane” markalı **-TD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 7.500 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək həmin niyyətinin davamı olaraq 05 dekabr 2021-ci il tarixdə həmin avtomobili Gəncə şəhəri ərazisində Şahid28 5800 manat qarşılığında, Şahid28 isə 08 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Xa 6850 manat qarşılığında sataraq zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs24 7.500 manat məbləğində xeyli miqdarda, Atesh Yagubova isə 6.850 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dəl əduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs21 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs21 avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin dekabr ayının əvvəlində günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs21 1 ədəd 12.000 manat dəyərində “Mercedes Benz E190” markalı **-EH-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 12.000 mana t dəyərində əmlakı ələ keçirərək həmin niyyətinin davamı olaraq 2021-ci ilin dekabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs19 5300 manat qarşılığında, Zərərçəkmiş şəxs19 isə həmin avtomobili 12 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində həmin avtomobili X5 5800 manat qarşılığında sataraq zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs21 12.000 manat məbləğində xeyli miqdarda, X5ə isə 5.800 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs30 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs30 avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin dekabr ayının əvvəlində günü istintaqa dəqiq məlum olmayan tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs30 1 ədəd 19.000 manat dəyərində “Hyundai Sonata” markalı **-SL-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 12.000 manat ödəniş etməklə qalan 7.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 7.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs12 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzs iz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs12 avtomobillərin alqı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1-2 ay ərzində hissəhissə ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui- istifadə etmə və aldatma yolu ilə 11 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs12 1 ədəd 14.500 manat dəyərində “Hyundai Matrix” markalı **-RV-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 14.500 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək, ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 14.500 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs8 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs8 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilni nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 13 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri, Atatürk prosepktində Zərərçəkmiş şəxs8 1 ədəd 30.000 manat dəyərində “Toyota Prado” markalı **-VD-*** nömrəli avtomobili nisyə alıb 30.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək həmin niyyətinin davamı olaraq Zərərçəkmiş şəxs9 həmin avtomobili 16 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində 26.000 manat qarşılığında sataraq zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs8 30.000 manat məbləğində xeyli miqdarda, Zərərçəkmiş şəxs9 isə 26.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs11 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs11 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini, həmçinin ucuz qiymətə avtomobil sata biləcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci i lin dekabr ayında, günü isintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtlarda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs11 vahid niyyətlə 1 ədəd 17.500 manat dəyərində “Chevrolet Malibu” markalı avtomobili və hissə-hissə 13.000 manat pulu alıb 30.500 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 30.500 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs15 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs15 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1-2 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bil ə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 17 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs15 1 ədəd 8.000 manat dəyərində “Chevrolet Aveo” markalı **-CU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 1.500 manat ödəniş etməklə qalan 6.500 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 6.500 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs23 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs23 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobillərini nisyə alıb pulunu 1 ay ə rzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin dekab ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs23 vahid niyyətlə 1 ədəd 30.000 manat dəyərində “Hyundai Santafe” markalı **-EJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı və 1 ədəd 40.000 manat “Hyundai Santafe” markalı **-EM-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilləri nisyə alıb 5.000 manat ödəniş etməklə qalan 65.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 65.000 manat məbləğində külli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs26 ilə araların da yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs26 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 20 dekabr 2021-ci il tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs26 1 ədəd 23.000 manat dəyərində “Kia Optima” markalı **-GG-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 7.000 manat ödəniş etməklə qalan 16.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 16.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vur maqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs27 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Zərərçəkmiş şəxs27 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin dekabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan vaxtda Gəncə şəhəri ərazisində Zərərçəkmiş şəxs27 1 ədəd 7.000 manat dəyərində “Saipa 132” markalı **-LA-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 7.000 manat dəyərində əm lakı ələ keçirərək ümumilikdə zərərçəkmiş şəxsə 7.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, o, təkrar tamah məqsədilə Şahid25 ilə aralarında yaranan etibarlı münasibətdən istifadə edərək sonuncunun əmlakını hüquqa zidd, əvəzsiz ələ keçirmək niyyəti ilə Şahid25 avtomobillərin alğı-satqısı ilə məşğul olduğunu, dəyərindən baha qiymətə avtomobilini nisyə alıb pulunu 1 ay ərzində ödəyəcəyini deyib, üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmək niyyətində olmadığı halda ona bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verərək inandırıb, etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2021-ci ilin dekabr ayında günü istintaqa dəqiq məlum olmayan tarixdə Gəncə şəhəri ərazisində Şahid25 vasitəsilə atası Zərərçəkmiş şəxs31 1 ədəd 17.000 manat də yərində “Chevrolet Cruze” markalı **-TG-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobili nisyə alıb 17.000 manat dəyərində əmlakı ələ keçirərək ümumilikdə zərər çəkmiş şəxsə 17.000 manat məbləğində xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Hökmdən Məhkum müdafiəçisi Əkbərov Xəqani Məhəmmədəli oğlu, zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərçəkmiş şəxs11 və Zərərçəkmiş şəxs4 tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər Abdullayev Əlizamin Gülzalı oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Hüseynov Salman Bilal oğlu və Əliyev Nural Turab oğlundan ibarət tərkibdə) 22 yanvar 2024-cü il tarixli qərarı ilə apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, hökm isə apellyasiya şikayətlərinə mü nasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 22 yanvar 2024-cü il tarixli qərarından zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11 hər birisi ayrı-ayrılıqda, lakin eyni məzmunda kassasiya şikayətləri verərək, həmin qərarın ləğv edilməsini və Məhkum ağır cəzanın təyin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Məhkum barəsində qəbul edilmiş yekun məhkəmə aktlarına istinad edən Zərərçəkmiş şəxs3 kassasiya şikayətini belə əsaslandırmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi Məhkum CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə 8 il 6 ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edərkən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi isə bununla razılaşarkən nəzərə almamışlar ki, o, təkrarən et ibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin külli miqdarda əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə, ona da külli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq etmiş, onun bu əməlləri məhkəmə istintaqı zamanı sübuta yetirilsə də məhkum olunmuş şəxs ona dəymiş ziyanı qəsdən ödəməmişdir. Odur ki, qeyd olunanları nəzərə alaraq Zərərçəkmiş şəxs3 kassasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş edir. Zərərçəkmiş digər şəxslər Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11 da Zərərçəkmiş şəxs3 kassasiya şikayətinin məzmununa eynilik təşkil edən öz kassasiya şikayətlərində eyni dəlillərə əsaslanmış və hər birisi ayrı-ayrılıqda Məhkum ağır cəzanın təyin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. Kassasiya şikayətlərinə məhkəmə baxışının keçirilməsi vaxtı və yeri haqqında cinayət prosesinin iştirakçıları qanunda nəzərdə tutulmuş qaydada və müddətdə məlumatlandırılmış, lakin iş üzrə zərərçəkmiş qismində tanınmış digər şəxslər naməlum səbəblərdən məhkəməyə gəlməmiş, Məhkum isə məhkəmə iclasında iştirak etmək arzusunu bildirməyərək bu haqda ərizə ilə məhkəməyə müraciət etməmişdir. Məhkəmə kollegiyası prosses iştirakçıklarının bununla bağlı rəylərini dinləyib CPMin 419.4-cü maddəsinin tələblərinə əsaslanaraq kassasiya şikayətlərinə digər zərərçəkmiş şəxslərin və Məhkum iştirakları olmadan baxılmasını mümkün bilmişdir. Belə ki, CPM-in 419.4-cü maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsinin iclası hansı məhkəmə qərarına və hansı əsaslarla baxılması, kimlərin məhkəmə tərkibinə daxil olması və məhkəmənin iclas zalında cinayət prosesi iştirakçılarından kimlərin iştirak etməsi barədə məhkəmə iclasında sədrlik edənin elanı ilə açılır. Şikayət vermiş və lazımi qaydada məlumatlandırılmış şəxsin olmaması kassasiya instansiyası məhkəməsi iclasının davam etdirilməsini istisna etmir. Hüquqi məsələlər: Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11, hər birisinin ayrı-ayrılıqda verdikləri kassasiya şikayətlərinin məzmunlarından göründüyü kimi, onlar apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarından verdikləri həmin şikayətlərində Məhkum açıq-aşkar yüngül cəzanın təyin edilməsini iddia edərək sonuncuya daha ağır cəzanın təyin olunması haqqında qərarın qəbul edilməli olması barədə irəli sürdükləri tələblərini CPM-in 416.1.21ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halla əlaqələndirmişlər. CPM-in 416.1.21-ci maddəsinə əsasən isə mə hkəmə cəzanı ağırlaşdıran və ya yüngülləşdirən halları nəzərə almadan cəza təyin etdikdə kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını kassasiya qaydasında ləğv etmək və ya dəyişdirmək hüququna malikdir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11 kassasiya şikayətlərini kassasiya qaydasında baxılmalı müraciətlər kimi görür və buna görə Məhkum barəsindəki cinayət işinin materiallarını, o cümlədən yekun məhkəmə aktlarınının qanuniliyini və əsaslığını yoxlayıb aşağıdakıları qeyd edir. Əvvəlki qərarlarında olduğu kimi, məhkəmə kollegiyası yenə də xatırladır ki, CPM-in 419.1-ci maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti ü zrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, sübutların mahiyyəti üzrə araşdırılması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilməsi, habelə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən çıxarılmış hökm və qərarların icrası və buna nəzarətin həyata keçirilməsi kimi məsələlərin həlli qanunla kassasiya instansiyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. Bundan başqa, göstərilən normanın tələblərinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrindən fərqli olaraq hər-hansı bir faktın baş verib-verməməsini müəy yən etmir və yalnız həmin məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş hallara əsasən cinayət və cinayət-prosessual qanunları normalarının düzgün tətbiq edilib-edilməməsi məsələlərinə öz münasibətini bildirir. Məhkəmə kollegiyası qanunvericiliyin tələblərinə əsaslanaraq onu da qeyd edir ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarından verilmiş kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə əsasən işə baxır və bu baxışın nəticəsi olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş məhkəmə aktına münasibətini bildirməklə CPM-in 419.10-cu maddəsində sadalanan qərarlardan birini, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişiklik edilmədən saxlanılması, həmin hökm və ya qərarın ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiy a baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da onların dəyişdirilməsi haqqında qərar, habelə hökmün və ya məhkəmənin digər qərarının icrası qaydasında icraat üzrə məhkəmə qərarını ləğv edərək, birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edir (o şərtlə ki, həmin qərar məhkum edilmiş şəxsin vəziyyətinin ağırlaşdırılması ilə nəticələnməsin). Ümumiyyətlə, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-in 419 və 416-cı maddələri müəyyən edir. Bu baxışın nəticəsində kassasiya kollegiyası tərəfindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi əsasları isə CPM-in 416-cı maddəsində müəyyən edilm işdir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda Ali Məhkəmənin Cinayət Kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Daha sonra məhkəmə kollegiyası vurğulayır ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının (bundan sonra mətndə Konstitusiyanın) 12-ci maddəsinin İ hissəsi insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsini dövlətin ali məqsədi olduğunu təsbit edir. Konstitusiyanın 26-cı maddəsinin İİ hissəsində göstərilmişdir ki, dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının dövlət tərəfindən müdafiəsinə təminat verən Konstitusiyanın müddəaları, cinayət törətməkdə təqsiri olmayan şəxslərin cinayə t prosesini həyata keçirən orqanların vəzifəli şəxslərinin və ya hakimlərin özbaşına hərəkətləri ilə qanunsuz şübhə altına alınmasının, ittiham və ya məhkum edilməsinin yol verilməz olduğunu ehtiva edir. Bununla yanaşı Konstitusiyanın təsvir edilən müddəaları həmçinin hər bir insanın və ümumilikdə cəmiyyətin və dövlətin cinayətkar qəsdlərdən qorunmasını, bu və ya digər cinayətin törədilməsi nəticəsində zərərçəkmiş şəxslərin də pozulmuş hüquqlarının bərpa edilməsini, onların vurulmuş zərərin ödənilməsini və ya aradan qaldırılmasını tələb etmək hüququnun cinayət mühakmə icraatını həyata keçirən orqanlar, o cümlədən məhkəmələr tərəfindən təmin edilməsini, cinayətin törədilməsində təqsirli bilinmiş şəxslərin isə qanuna müvafiq qaydada və əsaslarla cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmələrini və onl arın barəsində bu və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin tətbiq edilməsini, cəzanın məqsədlərinə nail olunmasını, cinayətkarlığın qarşısının alınması üçün lazımi tədbirlərin görülməsini də nəzərdə tutur. CPM-in 12.1 və 12.3-cü maddələrinin tələblərinə görə, cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. Kassasiya müraciətləri ilə əlaqədar öyrənilmiş cinayət işinin materiallarından görünür ki, faktları müəyyən edən məhkəmələr iş üzrə ibtidai araşdırma zamanı hər hansı bir qanun pozuntusuna yol verilmədən toplanmış və məhkəmə iclaslarında tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış sübutlara, yəni zərərçəkmiş şəxslərin, şahidlərin ifad ələrinə və işə əlavə edilmiş sübut əhəmiyyətli sənədlərə əsaslanaraq, CPM-in 145.1-ci maddəsinə uyğun qaydada araşdırılmış bütün sübutları mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliyi üzrə qiymətləndirərək Məhkum əməlinin CM-in 178.3.2-ci maddəsi ilə tövsif edilməsi və onun həmin maddə ilə təqsirli bilinməsi haqdı yekun nəticəyə gəlmişlər. Kassasiya şikayətlərinin məzmunlarından görünür ki, iş üzrə sübutların tam və hərtərəfli araşdırılması, onların düzgün qiymətləndirilməsi, Məhkum təqsirinin sübuta yetirilməsi və onun əməlinin hüquqi tövsifi kimi məsələlər zərərçəkmiş şəxslər tərəfindən mübahisələndirilmir və məhkəmə kollegiyası da bu məsələlərin müzakirə edilməsinə ehtiyac görmür. Kassasiya şikayətlərində Məhkum təyin edilmiş cəzanın yüngül olması iddia olunaraq həmin cəzanın ağırlaşdırılmas ı barədə qərar qəbul edilməsi xahiş olunur. Məhkəmə kollegiyası həmin şikayətlərdə irəli sürülmüş tələblərə cavab olaraq ilk növbədə vurğulamağı lazım bilir ki, cinayət-prosessual qanunvericiliyinin, o cümlədən CPM-in 419-cu maddəsinin tələblərinə və mənasına görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi CPM-in 416-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslardan hər hansı birini və ya bir neçəsini (apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökmünün və ya qərarın ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün müəyyən edilmiş əsaslar) aşkar etsə belə, məhkum olunmuş şəxsin vəziyyətinin hansısa şəkildə ağırlaşdırılması, məsələn onun əməlinin təqsirli bilindiyi CM-in müvafiq maddəsindən daha ağır cinayətə görə məsuliyyət nəzərdə tutan maddə ilə tövsif edilməsi və ya ona təyin olunmuş cəzanın ağırlaşdırılması, yaxud n əzərə alınmamış cəzanı ağırlaşdıran halların nəzərə alınması, habelə təmin olunmamış mülki iddianın təmin edilməsi və sair belə məsələlərin kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə məhkəmə baxışı nəticəsində həll olunmasına dair yekun qərar qəbul etmək səlahiyyətinə malik deyil və bu kimi hallarda kassasiya kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökmünün və ya qərarının ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi haqqında qərar qəbul edir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11 kassasiya şikayətlərində irəli sürülmüş tələblərin təmin olunmasını mümkün bilmir və öz səlahiyyətləri çərçivəsində iş materiallarını təhlil edərək aşağıdakı qənaətə gəlir. Əvvəla, məhkəmə kollegiyası Məhkum t əyin olunmuş cəzanın açıq-aşkar yüngül olması barədə kassasiya şikayətlərində göstərilən dəlillərlə bağlı qeyd edir ki, məhkumun təqsirli bilindiyi CM-in 178.3.2-ci maddəsinin sanksiyasında beş ildən on ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası nəzərdə tutulmuş, birinci instansiya məhkəməsi də məhkum olunmuş şəxsə həmin maddənin sanksiyasında müəyyən edilmiş həddə, yəni 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsini məqsədə uyğun hesab etmişdir. Məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə də, bu cəza kifayət qədər qanuni və ədalətlidir və apellyasiya instansiyası məhkəməsi haqlı olaraq birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşmışdır. Bununla əlaqədar məhkəmə kollegiyası vurğulamağı lazım bilir ki, təyin edilmiş hər hansı bir cəza cəzanın m əqsədinə xidmət etməli və cəmiyyətdə tam mənada sosial ədaləti bərpa etməlidir. Bunu cinayət qanunvericiliyinin aşağıdakı normaları, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun bir sıra Qərarlarında sərgilədiyi hüquqi mövqeyi və Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun izah və tövsiyələri tələb edir. Belə ki, CM-in 8.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilmiş cəza və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. CM-in 9.2-ci maddəsinin tələbindən görünür ki, cinayət törətmiş şəxsə tətbiq edilən cəza və digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirlər işgəncə və ya dig ər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan xarakter və ya məqsəd daşıya bilməz. CM-in 41.1-ci maddəsinin müddəalarından göründüyü kimi, cəza məhkəmə hökmü ilə təyin edilən cinayət-hüquqi xarakterli tədbirdir. Cəza cinayət törətməkdə təqsirli hesab edilən şəxsə tətbiq olunur və həmin şəxs barəsində bu Məcəllə ilə müəyyən edilən məhrumiyyətlər yaradılmasından və ya onun hüquq və azadlıqlarının məhdudlaşdırılmasından ibarətdir. Cəzanın məqsədindən bəhs edən CM-in 41.2-ci maddəsinə görə, cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. CM-in 58.1-ci maddəsində göstərilir ki, cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsə, bu Məcəllənin Ümumi hissəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddələrində nəzərdə tutulmuş hədlərdə ədalətli cəza təyin edilir. Törədilmiş cinayətə görə nəzərdə tutulmuş cəzalardan daha ciddi cəza növü və ya həddi yalnız o halda təyin edilir ki, az ciddi cəza növü və ya həddi cəzanın məqsədlərini təmin edə bilmir. CM-in 58.3-cü maddəsinin tələblərinə görə, cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. Cinayət qanununda cəzanı yüngülləşdirən hallar CM-in 59.1.1-59.1.14-cü maddələrində, cəzanı ağırlaşdıran hallar isə - CM-in 61.1.1 və 61.1.13-cü maddələrində nəzərdə tutulmuşdur. Eyni zamanda CM-in 59.2-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, cəza təyin edilərkən bu Məcəllənin 59.1.1-59.1.14-cü maddələrində göstərilməmiş başqa hallar da cəzanı yüngülləşdirən hal qismində nəzərə alına bilər. CM-in 60.1-ci maddəsinin tələblərindən görünür ki, bu Məcəllənin 59.1.8,59.1.1059.1.13-cü maddələrinin hər hansı birində nəzərdə tutulmuş bütün hallar (cinayətin zərərçəkmiş şəxsin qanunsuz və ya əxlaqsız hərəkətlərinin təsiri altında və ya bu hərəkətlər nəticəsində qəflətən baş vermiş güclü ruhi həyəcan (affekt) vəziyyətində törədilməsi, şəxsin könüllü gəlib təqsirini boynuna alması, cinayətin açılmasına, onun digər iştirakçılarının ifşa edilməsinə, cinayət nəticəsində əldə edilmiş əmlakın axtarışına və tapılmasına fəal kömək etməsi, cinayətin törədilməsindən bilavasitə sonra zərərçə kmiş şəxsə tibbi və ya digər yardım göstərilməklə onun həyat və sağlamlığına dəyə biləcək zərərin azaldılması, zərərçəkmiş şəxslə və ya onun yaxın qohumu olan hüquqi varisi ilə barışıq əldə edilməsi, cinayət nəticəsində dəymiş ziyanın könüllü olaraq tamamilə ödənilməsi və ya aradan qaldırılması) mövcud olduqda və əgər cəzanı ağırlaşdıran hallar yoxdursa, təyin olunan cəzanın müddəti və ya həcmi bu Məcəllənin Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsində nəzərdə tutulmuş daha ciddi cəza növünün aşağı həddinin yox, son həddinin dörddə üçündən artıq ola bilməz. Eyni zamanda CM-in 61.2-ci maddəsində göstərilmişdir ki, cəza təyin edilərkən bu Məcəllənin 61.1.1-61.1.13-cü maddələrində göstərilməmiş hallar cəzanı ağırlaşdıran hal qismində nəzərə alına bilməz. CPM-in 139.0.5-ci maddəsinə əsasən, cinayət tə qibi üzrə icraat zamanı digər məsələlərlə yanaşı həmçinin cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar da yalnız sübutlara əsasən müəyyən edilir. Bu o deməkdir ki, məhkəmə qərarlarında cəzanı yüngülləşdirən (o cümlədən müstəsna hesab edilən) və ağırlaşdırıcı hallar barədə nəticələr də müvafiq sübutlar vasitəsi ilə əsaslandırılmalı, əsası olmayan mülahizə xarakteri daşımamalıdır. CPM-in 144-cü maddəsi cinayət-mühakimə icraatını aparan orqanlardan, o cümlədən məhkəmədən cinayət təqibi üzrə toplanılmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlamağı tələb edir. Yoxlama zamanı toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. CPM-in 145.1-ci maddəsinə gö rə, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. CPM-in 349.5-ci maddəsinə əsasən aşağıdakı hallarda məhkəmənin hökmü əsaslı hesab edilir: - məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslandıqda; - bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etdikdə; - məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun gəldikdə. Qanunun bu normasının mənasına görə, hökmün məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslanmalı olması tələbi dedikdə, təkcə şəxsin təqsirli olub-olmamasına dəlalət edən sübutlar deyil, həmçinin onun barəsində cəza tədbirinin seçilməsinə bu və ya digər şəkildə təsir edə biləcək sübutlar da başa düşülür. Göründüyü kimi, cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədal ətliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri, sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən CPM-in 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar (CPM-in 349.5-ci maddəsi) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Qanunvericiliyin bu tələblərinə həmçinin təqsirkar barəsində cinayət-hüquqi xarkterli tədbirin seçilməsi zamanı da riayət olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumun un bir sıra Qərarlarında göstərilmişdir ki, hər bir cinayət ilə onun törədilməsinə görə tətbiq olunduğu cəza arasında məqsədyönlü və əsaslı bağlılıq olmalıdır. (CM-in 48-ci maddəsinin, CM-in 53.4-cü maddəsinin və Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin şərh edilməsi haqqında Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun müvafiq olaraq 23 iyul 2004-cü il və 17 mart 2011-ci il tarixli qərarları). “Azərbaycan Respublikası CM-nin 32-ci maddəsinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinin İV hissəsinə uyğunluğu haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 12 yanvar 1999-cu il tarixli Qərarında ifadə etdiyi hüquqi mövqeyə görə, cinayət qanunvericiliyinə görə cəza törədilmiş cinayət üçün yalnız sitəm olmayıb, eyni zamanda məhkumları islah etmək, tərbiyyələndirmək, habelə yeni cinayət edilməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. “Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 512.2 və 519.0.4-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 10 fevral 2012-ci il tarixli Qərarında vurğulanır ki, CM-in 9-cu maddəsinin mənasına görə cinayət hüququ şəxsiyyəti, zərərçəkənin hüquqlarını, cəmiyyətin mənafeyini qorumaqla yanaşı, öz əməli ilə sadalanan dəyərlərə qəsd edən təqsirkar şəxs barəsində də humanist mövqedə durmalıdır. Humanizmin anlamı əməlin kriminallaşdırılmasında və məsuliyyətin differensiasiyasında ədalət prinsipinin tələblərinin gözlənilməsini, cinayət tərkibinin məsuliyyətin yeganə hüquqi əsası hesab edilməsini, məsuliyyətin təqsir dərəcəsindən asılı olaraq fərdiləşdirilməsini, cinayət hüquqi təsir tədbirlərinə qənaət edilməsini, böyük ictimai təhlükə törətməyən əməlləri edən şəxslərin qanunla müəyyən edilmiş əsaslar olduqda məsuliyyətdən və cəzadan azad edilməsini nəzərdə tutur. Cinayət hüququnda humanizm - cinayət törədən şəxslərə cəza təyini zamanı, eləcə də müxtəlif növ cəzadan şərti və şərtsiz azad etmə institutlarının tətbiqində xeyirxahlıq münasibətini ifadə edir. Azərbaycan Respublikasının cinayət qanununun bir sıra institutları məhz bu prinsipə əsaslanır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 59.1.9 və 60-cı maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 2 aprel 2012-ci il tarixli qərarına görə, cinayət qanunvericiliyində cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran ha lların müəyyən edilməsi məhkəmə tərəfindən cəza hüdudları daxilində cəzanın ədalətli təyin edilməsinə və təyin edilmiş cəzanın hər bir konkret halda fərdiləşdirilməsinə xidmət edir. Belə ki, məhkəmə cinayət mühakimə icraatı zamanı ittiham hökmü ilə cəza təyin edərkən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almalıdır. Bu baxımdan cəzanı yüngülləşdirən halların düzgün müəyyən olunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun sözügedən Qərarına əsasən, cəzanı yüngülləşdirən hal təqsirkarın şəxsiyyətinə, törədilmiş cinayətə aid olan və müvafiq olaraq cinayət tö rədənin özünün və cinayət əməlinin təhlükəliliyini azaldan hallardır. Həmçinin, “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 53.4-cü maddəsinin və Azərbaycan Respublikası Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarında cəzanın mahiyyəti və məqsədləri ilə bağlı qeyd edilmişdir ki, cinayət qanunvericiliyinin quruluşu və məzmunu CM-in vəzifələrinin təminatına xidmət edir. Cinayət qanunvericiliyinə əsasən hər bir cinayət xarakterli ictimai təhlükəli əməl törədən şəxs cəzalandırılmalıdır. Cəza bir tərəfdən, törədilən cinayətə görə dövlətin reaksiyasıdır, digər tərəfdən isə cinayət əməlini törədən üçün onun törətdiyi cinayətin cinayət-hüquqi nəticəsidir. Cəza təyini sahəsində v ahid məhkəmə təcrübəsinin formalaşdırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumu tərəfindən 25 iyun 2003-cü il tarixdə qəbul edilmiş “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” 4 saylı Qərarın 1-ci bəndinin 2 və 3-cü abzasında məhkəmələrə izah edilmişdir ki, cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM-in 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilmə şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Habelə cinayətin ictimai təhlükəliliyinin xaraktreri qəsdin obyektindən, təqsirin formasından və əməlin Cinayət Məcəlləsinin 15-ci maddəsi ilə hansı cinayətlər kateqoriyasına aid edilməsindən asılıdır. Cinayətin ictimai təhlükəlilik də rəcəsi isə onun törədilmə hallarına (məsələn, cinayətkar niyyətin həyata keçirilmə dərəcəsi, üsulu, vurulmuş zərərin həcmi və baş vermiş nəticələrin ağırlığı, iştirakçılıqla törədilmiş cinayətlərdə təqsirli şəxslərin rolu və s.) əsasən müəyyən edilir. Qeyd olunan qərarın 2-ci bəndinin 5-ci abzasında göstərilmişdir ki, cəzaların tətbiqi məsələsi müzakirə edilərkən cəzanın növü və miqdarının seçilməsinin mühüm əhəmiyyəti vardır. Cəza birinci növbədə təqsirləndirilən şəxsin islah olunmasına xidmət etməlidir. “Məhkəmə hökmü haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli 15 saylı Qərarının 45-ci bəndində məhkəmələrin cəza təyini zamanı təqsirkara həm yüngüllük, həm də ağırlıq baxımından açıq-aşkar ədalətsiz cəza təyin edilməsi hallarına yol verməməli, CM-in 58.3-cü maddəsinə əsasən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə cəzanın onun islah olunmasına və ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almaları tövsiyə edilmişdir. Qərarın göstərilən bəndində həmçinin qeyd olunmuşdur ki, bu zaman hökmdə cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, habelə təqsirkarın şəxsiyyətini göstərən hansı konkret halların nəzərə alındığı göstərilməli, seçilən cəzanın və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin təqsirləndirilən şəxsin islah olunması, ailəsinin həyat şəraitinə təsiri baxımından məqsədəuyğun olması izah edilməlidir. Qərarın 46-cı bəndində məhkəmələrə o, da izah edilmişdir ki, məhkəmələr cəza təyini məsələsinin həlli ilə əl aqədar təqsirləndirilən şəxsin istər cəzasını yüngülləşdirən, istərsə də cəzasını ağırlaşdıran halları müəyyən edərkən, onların ittiham aktında bu qisimdə göstərilib-göstərilməməsindən asılı deyillər. Təhlil edilən Qərarın 47, 48, 53, 56-cı bəndlərinə görə, məhkəmələr CPM-in 346.1.11- 346.1.14-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş cəzanın təyini üzrə məsələlərin həlli zamanı hökmdə məhkəmənin gəldiyi nəticələrin motivlərinin göstərilməsini tələb edən CPM-in 353.2.7-ci maddəsinə ciddi əməl etməlidirlər. Məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, Məhkum barəsində cəza tədbirinin seçilməsi məsələsini həll edərkən birinci instansiya məhkəməsi törədilmiş cinayətlərin xarakterini, ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, məhkumun şəxsiyyətini, CM-in 59-cu maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq cəzanı yüngülləşdirən hallar kimi qiymətləndirdikləri halları – məhkumun ilk dəfə cinayət törətməsini, yaşayış yerindən müsbət xarakterizə olunmasını, CM-in 59.1.4-cü maddəsinə əsasən himayəsində iki azyaşlı uşaqlarının olmalarını, CM-in 61.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cəzanı ağırlaşdıran halların müəyyən edilməməsini kifayət qədər nəzərə almaqla qanuni və ədalətli cəza təyin etmiş və məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, bu cəzanın açıq-aşkar yüngül olmasının hesab edilməsi üçün əsaslar yoxdur. Kassasiya şikayətlərində göstərilən dəlillərlə bağlı məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd etməyi lazım bilir ki, cinayət törətmiş şəxs barəsində daha sərt cəza tədbirinin seçilməsinin zəruriliyi o halda nəzərdən keçirilə bilər ki, iş üzrə hansısa cəzanı ağırlaşdıran hal cəza təyin edən məhkəmə tərəfindən nəzərə alınm amış olsun, yaxud da məhkəmənin istinad edərək cəzanı yüngülləşdirən hallar kimi qiymətləndirdiyi hallar şəxsin törətdiyi cinayətin ictmai təhlükəlilik dərəcəsini azaldan və bilavasitə cinayət törətmiş şəxsin özünün şəxsiyyətini və ailə vəziyyətini səciyyələndirən hallara aid olmasın. Kassasiya şikayətlərinin məzmunlarından göründüyü kimi, zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11 cəza təyini ilə bağlı nəzərə alına bilən hər hansı hala dair heç bir dəlil irəli sürməmiş, digər tərəfdən isə belə dəlilləri təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etməmişlər. Halbuki, CPM-in 139.0.5-ci maddəsinin tələbinə görə cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar da yalnız sübutlar əsasında müəyyən edilir. Qeyd olunanlar apellyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən CPM-in 416.1.21-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş pozuntuya yol verilmədiyini, yəni apellyasiya instansiya məhkəməsinin mübahisələndirilən qərarının qanuni və əsaslı olduğunu, onun kassasiya qaydasında ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsasların olmadığını göstərir. Belə olan halda məhkəmə kollegiyası Məhkum yüngül cəzanın təyin edilməsi və həmin cəzanın ağırlaşdırılmalı olması barədə kassasiya şikayətlərinin dəlilləri ilə razılaşmır və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının ləğv edilməsi şərti ilə (CPM-in 416.1.21-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsasla) həmin şikayətlərin təmin edilməsini mümkün bilmir. Buna görə, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin təmin edilməsi barədə zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs1, Zərərç əkmiş şəxs11 və dövlət ittihamçısı H.B.İmranovun çıxışlarını dinləyib yuxarıda göstərilənlərə əsaslanaraq belə nəticəyə gəlir ki, kassasiya şikayətləri təmin edilməməli, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 22 yanvar 2024-cü il tarixli qərarı isə həmin şikayətlərə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq Azərbaycan Respublikası Ali Məhəməsinin Cinayət Kollegiyası QƏRARA A L D İ: Zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs3 Abas oğlunun, Zərərçəkmiş şəxs1 və Zərərçəkmiş şəxs11, hər birisinin ayrı-ayrılıqda verdikləri kassasiya şikayətləri təmin edilməsin. Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib məhkum olunm asına dair cinayət işi üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 22 yanvar 2024-cü il tarixli qərarı baxılmış kassasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılsın.