Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-1533/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-1533/2025 13.08.2025 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət kollegiyası Hakimlər Kazımov Tahir Lələkişi oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Mövsümov Nazim Rasim oğlu və Əhmədov Əhməd Abbas oğlundan ibarət tərkibdə, Balayeva Zəhra İbrahim qızının katibliyi, Dövlət ittihamçısı Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə İdarəsinin prokuroru Məmmədli Rəşad Təvəkkül oğlunun, Məhkum2 və onun müdafiəçisi, Gəncə şəhəri 1 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Alpaşayev Vüsal Dilqəm oğlunun iştirakları ilə xx xxx 1958-ci il tarixdə Qubadlı rayonunda anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, evli, əvvəllər məhkum olunmamış, X104 di rektoru vəzifəsində işləmiş, Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində qeydiyyatda olan və hal hazırda həbsdə olan Məhkum1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra CM-in) 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə, xx xxx 1959-cu il tarixdə Bərdə rayonu, Lək kəndində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, ali təhsilli, evli, əvvəllər məhkum olunmamış, X104 baş mühasibi vəzifəsində işləmiş, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla Bərdə rayonu, Lək kəndində yaşamış və hal hazırda həbsdə olan Məhkum2 Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə məhkum edilmələrinə dair cinayət işi üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 6 mart 2025-ci il tarixli 1(104)-20/2025 nömrəli qərarından Məhkum1 müdafiəçisi, Bərdə rayon Vəkil Bürosunun vəkili Mehdiy ev Müşfiq Mürşüd oğlu və Məhkum2 müdafiəçisi, Gəncə şəhəri 1 saylı Vəkil Bürosunun vəkili Alpaşayev Vüsal Dilqəm oğlu tərəfindən ayrıayrılıqda verilmiş kassasiya şikayətlərinə və dövlət ittihamçısı, Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə İdarəsinin prokuroru Cabbarlı Bəhruz Qənbər oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya protestinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq Müəyyən etdi: Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 18 may 2022-ci il tarixli 1(100)-59/2022 nömrəli hökmü ilə (hakimlər: D.H.İmanov (sədrlik edən), E.İ.Rüstəmov və N.T.Əliyev) Məhkum1 - Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayətləri törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 46.2-ci maddəsi tətbiq edilməklə 3 (üç) il müddətə dövlət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, Azərbaycan Respublikasının CM-in 70-ci maddəsi tətbiq edilməklə Məhkum1 təyin edilmiş 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının 2 (iki) il sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti tətbiq edilməsi, Məhkum1 təyin olunmuş 3 (üç) il müddətə dövlət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilmə növündə əlavə cəzanın müddəti hökm qanuni qüvvəyə mindiyi andan hesablanması, Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarı ilə üzərinə həbs qoyulmuş təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 məxsus Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərin də 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin CM-in 991.1.2-ci maddəsinə əsasən, məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınması hökm edilmişdir. Məhkum2 - Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayətləri törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 46.2-ci maddəsi tətbiq edilməklə 3 (üç) il müddətə dövlət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş Azərbaycan Respublikasının CM-in 70-ci maddəsi tətbiq edilməklə Məhkum2 təyin edilmiş 8 (səkkiz) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının 2 (iki) il sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti tətbiq edilməsi, Məhkum2 təyin olunmuş 3 (üç) il müddətə dövl ət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilmə növündə əlavə cəzanın müddəti hökm qanuni qüvvəyə mindiyi andan hesablanması hökm edilmişdir. Məhkəmənin həmin hökmündən təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 müdafiəçisi tərəfindən apellyasiya şikayəti və dövlət ittihamçısı tərəfindən apellyasiya protesti verilmiş, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının (hakimlər:S.B.Hüseynov (sədrlik edən), R.M.Cəfərov və Ə.G.Abdullayev) 14 aprel 2023-cü il tarixli, 1(104)16/2023 nömrəli qərarı ilə dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş apellyasiya protestinin təmin edilməməsi, Məhkum1 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin qismən təmin edilməsi, Məhkum1 və Məhkum2 Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddəl əri ilə təqsirli bilinmələrinə dair Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 18 may 2022-ci il tarixli, 1(100)-59/2022 nömrəli hökmünün dəyişdirilməsi, Məhkum1 əməlinin Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələrindən həmin Məcəllənin 308.1-ci maddəsinə tövsif edilməsi, Məhkum1 Azərbaycan Respublikası CM-in 308.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib 3 (üç) il müddətə dövlət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, Məhkum1 təyin edilmiş 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının CM-in 70-ci maddəsinə əsasən 2 (iki) il sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti tətbiq edilməsi, Məhkum2 əməlinin Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü mad dələrindən həmin Məcəllənin 308.1-ci maddəsinə tövsif edilməsi, Məhkum2 Azərbaycan Respublikası CM-in 308.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib 3 (üç) il müddətə dövlət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, Məhkum2 təyin edilmiş 3 (üç) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının CM-in 70-ci maddəsinə əsasən 2 (iki) il sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti tətbiq edilməsi, Binəqədi rayon məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi və təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 məxsus Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin üzərinə qoyulmuş həbsin götürülməsi qərara alınm ışdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının (hakimlər: V.C.Cəfərov (sədrlik edən), İ.Ə.Rəcəbov və İ.S.Qılıcov) 29 fevral 2024-cü il tarixli qərarı ilə dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protesti təmin edilmiş, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 14 aprel 2023-cü il tarixli, 1(104)-16/2023 nömrəli qərarı ləğv edilmiş və cinayət işi yeni apellyasiya baxışına təyin edilmişdir. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının (hakimlər: F.N.Mahmudov (sədrlik edən), M.V.Məmmədov və S.Ə.Əzizov) 12 fevral 2025-ci il tarixli 1(104)-20/2025 nömrəli qərarı ilə təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 18 may 2022-ci il tarixli, 1(100)-59/20 22 nömrəli hökmü dəyişdirilmiş və Məhkum1 Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə CM-nin 46.2-ci maddəsi tətbiq edilməklə təyin edilmiş 3 (üç) il müddətə dövlət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının həddi azaldılaraq ona 8 (səkkiz) il müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası CM-in 69.3-cü maddəsinə əsasən, Məhkum1 xx.xx.2021-ci il tarixdən xx.xx.2022-ci il tarixədək həbsdə və ev dustaqlığında saxlanıldığı 1 (bir) il 2 (iki) ay 25 (iyirmi beş) gün müddət qəti cəza müddətinə hesablanmaqla ona təyin edilmiş 8 (səkkiz) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasından çıxılaraq üzərində 6 (altı) i l 9 (doqquz) ay 5 (beş) gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası saxlanılmışdır. Hökmdən Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarı ilə üzərinə həbs qoyulmuş təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 məxsus Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin CM-in 99-1.1.2-ci maddəsinə əsasən məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınması dair müddəa xaric edilmiş və qeyd edilən əmlak üzərindən həbs götürülmüşdür. Apellyasiya protesti təmin edilmiş, Gəncə Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 18 may 2022-ci il tarixli, 1(100)-59/2022 nömrəli hökmü apellyasiya dəyişdirilərək, Məhkum1 təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasına tətbiq edilmiş Azərbaycan Respublikası CM-in 70-ci maddəsinin tətbiqinə dair müddəalar hökmdən xaric edilmiş, Məhkum1 cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi və cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 12 fevral 2025-ci il tarixdən hesablanması qərara alınmışdır. Məhkum2 Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə CM-in 46.2-ci maddəsi tətbiq edilməklə təyin edilmiş 3 (üç) il müddətə dövlət orqanlarında və yerli özünü idarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutma hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına tətbiq edilmiş Azərbaycan Respublikası CM-in 70-ci maddəsinin tətbiqinə dair müddəalar hökmdən xaric edilmiş, Məhkum2 cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi və cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 12 fevral 2025-ci il tarixdən hesablanması qərara alınmışdır. İşin halları: Məhkəmənin hökmünə görə X37 ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vəzifəli şəxs kimi xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi qanunsuz hərəkət, habelə xidmət üzrə ümumi himayədarlıq və laqeydlik müqabilində özü və üçüncü şəxs üçün dolayı yolla vasitəçidən istifadə etməklə külli miqdarda maddi neməti vahid niyyətlə rüşvət qismində istəməklə almışdır. Belə ki, o, 11 noyabr 2009-cu il tarixdən Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi X104 direktoru vəzifəsində işləyərkən Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi Kollegiyasının 20 dekabr 2017-ci il tarixli 18-1 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Təhsil sahəsinə aid olan qulluqçu vəzifələrinin Vahid Tarif-İxtisas Sorğu Kitabçası”nın 6-cı bəndinə əsasən, peşə təhsili müəssisəsi direktoru kimi müvaf iq müəssisənin fəaliyyətinə rəhbərlik etmək, təhsil müəssisəsinin ayrı-ayrı bölmələrinin işini, tələbələrin təlim-tərbiyə prosesini səmərəli təşkil etmək, təlim-tərbiyə, tədris-istehsalat və təsərrüfat sahələrində çalışan işçilərin səmərəli əmək və istehsalat fəaliyyəti üçün şərait yaratmaq, pedaqoji işçilərin hüquqlarının qorunmasını və sosial müdafiəsini təmin etmək, müəllimlərin, istehsalat təlimi ustalarının və digər işçilərin işinə nəzarət etmək, istehsalat və təsərrüfat planlarının, tədris plan və proqramlarının yerinə yetirilməsi üçün kollektivi təşkil etmək, mövcud qaydalara uyğun olaraq gənclərin məktəbə qəbulunu, ixtisaslı işçi kadrlarının hazırlanmasını həyata keçirmək, peşə təhsilinə cəlb olunan vətəndaşların sayının artırılması ilə bağlı tədbirlər görmək, büdcədənkənar gəlirlə rin əldə olunmasını təşkil etmək, inzibati-təsərrüfat işlərinə rəhbərlik etmək və nəzarəti həyata keçirmək və digər təşkilati-sərəncamverici və inzibati-təsərrüfat funksiyalarına malik vəzifəli şəxs kimi həmin liseydə xx.xx.1997-ci il tarixdən baş mühasib vəzifəsində işləyən Məhkum2 ilə qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girməklə bir qrup şəxs qismində birləşib, aralarındakı ümumi cinayətkar niyyətə uyğun olaraq, xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi bilə-bilə qanunsuz hərəkət, habelə xidməti üzrə ümumi himayədarlıq və laqeydlik, yəni Bərdə Peşə liseyinə 2019-2020 və 2020-2021-ci tədris illərində ödənişsiz ixtisaslara qəbul olunmuş və tədris prosesində iştirak etməyən 50 nəfər şagirdə, o cümlədən, X28, Şahid11, Şahid12, Şahid13, X78, X79, Təhminə Mirzə qı zı, Şahid14, X41, X42, X29, Şahid15, X67, X20, Şahid24, X30, Şahid25, Şahid16, Şahid17, X55, X4, X43, X68, X69, X7, X31, Əliyeva (Rüstəmova) Hamar İlham qızı, X70, X80, Şahid19, X81, Şahid18, X71, Şahid10, X44, X32, X82, X83, X56, X72, X5, X84, X21, X33, X57, Şahid23, Şahid20, Şahid21, Şahid22 və X45 onların tədris prosesində faktiki olaraq iştirak etməmələrinə baxmayaraq, məktəbdən xaric olunmalarına dair qərar qəbul etməyəcəyi və adlarının şagirdlər siyahısında saxlanılmaqla tədris proseslərində iştirak etməmələrinin nəzərə alınmaması müqabilində həmin şagirdlərdən 2019-cu ilin dekabr ayının ortalarından 2021-ci ilin fevral ayının ortalarınadək olan müddətdə ünvan 3 ünvanında yerləşən həmin liseyin inzibati binasında şəxsən, habelə həmin liseydə istehsalat qrup rəhbərləri işləyən cinayət dən xəbərsiz Şahid1, Şahid2, Şahid3, Şahid4, Şahid5 Allavherdi oğlu, Şahid6, Şahid7, Şahid8, Şahid9 və qabaqcadan əlbir olduğu Məhkum2 vasitəsilə "xxxx" ASC-nin Bərdə rayon şöbəsi tərəfindən qeyd olunan şagirdlərə təhvil veriləcək plastik təqaüd kartlarının məxfi parollarla və göstərilən şagirdlərə “Doktorantlara, ali təhsil, orta ixtisas və ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrinin tələbələrinə və şagirdlərinə verilən təqaüdlərin artırılması, həmçinin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının magistratura səviyyəsi üzrə tələbələrinə təqaüdlərin verilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 avqust 2013-cü il tarixli 3108 nömrəli Sərəncamında dəyişikliklər edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 may 2018-ci il tarixli 85 nömrəli Sərəncamına əsasən təqaüd qismində 15 may 2018-ci il tarixdən aylıq 42 manat və “Doktorantlara, ali təhsil, orta ixtisas və peşə təhsili müəssisələrində, həmçinin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının magistratura səviyyəsində təhsil alan tələbələrə təqaüdlərin verilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 fevral 2019-cu il tarixli 961 nömrəli Sərəncamına əsasən 14 fevral 2019-cu il tarixdən aylıq 50 manat ödənilməli olan təqaüd məbləğlərini, o cümlədən, X11 350 manat, Şahid11 475 manat, Şahid12 475 manat, Şahid13 475 manat, X58 350 manat, X59 100 manat, 100 manat, Şahid14 225 manat, X22 225 manat, X23 225 manat, X12 225 manat, Şahid15 225 manat, X46 225 manat, X8 225 manat, Şahid24 250 manat, X1 650 manat, X60 650 manat, X9 650 manat, X13 650 manat, X34 650 manat, Şahid23 650 manat, Şahid20 650 manat, Şahi d21 650 manat, X14 437 manat, Şahid25 475 manat, Şahid16 475 manat, Şahid17 475 manat, X35 475 manat, X2 475 manat, X24 475 manat, X47 475 manat, X48 475 manat, X3 475 manat, X15 475 manat, X 475 manat, X61 225 manat, Şahid18 225 manat, X49 225 manat, X62 475 manat, Şahid22 650 manat, X45 650 manat, Şahid10 250 manat, X25 225 manat, X50 475 manat, X16 225 manat, X63 250 manat, X64 225 manat, X36 250 manat, Şahid19 150 manat və X51 250 manat, ümumilikdə həmin kartlara köçürüləcək cəmi 19.762 (on doqquz min yeddi yüz altmış iki) manatı kartlarla birlikdə özlərinə verilməli olduğunu əlbir olduğu liseyin baş mühasibi Məhkum2 vasitəsi ilə bildirməklə sonuncu və özü üçün dolayı yolla qeyd edilən pul vəsaitini vahid niyyətlə rüşvət qismində istəməsi ilə əlaqədar həmin şəxslərin razılığını alara q, 2019-cu ilin dekabr, 2020-ci ilin yanvar və 2020-ci ilin sentyabr aylarında plastik kartları məxfi parollarla birlikdə məktəbin Bərdə şəhəri, Heydər Əliyev prospekti 11 ünvanında yerləşən inzibati binasında baş mühasib Məhkum2 vasitəsi ilə təhvil almaqla hər ay üçün həmin kartlara köçürülən pul vəsaitlərini, o cümlədən, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid1 X34 məxsus 4*** **** **** 8259 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, Şahid20 məxsus 4*** **** **** 9063 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, Şahid23 məxsus 4*** **** **** 8562 nömrəli plastik karta 01 ya nvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, Şahid21 məxsus 4*** **** **** 0688 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla həmin liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid2 X52 məxsus 4*** **** **** 8677 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, X60 məxsus 4*** **** **** 3813 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, X9 məxsus 4*** **** **** 6740 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, X10 məxsus 4*** **** **** 9174 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, X63 məxsus 4*** **** **** 5653 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 250 manat, X36 məxsus 4*** **** **** 8553 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 250 manat, Şahid19 məxsus 4*** **** **** 4627 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 15 dekabr 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 150 manat, X51 məxsus 4*** **** **** 2414 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 250 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid3 X8 məxsus 4*** **** **** 2657 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, X25 məxsus 4*** **** **** 8608 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, X53 məxsus 4*** **** **** 1846 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, Şahid15 Aftandil oğluna məxsus 4*** **** **** 9106 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil e dilmiş 225 manat, X64 məxsus 4*** **** **** 8293 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid4 Şahid18 məxsus 4*** **** **** 1626 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, X61 məxsus 4*** **** **** 8690 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, X49 məxsus 4*** **** **** 6297 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə iste hsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid5 Şahid10 məxsus 4*** **** **** 9424 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 250 manat, X1 məxsus 4*** **** **** 4284 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, Şahid24 məxsus 4*** **** **** 0236 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 250 manat, X45 məxsus 4*** **** **** 8610 nömrəli plastik karta 01 yanvar 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 650 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid6 X23 məxsu s 4*** **** **** 4877 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, Şahid14 məxsus 4*** **** **** 1327 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, X14 məxsus 4*** **** **** 6491 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 437 manat, X59 məxsus 4*** **** **** 2632 nömrəli plastik karta 01 dekabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 100 manat, X26 məxsus 4*** **** **** 2942 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021- ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 22 5 manat, X17 məxsus 4*** **** **** 8615 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, məxsus 4*** **** **** 8928 nömrəli plastik karta 01 dekabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 100 manat, X16 məxsus 4*** **** **** 4566 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2020-ci il tarixdən 23 fevral 2021-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 225 manat, X35 məxsus 4*** **** **** 1576 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X2 məxsus 4*** **** **** 8023 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X11 məxsus 4*** **** **** 7526 nömrəli plastik karta 01 dekabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 350 manat, X15 məxsus 4*** **** **** 3639 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X47 məxsus 4*** **** **** 6543 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X24 məxsus 4*** **** **** 3094 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X65 məxsus 4*** **** **** 8532 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edil miş 475 manat, X50 məxsus 4*** **** **** 4932 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X73 məxsus 4*** **** **** 5939 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 350 manat, X48 məxsus 4*** **** **** 8532 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X62 məxsus məxsus 4*** **** **** 7214 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid7 Şahid13 məxsus 4*** **** **** 5626 nömrəli plast ik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, Şahid12 məxsus 4*** **** **** 4002 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, Şahid25 məxsus 4*** **** **** 1236 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid8 Şahid16 məxsus 4*** **** **** 5097 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, Şahid17 məxsus 4*** **** **** 5097 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020 -ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, cinayətdən xəbərsiz olmaqla liseydə istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən Şahid9 Şahid11 məxsus 4*** **** **** 0213 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat, X3 məxsus 4*** **** **** 3209 nömrəli plastik karta 01 sentyabr 2019-cu il tarixdən 31 iyul 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində mədaxil edilmiş 475 manat olmaqla, ümumilikdə 19.762 (on doqquz min yeddi yüz altmış iki) manatı 50 ədəd plastik kartdan istifadə etməklə Bərdə şəhərində yerləşən həmin banka məxsus bankomatlardan Bərdə Peşə məktəbində istehsalat təlim ustası vəzifəsində işləyən cinayətdən xəbərsiz Şahid1, Şahid2, Şahid3, Şahid4, Şahid5, Şahid8, Şahid7, Şahid9 və Şahid6 vasitəsilə həmin müddətdə çıxarıb nağdlaşdırdıqdan sonra həmin şəxslərdən qeyd edilən pul vəsaitini Məhkum2 vasitəsilə Bərdə rayonunda müxtəlif ünvanlarda şəxsən qəbul etməklə əlbir olduğu sonuncu ilə aralarında bölərək Məhkum2 vasitəsilə sonuncu və özü üçün dolayı yolla külli miqdarda – 19.762 (on doqquz min yeddi yüz altmış iki) manat məbləğində maddi nemət olan pul vəsaitini vahid niyyətlə rüşvət qismində almışdır. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Məhkum1 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 12 fevral 2025-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi və Məhkum1 barəsində olan cinayət işinin bəraətverici əsaslarla xitam edilməsinə dair qərar qəbul edilməsi xahiş olunur. Şikayətdə qeyd olunur ki, Məhkum1 X104 direk toru olduğu dövrdə, 2019-cu ilin payızında müvafiq Nazirik tərəfindən liseyin əsas binasının təmiri ilə əlaqədar, kollektivin 2-ci tədris korpusuna köçürülməsi barədə qərar verilmişdir. 2-ci korpus tamamilə yararsız vəziyyətdə olmuş, tədris binaları mövcud olmamış, ərazi zibillik-xarabalıq vəziyyətində olmuşdur. Ərazi və binaların tədrisə yararlı vəziyyətə gətirilməsi üçün dövlətdən vəsait ayrılmadığına görə, Məhkum1 bir müddət öz şəxsi vəsaitindən istifadə edərək, inşaat və təmir işləri görmüşdür. Bir müddət sonra isə, şəxsi vəsaiti kifayət etmədiyi üçün, tələbələr özü ona könüllü ianə etməyi təklif etmiş və bir qrup tələbə könüllü olaraq öz təqaüd kartlarını baş mühasib Məhkum2 vermişlər. Təqaüd kartlarını verən tələbələrlə, heç nə ianə etməyən tələbələr arasında hər hansı fərq qoyulmamı ş, kartlar hansısa şərt, məcburiyyət əsasında deyil, sırf könüllü verilmişdir. Təqaüd kartlarından cəmi 19762 manat pul toplanaraq, tam şəkildə məktəbin tikinti-təmir və abadlığına sərf edilmişdir. Görülən işlərin maddi dəyəri məhkəmə mühasibatlıq ekspertizası keçirilərək, qiymətləndirilmiş və 11 fevral 2022-ci il tarixli, 10/7278 saylı ekspert rəyi ilə 48224 manat xərcləndiyi müəyyən edilmişdir. Şahidlər ibtidai istintaqda ifadə verərək, kartları dərslərdə iştirak etmədikləri üçün, qayıb yazılmaması və məktəbdən xaric olunmamaları qarşılığında verdiklərini qeyd etmiş olsalar da, məhkəmə istintaqında birmənalı olaraq bütün şahidlər həmin məlumatı təzyiq altında verdiklərini bildirərək, təkzib etmiş və təqaüd kartlarının qətiyyən qayıb yazılmaması və s. şərtlər qarşılığında deyil, məhz könü llü olaraq, məktəbin tikintisinə ianə vermək məqsədilə təqdim etdiklərini bildirmişlər. Bundan başqa, ittihamda qeyd edilmiş qayıb yazılma şərtinin absurd olması ilə bağlı həmçinin qeyd etmək lazımdır ki, 2019-cu ilin payızında hətta kimsə dərs keçirilməsini tələb etsə belə, dərs keçirilməsi üçün bina, sinif otağı kimi zəruri şərait mövcud olmamış, 2020-ci ilin fevral ayından respublika üzrə COVİD-19 virusu ilə bağlı karantin rejiminin tətbiqi ilə əlaqədar, 2020-ci ilin sentyabr ayından ilin sonunadək isə Vətən müharibəsilə əlaqədar real dərs keçirilməsi qadağan edilmişdir. Beləliklə də, ittihamda qeyd edilən 19762 manat pulun birmənalı olaraq, könüllü ianə formasında toplanmış vəsait olması, vəsaitin toplanması zamanı kiməsə qarşı hansısa şərt, məcburiyyət olmaması, eyni zamanda təqaüdünü ianə edənlə-etməyən arasında heç bir ayrı-seçkilik aparılmaması, həmin vəsaitdən X yaxud Məhkum2 şəxsi ehtiyaclarına xərclənməməsi, əksinə, Məhkum1 şəxsi vəsaitindən təxminən 30000 (otuz min) manat pulun dövlətimizin mənafeyi naminə xərcləmiş olması, sadalananlara nəzərən əməlində rüşvət də daxil olmaqla, hansısa digər cinayətin tərkib əlamətlərinin olmaması məhkəmə istintaqı zamanı şahid ifadələri və ekspertiza rəyi ilə tam sübuta yetirilmişdir. Məhkum2 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 12 fevral 2025-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi və Məhkum2 barəsində olan cinayət işinin bəraətverici əsaslarla xitam edilməsinə dair qərar qəbul edilməsi xahiş olunur. Şikayətdə qeyd olunur ki, Məhkum1 X104 direktoru olduğu dövrdə, 2019-cu ilin payızında müvafiq Nazirik tərəfindən liseyin əsas binasının təmiri ilə əlaqədar, kollektivin 2-ci tədris korpusuna köçürülməsi barədə qərar verilmişdir. 2-ci korpus tamamilə yararsız vəziyyətdə olmuş, tədris binaları mövcud olmamış, ərazi zibillik-xarabalıq vəziyyətində olmuşdur. Ərazi və binaların tədrisə yararlı vəziyyətə gətirilməsi üçün dövlətdən vəsait ayrılmadığına görə, Məhkum1 bir müddət öz şəxsi vəsaitindən istifadə edərək, inşaat və təmir işləri görmüşdür. Bir müddət sonra isə, şəxsi vəsaiti kifayət etmədiyi üçün, tələbələr özü ona könüllü ianə etməyi təklif etmiş və bir qrup tələbə könüllü olaraq öz təqaüd kartlarını baş mühasib Məhkum2 vermişlər. Təqaüd kartlarından cəmi 19762 manat pul toplanaraq, tam şəkildə məktəbin tikinti-təmir və abadlığına sərf edilm işdir. Görülən işlərin maddi dəyəri məhkəmə mühasibatlıq ekspertizası keçirilərək, qiymətləndirilmiş və 11 fevral 2022-ci il tarixli, 10/7278 saylı ekspert rəyi ilə 48224 manat xərcləndiyi müəyyən edilmişdir. Şahidlər ibtidai istintaqda ifadə verərək, kartları dərslərdə iştirak etmədikləri üçün, qayıb yazılmaması və məktəbdən xaric olunmamaları qarşılığında verdiklərini qeyd etmiş olsalar da, məhkəmə istintaqında birmənalı olaraq bütün şahidlər həmin məlumatı təzyiq altında verdiklərini bildirərək, təkzib etmiş və təqaüd kartlarının qətiyyən qayıb yazılmaması və s. şərtlər qarşılığında deyil, məhz könüllü olaraq, məktəbin tikintisinə ianə vermək məqsədilə təqdim etdiklərini bildirmişlər. Bundan başqa, ittihamda qeyd edilmiş qayıb yazılma şərtinin absurd olması ilə bağlı həmçinin qeyd etmək lazımdır ki, 2019-cu ilin payızında hətta kimsə dərs keçirilməsini tələb etsə belə, dərs keçirilməsi üçün bina, sinif otağı kimi zəruri şərait mövcud olmamış, 2020-ci ilin fevral ayından respublika üzrə COVİD-19 virusu ilə bağlı karantin rejiminin tətbiqi ilə əlaqədar, 2020-ci ilin sentyabr ayından ilin sonunadək isə Vətən müharibəsilə əlaqədar real dərs keçirilməsi qadağan edilmişdir. Beləliklə də, ittihamda qeyd edilən 19762 manat pulun birmənalı olaraq, könüllü ianə formasında toplanmış vəsait olması, vəsaitin toplanması zamanı kiməsə qarşı hansısa şərt, məcburiyyət olmaması, eyni zamanda təqaüdünü ianə edənlə-etməyən arasında heç bir ayrı-seçkilik aparılmaması, həmin vəsaitdən Ş.Sükürov yaxud Məhkum2 şəxsi ehtiyaclarına xərclənməməsi, əksinə, Məhkum1 şəxsi vəsaitindən təxminən 30000 ( otuz min) manat pulun dövlətin mənafeyi naminə xərcləmiş olması, Məhkum2 əməlində hansısa cinayətin tərkibinin olmaması tam sübuta yetirilmişdir. Kassasiya protestinin dəlilləri: Dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protestində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 12 fevral 2025-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi və cinayət işinin yeni apelyasiya baxışına təyin edilməsinə dair qərar qəbul edilməsi xahiş olunur. Protest müəllifinin fikrincə, apelyasiya instansiyası məhkəməsinin 12 fevral 2025-ci il tarixli qərarı “Binəqədi rayon məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarının ləğv edilməsi və təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 məxsus Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin üzərinə q oyulmuş həbsin götürülməsinə dair” hissədə əsassız və qanunsuzdur. Belə ki, məhkəmənin qənaətinə görə Binəqədi rayon məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarına əsasən təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 məxsus üzərinə həbs qoyulmuş Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin cinayət yolu ilə əldə etdiyi pul vəsaitləri və ya digər əmlak, habelə həmin pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər hesabına əldə etdiyi müəyyən edilməmişdir. Bunun əksinə ibtidai istintaq zamanı əldə olunaraq cinayət işinin materiallarına əlavə edilmiş, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti tərəfindən verilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli **********29 №-li məktubdan və on a əlavə olunmuş xx.xx.2001-ci il tarixli «Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Şəhadətnamələrin» və onlara əlavə olunmuş «Mülkiyyətinə verilmiş torpaq sahəsinin yerləşdiyi yerin sxemlərin» surətlərindən məlum olur ki, həmin torpaq sahələri Bərdə Rayon Aqrar İslahatı Komissiyasının 22 iyun 1998-ci il tarixli Qərarı ilə 5 nəfər ailə üzvü ilə birlikdə ümumi birgə mülkiyyət hüququ ilə Bərdə rayonu Əliyalınlı kənd sakini X27 mülkiyyətinə verilmişdir. İbtidai istintaq orqanı tərəfindən Məhkum1 verilən ittihamlardan məlum olur ki, o ittiham olunduğu cinayət əməllərini 2019-2020 və 2020-2021ci illər ərzində törətmişdir. Belə olan halda məhkəmə hesab etmişdir ki, Binəqədi rayon məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarına əsasən üzərinə həbs qoyulmuş, Bərdə Rayon Aqrar İslahatı Komissiyasının 2 2 iyun 1998-ci il tarixli Qərarı ilə 5 nəfər ailə üzvü ilə birlikdə ümumi birgə mülkiyyət hüququ ilə Bərdə rayonu Əliyalınlı kənd sakini X27 mülkiyyətinə verilmiş Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin Məhkum1 cinayət yolu ilə əldə etdiyi pul vəsaitləri və ya digər əmlak, habelə həmin pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər hesabına əldə etmədiyindən həmin torpaq sahələri barəsində Azərbaycan Respublikası CM-in 99-1.1.2-ci maddəsinin tələblərinə əsasən xüsusi müsadirə tətbiq edilməməli və Binəqədi rayon məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarına əsasən qeyd olunan torpaq sahələrinin üzərinə qoyulmuş həbs götürülməlidir. Dövlət ittihamçısı hesab edir ki, göstərilən halda Azərbayca n Respublikası CM-in 991.1.2-ci maddəsinin tələblərinə əsasən deyil, həmin Məcəllənin 99-2-ci maddəsinin tələblərinə, yəni Bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müsadirə edilməli olan əmlak istifadə edildiyi, özgəninkiləşdirildiyi və ya başqa səbəblərdən dövlət nəfinə alına bilinmədiyi halda həmin əmlakın dəyəri məbləğində cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan digər əmlak məhkəmənin yekun qərarı ilə xüsusi müsadirə edilməsinə dair qanunvericiliyin tələbləri tətbiq olunmalı idi. Hüquqi məsələlər: Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlillərini iş materialları ilə əlaqəli şəkildə araşdırıb, kassasiya şikayətlərinin təmin edilməsi, kassasiya protestinin təmin edilməməsi barədə müdafiəçi V.Alpaşayevin və Məhkum2, kassasiya şikayətlərinin təmin edilməməsi, kassasiya protesti nin təmin edilməsi barədə dövlət ittihamçısı R.Məmmədlinin çıxışlarını dinləyərək hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən kassasiya şikayətləri və kassasiya protesti qismən təmin edilməli, apellyasiya instansiya məhkəməsinin qərarı ləğv edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419-cu maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayəti və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Kassasiya instansiya məhkəməsində məhkəmə baxışının predmetini qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktları təşkil etdiyindən, bu instansiyada işin halları araşdırılmır, yeni sübutlar təqdim edilmir və mövcud sübutlara hüquqi q iymət verilmir. Kassasiya qaydasında hökm və ya qərarın qanuniliyi, başqa sözlə birinci və ya apellyasiya instansiya məhkəməsində işə baxılarkən və mübahisə edilən hökm və ya qərar qəbul edilərkən maddi və ya prosessual normalara, yəni cinayət qanununun və CPM-in normalarının tələblərinə əməl edilib-edilməməsi yoxlanılır. Faktları araşdırmaq və müəyyən etmək funksiyaları üzərilərinə qoyulmuş birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri isə təqdim olunan sübutları araşdırmaqla belə nəticəyə gəlmişlər ki, Məhkum1 və Məhkum2 məhkəmə qərarlarında təsvir edilən cinayət hadisəsini törətmişlər. Bu zaman məhkəmələr iş üzrə şahidlərin ifadələrinə, ekspertiza rəylərinə, şəxsi axtarış və götürmə aparılması haqqında protokollara habelə toplanmış digər sübutlara istinad etmişlər. Cinayət-prosessual qanunvericiliyinə uyğun surətdə əldə edilmiş həmin sübutların qanuniliyinin və mötəbərliyinin şübhə altına alınması üçün heç bir qanuni əsas yoxdur. Məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçiləri tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərində onların əməllərində hər hansı bir cinayətin tərkibinin olmaması bildirilir və barələrində olan cinayət işinin bəraətverici əsaslarla xitam edilməsinə dair qərar qəbul edilməsi xahiş olunur. Dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protestində Məhkum1 əmlakının müsadirə olunmasına dair birinci instansiya məhkəməsinin hökmünün əsassız olaraq apelyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən dəyişdirilməsi və əmlaka xüsusi müsadirənin tətbiq olunmaması mübahisələndirilir. Azərbaycan Respublikası CM-in 311.1-ci maddəsində “Rüşvət alma, yəni vəzifəli şəxsin x idməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar hər hansı hərəkətə (hərəkətsizliyə) görə, eləcə də xidmət üzrə ümumi himayədarlıq və ya laqeydlik müqabilində özü və yaxud üçüncü şəxslər üçün birbaşa və ya dolayı yolla, şəxsən və ya vasitəçidən istifadə etməklə maddi və sair neməti, imtiyazı və ya güzəşti istəməsi və ya alması, yaxud bu barədə təklif və ya vədi qəbul etməsinə” görə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur. CM-in 311.3-cü maddəsinə görə “Bu Məcəllənin 311.1 və ya 311.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş əməllər: 311.3.1. qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs və ya mütəşəkkil dəstə tərəfindən;; 311.3.3. külli miqdarda törədildikdə – səkkiz ildən on iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.” Məhkəmə kollegiyası ilkin olaraq Məhkum1 müdafiəçisi Mehdiyev M üşfiq Mürşüd oğlu və Məhkum2 müdafiəçisi Alpaşayev Vüsal Dilqəm oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinin dəlillərini iş materialları ilə əlaqəli şəkildə təhlil edərək aşağıdakıları qeyd edir: “Azərbaycan Respublikası CM-in 221.3-cü maddəsinin şərh edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilir ki, törədilən hər hansı bir ictimai təhlükəli əmələ görə şəxsin azadlıq hüququnun məhdudlaşdırılmasına səbəb olan cinayət hüquq norması tətbiq edilərkən həmin cinayətin tərkibi, onun xüsusiyyətləri və bu cinayət əməlinin tövsifi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Cinayət əməlinin tərkibinin düzgün müəyyən olunmaması və düzgün tövsif edilməməsi şəxsin azadlıq hüququnun pozulmasına gətirib çıxara bilər. Azə rbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “V.Bayramov və qeyrilərinin şikayətləri üzrə” 09 sentyabr 2005-ci il tarixli qərarında qeyd edilir ki, məhkəmə hökmü şəxsin təqsirli olub-olmaması kimi həyati əhəmiyyəti olan məsələni həll edir. Bu səbəbdən prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə məhkəmənin hökmü qanuni və əsaslı olmalıdır. (CPM-in 349.3-cü maddəsi)... məhkəmə hökmünün əsaslılığının şərtlərindən biri də hökmdə müəyyən edilmiş halların məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara uyğun gəlməsidir. Bu o deməkdir ki, şəxsin cinayət törətməkdə təqsirli olmasına dair məhkəmə qərarı mülahizələrə əsaslana bilməz və işə aid biri digərinə uyğun gələn mötəbər sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmalıdır. (CPM-ci 28.5-ci maddəsi) İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin “Taxq uet Belçikaya qarşı” 13 yanvar 2009-cu il, “Xirvisari Finlandiyaya qarşı” 27 sentyabr 2001-ci il, “Ruis Torija İspaniyaya qarşı” 09 dekabr 1994-cü il və “Hacianastassion Yunanıstana qarşı” 16 dekabr 1992-ci il tarixli qərarlarında göstərilmişdir ki, həmin məhkəmənin bərqərar olmuş presedent hüququna əsasən məhkəmələr qərarlarında əsaslandıqları səbəbləri göstərməlidirlər. Əsaslandırma səviyyəsi qərarın xarakteri və işin hallarından asılı olaraq müəyyən edilməli, lakin hər bir halda məhkəmənin gəldiyi nəticənin səbəb və motivinin konkret olaraq göstərilməsindən ibarət olmalıdır. Məhkəmə qərarı əsaslandırılmış olmaqla tərəflərə onu anlamağa, yuxarı instansiya məhkəməsində mübahisələndirməyə, yuxarı instansiya məhkəmələrinə isə qərarın əsaslılığına dair ədalətli məhkəmə araşdırmasını həyata k eçirməyə imkan verməlidir. Qərar, həmçinin, tərəflərə onların arqumentlərinin nəzərə alındığını nümayiş etdirməlidir. Qərarın əsaslandırılması ədalətli mühakimənin həyata keçirildiyini göstərən yeganə vasitədir. İnsan hüquq və Əsas Azadlıqları Haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsinin tələb etdiyi ədalətli araşdırmanın məcburi tələbləri arasında cinayət təqibini həyata keçirən hakimiyyət orqanının bütün sübutlar barədə müdafiə tərəfinə məlumat vermək vəzifəsi mühüm yer tutur. Konvensiyanın 6-cı maddəsi ilə təminat verilən ədalətli məhkəmə baxışı prinsipi hüququn aliliyinə və insan hüquqlarına hörmətin həyata keçirilməsinə xidmət edir. Əks maraqların toqquşduğu məhkəmə prosesində tərəflərin prosesdə bərabərliyinin təmin edilməsi məhkəmələr tərəfindən həyata keçirilməlidir. Məhkəmə k ollegiyası Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçiləri tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərinin Məhkum1 və Məhkum2 əsassız məhkum olunmalarına dair dəlilləri ilə razılaşmayaraq qeyd edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə baxılması zamanı natamamlığa, qeyri-obyektivliyə, cinayət prosesi iştirakçılarının hüquqlarının pozulmasına yol verməmiş, məhkəmə iclasları ağlabatan müddətlərdə cinayət mühakimə icraatının prinsiplərinə uyğun olaraq keçirilmiş və məhkəmələr hər hansı bir sübutun tədqiqindən imtina etməyərək qanunsuz yolla əldə olunmuş sübutlardan istifadə etməmişdir. Məhkəmə baxışları zamanı həmçinin İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqlarının Müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş ədalətli və qərəzsiz məhkəmə baxışına malik olmaq, müdafiə, onun lehinə və əleyhinə ifadələr vermiş şahidləri dindirmək və başqa hüquqları da pozulmamışdır. Məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi açıq, ədalət mühakiməsinin prinsiplərinə uyğun, ağlabatan müddətlərdə keçirilmiş məhkəmə iclaslarında faktları araşdırıb maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqini yoxlayarkən Azərbaycan Respublikası CPM-nin 145-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq sübutların hər birini onların mənsubiyyəti, mümkünlüyü və mötəbərliliyi üzrə düzgün qiymətləndirmiş və haqlı olaraq Məhkum1 və Məhkum2 verdikləri ifadələri ziddiyyət təşkil etdiyindən özlərini müdafiə məqsədilə verilmiş ifadələr kimi hesab edərək onları rədd etmiş, digər sübutları isə məhkəmə qərarlarının əsasına qoymuşdur. Məhz bu sübutları qanuna müvafiq qaydada qiymətləndirə rək apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam əsaslı olaraq Məhkum1 və Məhkum2 əməllərini Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələri ilə düzgün tövsif etmiş, yekun qərar qəbul edərkən isə – qanunsuz yolla əldə edilmiş sübutlardan istifadə etməmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, işə baxan apellyasiya instansiya məhkəməsi məhkumların qeyd edilən cinayətləri törətmələri ilə bağlı yekun nəticəyə gələrkən ibtidai araşdırma orqanları tərəfindən toplanmış və məhkəmə iclasında araşdırılıb qiymətləndirilən sübutlara düzgün istinad etmişdir. Bu səbəbdən də məhkəmə kollegiyası həmin sübutları hazırkı qərarda tam təkrarlamağı zəruri hesab etməsə də, bəzi xüsusatların qeyd olunması qənaətindədir. İş materiallarından görünür ki, Məhkum1 və Məhkum2 təqsirli bilindikləri cinayət əmə llərini törətmələri özlərinin ibtidai istintaq və məhkəmə istintaqı zamanı verdikləri qismən etirafedici ifadələri ilə yanaşı, şahidlərin ifadələri, 23 fevral 2021-ci il tarixli “üzləşdirmə aparılması haqqında” protokol, "xxxx" ASC-dən X104 tələbələrinin bank hesablarından çıxarış və bankomat kartlarından pulların məxaric olunmasına dair 17 iyun 2021-ci il tarixli “baxış keçirilməsi haqqında” protokolundan və fotocədvəl, 11 iyun 2021-ci il tarixli mütəxəssis rəyi, 5 may 2021-ci il tarixli "xxxx" ASC-nin məktubundan və ona əlavə edilmiş hesablardan çıxarış, məhkəmə mühasibatlıq ekspertizasının 21 iyun 2021-ci il tarixli 9/4134 nömrəli rəyi, habelə toplanmış digər sübutlarla məhkumun təqsiri tam sübuta yetirilmişdir. Azərbaycan Respublikası CM-in 3-cü maddəsinə əsasən yalnız bu Məcəllə ilə n əzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyəti yaradır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçiləri tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətlərində qeyd edilən arqumentlər, yəni məhkumların əsassız olaraq cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmələri iş materialları ilə təsdiq olunmur. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, bu cinayət işində qanunla nəzərdə tutulmuş bəraətin əsasları, yəni Azərbaycan Respublikası CPM-in 42-ci maddəsində göstərilən əsaslar mövcud olmadığından Məhkum1 və Məhkum2 bəraət verilməsi üçün əsaslar yoxdur. Bununla yanaşı, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 birinci instansiya məhkəməsi tərəfin dən təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasına Azərbaycan Respublikası CM-in 70-ci maddəsinin tətbiqinə dair müddəaların hökmdən xaric edilməsinə dair gəldiyi nəticələri kifayət qədər əsaslandırmamışdır. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsi təqsirləndirilən şəxslər Məhkum1 və Məhkum2 barəsində təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının Azərbaycan Respublikası CM-in 70-ci maddəsinə əsasən şərti tətbiq olunması nəticəsinə gələrkən öz qərarını aşağıdakı kimi əsaslandırmışdır: “Məhkəmə kollegiyası təqsirləndirilən şəxslər Məhkum1 və Məhkum2 barələrində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 58-ci maddəsinin tələblərini nəzərə almaqla yanaşı, Məhkum1 ilk dəfə cinayət törətməsini, yaşayış yerindən müsbət xarakterizə olunmasını, 64 yaşının olmasını, bu yaşadək qüsursuz müəllim iş ləməsini, “xroniki hepatoxolesistitin kəskinləşməsi, ürəyin xroniki işemik xəstəliyi gərginlik stenokordiyasıya” xəstəliyindən əziyyət çəkməsini, Məhkum2 əvvəllər mühasib vəzifəsində işləməsini, eləcə də təqsirləndirlən şəxslərin törədiyi cinayəti tabeçilik qaydasında törətmələrini qeyd edib, cəmiyyətdən təcrid etmədən (cəza çəkmədən) onların islah olunmasının mümkünlüyünü nəzərə alaraq, təqsirli bilindikləri Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddəsinin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının şərti olaraq tətbiq edilməsini mümkün hesab edir. Başqa sözlə, təqsirləndirilən şəxslər Məhkum1 və Məhkum2 barələrində cəmiyyətdən təcrid etmə ilə bağlı cəzanın təyin edilməsi təqsirləndirilən şəxslərin özlərini, onların ailələrini ciddi məhrumiyyətlərə dü çar edə bilər, onların islah və yenidən tərbiyə olunmaları məqsədinə xidmət edə bilməz. Odur ki, təqsirləndirilən şəxslər Məhkum1 və Məhkum2 Azərbaycan Respublikasının CM-in 311.3.1 və 311.3.3-cü maddələrinin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş azadlıqdan məhrum etmə cəza növü şərti tətbiq olunmalı, barələrində sınaq müddəti müəyyən edilməlidir.” Apellyasiya instansiyası məhkəməsi məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 barəsində cəza təyininə dair gəldiyi nəticəni aşağıdakı kimi əsaslandırmışdır: “Məhkəmə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, cinayət işinin materiallarından da göründüyü kimi, təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 və Məhkum2 ilk dəfə cinayət törətmişlər, yaşayış yerindən müsbət xarakterizə olunurlar, Məhkum1 hazırda 67 yaşı var, “xroniki hepato-xolesistitin kəsinləşməsi, ürəyin xroniki işemik xəstəli yi gərginlik stenokordiyasıya” xəstəliyindən əziyyət çəkir. Məhkəmə hesab edir ki, qeyd olunan halların Məhkum1 cəzasını yüngülləşdirən hallar kimi nəzərə alınması və məhkum edilmiş şəxsə təqsirli bilindiyi maddənin sanksiyasının aşağı həddində cəza təyin edilməsi məqsədəmüvafiqdir. Ədalətli cəza təyin edilməsi hər şeydən əvvəl cəzanın məqsədinə, yəni sosial ədalətin bərpasına, məhkumun islah edilməsinə və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısının alınmasına nail olmaq sahəsində mühüm vasitədir. Təyin edilmiş cəzanın ədalətli olması dedikdə, həmin cəzanın törədilmiş cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olması başa düşülür (CM-in 5 8-ci maddəsi, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” 25 iyun 2003-cü il tarixli, 4 saylı qərarı). Törədilmiş cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsini qiymətləndirərkən məhkəmə konkret cinayət əməlinin törədilmə vəziyyətini tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırmalı, bu zaman təqsirin forması, motivi, üsulu, cinayətin törədilmə şəraiti və sair kompleks halında qiymətləndirilməlidir. Cəzanı yüngülləşdirən hallar dedikdə, təqsirkarın şəxsiyyətinə, törədilmiş cinayətə aid olan və müvafiq olaraq cinayət törədənin və cinayətin təhlükəliliyini azaldan, cinayət tərkibindən kənarda qalan, lakin qanunda nəzərdə tutulan müxtəlif hallar başa düşülməlidir. Cəzanı yüngülləşdirən halların cinayət-hüquqi əhəmiyyəti ond an ibarətdir ki, əməlin tövsif edildiyi maddənin sanksiyasına uyğun seçilən cəza növünün aşağı həddinə yaxın həddə cəza təyin etməyə hüquq verir. Göründüyü kimi, hər bir halda yüngülləşdirici halların mövcudluğu nisbətən yüngül cəza təyin edilməsini nəzərdə tutur. Məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsi Məhkum1 barəsində olan yüngülləşdirici halları kifayət qədər nəzərə almamış və şəxsə nisbətən yüksək həddə cəza təyin etməklə, cəzanın məqsədinə nail olunacağını məhkəmə hökmündə əsaslandırmamış, yalnız formal surətdə Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələrini sadalamaqla kifayətlənmiş və məhkum edilmiş şəxsin islah olunması üçün bir qədər sərt cəza təyin etmişdir. “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məh kəməsi Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli, 4 №-li qərarının 1-ci bəndinə görə hər bir konkret halda məhkəmələr təqsirləndirilən şəxslərə cəzaların təyin edilməsinə fərdi yanaşılmalı, cinayət qanunun vəzifələri və cəzanın məqsədindən bəhs edən Cinayət Məcəlləsinin 2 və 41-ci maddələrinin müddəalarının həyata keçirilməsini sözsüz təmin etməlidirlər. Bundan əlavə, məhkəmə qeyd edir ki, cinayət qanunvericiliyinin ən mühüm prinsiplərindən biri də humanizm prinsipidir (CM-in 9-cu maddəsi). Humanizm prinsipi cinayətkara mərhəmətli münasibət bəslənməsini, onun barəsində nisbətən yüngül cəza növünü seçmək və tətbiq etməklə cəzanın məqsədinə nail olmanı nəzərdə tutur. Bu baxımdan məhkəmə humanistlik göstərərək, Məhkum1 təqsirli bilindiyi Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 311.3.1 və 311.3.3-cü maddəsinin sanksiyasının aşağı həddində azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin etməklə cəzanın məqsədinə nail olunacağı qərarına gəlir... Məhkəmə qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi məhkumlara cəza təyin edərkən məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 barələrində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 58-ci maddəsinin tələblərini nəzərə almaqla yanaşı, Məhkum1 ilk dəfə cinayət törətməsini, yaşayış yerindən müsbət xarakterizə olunmasını, 64 yaşının olmasını, bu yaşadək qüsursuz müəllim işləməsini, “xroniki hepatoxolesistitin kəskinləşməsi, ürəyin xroniki işemik xəstəliyi gərginlik stenokordiyasıya” xəstəliyindən əziyyət çəkməsini, Məhkum2 əvvəllər mühasib vəzifəsində işləməsini, eləcə də təqsirləndirlən şəxslərin törədiyi cinayəti tabeçilik qaydasında törətmələrini qeyd edib, cəmi yyətdən təcrid etmədən (cəza çəkmədən) onların islah olunmasının mümkünlüyünü nəzərə alaraq, təqsirli bilindikləri Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddəsinin sanksiyasında nəzərdə tutulmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının şərti olaraq tətbiq edilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında və müşavirə otağında müzakirə edilərək təhlil edilmiş işin hallarını, iş üzrə toplanmış sübutları, məhkumların törətmiş olduğu cinayət əməlinin törədilməsi üsulunu, məhkumların törətmiş olduğu cinayət əməlinə münasibətini, cinayət əməli törətməmişdən əvvəlki və cinayət əməli törətdikdən sonrakı davranışını nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, apellyasiya protesti təmin edilməli, məhkumlara təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının şərti olaraq tətbiq edilməsinə dair müddəa lar hökmdən xaric edilməli və məhkumlar onlara təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasını real olaraq çəkməlidir. Belə ki, məhkumlara təyin edilmiş cəzanın şərti hesab edilməsi ilə bağlı məhkəmə aşağıdakıların qeyd edilməsini zəruri hesab edir. Məhkəmə bu halı xüsusilə qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, işin hallarından da göründüyü kimi məhkumlar Şükürov X37 Elman Murtuza oğlu ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında korrupsiya cinayətləri və qulluq mənafeyi əleyhinə olan cinayət əməllərini törədərək vəzifəli şəxs kimi xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi qanunsuz hərəkət, habelə xidmət üzrə ümumi himayədarlıq və laqeydlik müqabilində özü və üçüncü şəxs üçün dolayı yolla vasitəçidən istifadə etməklə külli miqdarda maddi neməti vahid niyyətlə rüşvə t qismində istəməklə almışdır. İşin bu halı Məhkum1 və Məhkum2 və onların törətdiyi əməlin ictimai təhlükəliliyini artıran haldır və məhkumlara bu qaydada güzəşt edərək onlara təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının şərti tətbiq edilməsi cəzanın məqsədlərini təmin etməyəcəkdir. Təqsirləndirilən şəxslərə qarşı irəli sürülmüş Azərbaycan Respublikası CM-in 311.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan cinayət “korrupsiya cinayətləri və qulluq mənafeyi əleyhinə olan digər cinayətlər” kateqoriyasına aid olmaqla əməlin ictimai təhlükəliliyi ilk növbədə cinayətin obyekti ilə bağlıdır. Qeyd olunan cinayətin obyekti dövlət hakimiyyətinin, dövlət qulluğunun, yerli özünüidarə orqanlarında və digər təşkilatlarda qulluğun normal həyata keçirilməsini təmin edən münasibətlərdir. Əməlin ictimai təhlükəliliyi ondan ibarətdir ki, rüşvət alma-passiv rüşvətxorluq, hakimiyyətin və dövlət idarəçiliyinin əsaslarını sarsıdır, dövlət orqanlarını əhali arasında hörmətdən və nüfuzdan salır. CM-in 311.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan cinayət formal tərkiblidir, subyektiv cəhətdən birbaşa qəsdlə törədilir. "Rüşvət alma" ağır cinayətlər kateqoriyasına aiddir. Məhkumlara təyin olunmuş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının şərti olaraq tətbiq edilməsinin təsir gücünün məhkumların islah olunmasına, gələcək davranışlarında ictimai qaydaya, birgəyaşayış qaydalarına əməl edəcəyinə əsaslı şübhələr yaradır və məhkumlara daha sərt cəza, yəni təyin edilmiş azadlıqdan məhrumetmə növündə cəzanın çəkilməsi qənaətinə gəlinməsinə məhkəmə kollegiyasına əsas verir. CM-in 70.1 və 70.2-ci maddələrinə əsasən islah işləri, hərbi xid mət üzrə məhdudlaşdırma, intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama və ya müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza təyin edən məhkəmə, məhkumun cəza çəkmədən islah olunmasını mümkün sayırsa, həmin cəzanın şərti olaraq tətbiq edilməsi haqqında qərar çıxara bilər. Məhkəmə şərti məhkum etmə təyin edərkən törədilmiş cinayətin xarakterini, ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, məhkumun şəxsiyyətini, habelə cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları nəzərə alır. Şərti məhkum etmə təqsirkarın cəzanı tam çəkmədən islah olunmağa başlaması ilə bağlı olan institutdur. Cinayət Qanunu şərti məhkum etmə yolu ilə məhkumu doğru yol seçməyə istiqamətləndirir, onun tərəfindən yeni cinayətlərin qarşısını almağa meyilləndirir, eyni zamanda digər məhkumların da islah olunmasını sürətləndirir. Bu da öz n övbəsində cəzanın CM-in 41.2-ci maddəsində göstərilən məqsədlərinin təmin olunmasına xidmət edir. “Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında” Ali Məhkəmə Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli qərarının 25-ci bəndində göstərilmişdir ki, şərti məhkum etmə yalnız CM-in 70-ci maddəsində göstərilən bir və ya bir neçə növ cəzaların təyin olunduğu şəxslər haqqında tətbiq oluna bilər. Şərti məhkum etmənin təyin edilməsi şərti məhkum edilənin islah olunması məqsədinə cavab verməlidir. Cinayət Qanununun sadalanan normalarının təhlilindən də görünür ki, cinayət törətmiş şəxs əməlinin hansı təhlükəli nəticələrə səbəb olduğunu dərk edirsə, əməlindən səmimi şəkildə peşman olursa, bunu cəzadan yaxa qurtarmaq məqsədilə deyil, səmimi niyyətlə edirsə, habelə törətdiyi cinay ətin zərərli nəticələrini tez bir zamanda aradan qaldırmağa yönələn davranış nümayiş etdirirsə və sadalanan müsbət davranışı ilə özünün formalaşmış mənfi obrazını cəmiyyətin yaddaşından silmək istəyirsə, bu halda təqsirkarın islah olunmağa başlamasından söhbət gedə bilər. Belə hərəkətlər islah olunmanın başlanığıc nöqtəsi kimi çıxış edir və həm təqsirkarın tam islah olunmasını stimullaşdırır, həm də cəzanın məqsədlərini təmin edir. Belə vəziyyətdə cəzanın məqsədlərinə daha tez nail olunmağa başlandığı üçün cəzanın real olaraq çəkilməsinə zərurət aradan qalxır. Belə hallarda cəzanın real olaraq çəkilməsinə lüzum qalmır. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, işin yuxarıda qeyd edilən halları məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 islah olunan olmaqla CM-in 70-ci maddəsinin tətbiqinə əsas ver ən həddə deyildir və məhkumlar onlara təyin ediləcək azadlıqdan məhrum etmə cəzasını real olaraq çəkməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, yalnız təyin edilmiş azadlıqdan məhrumetmə növündə cəzanın çəkilməsi yolu ilə məhkumların islah olunmasına nail olmaq mümkündür. İşin halları, məhkəmə kollegiyasına bu nəticəyə gəlməyə əsas verir.” Apelyasiya instansiyası məhkəməsinin istinad olunan qərarının məzmunundan görünür ki, məhkəmə cəza təyini zamanı ziddiyyətli nəticəyə gəlmişdir. Belə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi ilkin olaraq qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 əsassız olaraq sərt cəza təyin etmiş və ona görə də onun cəzası yüngülləşdirilməlidir. Təqsirləndirilən şəxslərdən birinin cəzasını yüngülləşdirən apelyasiya instansiyası məhkəməsi eyni zamanda h ər iki məhkum barəsində birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən təyin edilmiş azadlıqdan məhrum etmə cəzasının şərti hesab edilməsi barədə gəlinən nəticəni əsassız hesab etmiş və Azərbaycan Respublikası CM-in 70-ci maddəsinin tətbiq edilməsinə dair müddəaları ləğv etməklə onların vəziyyətini ağırlaşdırmışdır. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, apelyasiya instansiyası məhkəməsinin yuxarıda istinad olunan qərarından da görünür ki, məhkəmə təqsirləndirilən şəxslərin əməlinin tövsifi üçün əhəmiyyət kəsb edən, lakin onlara cəza təyin edilməsi üçün mühüm olmayan əlamətləri sadalayaraq onların barəsində tətbiq edilmiş şərti məhkum etməni ləğv etməsinə dair gəldiyi nəticəni əsaslandırmışdır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apelyasiya məhkəməsinin məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 təyin edilmiş azadlı qdan məhrum etmə cəzasının şərti hesab olunmasına dair müddəaların xaric olunmasına dair gəldiyi nəticə əsaslandırılmamışdır və həmin qərar ləğv olunmaqla cinayət işi apelyasiya instansiya məhkəməsinin yeni baxışına təyin olunmalı və məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 cəza təyin olunmasına dair xüsusatlar araşdırılmalıdır. Məhkəmə kollegiyası dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protestinin dəlillərini cinayət işinin materialları ilə əlaqəli təhlil etməklə, protestin dəlillərini qismən əsaslı hesab edərək aşağıdakıları qeyd edir: Azərbaycan Respublikası CM-in “Xüsusi müsadirə” adlanan 99-1.1-ci maddəsinə əsasən, xüsusi müsadirə cinayət-hüquqi tədbiri aşağıda göstərilən əmlakın məhkəmənin yekun qərarı ilə məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınmasıdır. “99-1.1.1. şəxsin c inayət törədilərkən istifadə etdiyi alət və vasitələr (qanuni sahibinə qaytarılmalı olan alət və vasitələr istisna olmaqla); 99-1.1.2. şəxsin cinayət yolu ilə əldə etdiyi əmlak, habelə həmin əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər (qanuni sahibinə qaytarılmalı olan əmlak və ondan əldə edilmiş gəlirlər istisna olmaqla); 99-1.1.3. cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın mülki-hüquqi əqdlərin bağlanması və ya digər üsullarla tam və ya qismən çevrildiyi digər əmlak və ya onun müvafiq hissəsi; 99-1.1.4. terrorçuluğun, qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələrin və ya qrupların, mütəşəkkil dəstələrin və ya cinayətkar birliklərin (cinayətkar təşkilatların) maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulan və ya istifadə olunan əmlak. 99-1.2. Məhkəmə hər bir cinayət işi üzrə bu Məcəllənin 99-1.1-c i maddələrində nəzərdə tutulmuş müsadirə edilməli əmlakın olub-olmaması məsələsini həll edir. Xüsusi müsadirə həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərə tətbiq oluna bilər. 99-1.3. Cinayət törətmiş şəxs tərəfindən özgəninkiləşdirilmiş və ya hər hansı şəkildə digər şəxslərə verilmiş, bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan əmlak o halda müsadirə edilir ki, həmin əmlakı alan şəxs əmlakın cinayət yolu ilə əldə edildiyini bildiyi və ya bilməli olduğu halda onu qəbul etmişdir. Həmçinin, bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan əmlak cinayət törətmiş şəxs tərəfindən hədiyyə kimi verildikdə və ya öz bazar dəyərindən əhəmiyyətli dərəcədə aşağı qiymətə satıldıqda vicdanlı sahiblərin hüquqlarına xələl gətirmədən müsadirə edilir.” Apellyasiya instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni belə əs aslandırmışdır ki, “Binəqədi rayon məhkəməsinin 26 aprel 2021-ci il tarixli qərarına əsasən üzərinə həbs qoyulmuş, Bərdə Rayon Aqrar İslahatı Komissiyasının 22 iyun 1998-ci il tarixli Qərarı ilə 5 nəfər ailə üzvü ilə birlikdə ümumi birgə mülkiyyət hüququ ilə Bərdə rayonu Əliyalınlı kənd sakini X27 mülkiyyətinə verilmiş Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin Məhkum1 cinayət yolu ilə əldə etdiyi pul vəsaitləri və ya digər əmlak, habelə həmin pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər hesabına əldə etmədiyindən həmin torpaq sahələri barəsində Azərbaycan Respublikası CM-in 99-1.1.2-ci maddəsinin tələblərinə əsasən xüsusi müsadirə tətbiq edilməməli və Binəqədi rayon məhkəməsinin xx.xx.2021 -ci il tarixli qərarına əsasən qeyd olunan torpaq sahələrinin üzərinə qoyulmuş həbs götürülməlidir, belə ki, Məhkum1 məxsus üzərinə həbs qoyulmuş Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin cinayət yolu ilə əldə etdiyi pul vəsaitləri və ya digər əmlak, habelə həmin pul vəsaitləri və ya digər əmlak hesabına əldə edilmiş gəlirlər hesabına əldə etməsinin müəyyən edilməməsi və ona elan edilmiş ittihamda göstərilən əməllərin 2019-2021-ci illəri əhatə etməsi olmuşdur.” Məhkəmənin hökmünə görə X37 qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində vəzifəli şəxs kimi xidməti vəzifəsinin (səlahiyyətlərinin) icrası ilə əlaqədar edəcəyi qanunsuz hərəkət, habelə xidmət üzrə ümumi himayədarlıq və laqeydlik müqabilində özü və üçünc ü şəxs üçün dolayı yolla vasitəçidən istifadə etməklə külli miqdarda - cəmi 19.762,0 manat pul vəsaitini vahid niyyətlə rüşvət qismində istəməklə almışdır. Azərbaycan Respublikası CM-in “Əmlakın dəyərinə görə xüsusi müsadirə” adlanan 99-2-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müsadirə edilməli olan əmlak istifadə edildiyi, özgəninkiləşdirildiyi və ya başqa səbəblərdən dövlət nəfinə alına bilinmədiyi halda, həmin əmlakın dəyəri məbləğində cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan digər əmlak məhkəmənin yekun qərarı ilə xüsusi müsadirə edilir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinin İ hissəsində və 29-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş mülkiyyət toxunulmazlığı hüququ baxımından Azərbaycan Res publikası Cinayət Məcəlləsinin 99-1.1.1, 99-2 və 99-3.2-ci maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 7 aprel 2025-ci il tarixli Qərarında qeyd olunur ki: “Cinayət Məcəlləsinin 99-2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan digər əmlak anlayışına aydınlıq gətirilməsi ilə bağlı qeyd edilməlidir ki, həmin maddənin hərfi mənasından göründüyü kimi, “cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan digər əmlak” kimi cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan və həmin Məcəllənin 99-1.1-ci maddəsində göstərilən əmlakı ehtiva etməyən istənilən əmlak çıxış edir. Belə yanaşma həmçinin beynəlxalq sənədlərdə də əks olunmuşdur (“Korrupsiya əleyhinə” Birləşmiş Millətlər Konvensiyası (UNCAC), “Cinayət fəaliyyətindən əldə edilən gəlirlərin leqallaşdırılmasına, axtarışına, həbsinə və müsadirəs inə dair” Avropa Şurasının 1990-cı il 8 noyabr tarixli Konvensiyası, Varşava Konvensiyası). Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 2022-ci il 24 fevral tarixli Qərarında ifadə edilmiş və yuxarıda göstərilən “müsadirə olunan əmlakın cinayətin törədilməsi nəticəsində əldə olunmasının sübuta yetirilməsinin zəruriliyi” ilə bağlı formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə dair qeyd edilməlidir ki, həmin mövqe xüsusi müsadirənin ümumi, o cümlədən prosessual əsaslarını müəyyən etməklə Cinayət Məcəlləsinin 99-2-ci maddəsində göstərilən “cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan digər əmlak” anlayışının tətbiqini sual altına alan və ya istisna edən mövqe kimi qiymətləndirilməməlidir. Xüsusilə qeyd edilməlidir ki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun həmin Qərarında formalaşdırdığı hüquqi mövqe, həmçinin cinayət əməli nəticəs ində əldə edilmiş ümumi birgə və ya paylı mülkiyyətdə olan əmlaka xüsusi müsadirənin tətbiqini mümkün sayaraq bu qaydanı Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 248.3-cü maddəsinin tələbləri ilə əlaqələndirmişdir. Həmin maddənin ikinci cümləsində isə cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlak və ya cinayətin predmeti istifadə edildiyi, özgəninkiləşdirildiyi və ya başqa səbəblərdən dövlət nəfinə alına bilinmədiyi halda həmin əmlakın dəyəri məbləğində təqsirləndirilən şəxsə məxsus olan digər əmlak üzərinə həbs qoyulması müəyyən edilmişdir. Göründüyü kimi, Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 248.3-cü maddəsinin müddəaları Cinayət Məcəlləsinin 99-2-ci maddəsinin məzmunu ilə uyğunluq təşkil edir. Odur ki, Cinayət Məcəlləsinin 99-2-ci maddəsində “cinayət törətmiş şəxsə məxsus olan digər əmlak” anlayışı həmin Məc əllənin 99-1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əmlakı ehtiva etməyən, cinayət törətmiş şəxsin törədilən cinayətlə əlaqəsi olmayan hər hansı əmlakını ehtiva edir.” Bununla da, kassasiya protestinin dəlilləri ilə qismən razılaşan və həmin protestin qismən təmin edilməsini mümkün bilən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 12 fevral 2025-ci il tarixli qərarı həm də “hökmdən Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qərarı ilə üzərinə həbs qoyulmuş təqsirləndirilən şəxs Məhkum1 məxsus Bərdə rayonu, Əliyanlı kəndində yerləşən 27.234 manat dəyərində 0,10 ha və 3162 manat dəyərində 0,17 ha torpaq sahələrinin CM-in 99-1.1.2-ci maddəsinə əsasən məcburi qaydada və əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə alınması dair müddəaların xaric edilməsi və qey d edilən əmlak üzərindən həbs götürülməsinə” dair gəlinmiş əsassız nəticəyə görə ləğv edilməli və işə apellyasiya instansiyası məhkəməsində yenidən baxılması təyin olunmalıdır. Apellyasiya instansiya məhkəməsinin təkrar baxışı zamanı qeyd olunan əmlakların Məhkum1 məxsus olub-olmaması aydınlaşdırılmalı və Məhkum1 məxsus olan əmlakdan onun cinayət yolu ilə əldə etdiyi məbləğdə, yəni 19.762,0 manat pul vəsaitinə bərabər dəyərə malik əmlakın və ya əmlakın bir hissəsinin xüsusi müsadirə olunması məsələsi həll olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 12-ci maddəsində insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsi Azərbaycan dövlətinin ali məqsədi kimi təsbit edilmişdir. Hüquqi və demokratik dövlətə xas olan dəyərlərə əsaslanan Konstitusiya insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını təsbit etməklə, onların qorunmasına və müdafiəsinə yönəlmiş təminatı da müəyyənləşdirmişdir. Konstitusiyanın 71-ci maddəsinin 1-ci bəndinə görə Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur. İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsi məqsədi ilə dövlət səmərəli hüquqi mexanizmlər yaratmaqla, ədalət mühakiməsinin həyata keçirilmə prosesində hüquq və azadlıqların bərpasına nail olur. Qeyd olunanlara əsasən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin cinayət kollegiyası Azərbaycan Respublikası CPM-in 419.10.2-ci maddəsini rəhbər tutaraq Qərara alır: Məhkumlar Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçiləri tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş kasassiya şikayətləri qismən təmin edilsin. Dövlət ittihamçısı tərəfindən verilmiş kassasiya protesti qismən təmin edilsin. Məhkum1 barəsində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət kollegiyasının 12 fevral 2025-ci il tarixli 1(104)-20/2025 nömrəli qərarı ləğv edilsin və cinayət işi yenidən apelyasiya instansiyası məhkəməsinin baxışına təyin edilsin.