Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-201/2025 18.02.2025 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimləri Novruzov Ələsgər Əli İskəndər oğlu (sədrlik edən), Muxtarov Teyyub Asif oğlundan və Şamayev Elşad Yaquboviçdən ibarət tərkibdə, Səfərli Kamal Rizvan oğlunun katibliyi ilə, Dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarənin Kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin prokuroru İbrahimov Elçin Tofiq oğlunun, Məhkumlar – Məhkum1 və Məhkum2, Müdafiəçi – “Femida” Vəkil Bürosunun vəkili Şükürov Vamiq Qabil oğlunun iştirakları ilə, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmalarına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmündən Məhkum1 müdafiəçisi Məmmədov Pənah Murad oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə, Məhkum2 müdafiəçisi Şükürov Vamiq Qabil oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə və kassasiya şikayətinə əlavəyə, Məhkum3 müdafiəçisi Kərimov Seymur Aydın oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə mahiyyəti üzrə baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 4 avqust 2021-cü il tarixli 1(101)-394/2021 nömrəli (hakimlər: Məcidov Azad Əli Ağa oğlu (sədrliyi), Ağayev Zeynal Qurban oğlu və Hüseynov Səbuhi Sabir oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində) hökmü ilə 4 avqust 1969-cu il tarixdə Sumqayıt şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, işləməyən, dəfələrlə məhkum olunmuş, sonuncu dəfə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli 1(004)-5/2020 nömrəli hökmü ilə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 213.2.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə, 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, 20 yanvar 2021-ci il tarixdə cəzası başa çatmış, məhkumluğu ödənilməmiş, ünvan 1 ünvanında qeydiyyatda olmaqla yaşamış Məhkum1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,202.1, 202.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,272.2.1, 29,272.2.2, 272.2.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, onun CM-in 29,177.3.1, 177.3.1-ci maddələri ilə 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1, 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2, 272.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özün üidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmin maddələri ilə cəzanın təyin edilməməsi, CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Məhkum1 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 11 (on bir) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, CM-in 66.5-ci maddəsinə əsasən Məhkum1 Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə təyin edilmiş 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyət i ilə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə, 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının hazırkı hökmlə təyin edilmiş cəza ilə qismən toplanmaq yolu ilə Məhkum1 qəti olaraq 3 (üç) il müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 14 (on dörd) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, onun barəsində Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə cəza çəkməsinin və hazırda həbsdə olmasının nəzərə alınması, cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 20 iyul 2017ci il tarixdən hesablanması, barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilməməsi, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsin də çəkməsi, barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi; 22 avqust 1980-ci il tarixdə Bakı şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, evli, ali təhsilli, işləməyən, Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 21 iyun 2014-cü il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 213.2.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək, 2 (iki) il sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə, 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş, 4 aprel 2017-ci ildə cəzasının sonu ilə azad olunmuş, məhkumluğu ödənilməmiş, ünvan 2 ünvanında qeydiyyatda olmaqla yaşamış Məhkum2 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29, 202.1, 202.1, 29, 271.2.1, 29, 271.2.2, 271.2.2, 29, 272.2.1, 29, 272.2.2, 272.2.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, onun CM-in 29,177.3.1, 177.3.1-ci maddələri ilə 7 (yeddi) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1, 1931.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 9 (doqquz) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2, 272.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özü nüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmin maddələri ilə cəza təyin edilməməsi, CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Məhkum2 3 (üç) il müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 11 (on bir) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 2 iyun 2020-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbirinin h ökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilməməsi, barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi; xx xxxx 1986-cı il tarixdə Bakı şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, subay, orta təhsilli, işləməyən, Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin 18 avqust 2020-ci il tarixli 1(009)-113/2020 nömrəli hökmü ilə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 180.1-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək 10 (on) ay müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş, 9 dekabr 2020-ci il tarixdə cəzası başa çatmış, məhkumluğu ödənilməmiş, ünvan 3 ünvanında qeydiyyatda olmaqla yaşamış Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,202.1, 202.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,272.2.1, 29,272.2.2, 272.2.2, 320.1 və 320.2-ci maddəl əri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək,,onun CM-in 29,177.3.1, 177.3.1-ci maddələri ilə 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 1931.3.1, 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2, 272.2.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi -məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmin maddələr ilə cəza təyin edilməməsi, CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Məhkum3 3 (üç) il müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 11 (on bir) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilməsi, cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 1 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbirinin hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilməməsi, ba rəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi müəyyən edilmişdir. Həmin hökmlə həmçinin Təqsirləndirilən şəxs da təqsirli bilinərək məhkum edilmiş, iş üzrə maddi sübutlar və məhkəmə xərci ilə bağlı məsələlər həll edilmişdir. Hökmdən Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Ağır Cinayətlər Məhkəməsində Dövlət İttihamının müdafiəsi şöbəsinin prokuroru Mirhəşimov Pərviz Böyükağa oğlu tərəfindən verilmiş apellyasiya protestinə, məhkum olunmuş şəxs Məhkum2 müdafiəçisi Şükürov Vamiq Qabil oğlu, məhkum olunmuş şəxs Məhkum1 müdafiəçisi Bədəlov Emil Nizami oğlu və məhkum olunmuş şəxs Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi Ələsgərov Nadir Çərkəz oğlu tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (h akimlər: Babayev Qədim Xalid oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Seyfəliyev Əli Səlim oğlu və Abdulov Rəşad Məhərrəm oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində) 28 yanvar 2022-ci il tarixli 1(103)-90/2022 nömrəli hökmü ilə apellyasiya protesti təmin edilməmiş, apellyasiya şikayətləri qismən təmin edilmiş, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 4 avqust 2021-cü il tarixli hökmü ləğv edilmiş, Məhkum1 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi- məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına məhkum olunmuş, CMin 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən Məhkum1 həmin maddələrlə cəza təyin edilməmiş, təyin olunmuş əsas və əlavə cəzaları CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə ona cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 3 (üç) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 10 (on) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin olunmuş, Məhkum1 Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə təyin edilmiş 2 il 6 ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə 3 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası CM-in 66.5-ci maddəsinə əsasən hazırkı hökmlə təyin olunan cəza ilə qismən toplanılmaq yolu ilə Məhkum1 qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 13 (on üç) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, elan olunmuş ittiham üzrə Məhkum1 CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri ilə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən həmin maddələr ilə ona bəraət verilmiş, Məhkum1 barəsində Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə cəza çəkməsi və hazırda həbsdə olması nəzərə alınmış, onun cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 20 iyul 2017-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi müəyyən edilmiş, Məhkum2 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə 7 (yeddi) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 ( altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 9 (doqquz) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına məhkum olunmuş, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmin maddələrlə cəza təyin edilməmiş, Məhkum2 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təyin olunan əsas və əlavə cəzaları CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yo lu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə Məhkum2 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 10 (on) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, elan olunmuş ittiham üzrə Məhkum2 CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri ilə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən həmin maddələr ilə ona bəraət verilmiş, onun cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 2 iyun 2020-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi müəyyən edilmiş, Məhkum3 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320. 1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 29,177.3.1, 177.3.1-ci maddələri ilə 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1, 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddiməsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına məhkum olunmuş, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmi n maddələrlə cəza təyin edilməmiş, Məhkum3 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təyin olunmuş əsas və əlavə cəzaları CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə Məhkum2 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 10 (on) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, elan olunmuş ittiham üzrə Məhkum3 CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri ilə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən həmin maddələr ilə ona bəraət verilmiş, onun cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 1 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi müəyyən edilmiş, həmin hökmlə həmçinin Təqsirləndirilən şəxs da təqsirli bilinərək məhkum edilmiş, iş üzrə maddi sübutlar və məhkəmə xərci ilə bağlı məsələlər həll edilmişdir. Həmin hökmdən dövlət ittihamçısı Ramazanov Zəfər Akif oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya protestinə, məhkum Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi Ələsgərov Nadir Çərkəz oğlu və Məhkum3 tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş kassasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər: Seyidov Əziz Cəfər oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Kazımov Tahir Lələkişi oğlu və Yusifov Şahin Yaşar oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində) 27 iyul 2022-ci il tarixli 1(102)1007/2022 nömrəli qərarı ilə kassasiya şikayətləri təmin edilməmiş, kassasiya protesti təmin edilmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının Məhkum1, Məhkum2, Məhkum3 və Təqsirləndirilən şəxs barələrində olan 28 yanvar 2022-ci il tarixli hökmü kassasiya protestinə münasibətdə ləğv edilmiş və cinayət işi həmin məhkəmədə yeni apellyasiya baxışına təyin edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər: Əhmədov Həsən Hüseyn oğlu (sədrliyi və məruzəsi ilə), Məmmədov Habil Çingiz oğlu və Murquzov İlqar Mustafa oğlundan ibarət məhkəmə tərkibində) 27 dekabr 2022-ci il tarixli 1(103)1888/2022 nömrəli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Ağır Cinayətlər Məhkəməsində Dövlət İttihamının müdafiəsi şöbəsinin prokuroru Mirh əşimov Pərviz Böyükağa oğlu tərəfindən verilmiş apellyasiya protesti təmin edilməmiş, məhkum edilmiş şəxs Məhkum2 müdafiəçisi Şükürov Vamiq Qabil oğlu, məhkum edilmiş şəxs Məhkum1 müdafiəçisi Bədəlov Emil Nizami oğlu və məhkum edilmiş şəxs Təqsirləndirilən şəxs müdafiəçisi Ələsgərov Nadir Çərkəz oğlu tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətləri qismən təmin edilmiş, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 4 avqust 2021-ci il tarixli hökmü ləğv edilmiş, Məhkum1 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddiməsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddiməsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına məhkum olunmuş, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmin maddələrlə cəza təyin edilməmiş, təyin olunmuş əsas və əlavə cəzaları CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə Məhkum1 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olar aq 2 (iki) il 3 (üç) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 10 (on) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin olunmuş, Məhkum1 Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə təyin edilmiş 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası CM-in 66.5-ci maddəsinə əsasən hazırki hökmlə təyin olunan cəza ilə qismən toplanılmaq yolu ilə Məhkum1 qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 13 (on üç) il müddətinə azadlıqdan m əhrum etmə cəzası təyin edilmiş, elan olunmuş ittiham üzrə Məhkum1 CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri ilə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən həmin maddələr ilə ona bəraət verilmiş, Məhkum1 barəsində Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə cəza çəkməsi və hazırda həbsdə olması nəzərə alınmış, onun cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 20 iyul 2017-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, barəsində xüsusi müsadirə tətbiq edilməməsi müəyyən edilmiş, Məhkum2 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə 7 (yed di) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddiməsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 9 (doqquz) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına məhkum olunmuş, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmin maddələrlə cəza təyin edilməmiş, Məhkum2 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təyin olunan əsas və əlavə cəzaları CMin 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə Məhkum2 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 10 (on) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, elan olunmuş ittiham üzrə Məhkum2 CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri ilə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən həmin maddələr ilə ona bəraət verilmiş, onun cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 2 iyun 2020-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi müəyyən edilmiş, Məhkum3 CM-i n 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinərək, CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi- məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddiməsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına məhkum olunmuş, CM-in 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə müddəti keçdiyindən ona həmin maddələrlə cəza təyin edilməmiş, Məhkum3 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 1931.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təyin olunmuş əsas və əlavə cəzaları CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə Məhkum2 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 10 (on) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilmiş, elan olunmuş ittiham üzrə Məhkum3 CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri ilə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyindən həmin maddələr ilə ona bəraət verilmiş, onun cəzaçəkmə müddətinin əvvəlinin 1 dekabr 2020-ci il tarixdən hesablanması, cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, barəsində xüsusi müsadirənin tətbiq edilməməsi müəyyən edilmiş, həmin hökmlə həmçinin Təqsirləndirilən şəxs da təqsirli bilinərək məhkum edilmiş, iş üzrə maddi sübutlar və məhkəmə xərci ilə bağlı məsələlər həll edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmündən Məhkum1 müdafiəçisi Məmmədov Pənah Murad oğlu tərəfindən kassasiya şikayəti, Məhkum2 müdafiəçisi Şükürov Vamiq Qabil oğlu tərəfindən kassasiya şikayəti və kassasiya şikayətinə əlavə (bundan sonra ancaq “kassasiya şikayəti”), Məhkum3 müdafiəçisi Kərimov Seymur Aydın oğlu tərəfindən kassasiya şikayəti verilmişdir. İŞİN HALLA Rİ: Elan olunmuş ittihama əsasən Məhkum1 mütəşəkkil dəstə tərkibində Məhkum2, Məhkum3 və digər şəxslərlə hüquq verən rəsmi sənədi tamah niyyətilə istifadə etmək məqsədi ilə saxtalaşdırmaqla qanunsuz hazırlayıb mütəşəkkil dəstə tərkibində bilə-bilə saxta sənəddən tamah niyyətilə istifadə etmişlər, mütəşəkkil dəstə tərkibində elektron məlumat daşıyıcısından və informasiya texnologiyalarından istifadə edərək xeyli miqdarda ziyan vurmaqla özgə əmlakını gizli olaraq talamaqla oğurlamışlar, mütəşəkkil dəstə tərkibində kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan həmin sistemdə saxlanılan kompüter məlumatlarını ələ keçirmək niyyətilə qəsdən tamah məqsədilə daxil olaraq kompüter sisteminə, həmin sistemdən və bu sistem daxilində ötürülən və ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmayan məlumatlarını buna hüququ olmadan tamah niyyətilə ələ keçirmişlər, kommersiya sirlərini təşkil edən məlumatlardan qanunsuz istifadə etmək məqsədi ilə həmin məlumatları sənədlərin saxtalaşdırılması və sair qanunsuz üsulla tamah niyyətilə mütəşəkkil dəstə tərkibində toplamışlar, mütəşəkkil dəstə halında qeyriləri ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşib cinayət yolu ilə əldə edildiyini biləbilə pul vəsaitlərinin əldə edilməsinin həqiqi mənbəyini gizlətmək məqsədilə həmin pul vəsaitlərindən istifadə etməklə əqdlər bağlayıb, maliyyə əməliyyatları həyata keçirməklə vahid niyyətlə külli miqdarda pul vəsaitini leqallaşdırmışlar, mütəşəkkil dəstə tərkibində elektron məlumat daşıyıcısından və informasiya texnologiyalarından istifadə edərək özgə əmlakını gizli olaraq təkrarən talayıb oğurlamağa, mü təşəkkil dəstə tərkibində kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan həmin sistemdə saxlanılan kompüter məlumatlarını ələ keçirmək niyyətilə qəsdən tamah məqsədilə təkrarən daxil olmağa, kompüter sisteminə, həmin sistemdən və bu sistem daxilində ötürülən və ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmayan məlumatları buna hüququ olmadan mütəşəkkil dəstə tərkibində tamah niyyətilə təkrarən ələ keçirməyə və kommersiya sirlərini təşkil edən məlumatlardan qanunsuz istifadə etmək məqsədi ilə həmin məlumatları sənədlərin saxtalaşdırılması və sair qanunsuz üsulla tamah niyyətilə mütəşəkkil dəstə tərkibində təkrarən toplamağa cəhd etmişlər. Belə ki, Məhkum1 özgə əmlakını elektron məlumat daşıyıcıları və informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə gizli yolla talayaraq oğurlamaq, hüquq verən rəsmi sə nədləri vahid niyyətlə istifadə etmək məqsədilə qanunsuz olaraq saxtalaşdırmaqla hazırlamaq və bilə-bilə saxta rəsmi sənədlərdən vahid niyyətlə istifadə etmək, kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan həmin sistemdə saxlanılan kompüter məlumatlarını ələ keçirmək niyyətilə qəsdən daxil olmaq, kommersiya sirlərini təşkil edən məlumatlardan qanunsuz istifadə etmək üçün həmin məlumatları sənədlərin saxtalaşdırılması və sair qanunsuz üsulla toplamaq məqsədilə tanışları Bakı şəhər sakinləri Məhkum2, Məhkum3 və digərləri ilə həmin çoxsaylı cinayətləri törətmək üçün sabit cinayətkar qrup yaradaraq mütəşəkkil dəstə tərkibində qabaqcadan birləşməklə əlbir olub, ümumi cinayətkar məqsədlərinə uyğun aralarında ciddi vəzifə bölgüsü apararaq, o cümlədən, Məhkum2 ƏDV depozit hesablarında pulları olan səhmdar cəmiyyətlərin axtarılıb tapılması, Məhkum3 ƏDV depozit hesablarında pulları olan səhmdar cəmiyyətlərin rəhbərlərinin elektron imzalarının əldə olunması, dəstənin digər üzvü səhmdar cəmiyyətlərin vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsini və fəaliyyət sahəsinə və cəmiyyətlərin rəhbərlərinə dair məlumatların toplanması, Məhkum1 isə hüquq verən rəsmi sənədləri istifadə etmək məqsədi ilə saxtalaşdırılmaqla qanunsuz hazırlanması, kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan ora daxil olaraq həmin sistemdə saxlanılan kompüter məlumatlarının ələ keçirilməsi, səhmdar cəmiyyətlərin rəhbərlərinin elektron imzalarından istifadə edərək cəmiyyətlərin ƏDV depozit hesablarında olan pulların faktiki olaraq idarə etdikləri cəmiyyətlərin ƏDV depozit hesablarına köçürülməsi, həmçinin, istintaqla şəx siyyətləri müəyyən edilməyən cinayətkar dəstənin digər üzvləri oxşar funksiyaları yerinə yetirməklə həmin cinayətkar məqsədlərinin həyata keçirilməsi üçün 2019-cu ilin mart ayından həmin ilin iyul ayınadək olan müddətdə elektron məlumat daşıyıcısından və informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin ƏDV depozit hesabından informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə pul vəsaitini gizli yolla talamaq məqsədilə Zərərçəkmiş şəxs1 QSC vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsini və fəaliyyət sahəsinə dair məlumatları, Cəmiyyətin direktoru Nümayəndə1 elektron imzasının alınması üçün 2019-cu ilin aprel ayının 12-dən 15-dək olan tarixlərdə Nümayəndə1 cəmiyyətlərin vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsini və fəaliyyət sahəsinə və cəmiyyətlərin rəh bərlərinə dair məlumatlarını dəstənin üzvləri Məhkum2 vasitəsi ilə dəstənin digər üzvündən 2019-cu ilin mart ayında Bakı şəhəri ərazisində istintaqla dəqiq müəyyən edilməyən yerdə əldə etməklə, Məhkum1 kommersiya sirlərini təşkil edən məlumatlardan qanunsuz istifadə etmək üçün həmin məlumatları tamah niyyətilə toplamaq məqsədi ilə, XXX direktoru vəzifəsində işləmiş, 14 fevral 2019-cu ildən isə qeyd olunan vəzifədən azad edilərək 14 avqust 2019-cu il tarixədək Vergilər Nazirliyinin sərəncamında olmuş mütəşəkkil dəstənin tərkibinə daxil olmayan və cinayətkar dəstənin niyyətlərindən xəbəri olmayan tanışı Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyində işləyən istintaqla müəyyən edilməyən tanışları vasitəsilə səhmdar cəmiyyətinin ƏDV depozit hesabında hansı məbləğdə pulla rın olmasına dair məlumatları əldə etməklə 12 aprel 2019-cu il tarixdə “XXX" adlı +99***-***-**-** saylı mobil nömrə ilə “Whatsapp” proqram təminatı vasitəsilə özünün “XXX1969” adlı +99***-***-**-** saylı mobil telefonuna göndərməsi ilə əldə etdikdən sonra cinayətkar niyyətlərini həyata keçirməkdən ötrü Nümayəndə1 imzasının, eləcə də Sumqayıt şəhəri 6 saylı Dövlət Notariat Kontorunun dövlət notariusu Şahid1 imzası və adına hazırlanmış Azərbaycan Respublikasının dairəvi möhürünün əksini həmin müddət ərzində istintaqa məlum olmayan yer və şəraitdə digər sənəddən əldə edib müvafiq (skayner və digər) qurğu vasitəsilə özünə məxsus olan “Acer” markalı “N16Q2” modelli “NXGBER01782112E807600” seriya nömrəli “notebook” tipli kompüterin yaddaşına köçürməklə cinayət əməlini davam etdirərək Nümayəndə1 adından sonuncunun dəstənin digər üzvü, xxx ünvanında qeydiyyatda olan Məhkum3 guya müəyyən səlahiyyətlər, yəni, Zərərçəkmiş şəxs1 QSC-nin sənədlərini vergi orqanlarına təqdim etmək, dövlət və qeyri-dövlət təşkilatlarında onu təmsil etmək, “ASAN xidmət” mərkəzlərində “Asan imza”, Milli Sertifikat Xidmətləri Mərkəzi və poçt xidməti mərkəzlərində “Elektron imza” almaq və sair hüquqlarını verməsi görüntüsü yaradan 7 may 2019-cu il tarixli etibarnaməni tərtib edib kağız daşıyıcı üzərinə çap etdikdən sonra etibarnamənin “imza” qrafasındakı “Nümayəndə1” soyad və adının qarşısında, eləcə də, “Notariusun imzası”, “notarius” qrafalarına özünə məxsus kompüterin yaddaşına köçürdüyü müvafiq imzaların təsvirini surətçıxaran qurğu (printer) vasitəsilə çap edərək tamah niyyətilə istifadə etmək məqsədilə hüquq verən rəsmi sənədi qanunsuz hazırlayıb, cinayətkar əməllərini davam etdirərək Zərərçəkmiş şəxs1 QSC-nin direktoru Nümayəndə1 adına “Elektron imza”nın alınması üçün 24 may 2019-cu il tarixdə Bakı şəhəri ərazisində istintaqla dəqiq müəyyən edilməyən yerdən Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinə elektron qaydada Nümayəndə1 adından şəxsən müraciət edib, həmin müraciətlə əlaqədar 31 may 2019-cu il tarixdə Məlumat Hesablama Mərkəzində “Elektron imza”nı qəbul etməkdən ötrü Məhkum3 həqiqi etibarnamə olması görüntüsü yaradan 7 may 2019-cu il tarixli hüquq verən saxta rəsmi sənədi Məhkum2 vasitəsilə 31 may 2019-cu il tarixdə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonunda yerləşən «Səməd Vurğun» bağının qarşısında verilməsinə və qeyd olunan e tibarnamə əsasında Nümayəndə1 adına olmaqla elektron məlumat daşıyıcısı hesab olunan “Asan imza”nın Məhkum3 vasitəsilə saxta sənəddən Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinin ünvan 4 ünvanında yerləşən inzibati binasında təqdim edilib mütəşəkkil dəstə tərkibində tamah niyyətilə istifadə olunmaqla 31 may 2019-cu il tarixdə alınmasına nail olduqdan sonra, Bakı şəhəri ərazisində istintaqla dəqiq müəyyən edilməyən yerdə və vaxtda kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan orada saxlanılan kompüter məlumatlarını və özgənin hesabında olan pul vəsaitini ələ keçirmək məqsədilə informasiya texnologiyası hesab olunan həmin elektron imza vasitəsilə kompüter sistemi hesab olunan ƏDV depozit hesabına tamah məqsədilə qanunsuz daxil o laraq kompüter sisteminə, həmin sistemdən və bu sistem daxilində ötürülən və ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmayan və kommersiya sirri hesab olunan Zərərçəkmiş şəxs1 QSC-nin əlavə dəyər vergisi sub-uçot məlumatlarını buna hüququ olmadan tamah niyyətilə mütəşəkkil dəstə tərkibində qanunsuz istifadə etmək məqsədilə gizli yolla ələ keçirərək həmin sub-uçot hesabdan cinayətdən xəbərsiz olan X5 təsisçi olduğu və faktiki olaraq dəstə üzvü Məhkum2 tərəfindən idarəçiliyi həyata keçirilən "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin (VÖEN **********) sub-uçot hesabına guya 277.500 (iki yüz yetmiş yeddi min beş yüz) manat dəyərində məhsulun alqı-satqısının aparılması və həmin əməliyyat üzrə 49.950 (qırx doqquz min doqquz yüz əlli) manat məbləğdə ƏDV-nin qeyd edilən Cəmiyyətin hesabına köçürülməsini 5 iyun 2019-cu ildə təmin edərək, həmin pul vəsaiti üzərində sərəncam vermək hüququ və imkanı yaratmaqla mütəşəkkil dəstə halında Zərərçəkmiş şəxs1 QSC-nin əlavə dəyər vergisi sub-uçot hesabından 49.950 (qırx doqquz min doqquz yüz əlli) manat məbləğdə özgə əmlakı olan ƏDV-ni informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə vahid niyyətlə xeyli miqdarda ziyan vurmaqla gizli yolla talamaqla mütəşəkkil dəstə tərkibində oğurlayıb, bundan sonra qeyd edilən şəxslərlə mütəşəkkil dəstə tərkibində Salyan rayonunun Çadırlı kəndi ərazisindəki yanacaq doldurma məntəqəsində sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan, həmin mütəşəkkil dəstənin tərkibinə daxil olmayan fiziki şəxs - ********** saylı VÖEN-lə fəaliyyət göstərən Şahid3 və qeyriləri ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşib qeyd edi lən məbləğdə pul vəsaitinin cinayət yolu ilə əldə edildiyini bilə-bilə həmin pul vəsaitinin əldə edilməsinin həqiqi mənbəyini, yəni oğurluq yolu ilə əldə olunmasını gizlətmək məqsədilə 49.950 manat məbləğdə pul vəsaitindən istifadə edərək cinayətkar niyyətini pərdələməklə ayrı-ayrı maliyyə əməliyyatları həyata keçirmək və əqd bağlamaq yolu ilə, o cümlədən göstərilən məbləği faktiki olaraq Məhkum2 tərəfindən idarə olunan "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin sub-uçot hesabından guya 26 aprel 2019-cu il tarixli 11/20193 nömrəli müqavilə və 27 may 2019-cu il tarixli EAAU seriyalı XXXXX №-li elektron qaimə əsasında 98.333,33 manat (doxsan səkkiz min üç yüz otuz üç manat otuz üç qəpik) dəyərdə 136.831,7690 litr benzin yanacağı məhsulunun alqı-satqısının aparılması üçün, həmin əməliyyat üzrə a vans qaydasında 49.950 manat məbləğin Şahid3 ƏDV depozit sub- uçot hesabına köçürülməsinin zəruriliyi görüntüsü yaradaraq, 5 iyun 2019-cu il tarixdə 102442 №li əməliyyatla vahid qəsdlə əvvəlcə avans təyinatlı 10 manat, həmin gün 102335 №-li əməliyyatla isə əlavə olaraq 49.940 manat pul vəsaitini Şahid3 ƏDV depozit sub-uçot hesabına köçürməklə, ümumilikdə külli miqdar təşkil edən cəmi 49.950 manat pul vəsaitini hesabdan hesaba köçürməklə, qeyd olunan pul vəsaitinin müqabilində qabaqcadan əlbir olduqları Şahid3 Şahid5 vasitəsi ilə 2019-cu ilin iyun ayında Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu ərazisində Bakı Metropoliteninin «Nəriman Nərimanov» stansiyasının yaxınlığında əldə etdiyi 10.000 manat pulu mütəşəkkil dəstənin digər üzvləri Məhkum2, Məhkum3 və qeyriləri aralarında bölüşdürüb şəxsi ehtiyacl arına sərf edərək cinayət yolu ilə əldə edildiyini bilə-bilə külli miqdarda pul vəsaitini maliyyə əməliyyatları həyata keçirmək və əqdlər bağlamaq yolu ilə əldə edilməsinin həqiqi mənbəyini gizlətməklə vahid niyyətlə leqallaşdırmışdır. Bundan başqa, Məhkum1 təkrarən, eyni niyyətlə, Məhkum2, Məhkum3 və qeyriləri ilə mütəşəkkil dəstə tərkibində aralarındakı eyni xarakterli vəzifə bölgüsünə uyğun olaraq, ********** saylı VÖEN-lə fəaliyyət göstərən Zərərçəkmiş şəxs2 ƏDV depozit hesabında olan pul vəsaitini eyni forma və üsullarla gizli yolla talamaq məqsədilə 2019-cu ilin mart ayında həmin Cəmiyyətin direktoru Nümayəndə2 anket məlumatları, Cəmiyyətin hüquqi ünvanına, elektron ünvanına, əlaqə telefon nömrəsinə dair məlumatları dəstənin digər üzvləri Məhkum2 vasitəsi ilə dəstənin digə üzvündən B akı şəhəri ərazisində istintaqla dəqiq müəyyən edilməyən yerdə və vaxtda əldə etdikdən sonra istintaqla müəyyən edilməyən saxta sənədlərdən istifadə edilməklə həmin Cəmiyyətin direktoru Nümayəndə2 elektron imzasının alınması üçün MMC-yə dair ƏDV depozit hesabında olan vəsait barədə kommersiya sirri təşkil edən məlumatları mütəşəkkil dəstənin tərkibinə daxil olmayan və cinayətkar dəstənin niyyətlərindən xəbəri olmayan Təqsirləndirilən şəxs Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyində işləyən istintaqla müəyyən edilməyən tanışları vasitəsilə əldə etməklə, 2019-cu ilin aprel ayında “XXX” adlı +99***-***-**-** saylı mobil nömrə ilə “Whatsapp” proqram təminatında qeydiyyatdan keçmiş Təqsirləndirilən şəxs özünün “XXX1969” adlı +99***-***-**-** saylı mobil telefonuna göndərməsilə əldə edərək 2 019-cu ilin iyun ayında Bakı şəhəri ərazisində istintaqla dəqiq müəyyən edilməyən yerdən Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinə elektron qaydada sonuncunun adından müraciət edib, müraciətdə “Şirkətin əlaqədar şəxsi” qrafasında dəstənin digər üzvü Məhkum3 qeyd edərək, həmin müraciətlə bağlı ********* kodlu elektron bildiriş verilməsi ilə əlaqədar 19 iyun 2019-cu il tarixdə Məhkum3 Məhkum2la qeyd olunan Mərkəzə gedib, “Elektron imza”nın qəbul edilməsi Məhkum3 həvalə edildiyindən, sonuncu “Elektron imza”nın hazır olub-olmadığı ilə maraqlanan zaman Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinin əməkdaşları tərəfindən ifşa olunduqlarına görə, özünün və dəstə iştirakçılarının iradələrindən asılı olmayan səbəbdən bilavasitə cinayət törətməyə yönəldilmiş qəsdən edilən əməllərini başa çatdıra bilməyərək elektron məlumat daşıyıcılarından və informasiya texnologiyalarından istifadə edərək Zərərçəkmiş şəxs2 MMC-nin ƏDV depozit hesabında olan 4.309,31 manat pul vəsaitini elektron məlumat daşıyıcılarından istifadə etməklə gizli olaraq talayıb oğurlamağa, kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan həmin sistemdə saxlanılan kompüter məlumatlarını ələ keçirmək niyyətilə qəsdən tamah məqsədilə təkrarən mütəşəkkil dəstə tərkibində həmin sistemə daxil olmağa, kompüter sisteminə, həmin sistemdən və bu sistem daxilində ötürülən və ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmayan məlumatları buna hüququ olmadan tamah niyyətilə mütəşəkkil dəstə tərkibində təkrarən ələ keçirməyə və kommersiya sirləri ni təşkil edən məlumatlardan qanunsuz istifadə etmək məqsədi ilə həmin məlumatları sənədlərin saxtalaşdırılması və sair qanunsuz üsulla tamah niyyətilə mütəşəkkil dəstə tərkibində təkrarən toplamağa cəhd etmişlər. Aşağı instansiya məhkəmə kollegiyaları isə yuxarıda qeyd olunmuş nəticələrə gəlmişlər. KASSASİYA ŞİKAYƏTLƏRİNİN DƏLİLLƏRİ VƏ PROSES İŞTİRAKÇİLARİNİN ÇİXİŞLARİ: Məhkum1 və Məhkum2 müdafiəçiləri eyni məzmunlu kassasiya şikayətlərini onunla əsaslandırmışlar ki, cinayət işinin ibtidai istintaqı zamanı işin halları tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmamış, həmçinin məhkumun təqsirli bilinməsinə dair cinayət qanunvericiliyinin normaları kobud şəkildə pozulmuşdur. Belə ki, istintaqla müəyyən edilmiş cinayət heç bir halda “Cinayət yolu ilə əldə olunmuş əmlakın leqallaşdırılması cinayət inə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi, habelə cinayət yolu ilə əldə edildiyini bilə-bilə pul vəsaitlərini və ya digər əmlakı əldə etmə, onlara sahiblik və ya onlardan istifadə etmə, yaxud sərəncam vermə cinayətinə dair bəzi məsələlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 20 fevral 2023-cii il tarixli 6 nömrəli qərarının müəyyən etdiyi CM-in 193-1-ci və 194-cü maddələrinin obyekti olan pul vəsaitləri və ya digər əmlakın əldə edildiyi cinayətlərin aşkara çıxarılmasını, araşdırılmasını, cinayət törətmiş şəxslərin ifşa edilərək cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsini və həmin cinayətlər üzrə ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsini çətinləşdirmir, cinayət yolu ilə əldə olunmuş əmlak hesabına digər cinayətlərin törədilməsinə şərait yaratmır. İstintaq materiallarına əsasən Məhkum1 və Məhkum2 Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin səlahiyyətli şəxsi ilə əlbir olub həmin şirkətdən "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə pul köçürməmiş, həmin şirkətin əmlakının "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə bazar dəyərindən əhəmiyyətli dərəcədə baha qiymətə satılması və "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən qanuni gəlir əldə edilməsi baş verməmişdir. Cinayət işində olan materiallara görə hər hansı sığorta əməliyyatı ilə bağlı qanunsuz əməl törədilməmişdir. Cinayət işində Məhkum1 və Məhkum2 əmlakın cinayət yolu ilə əldə edilməsini bilməsini və CM-in 193-1.1.1, 193.1.1.2-ci maddələrində təsbit edilən hərəkətləri həmin əmlakın həqiqi mənbəyini gizlətmək məqsədilə törətmələrini sübut edən dəlillər əldə edilməmişdir. Cinayət işində Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin ƏDV deposit hesabından ələ keçirilmiş pulun bu mərhələlərdən keçirilib yuyulması, yəni leqallaşdırılması mümkün deyildir. Çünki "‘X” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətindən pulu ələ keçirmək üçün qeyri-qanXarnamə hazırlanmış, saxta etibarnamə əsasında elektron imza alınmış və elektron imza vasitəsilə pul hesabdan çıxarılmışdır. Yəni, pul vəsaiti qanuni maliyyə əməliyyatı görkəmi verməklə Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin hesabından çıxarmaq mümkün olmamışdır. Çünki həmin pul vəsaiti oğurluq yolu ilə ələ keçirilmişdir ki, bu fakt da təbii ki, Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin mühasibi tərəfindən qısa müddət sonra aşkar edilmişdir. Belə ki, aparılmış əməliyyat barədə ƏDV deposit hesabının açıldığı bankda dərhal məlumatlar qeydə alınır: əməliyyatı aparan şəxslər, sax ta etibarnamə alınmış elektron imza və həmin imza vasitəsilə pulun hesabdan çıxarılması. İstintaq tərəfindən oğurluq əməlinin şişirdilib mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədilməsi kimi tövsif edilməsi və bunu etmək üçün bir-biri ilə uzlaşmayan, ziddiyyətli ifadələr alınması, həmçinin qeyri obyektiv dəlillərə istinad olunması qərəzli qərarın qəbul edilməsinə səbəb olmuşdur. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi də müdafiə tərəfinin təqdim etdiyi dəlillərə münasibət bildirməyərək bunları müzakirə etməmişdir. Məhkəmə kollegiyası özündən əvvəlki apellyasiya məhkəməsinin və birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyini təkrar edərək təqsirləndirilən şəxslərin ifadələrini natamam və reallığa uyğun olmayan şəkildə, məhkəmə zamanı verilmiş ifadələrə deyil, istintaq zamanı alınmış ifadələrə istinadən, həmin ifadələr də olan ziddiyyətləri aradan qaldıran obyektiv və etirafedici hissələrə deyil, yalnız ümumi xarakter daşıyan istintaqdakı ifadələrə istinad etmişdir. Leqallaşdırma cinayəti ilə bağlı istintaqın və məhkəmə istintaqının aparılmamasına baxmayaraq bu cinayətin tövsifinə dair müzakirə və araşdırmanın aparılmasını tələb etsək də, təmin edilməmişdir. Məhkəmə bu cinayətlə bağlı hər hansı şərh, fikir və sübutlara istinad edən sənədə, dəlilə, ekspert və mütəxəssis rəylərinə istinad etməmişdir. CM-in 193-1-ci maddəsi ilə bağlı müstəntiq tərəfindən təqsirləndirilən şəxsləri dindirmədən və ya hər hansı bir sənədi toplamadan, ekspertiza aparılmadan istintaqın sonunda cəlb etmənin bir hissəsi kimi ittihama əlavə edilmişdir. Cinayət işinin materialları ilə Məhkum1 və Məhkum2 zərərçəkənin kompüter sistem inə və ya onun bir hissəsinə daxil olub kompüter məlumatlarını ələ keçirməsi sübut olunmur. Belə ki, onlar müvafiq proqramlara uyğun olaraq verilənlərin avtomatik işlənməsini həyata keçirən hər hansı qurğuya və ya bir-birinə qoşulmuş və ya əlaqələndirilmiş qurğular qrupuna və ya şəbəkədə olmayan kompüterin yaddaş qurğusuna, şəbəkədə olan kompüterlərdən hər hansı birinə, onun kompakt-disklərin yazılması üçün nəzərdə tutulan qurğusuna daxil olmamışlar, kompüter sistemində və ya onun hər hansı bir hissəsində saxlanılan kompüter məlumatlarını, kompüter məlumatlarının olduğu müxtəlif növ maqnit diskləri, lentləri, perfokartları, maqnit-optik diskləri (CD, DVD, VCD və s.), maqnit barabanları, yarımkeçirici sxemləri və sairləri, yaxud kompüterin yaddaşında saxlanılan kompüter məlumatlarını ələ ke çirməmişlər. Bundan başqa istintaqla kompüter cinayətlərinin törədilməsi zamanı hansı informasiya texnologiyasından və ya qurğudan, vasitələrdən və şairədən istifadə olunması müəyyən edilməmişdir. Ən əsası Dövlət Vergi Xidmətinin, yaxud DTX-ın araşdırmalarında elektron vergi sisteminə qanunsuz daxil olma, yəni kiber üsullarla mühafizə sistemindən yan keçməklə, sındırmaqla və bu sistemin fəaliyyətinə proqram təminatı və digər üsullarla müdaxilə etməklə hər hansı bir əməliyyat aparılması müəyyən edilməmişdir. Beləliklə, Məhkum1 və Məhkum2 əməli qanunun tələbinə görə CM-in 177.2.3-1-ci maddəsilə tövsif edilməlidir. Çünki CM-in 177.2.3-1-ci maddəsi həmin Məcəllənin 271-273cü maddələrinə münasibətdə xüsusi normadır və onlar arasında rəqabət birincinin xeyrinə həll olunmalıdır. İrəli sürülmüş oğ urluq əməli, leqallaşdırma, kompyuter sisteminə qanunsuz daxil olma, kompyuter məlumatlarını qanunsuz ələ keçirmə, sənədlərin saxtalaşdırılması və kommersiya və ya bank sirri olan məlumatları qanunsuz yolla əldə etmə və ya yayma mütəşşəkil dəstə tərəfindən törədilməmişdir. Əvvəla, leqallaşdırma və kompyuter cinayətləri törədilmədiyi üçün üçün hər hansı mütəşəkkil dəstənin yaradılmasından söhbət gedə bilməz. Çünki bununla mütəşəkkil dəstənin bir neçə cinayəti planlaşdırıb törətməsi ehtimalı azalır. Sadəcə olaraq görüntü xatirinə 6-7 cinayətin törədilməsi irəli sürülmüşdür. Əslində törədilməsi iddia olunan bu cinayətlərlə bir zərərçəkənin 50.000 manata yaxın pul vəsaiti mənimsənilmişdir. Belə ki, Məhkum1 və Məhkum2 əməlini CM-in 177.2.1 və 177.2.4-cü maddəsinə tövsif edilməklə xeyli miqdarda ziyan vurmaqla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən oğurluğun törədilməsinə tövsif edilməlidir. Odur ki, göstərilənlərə əsasən, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmünün Məhkum1 və Məhkum2 aid hissədə ləğv edilərək, onların əməlini CM-in 177.2.1 və 177.2.4-cü maddəsinə tövsif edilməklə onlara azadlıqdan məhrum etmə ilə əlaqədar olmayan cəza verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Məhkum3 müdafiəçisi kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, istintaq orqanı Məhkum3 CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,202.1, 202.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,272.2.1, 29,272.2.2, 272.2.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə məhkum edilməsi üçün hər hansı sübut əldə etməmişdir. Məhkum3 qeyd olunan maddələrdə n əzərdə tutulmuş cinayətlərin törədilməsindən xəbəri olmamış, həmin cinayətlərin törədilməsi üçün təqsirləndirilən şəxslər Məhkum1 və Məhkum2 kömək etdiyini dərk etməmiş və məhz həmin əməllərin törədilməsini arzu etməmişdir. Cinayət işinin materiallarına əsasən Məhkum3 ən yaxşı halda saxta etibarnamə ilə elektron imzanın alınmasına görə Cinayət Məcəlləsinin 320-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulmuş cinayətin törədilməsi ilə bağlı ittiham verilə bilərdi. Məhkəmənin gəldiyi qənaət müəyyən hallarda və bəzi xüsusatlarda bir-birinə ziddiyyət təşkil edir, belə ki, məhkəmələr qeyd etmişlər ki, ittiham tərəfi cinayətlərin tövsif edilməsində CPM-in 143-146-cı maddələrinin tələblərinə riayət etməməklə hüquqi pozuntulara yol vermişdir. Lakin bu prosessual pozuntu guya ancaq Təqsirləndirilən şəxs münasibətdə baş vermişdir. Lakin bu pozuntu tək bir nəfərə qarşı deyil, Məhkum3 qarşı bütün hallarda daha qabarıq, Məhkum1 və Məhkum2 qarşı əməllərinin şişirdilib qeyriobyektiv tövsifi ilə nəticələnmişdir. Buna görə təqsirləndirilən şəxs Məhkum3 oğluna qarşı elan olunmuş mütəşəkkil dəstənin tərkibində cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini leqallaşdırması, oğurluq, oğurluğa cəhd, rəsmi sənədləri saxtalaşdırması və bilə-bilə saxta sənədlərdən istifadə etməsi üzrə, yəni ittihamın CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri üzrə, habelə Cinayət Məcəlləsinin 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri üzrə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi üçün, həmin maddələr üzrə ittihamın ehtimallara və istintaq orqanının mülahizlərinə əsaslandığından ona bəraət verilməlidir. İş üzrə təkzib olunmaz sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, Məhkum3 öz tanışı Bahəddin kimi tanıdığı Məhkum2 xahişinə əsasən 300 manat müqabilində verilmiş etibarnamənin saxta olmasını bilmədən həmin etibarnamə ilə elektron imza alıb Məhkum2 təqdim etmişdir. Məhkum3 «mütəşəkkil dəstənin» tərkibində ictimai təhlükəli əməli təqsirli olaraq törətməsini nə məhkəməyədək icraat zamanı, nə də ki məhkəmə baxışında təsdiq edən hər hansı bir hal və ya sübut müəyyən edilməmişdir. İbtidai araşdırma orqanı tərəfindən təqsirləndirilən şəxs Məhkum3 «təqsirsizlik prezumpsiyası»nın tələblərinin pozulması ilə o, CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə ittiham olunmuşdur, belə ki, ibtidai istintaq orqanının təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb etmək haqqında qərarının t əsviri hissəsində heç bir mötəbər sübut növü olmadan, əsaslı bir səbəb göstərilmədən şübhəli hallara qiymət verilmədən, ehtimallara əsaslanmaqla təqsirləndirilənin əməlləri daha ağır maddələrə tövsif edilmiş və nəticədə onun üzərinə «özünün təqsirsizliyini sübuta yetirmək vəzifəsi» qoyulmuşdur. Beləliklə, məhkəmə istintaqında araşdırılmış sübutlara, şahid ifadələrinə əsasən hesab edirik ki, təqsirləndirilən şəxs Məhkum3 əməllərində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulan «mütəşəkkil dəstə» anlayışının şərh edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 20 aprel 1999-cu il tarixli qərarında göstərilən əlamətlər yoxdur və ona qarşı Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə irəli sürülmüş ittihamda mütəşəkkil dəstə halında cinayətin törədilməsi məhkəmə baxışında sübuta yetirilməmişdir, cinayət işində əsas və demək olar ki, yeganə sübut kimi onun saxta etibarnamə ilə elektron imzanın alınmasına və həmin hala istinad olunaraq qeyd olunmuşdur ki, elan edilmiş ittihamlar üzrə hər bir təqsirləndirilən şəxsin rolu olmuş, cinayət əməlinin törədilmə üsulu əvvəlcədən düşünülməklə hazırlanmış və dəstə üzvləri ümumi niyyət altında birgə tamah məqsədi ilə hərəkət etmiş və bütün dəstə üzvləri də bir-birilərini tanıyıb tanımamasından asılı olmayaraq bu məqsəd ətrafında birləşmişlər. Əvvəla Məhkum3 saxta etibarnamə verilməsindən və həmin etibarnamə ilə elektron imzanın alınması nəticəsində “X“ QSC-nin ƏDV depoziti hesabından pulun talanmasından məlumatı olmamışdır. Qeyd olunan hərəkətin edilməsi Məhkum3 mütəşəkkil dəstən in digər üzvləri ilə əlaqəsinin olmasını təsdiq etmir. Cinayət işində Məhkum3 ittiham olunması bundan başqa sübut yoxdur, həmin sübut isə onun təqsirliliyinə dair, hətta onun mütəşəkkil dəstənin üzvü olmasına dair yekun fikir yürütmək üçün yetərli deyildir, buna görə şəxsin ağır cinayətdə təqsirli bilinməsi və cəzalandırılması ədalət mühakiməsinin prinsiplərinə ziddir. Odur ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmünün Məhkum3 aid hissədə ləğv edilərək, ona bəraət verilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Kassasiya instansiyası məhkəməsində müdafiəçi Şükürov Vamiq Qabil oğlu kassasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun çıxış edərək kassasiya şikayətinin və kassasiya şikayətinə əlavənin təmin edilməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində Məhkum2 çıxış edərək, verilmiş kassasiya şikayətinin və kassasiya şikayətinə əlavənin təmin edilməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində Məhkum1 çıxış edərək, apellyasiya protestində mütəşəkkilliklə bağlı yeganə sübut kimi “whatsapp” yazışmasının olduğunu, lakin məhkəmənin bunu təkzib etdiyini, X-in mütəşəkkil dəstə üzvü kimi tanınmamasından sonra onun digər məhkumla necə mütəşəkkil dəstə kimi tanındığını anlamadığını bildirib, verilmiş kassasiya şikayətlərinin və kassasiya şikayətinə əlavənin təmin edilməsini xahiş etdi. Kassasiya instansiyası məhkəməsində Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin Kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin prokuroru İbrahimov Elçin Tofiq oğlu çıxış edərək, kassasiya şikayətlərinin və kassasiya şikayətinə əlavənin təmin edilməməsini və Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmünün dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR: Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.1-ci maddəsinin tələblərinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Belə yoxlamanın nəticəsində kassasiya kollegiyasının apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını isə Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 416 -cı maddəsi müəyyən edir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda, Ali Məhkəmənin Kollegiyası məhkəmə qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Məhkəmə kollegiyası həmin normaların tələblərinə uyğun olaraq apellyasiya məhkəməsinin qərarının qanuniliyini kassasiya şikayətlərinin dəlillərini də nəzərə almaqla yoxlayaraq, aşağıdakıları qeyd edir: Müdafiələr tərəflərindən verilmiş kassasiya şikayətlərində Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 barəsində qanunsuz və ədalətsiz qərarlar qəbul edildiyi və nəticədə sübutetməyə dair maddi və prosessual normaların pozulduğu iddia edilmiş, bununla da məhkəmə qərarının kassasiya qaydasında ləğv edilməsini və ya dəyişdirilməsini şərtləndirən əsaslar kimi Azərbaycan Respublikası CPM-in 41 6.1.2 (məhkəmə bu Məcəllənin 143-146-cı maddələrinin tələblərinə müvafiq olaraq sübutları tədqiq etmədikdə), 416.1.3 (məhkumun təqsirliliyi və ya bəraət almış şəxsin təqsirsizliyi barədə məhkəmə hökmünün əsasını yolverilməz sübutlar təşkil etdikdə), 416.1.6 (məhkəmə cinayət tərkibinin əlamətləri olmadan ittiham hökmü çıxardıqda), 416.1.15 (məhkəmə törədilmiş əməlin tövsifində səhvə yol verdikdə) və 416.1.21-ci (məhkəmə məsuliyyəti ağırlaşdıran və ya yüngülləşdirən halları nəzərə almadan cəza təyin etdikdə) maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarla əlaqələndirmişdir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərini CPM-in 419-cu maddəsinin tələbləri baxımından səlahiyyətlərinə aid olan kassasiya müraciətləri hesab edir və bu müraciətlərlə əlaqədar Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Koll egiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmünün qanuniliyini və əsaslılığını yoxlayaraq aşağıdakı xüsusatları qeyd edir. Azərbaycan Respublikası CM-in 3-cü maddəsində qeyd olunmuşdur ki, “yalnız bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş cinayət tərkibinin bütün əlamətlərinin mövcud olduğu əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) törədilməsi cinayət məsuliyyəti yaradır”. Həmin Məcəllənin təqsirə görə məsuliyyət prinsipini ehtiva edən 7-ci maddəsində isə qeyd edilir ki, yalnız törətdiyi ictimai təhlükəli əmələ (hərəkət və ya hərəkətsizliyə) və onun nəticələrinə görə təqsiri müəyyən olunmuş şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə və cəzalandırıla bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 177.2.3-1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 1 7 mart 2011-ci il tarixli qərarına görə, cinayət hüququnda cinayətin tövsifi dedikdə, törədilmiş ictimai təhlükəli əməldə müvafiq cinayət tərkibinin müəyyən edilməsi başa düşülür. Tövsif törədilmiş əməlin faktiki hallarının cinayət tərkibinin əlamətlərinə dəqiq uyğun gəlməsinin müəyyən edilməsinə yönəlmiş ardıcıl və məntiqi prosesdir. Buna görə də, onun ilkin şərti törədilmiş əməlin hüquqi əhəmiyyət kəsb edən faktiki hallarının müəyyən edilməsindən və qiymətləndirilməsindən ibarətdir. Törədilmiş əməlin faktiki halları müəyyən edilərkən cinayətin obyektinə, obyektiv cəhətinə, subyektinə və subyektiv cəhətinə görə istənilən cinayət tərkibinə xas olan əlamətlərin təsnifatı aparılır. Bu zaman əməlin xüsusiyyətləri, subyekti müəyyən edilir, onun motiv və məqsədləri aydınlaşdırılır, nəticələrini n xarakteri müəyyənləşdirilir. İş üzrə əhəmiyyətli olan bütün faktiki hallar müəyyən edildikdən sonra şəxsin törətdiyi, qanunla qadağan olunmuş ictimai təhlükəli əməlin tövsifi üçün müvafiq cinayət hüquq norması tətbiq edilir. Cinayətin tövsifinin digər şərti törədilmiş ictimai təhlükəli əməlin tərkibinin seçilmiş normada təsvir edilən tərkibə uyğunluğunun müəyyən edilməsindən ibarətdir. Konstitusiya Məhkəməsinin formalaşdırdığı hüquqi mövqeyə əsasən hər bir cinayət əməli araşdırılarkən onun tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi və düzgün tövsif edilməsi cinayət əlamətlərini əks etdirən əməllərin cinayət olub-olmamasını, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin təqsiri olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə, habelə həmin cinayətə görə təqsirləndirilən şəxsə ədalətli cəza təyin edilməsinə yönəl mişdir. Əks hal təqsiri olmayan şəxsin məsuliyyətə alınmasına, yaxud da cinayət törətməkdə təqsirli olan şəxsin məsuliyyətdən kənarda qalmasına səbəb ola bilər. Bu isə öz növbəsində Cinayət Məcəlləsinin əsaslandığı qanunçuluq, qanun qarşısında bərabərlik, təqsirə görə məsuliyyət, ədalət və humanizm prinsiplərinin pozulmasına gətirib çıxara bilər. (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 244.1-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” 17 mart 2011-ci il tarixli Qərarı). Cinayət mühakimə icraatının obyektivliyi, qərəzsizliyi və ədalətliyi, cinayət mühakimə icraatında sübutların qiymətləndirilməsi prinsipləri (CPM, 28 və 33-cü maddələr), sübutlar və sübutetməyə dair normalar, o cümlədən cinayət-prosessual qanunun 125, 143-146-cı maddələri, hökmün əsaslılığına dair müddəalar da (CPM, maddə 349.5) tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş sayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Yalnız belə olduqda, Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 21 və 349.5-ci maddələri tələb etdiyi kimi, məhkəmənin yekun qərarı, o cümlədən şəxsin ona isnad edilən cinayətin törədilməsində təqsirli olması barədə nəticə əsaslı sayıla bilər. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 139-cu maddəsi bu normada təsbit olunmuş digər hallarla yanaşı cinayət hadisəsinin baş ver mə faktının və hallarının, cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməldə cinayətin əlamətlərinin və şəxsin təqsirliliyinin sübutlara əsasən müəyyən edilməsini tələb edir. Cinayət-Prosessual Məcəllənin 349.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə hökmünün əsaslı olması üçün: - məhkəmənin gəldiyi nəticələr yalnız məhkəmə istintaqında tədqiq edilmiş sübutlara əsaslanmalı; - bu sübutlar ittihamın qiymətləndirilməsi üçün kifayət etməli; - məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar onun tədqiq etdiyi sübutlara uyğun olmalıdır. Qeyd olunan cinayət mühakimə icraatının prinsiplərinə, sübutetməyə dair cinayətprosessual normalara, məhkəmə aktının əsaslılığına dair meyarlara birlikdə götürməklə baxdıqda aydın olur ki, həmin müddəalar tələb edir ki, məhkəmə cinayət işlərinə faktlar əsasında baxsın, faktların müəyyən edilmiş s ayılması üzrə qənaətini isə belə nəticəyə gəlmək üçün kifayət edən, həqiqiliyinə, yaranma mənbəyinə, əldə edilməsi hallarına şübhə olmayan (tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmış), mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə lazımınca qiymətləndirilmiş işə aid olan və bir-biri ilə uzlaşan sübutların məcmusu ilə əsaslandırsın. Yalnız belə olduqda, məhkəmə cinayət-prosessual qanunun 28-ci maddəsi ilə ehtiva olunan vəzifələrini yerinə yetirmiş olar, onun qəbul etdiyi qərar isə (o cümlədən, şəxsin ona isnad edilən cinayətin törədilməsində təqsirli olması barədə nəticə) əsaslı sayıla bilər. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası qeyd edilən normaların tələblərinə müvafiq cinayət işinin materiallarını araşdırıb, kassasiya şikayətlərinin dəlillərini müzakirə edərək, proses i ştirakçılarının məhkəmə çıxışlarını dinləyərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə kassasiya şikayətləri və kassasiya şikayətinə əlavə qismən təmin edilməli, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmü Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 aid hissədə dəyişdirilməlidir. Birinci instansiya məhkəməsinin hökmündən və apellyasiya məhkəməsinin hökmündən görünür ki, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 verilmiş hüquq verən rəsmi sənədi tamah niyyətilə istifadə etmək məqsədi ilə saxtalaşdırmaqla qanunsuz hazırlayıb mütəşəkkil dəstə tərkibində bilə-bilə saxta sənəddən tamah niyyətilə istifadə etmə, mütəşəkkil dəstə tərkibində elektron məlumat daşıyıcısından və informasiya texnologiyalarından istifadə edərək xeyli miqdarda ziyan vurmaqla özgə əmlakını gizli olaraq tala maqla oğurlama, mütəşəkkil dəstə tərkibində kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan həmin sistemdə saxlanılan kompüter məlumatlarını ələ keçirmək niyyətilə qəsdən tamah məqsədilə daxil olaraq kompüter sisteminə, həmin sistemdən və bu sistem daxilində ötürülən və ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmayan məlumatlarını buna hüququ olmadan tamah niyyətilə ələ keçirmə, kommersiya sirlərini təşkil edən məlumatlardan qanunsuz istifadə etmək məqsədi ilə həmin məlumatları sənədlərin saxtalaşdırılması və sair qanunsuz üsulla tamah niyyətilə mütəşəkkil dəstə tərkibində toplama, mütəşəkkil dəstə halında qeyriləri ilə qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs qismində birləşib cinayət yolu ilə əldə edildiyini bilə-bilə pul vəsaitlərinin əldə edilməsinin həqiqi mənbəyini gizlətmək məqsədilə həmin pul vəsa itlərindən istifadə etməklə əqdlər bağlayıb, maliyyə əməliyyatları həyata keçirməklə vahid niyyətlə külli miqdarda pul vəsaitini leqallaşdırma, mütəşəkkil dəstə tərkibində elektron məlumat daşıyıcısından və informasiya texnologiyalarından istifadə edərək özgə əmlakını gizli olaraq təkrarən talayıb oğurlamağa, mütəşəkkil dəstə tərkibində kompüter sisteminə daxil olmaq hüququ olmadan həmin sistemdə saxlanılan kompüter məlumatlarını ələ keçirmək niyyətilə qəsdən tamah məqsədilə təkrarən daxil olmağa, kompüter sisteminə, həmin sistemdən və bu sistem daxilində ötürülən və ümumi istifadə üçün nəzərdə tutulmayan məlumatları buna hüququ olmadan mütəşəkkil dəstə tərkibində tamah niyyətilə təkrarən ələ keçirməyə və kommersiya sirlərini təşkil edən məlumatlardan qanunsuz istifadə etmək məqsədi ilə hə min məlumatları sənədlərin saxtalaşdırılması və sair qanunsuz üsulla tamah niyyətilə mütəşəkkil dəstə tərkibində təkrarən toplamağa cəhd etmə ilə bağlı ittiham birinci instansiya məhkəməsində işə baxılarkən məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş mötəbər sübutların məcmusu ilə tam sübuta yetirilmiş, sonradan işə baxan apellyasiya məhkəməsi isə birinci instansiya məhkəməsinin bunlara dair gəldiyi nəticə ilə tam yox, qismən razılaşmış, onların CM-in 29,272.2.1, 29,272.2.2 və 272.2.2-ci maddələri ilə elan edilmiş ittiham üzrə təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi, həmin maddələr ilə onlara bəraət verilməli olması barədə qənaətə gəlmişdir. Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 əməllərinə hüquqi qiymət verilməsi məsələsinə gəldikdə məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, həmin əməllər Azərbaycan Respublikası CMin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayətlərin tərkibini yaratdığı, bu cinayətlərin tərkibi ilə tam əhatə olunduğu üçün tamamilə düzgün olaraq həmin maddələr ilə tövsif edilmişdir. Verilmiş kassasiya şikayətlərində məhkumların əməlində cinayət tərkibinin olmasını təsdiq edən sübutların müəyyən olunmadığı, əsassız olaraq təqsirli bilindikləri, müxtəlif prosessual hərəkətlərin keçirilməsi ilə əldə olunmuş sübutların prosessual qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq tədqiq edilmədiyi və iş üzrə ədalətli məhkəmə araşdırılması aparılmadığı iddia edilir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, apellyasiya məhkəməsi işin düzgün həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən bütün sübutları tədqiq etmiş və qiymətləndirmişd ir. Bu məsələlər həll olunarkən Azərbaycan Respublikası CPM-in 143-146-cı maddələrinin tələblərinə riayət olunmuşdur. Həmin Məcəllənin 144-cü maddəsinə görə cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv yoxlanılmalıdır. Yoxlama zamanı cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar təhlil olunur və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir. Azərbaycan Respublikası CPM-in 145.1-ci maddəsində göstərilmişdir ki, hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir. Həmin Məcəllənin 146.1-ci maddəsinə əsasən cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutların kifayət etməsi dedikdə, müəyyən edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar sübut etmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə gəlməyə imkan versin. Kassasiya məhkəmə kollegiyası cinayət işinin materiallarını nəzərdən keçirərək, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 onlara CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə elan olunmuş ittiham üzrə cinayət əməllərini törətmələri özlərinin vermiş olduqları ifadələri, şahid qismində dindirilmiş Şahid6, Şahid1, Şahid4, Şahid4, Şahid3, Şahid5, Şahid2, əlavə şahid qismində dindirilmiş X12 ifadələri, o cümlədən aşağıda sadalanan keçirilmiş ibtidai istintaq hərəkətlərinə dair protokollar, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza rəyləri, həmçin in iş üzrə toplanmış digər sübutlarla öz təsdiqini tapdığını müəyyən edir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş 7 may 2019-cu il tarixli etibarnamənin kserosurətindən görünür ki, Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin təsisçisi və rəhbəri Nümayəndə1 adından Məhkum3 səlahiyyətlərini həyata keçirmək üçün 1 illik etibarnamə verilmişdir. Cinayət işinin materiallarından görünür ki, 22 may 2019-cu il saat 17:30-da «eimza» sertifikatı almaq üçün Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinə olunmuş elektron müraciət Məhkum1 yaşadığı ünvan 5 ünvanına bağlı 85.xxx.xx.42 İP ünvan üzərindən həyata keçirilmişdir. Cinayət işinin materiallarında olan 5 noyabr 2019-cu il tarixli baxış keçirilməsi haqqında protokoldan görünür ki, Azə rbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzindən götürülmüş bir ədəd diskə baxış keçirilmiş və baxış zamanı həmin diskdə olan faylda iki sütuna ayrılmış cədvəldə elektron imzanı alanın adı Nümayəndə1 və «ip ünvanı(adresi)» 85.xxx.xx.42 qeyd edilmiş, təşkilatın adı Zərərçəkmiş şəxs1 MMC, ünvanı xxxx 115, VÖEN-i **********, müqavilənin nömrəsi ********* və ödənilən məbləğ isə 72 manat göstərilmişdir. Cinayət işinin materiallarından müəyyən olunur ki, 22 may 2019-cu il saat 17:30da «e-imza» sertifikatı almaq üçün Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinə olunmuş elektron müraciət Məhkum1 yaşadığı ünvan 5 ünvanına bağlı 85.xxx.xx.42 İP ünvan üzərindən həyata keçirilmişd ir. Cinayət işinin materiallarında olan 5 noyabr 2019-cu il tarixli baxış keçirilməsi haqqında protokoldan görünür ki, Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzindən götürülmüş bir ədəd diskə baxış keçirilmiş və baxış zamanı həmin diskdə olan faylda iki sütuna ayrılmış cədvəldə elektron imzanı alanın adı Nümayəndə1 və «ip ünvanı (adresi)» 85.xxx.xx.42 qeyd edilmiş, təşkilatın adı Zərərçəkmiş şəxs1 MMC, ünvanı xxx ev 115, VÖEN-i **********, müqavilənin nömrəsi ********* və ödənilən məbləğ isə 72 manat göstərilmişdir. Cinayət işinin materiallarında olan Əlavə dəyər Vergisinin Bəyannaməsindən görünür ki, ********** VÖEN saylı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti 2019-cu ilin iyun ayı üçün vergi dövründə ƏDV-siz dövriyyə məbləği 27 7,500 manat, əlavə dəyər vergisi məbləği isə 49,950 manat olmuşdur. İş materiallarına əlavə edilmiş 26 aprel 2019-cu il tarixli 11/2019 saylı müqavilənin kserosurətindən görünür ki, fərdi sahibkar Şahid3 icraçı, sifarişçi qismində isə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti çıxış etmişdir. Müqaviləyə əsasən, icraçı Şahid3 sifarişçiyə dizel yanacağı verməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan 5 iyun 2019-cu il tarixli ödəniş tapşırığından görünür ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ********** VÖEN saylı Şahid3 hesabına 49.950 manat avans köçürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, Məhkum2 tərəfindən idarə olunan "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin subuçot hesabından 26 aprel 2019-cu il tarixli 11/20193 saylı müqavilə və 27 may 2019-cu il tarixli EAAU seriyalı xxxxx №-li elektron qaimə əsasında 98.333,33 manat (doxsan səkkiz min üç yüz otuz üç manat otuz üç qəpik) dəyərində 136.831,7690 litr benzin yanacağı məhsulunun alqı-satqısının aparılması üçün, həmin əməliyyat üzrə avans qaydasında 49.950 manat məbləğin Şahid3 ƏDV depozit subuçot hesabına köçürülməsi, lakin faktiki olaraq heç bir yanacaq alqı-satqısına dair əməliyyatın həyata keçirilməməsi müəyyən olunmuşdur. İş materiallarına əlavə edilmiş bildirişdən görünür ki, 14 iyun 2019-cu ildə Zərərçəkmiş şəxs2 direktoru Nümayəndə2 adından Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinə e-imzanın alınması üçün sifarişə dair ********* kodlu bildiriş verilmiş və şirkətin əlaqədar şəxsi qismində isə Məhkum3 qeyd olunmuşdur. Cinayət işinin materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 29 noyabr 2019-cu il tarixli 28767 nömrəli ekspert rəyindən görünür ki, tədqiqata təqdim edilmiş 7 may 2019-cu il tarixli etibarnamənin (Məhkum3 adına verilmiş etibarnamə) blankı, mətnləri, üzərində olan möhür əksləri və imzalar elektrofotoqrafik çap üsulu (lazer printer, ağ-qara surətçıxaran və s.) ilə hazırlanmışdır. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 17 dekabr 2019-cu il tarixli 24000 nömrəli rəyinə əsasən aşağıdakılar müəyyən edilmişdir: 1.Tədqiq olunan bir ədəd işlək vəziyyətdə olan “Acer” markalı N16Q2 modelli NXGVBER seriyalı, 01782112E807600 saylı notebook tipli kompüterin yaddaşında “Downloads”, “Documents”, “Desktop” adlı qovluq larda ümumilikdə 386 Mb həcmində 127 ədəd müxtəlif məzmunlu fayllar və 4 ədəd altqovluq müəyyən edilmişdir. Qeyd olunan faylların tərkiblərində müxtəlif məzmunlu sənədlər, mətn, möhür əksləri “screenshot”lar və digər qrafik elementlərin əksi olan məlumatlar aşkar edilmişdir. Tədqiq olunan kompüterin yaddaşında “Chrome” proqram təminatında “asanimza.az” “Asan imza” (Mobil imza) e-xidmətlərə daxil olan və rəqəmsal imzalar edənlərin kimliyini təsdiqləmək üçün nəzərdə tutulmuş mobil identifikasiya vasitəsinin rəsmi saytına, avtonəqliyyat vasitələrin online alqı-satqı xidmətlərini (avto.az, avtomobil.az və.s) təmin edən “e-gov.az” elektron hökümət portalına və digər saytlara daxil olmalar aşkar edilmişdir. Baxılmış internet resurslarının jurnalı tam həcmdə - ad, tarix, məzmun qeyd edilərək rə qəmsal sübutların saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuş DVD tipli optik diskə köçürülərək hazırkı ekspert rəyinə əlavə edilmişdir.
2. Tədqiq olunan bir ədəd işlək vəziyyətdə olan “Nokia” markalı TA-021 modelli telefonun yaddaşında müəyyən edilmiş zənglər, kontaktlar, sms mesajlar, media məlumatlar (audio, foto, video), XXX1969 adlı +99***-***-**-** mobil nömrə ilə qeydiyyatdan keçmiş “Whatsapp” proqram təminatı ilə aparılmış yazışmalar məzmunu və mübadilə edilmiş fayllar və həmin məlumatlara dair tərtib edilmiş hesabat-ad, məzmun, tarix və digər göstəricilər qeyd edilməklə rəqəmsal sübutların saxlanılması üçün istifadə edilmiş DVD tipli optik disklərə köçürülərək hazırki ekspert rəyinə əlavə edilmişdir.
3. Tədqiq olunan bir ədəd işlək vəziyyətdə olan “Huawei” markalı ANE-LX1 modelli, ******** **01992, **********24507 İMEİ saylı mobil smartfonun yaddaşında müəyyən edilmiş sms mesajlar, kontaktlar, audio, video, foto məlumatları, XXX1969 adlı +99***-***-**-** saylı mobil nömrə ilə qeydiyyatdan keçmiş “Whatsapp” proqram təminatı ilə aparılmış yazışmaların məzmunu və mübadilə edilmiş faylların rəqəmsal sübutların saxlanılması üçün istifadə edilmiş DVD tipli optik disklərə köçürülərək hazırkı ekspert rəyinə əlavə edilmişdir. Cinayət işinin materiallarında olan 26 dekabr 2019-cu il tarixli Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin ƏDV depozit hesabından qanunsuz olaraq silinmiş məbləğin, habelə iş üzrə əhəmiyyət kəsb edən digər halların araşdırılmasına dair mütəxəssis rəyindən görünür ki, Zərərçəkmiş şəxs1 Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin ƏDV depozit hesabından 5 iyun 2019-cu il tarix də qanunsuz olaraq silinmiş 49.950 manat məbləğin "xxxx" Məhdud Məsliyyətli Cəmiyyətinin hesabına köçürülməsi təsdiq edilmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş Məhkum2 tərəfindən idarə olunan "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin sub-uçot hesabından 26 aprel 2019-cu il tarixli 11/20193 saylı müqavilə və 27 may 2019-cu il tarixli EAAU seriyalı 955803 №-li elektron qaimə əsasında 98.333,33 manat (doxsan səkkiz min üç yüz otuz üç manat otuz üç qəpik) dəyərdə 136.831,7690 litr benzin yanacağı məhsulunun alqısatqısının aparılması üçün, həmin əməliyyat üzrə avans qaydasında 49.950 manat məbləğin Şahid3 ƏDV depozit sub-uçot hesabına köçürülməsi, lakin faktiki olaraq heç bir yanacaq alqı-satqısına dair əməliyyatın həyata keçirilməməsi müəyyən olunmuşdur. Cinayət işinin materiallarında olan 22 a vqust 2020-ci il tarixli üzləşdirmə aparılması protokolundan görünür ki, təqsirləndirilən şəxslər Məhkum2 ilə Məhkum1 arasında üzləşdirmə aparılmış, üzləşdirmə zamanı Məhkum2 bildirmişdir ki, 2019-cu ilin mart ayının sonlarında qeyri-qanuni yolla əldə etdiyi "X” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin hüquqi ünvanlarını və bank rekvizitlərini "Whatsapp” proqramı vasitəsilə Məhkum1 göndərmiş və X-dən həmin şirkətlərin ƏDV depozit hesablarını yoxlamağı, pul olan hesablardan həmin pulları köçürməkdə ona köməklik etməyini istəmişdir. X bundan sonra ona "X” QSC-nin ƏDV depozit hesabında külli miqdarda pul olduğunu, pulu köçürmək üçün şirkətin direktorunun şəxsi məlumatlarının lazım olduğunu və həmin məlumatlarla elektron imza əldə edəcəyini bildirmiş, bundan sonra Məhkum2 qeyri--qanuni yolla həmin məluma tları əldə edərək X-ə göndərdiyini bildirmişdir. X həmin məlumatlarla imza almaq üçün Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinə müraciət etmiş, imza hazır olduqda X saxta etibarnamə üçün bir nəfər şəxsin lazım olduğunu dedikdə, o, X-in adına yazıla biləcəyini demişdir. Bir neçə gün sonra X-lə görüşüb X-in adına olan saxta etibarnaməni ondan alıb, X-lə elektron imzanı gedib təhvil alaraq X-ə təhvil vermişlər. 05 iyun 2019-cu ildə isə "X” QSC-nin ƏDV depozit hesabından 49.950 manat pul məlum olmayan hesablara köçürmüşdür. Köçürülmüş məbəğ X tərəfindən nağdlaşdırılmış, 4800 manatı X ona, 300 manatı isə X-ə vermişdir. İkinci dəfə 2019-cu ilin iyun ayında pul köçürmə əməliyyatı aparmaq istəyəndə isə ifşa olunmuşlar. Məhkum1 üzləşdirmə zamanı Məhkum2 ded iklərini inkar edərək bildirmişdir ki, X-in "X” QSC-nin hesabında olan pulu ona deməsi üçün müraciət etdiyini, o da tanışı X vasitəsilə həmin QSC-nin hesabında olan pul məbləğini öyrənmiş, daha sonra həmin pulu köçürmək istədiyini deyəndə o, X-ə bunun riskli olduğunu, arada bir müəssisə olmasını demiş, X hər hansı müəssisə olmadığını dedikdə, o, özündə olan "X” MMC-ni təklif etmiş və razılaşmışlar. Bundan sonra o, "X” QSC-nin depozit hesabından 49950 manat pulu "X” MMC-nin hesabına köçürmüşlər. Bundan sonra X ona 500 manat MMC-ni satdığına görə, 2000 manat isə aparılan əməliyyata görə vermişdir. Məhkəmələr tərəfindən müəyyən olunmuş sübutları sadalamaqla işin məhz məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş sayılan faktiki hallarından çıxış etmək barədə kollegiyanın qənaəti ondan irəli gəlir ki, kassasiya şikayətlərində irəli sürülmüş iddiaların əksinə olaraq, məhkəmə dinləmələri qanuni prosedurlara, o cümlədən cinayət-mühakimə icraatının prinsiplərinə əməl olunmaqla aparılmış; məhkəmələr tərəfindən sübutların araşdırılmasında qanun pozuntusuna yol verilməmiş - hər hansı sübutun tədqiqindən əsassız imtina edilməmiş, sübutlar Azərbaycan Respublikası CPM-in 144-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq yoxlanılmış, apellyasiya məhkəməsinin hökmü çıxarılarkən yolverilməz sübutlardan istifadə olunmamış, araşdırılmış sübutlara isə CPM-in 145-ci maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq qiymət verilmiş və Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Azərbaycan Respublikası CM-in 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirliliyi barəd ə yekun nəticə CPM-in 146-cı maddəsinin tələbləri gözlənilməklə işə aid olan və biri digərinə uyğun gələn sübutların məcmusu ilə, onların həqiqi məzmununa uyğun olaraq əsaslandırılmışdır. Kassasiya məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlilllərini cinayət işinin materialları ilə müqayisəli şəkildə təhlil edərək o qənaətə gəlir ki, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 tərəfindən cinayətin törədilməsində rolların bölüşdürülməsi, bu zaman Məhkum1 dəstənin rəhbəri funksiyasını icra etməsi, qrupda ciddi intizamın gözlənilməsi, cinayət niyyətlərinin ümumiliyi eyni dəyərlərə söykənən oxşar davranış istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi, şəxsi münasibətlərin cinayətin birlikdə törədilməsinə əsaslanan işgüzar münasibətlərlə əvəz edilməsi, cinayətin törədilmə planının işlənib hazırlanması, cinayətin t örədilməsi üçün mükəmməl hazırlıq görülməsi, cinayətin törədilmə üsulunun qabaqcadan müəyyənləşdirilməsi, cinayətin törədilməsi üçün mürəkkəb üsullardan istifadə olunmasının mümkünlüyü, hazırlanmış plana uyğun olaraq cinayətin törədilməsi üçün hərəkətlərin razılaşdırılması və bununla da mütəşəkkil dəstə halında birləşmələri kifayət qədər təsdiq olunmuşdur. Məhkəmə kollegiyası işdə olan sübutları bir daha təhlil edərək hesab edir ki, onlar Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 təqsirinin təsdiq edildiyi barədə yekun nəticəyə gəlməyə imkan verir. Məhkəmə kollegiyaları haqlı olaraq cinayət işi üzrə toplanılmış sübutları birlikdə müqayisəli şəkildə tədqiq edərək, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 ifadələrinin əsl həqiqəti əks etdirməməklə özlərini müdafiə etmək, cinayət məsuliyyətindən azad olunmaları məqsə dini güddüyü barədə nəticəyə gəlmişdir. Kassasiya şikayətlərinin yeni faktiki hallar müəyyən edilməsinə dair dəlilləri ilə əlaqədar kollegiya xatırladır ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.1-ci maddəsi kassasiya baxışının hüdudlarını cinayət və cinayət-prosessual qanunların tətbiqi məsələlərinin araşdırılması ilə məhdudlaşdırmışdır. CPM-in 419.11-ci maddəsinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və apellyasiya instansiyası məhkəməsində məhkəmə baxışının predmeti olmayan faktları müəyyən edə və ya onları sübuta yetirilmiş hesab edə bilməz. Bu normaların mənasına görə, kassasiya məhkəməsi kassasiya müraciətlərinə baxarkən bilavasitə özü sübutları təhlil etməklə işin faktiki hallarını müəyyən etməyə haqlı deyil. Həmin halların müəyyən edilməsi qanunla biri nci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətlərinə aid edilmişdir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi isə müvafiq kassasiya müraciəti olduqda birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallara cinayət qanunu normalarının tətbiqini və həmin halların müəyyən edilməsi zamanı cinayət-prosessual qanunun tələblərinə əməl olunubolunmadığını yoxlaya bilər. Odur ki, məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərində irəli sürülmüş məhkəmə qərarının ləğv edilməsi barədə tələbin əsaslılığını yoxlayarkən məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş işin faktiki hallarını nəzərə almaya və müdafiə tərəflərinin məhkəmə qərarlarının mübahisələndirilməsi üçün kassasiya şikayətlərində gətirdikləri faktiki hallardan çıxış edə, beləliklə də, onları mübahisələndirilən qəra rın ləğv edilməsini və yaxud dəyişdirilməsini şərtləndirən əsaslar kimi qiymətləndirə bilməz. Kassasiya şikayətlərində göstərilənlərdən deyil, məhz məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilmiş faktiki hallardan çıxış etmək barədə kollegiyanın qənaəti ondan irəli gəlir ki, bu şikayətlərin dəlilləri ilə eyni məzmunda olan dəlillər apellyasiya məhkəməsi qarşısında da irəli sürülmüş və apellyasiya məhkəməsi həmin dəlillərlə əlaqədar birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticələrin düzgün olub-olmamasını yoxlamış, eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələrinin dispozisiyasından və cinayət qanununun ümumi hissəsinin müddəalarından çıxış edərək, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 hərə kətlərində Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayətlərin tərkibinin olması, bu maddələr ilə onların təqsirli bilinməsini və cəzalandırılmasını istisna edən halların, o cümlədən CPM-in 42.1-ci maddəsində təsbit edilmiş əsasların olmaması haqqında nəticəyə gəlmişdir. Lakin bununla belə kassasiya məhkəmə kollegiyası Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 CM-in 193-1.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmalarına və həmin maddə ilə onlara cəza təyin edilməsinə dair müddəaların Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmündən xaric edilməli olduğu qənaətinə gəlir. Belə ki, “Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində və Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 30 dekabr 2022-ci il tarixli Qanununun 1.3.4 və 1.3.5-ci bəndlərinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində 193-1.3.2-ci maddədə “külli” sözü “xeyli” sözü ilə, “Qeyd” hissəsində “külli miqdar” dedikdə qırx beş” sözləri “xeyli miqdar” dedikdə əlli” sözləri ilə əvəz edilmişdir. Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakı, yəni 49.940 manat vəsaiti leqallaşdırmaları, həmin əməlin törədildiyi zaman qüvvədə olan cinayət qanunu ilə müəyyən edilərək ibtidai istintaq orqanı tərəfindən CM-in 193-1.3.2-ci maddəsi ilə tövsif edilmiş və həmin maddə ilə ittiham elan edilmişir. CM-in 10.3-cü maddəsinə əsasən əməlin (hərəkət və ya hərəkətsizliyin) cinayət sayılmasını və bu əmələ görə cəzanı aradan qaldıran, cəzanı yüngülləşdirən, yaxud cinayət etmiş şəxsin vəziyyətini başqa cür yaxşılaşdıran cinayət qanununun geriyə qüvvəsi vardır, yəni həmin qanunun qüvvəyə minməsindən əvvəl müvafiq əməli (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) törətmiş şəxslərə, habelə cəza çəkən, yaxud cəzasını çəkmiş, lakin məhkumluğu üstündən götürülməmiş və ya ödənilməmiş şəxslərə şamil edilir. Odur ki, yuxarıda qeyd olunan CM-də edilən dəyişikliyə və əməlin cinayət sayılmasını və bu əmələ görə cəzanı aradan qaldıran cinayət qanununun geriyə qüvvəsinin olmasını nəzərə alaraq kassasiya məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, qeyd olunan şəxslərin CM-in 193-1.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinmələrinə və həmin maddə ilə cəza təyin edilməsinə dair müddəalar Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət K ollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmündən onlara aid hissədə xaric edilməlidir. Qeyd olunanlardan irəli gələrək cəzaların müəyyən edilməsi məsələsinə, həmçinin ümumilikdə cəza təyininə dair məsələlərə qiymət verən kassasiya məhkəmə kollegiyası aşağıdakıları qeyd etməyi məqsədəmüvafiq hesab edir. Belə ki, "Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 25 iyun 2003-cü il tarixli Qərarının 1-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM-in 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Cəzanın təyin edilməsinin ümumi ə saslarını nəzərdə tutan Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 58-ci maddəsində də cinayət məsuliyyətinin ədalət prinsipinə uyğun olaraq göstərilir ki, “cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır”. «Məhkəmə hökmü haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2021-ci il tarixli 15 №-li Qərarının 45-ci bəndində qeyd olunur ki, məhkəmələr cəza təyini zamanı təqsirkara həm yüngüllük, həm də ağırlıq baxımından açıq-aşkar ədalətsiz cəza təyin edilməsi hallarına yol verməməlidirlər. CM-in 58.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə cəza təyin edərkən törədilmiş cinayətin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, təqsirkarın şəxsiyyətini, cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halları, habelə cəzanın onun islah olunmasına və ailəsinin həyat şəraitinə təsirini nəzərə almalıdır. Bu zaman hökmdə cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, habelə təqsirkarın şəxsiyyətini göstərən hansı konkret halların nəzərə alındığı göstərilməli, seçilən cəzanın və ya digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbirin təqsirləndirilən şəxsin islah olunması, ailəsinin həyat şəraitinə təsiri baxımından məqsədəuyğun olması izah edilməlidir. Cəzanı yüngülləşdirən hallar dedikdə, Azərbaycan Respublikası CM-in 59-cu maddəsində sadalanan, eləcə də 59.1.1-59.1.14-cü maddələrdə birbaşa göstərilməyən, lakin məhkəmənin mülahizəsinə görə daha yüngül cəzanın təyin edilməsinə əsas verən başqa hallar nəzərdə tutulur (CM, maddə 59.2). Cəzanı yüngülləşdirən hallar dedikdə, təqsirkarın şəxsiyyətinə, törədilmiş cinayətə aid olan və müvafiq olaraq cinayət törədənin və cinayətin təhlükəliliyini azaldan, cinayət tərkibindən kənarda qalan, lakin qanunda nəzərdə tutulan müxtəlif hallar başa düşülməlidir. Cəzanı yüngülləşdirən halların cinayət-hüquqi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, onlar: 1) əməlin tövsif edildiyi maddənin sanksiyasına uyğun seçilən cəza növünün aşağı həddinə yaxın həddə cəza təyin etməyə; 2) alternativ sanksiyaya malik maddələrlə məsuliyyət həll edilərkən daha yüngül cəza təyin etməyə; 3) qanunda nəzərdə tutulduğundan daha yüngül cəza təyin etməyə; 4) şərti məhkum etmə institutunu tətbiq etməyə; 5) təyin edilən cəzanın nisbətən yüngül rej imli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkilməsini müəyyən etməyə hüquq verir. Göründüyü kimi hər bir halda yüngülləşdirici halların mövcudluğu nisbətən yüngül cəza təyin edilməsini nəzərdə tutur. Lakin, o da nəzərdən qaçırılmamalıdır ki, cəzanın yüngülləşdirilməsinə dair əsaslar müəyyən olunduqda belə, bu hallar cəzanın təyinində əhəmiyyət kəsb edən, o cümlədən CM-in 8, 58.3-cü maddələrində göstərilən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəliliyi, törədilmə halları, təqsirkarın şəxsiyyəti, təyin olunan cəzanın onun islah olunmasına, cəzanın digər məqsədlərinin realizə edilməsinə təsiri kimi məsələlərlə birlikdə götürülməklə həll edilməlidir. Təsvir edilən cinayət-hüquqi normaların məzmunundan belə görünür ki, təqsirkar şəxsə təyin olunan cəzanın və yaxud digər cinayət-hüquqi xarakterli tə dbirin ədalət prinsipinə cavab verməsi üçün CM-in 58-ci maddəsində və başqa normalarında təsbit olunmuş, baxılan işə aidiyyəti olub, cəzanın müəyyən edilməsinə təsir göstərən əsasların məcmu halında nəzərə alınması tələb olunur. O cümlədən, təqsirkarın cəzasını yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar da elə nəzərə alınmalıdır və cinayət qanununda nəzərdə tutulmuş güzəştli institutlar elə tətbiq olunmalıdır ki, təyin olunmuş cəza və yaxud digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbir ilə cinayətin xarakteri və ictimai-təhlükəliliyi arasında uyğunsuzluq yaranmasın, cəza və yaxud digər cinayət-hüquqi xarakterli tədbir təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olub onun islah edilməsini və cəzanın digər məqsədlərini təmin edə bilsin. Apellyasiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəyə görə Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 cəza təyin edilərkən bu məsələnin həllinə təsir edə biləcək bütün hallar, o cümlədən onların törətdiyi cinayətlərin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, şəxsiyyətləri, cəzalarını yüngülləşdirən və ağırlaşdıran halların olması, habelə təyin olunmuş cəzaların onların ailələrinə, həyat şəraitlərinə təsiri nəzərə alınmış və Azərbaycan Respublikası CM-in 58.3-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 islah olunmaları məqsədini və Azərbaycan Respublikası CM-in 41.2-ci maddəsində göstərilən digər məqsədləri təmin edə bilən ədalətli cəza təyin edilmişdir. Bununla belə məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olundu ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 törətdikləri cinayət əməllərinin xarakterini, ictimai təhlükəlilik dərəcələrini, təqsirkarları n şəxsiyyətlərini nəzərə aldığını qeyd edərək, həmin halları məhkumlara cəza təyini zamanı nəzərə almasını öz hökmündə formal surətdə göstərmiş, lakin həmin halları nəzərə alınmasına dair ümumiyyətlə heç bir əsaslandırma aparmamışdır. Kassasiya məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, məhkəmələr Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 daha aşağı həddə cəza təyin edilə bilmə imkanına malik olduğu halda, onlara daha ağır cəza təyin olunması ilə cəzanın məqsədini təmin etməsini əsaslandırmamış, bununla da CM-in 58.1-ci maddəsinin (törədilmiş cinayətə görə nəzərdə tutulmuş cəzalardan daha ciddi cəza növü və ya həddi yalnız o halda təyin edilir ki, az ciddi cəza növü və ya həddi cəzanın məqsədlərini təmin edə bilmir) tələblərinə əməl etməmişlər. Məhkəmə kollegiyası qeyd edilənlərə əsasən, işin hallarını bir daha ətraflı təhlil edərək belə nəticəyə gəlir ki, Məhkum1 CM-in 193-1.3.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 7 (yeddi) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi, onun barəsində CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə təyin edilmiş 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının, 5 (beş) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına endirilməsi, həmin cəzaların, ona CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək təyin edilmiş əsas və əlavə cəzalar ilə CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplanılması yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya tamamilə birləşdirməklə Məhkum1 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (i ki) il 3 (üç) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi, Məhkum1 Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə təyin edilmiş 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının CM-in 66.5-ci maddəsinə əsasən hazırkı hökmlə təyin olunan cəza ilə qismən toplanılması yolu ilə Məhkum1 qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 11 (on bir) il müddə tinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi, Məhkum2 CM-in 193-1.3.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 7 (yeddi) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi, onun barəsində CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə təyin edilmiş 7 (yeddi) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının, 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına, CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təyin edilmiş 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının, 1 (bir) il 6 (altı) ay mü ddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına endirilməsi, təyin olunmuş əsas və əlavə cəzaların CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplanılması yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə Məhkum2 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 9 (doqquz) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin olunması, Məhkum3 CM-in 193-1.3.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 7 (yeddi) il müddətinə az adlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi, onun barəsində CM-in 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə təyin edilmiş 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının, 5 (beş) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına endirilməsi, həmin cəzaların, Məhkum3 CM-in 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək təyin edilmiş əsas və əlavə cəzalar ilə CM-in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplanılması yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya tamamilə birləşdirməklə Məhkum3 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasının təyin edilməsi məqsədəmüvafiqdir. Bütün bunları nəzərə alaraq, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya məhkəməsinin hökmü Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 aid hissədə əsassız olduğundan həmin hissədə dəyişdirilməli, Məhkum1 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti, Məhkum2 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti və kassasiya şikayətinə əlavə, Məhkum3 müdafiəçisi tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti isə qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.4-cü maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişdirmək barədə qərar çıxarmaq hüququ malikdir. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 416.1.15, 416.1.21 və 419.10.4-cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kolle giyası QƏRARA ALDİ: Məhkum1 müdafiəçisi Məmmədov Pənah Murad oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti, Məhkum2 müdafiəçisi Şükürov Vamiq Qabil oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti və kassasiya şikayətinə əlavə, Məhkum3 müdafiəçisi Kərimov Seymur Aydın oğlu tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1, 177.3.1, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 29,271.2.1, 29,271.2.2, 271.2.2, 29,202.1, 202.1, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək məhkum olunmalarına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmü kassasiya şikayətlərinə və kassasiya şikayətinə əlavəyə əsasən Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 aid hissədə dəyişdirilsin. Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinmələrinə və həmin maddə ilə cəza təyin edilməsinə dair müddəalar Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmündən onlara aid hissədə xaric edilsin. Məhkum1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 7 (yeddi) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Məhkum1 barəsində Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə təyin edilmiş 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası, 5 (beş) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası na endirilsin. Həmin cəzaları, Məhkum1 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək təyin edilmiş əsas və əlavə cəzalar ilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya tamamilə birləşdirməklə Məhkum1 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 3 (üç) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Məhkum1 Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin 5 iyun 2020-ci il tarixli hökmü ilə təyin edilmiş 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə 3 (üç) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 66.5-ci maddəsinə əsasən hazırki hökmlə təyin olunan cəza ilə qismən toplanılmaq yolu ilə Məhkum1 qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 11 (on bir) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Məhkum2 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 7 (yeddi) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Məhkum2 barəsində Az ərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə təyin edilmiş 7 (yeddi) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası, 6 (altı) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təyin edilmiş 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası, 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 2 (iki) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına endirilsin. Təyin olunmuş əsas və əlavə cəzaları Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsin in 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya birləşdirmək yolu ilə Məhkum2 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüquqlarından məhrum edilməklə 9 (doqquz) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin olunsun. Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.1-ci maddəsi ilə 1 (bir) il 6 (altı) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında maddi-məsul və rəhbər vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 7 (yeddi) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Məhkum3 barəsində Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,177.3.1 və 177.3.1-ci maddələri ilə təyin edilmiş 6 (altı) il müddətinə azadlıq dan məhrum etmə cəzası, 5 (beş) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına endirilsin. Həmin cəzaları, Məhkum3 Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 29,271.2.1, 29,271.2.2 və 271.2.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək təyin edilmiş əsas və əlavə cəzalar ilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 66.3 və 66.4-cü maddələrinə əsasən qismən toplamaq yolu ilə və əlavə cəzanı əsas cəzaya tamamilə birləşdirməklə Məhkum3 cinayətlərin məcmusu üzrə qəti olaraq 2 (iki) il 9 (doqquz) ay müddətinə dövlət və yerli özünüidarə orqanlarında rəhbər və maddi məsul vəzifə tutmaq hüququndan məhrum edilməklə 8 (səkkiz) il 6 (altı) ay müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının 27 dekabr 2022-ci il tarixli hökmü kassasiya şikayətləri nə və kassasiya şikayətinə əlavəyə əsasən Məhkum1, Məhkum2 və Məhkum3 aid qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın.